Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Свидетельство о публикации

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Начальные классы / Конспекты / Урок бурятского языка ХYYГЭДЭЙ НААДАН.ШАГАЙ НААДАН
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 28 июня.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Урок бурятского языка ХYYГЭДЭЙ НААДАН.ШАГАЙ НААДАН

библиотека
материалов

Хүүгэдэй наадан.


Актуальность. Хүүгэдэй сэсэрлигтэ ябадаг буряад үхибүүдые бага наһанһаань һургуулида ороторнь түрэлхи хэлэн дээрэнь һургаха, хүмүүжүүлхэ гээшэ тон харюусалгатай хэрэг болоно. Үхибүүдые түрэһэн газартаа, Эхэ орондоо дуратайгаар, аха ба ажалша зониие хүндэлхэ үнэн сэхэ, эбтэй эетэй ябаха зантайгаар хүмүүжүүлхэ, мүн үхибүүн бүхэнэй ухаан бодолые, бэлиг шадабариие улам саашань хүгжөөхэ гэһэн зорилгонууд хүмүүжүүлэгшэдэй урда табигдана. Һургуулиин наһа хүсөөдүй (4-5 наһатай) хүүгэдэй хэлэ хүгжөөлгын ба грамотада һургалгын таһалгаряагүй ажал ябуулга һургуулиин эхин классай программатай нягта холбоотой байха ёһотой.

Наадан гээшэ ургажа ябаа үетэниие хүмүүжүүлгэдэ айхабтар хэрэгтэй зүйл болоно. Нааданай зон удаадахи үедөө дүй дүршэлөө дамжуулан үгэдэг байгаа. Тиигэжэ тэдэнэр арад зонойнгоо ажабайдалтай, ёһо заншалнуудтай танилсадаг эн. Шагай наадан урдань ехэ дэлгэрэнги байгаа. Үбгэн залуугүй, эрэ эхэнэргүй шагай наадые һайшаадаг, үбгэд, хүгшэд шагайгаар наадагшадые һонирхон харадаг, гэртэй наадхуулха дуратай бай һан юм.

Зорилгонууд:

1)һургалгын: ойлголгын: буряад наадануудые, шагай наадан, шагайнуудай табан янзын түхэл, нааданай аяг заршамай дүрим мэдэхэ;

-практическа: нааданай дүрим хэрэглэн наадажа hураха;

-шалгалтын: 6агшын асуудалда зүб харюу үгэхэ, даабаринуудые дүүргэхэ

2)хүгжөөлгын: хүүгэдэй ухаан бодол хүгжөөхэ, ухаа мэдээ дэбжүүлхэ;

3)хүмүүжүүлгын: буряад арадайнгаа ёһо заншал, ажабайдал нангинаар сахиха, саашань дамжуулха, эрмэлзэл олгохо.

1-хи хэшээл Мори урилдаан.

2-хи хэшээл Шагай харбалга.

3-хи хэшээл Шагай таалсаан.

4-хи хэшээл Малгай табилга.

5-хи хэшээл Алтан, наашаа гара!

6-хи хэшээл Шоно ба тарбаганууд.








Хэшээлэй темэ. Шагай наадан. Мори урилдаан.

Зорилгонууд:

-мэдэхэ: шагайнуудай табан янзын түхэл, «мори урилдаан» гэһэн нааданай аяг заршамай дүрим мэдэхэ;

-шадаха: дүрим хэрэглэн наадажа hураха.

- Шара, улаан, ягаанууд

Шагай намда байхал даа.

Нагаса эжым ханзаһаа

Намдаа гарган үгөөл даа.

- Урдын урда сагта буряад хүүгэд ямар наада наададаг байгааб?

-Шагай наадан табан хушуу малтай нягта холбоотой байгаа.

-Табан хушуу мал нэрлэжэ үгэгты.

- Айл бүхэн шагай суглуулдаг байһан юм. Жаахан хүүгэд шагайгаар наадаха ехэ дуратай. Шагайнуудай буудал табан янзын байдаг. Танилсагты.

hello_html_m7402fc1c.png


Мүнөө хэшээлдэ «мори урилдаан» гэһэн һонирхолтой нааданда һурая. Энэ нааданда 2-5 үхибүүдэй хабаадахада болохо.

Нааданай аяг заршамай дүрим.

  1. Хорин шагай хойно хойноһоонь һубарюулжа жэгдэ табиха. Энэ 20 модо (км) харгы болоно.

  2. Наадагша бүхэн өөрын «мори» - шагай шэлэжэ абаад, харгын эхиндэ табиха.

  3. Дахин гурбан шагай абаха – энэ моридой гүйдэл харуулха.

  4. Нэгэдэхи мориной эзэн гурбан шагай хаяха:

- нэгэ «морин », нэгэ «хонин», нэгэ «ямаан» буубал, «мориниинь» нэгэ модо гүйхэ;

- дахин 3 шагай хаяха: 2 «морин», нэгэ «тэмээн» бууба, «мориниинь» 2 модо гүйхэ.

- дахин 3 шагай хаяха: «морин» буубагүй, саашань үргэлжэлүүлхэгүй;

5. Хоёрдохи мориной эзэн 3 шагайгаа хаяха: «морин буубагүй», баһал саашань үргэлжэлүүлхэгүй.

6. Гурбадахи наадагша эхилбэ, 3 шагай хаяха:

-нэгэ «морин» бууба, «мориниинь» нэгэ модо гүйхэ.

-дахин 3 шагай хаяха: «морин» буубагүй.

7. Нэгэдэхи наадагша эхилбэ.

8. Энэ мэтээр «хурдан мориной 20 модо гүйжэ», урилдаанда түрүүлэн гаратар наадаха.

9. Түрүүн гарагша «морин» хэды модоор урид гарааб гэжэ тоолохо.

10. Энэ урилдаанда түрүүн гараһан гүйгөөшэ мориие урмашуулан баярлуулха.


Шалгалта

1.Доро үгтэһэн шагайнуудай янза нэрлэгты(слайд)




2. Моридой гүйдэл хэды шагайгаар харуулхаб?

а) 3

б) 2

в) 5

3. Хэзээ наадагшадай ээлжээн һэлгэгдэнэб?

а) «мориной» буухада

б) «мориной» буугаагүйдэ

в) «тэмээнэй» буухада


Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года.


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Краткое описание документа:

Хүүгэдэй сэсэрлигтэ ябадаг буряад үхибүүдые бага наһанһаань һургуулида ороторнь түрэлхи хэлэн дээрэнь һургаха, хүмүүжүүлхэ гээшэ тон харюусалгатай хэрэг болоно. Үхибүүдые түрэһэн газартаа, Эхэ орондоо дуратайгаар, аха ба ажалша зониие хүндэлхэ үнэн сэхэ, эбтэй эетэй ябаха зантайгаар хүмүүжүүлхэ, мүн үхибүүн бүхэнэй ухаан бодолые, бэлиг шадабариие улам саашань хүгжөөхэ гэһэн зорилгонууд хүмүүжүүлэгшэдэй урда табигдана.Зорилгонууд: 1)һургалгын: ойлголгын: буряад наадануудые, шагай наадан, шагайнуудай табан янзын түхэл, нааданай аяг заршамай дүрим мэдэхэ; -практическа: нааданай дүрим хэрэглэн наадажа hураха; -шалгалтын: 6агшын асуудалда зүб харюу үгэхэ, даабаринуудые дүүргэхэ 2)хүгжөөлгын: хүүгэдэй ухаан бодол хүгжөөхэ, ухаа мэдээ дэбжүүлхэ; 3)хүмүүжүүлгын: буряад арадайнгаа ёһо заншал, ажабайдал нангинаар сахиха, саашань дамжуулха, эрмэлзэл олгохо.
Автор
Дата добавления 21.05.2014
Раздел Начальные классы
Подраздел Конспекты
Просмотров1088
Номер материала 109967052148
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх