131726
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокИсторияРабочие программыҚазақ халқының әдет- ғұрпы мен салт- дәстүрлері.

Қазақ халқының әдет- ғұрпы мен салт- дәстүрлері.

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

«Боранқұл орта мектебі» мемлекеттік мекемесі.






Тарих 10 сынып







Сабақтың тақырыбы: Қазақ халқының әдет- ғұрпы мен

салт- санасы


































Тақырыбы: Қазақ халқының әдет- ғұрпы мен салт- дәстүрлері.

Мақсаты:

Білімділік: Мыңдаған жылдар бойы халықтың өмірі мен тұрмысына алтын арқау болған, салты мен санасына бағыт- бағдар етіп сақтаған әдет- ғұрып, салт- дәстүр, әдеп пен жоралғы сияқты қазақ мәдениеті мен тіршілігін насихаттау.

Тәрбиелік : Салт-дәстүрдің мазмұнымен таныстыра отырып, оқушыларды адалдыққа, бір сөзділікке, адамгершілікке, халықтық мұраларды, салт- дәстүрлерді құрметтеуге тәбиелеу.

Дамытушылық: оқушылардың ойлау қабілетін, қиялын дамыту, шығармашылықпен жұмыс істей білуге машықтандыру.

Сабақ түрі: Дәстүрлі сабақ..

Сабақтың әдісі: Сұрақ- жауап, баяндау, топтық жұмыс, шығармашылық ізденіс.

Көрнекілік: Оқулық «Ұлттық ойындар» сурет топтамасы, Жетондар, С. Кенжеахметов «Жеті қазына» №1, №2 кітап, «Бабалар дәстүрі» Ахмет Жүнісов, тірек сызба, интербелсенді тақта.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру:

А) Амандасып түгендеу.

Ә) Оқушыларды топқа бөлу.

ІІ. Өткен материалдарды пысықтау мақсатында әр топқа сұрақтарды кезекпен қою, жауап берген оқушыларға жетон беру.

І- топқа:

1. «Қазақ поэзиясы – халық өмірінің айнасы» кімнің сөзі? (Ш. Уәлиханов)

2. Шаруашылықты қай жұлдызының тууына жүргізген? ( Үркер)

3.«Қырында киік жайылған

Суында балық ойнаған

Жемде кеңес қылмадың

Жемнен де елді көшірдің» кімнің жырынан үзінді? (Асан қайғы)

4. ХV ғасырда Қазақ хандығы құрылғаннан кейін шыққан ақын- жыраулар? ( Асан Сәбитұлы, Қодан тайшы, Қазтуған)

5. Дешті Қыпшаққа әйгілі Дайыр қожа биді Әбілқайырдың атақты билерінің бірі дейді халық оны кім деп атайды? (Ақжол би)

6. «Алаң да алаң,алаң жұрт» жыры кімдікі? (Қазтуған)

7. «Айнала бұлақ басы жоқ», «Тоғай, тоғай, тоғай су», «Азау, азау дегенің», «Арғымаққа оқ тиді», «Айналайын ақ жайық» кімнің жырлары? (Доспамбет)

8. «Есім сені есірткен

Есіл де менің кеңесім

Ес білгенен Есім хан

Қолыңа болдым сүйесін

Қолтығыңа болдым демесін»,- кімнің жырынан үзінді? (Жиенбет)

9. 17 жасында соғысқа қатысып, 54 жасында өлім жазасына бұйырылған, 93 жасында Семей өңірінде қайтыс болған кім? (Ақтамберді)

10. «Қамыстың басы майда, түсі сайда»,- кімнің жыры? (Тәтіқара)

11. Абылай ханның ақылшы биі болды, мемлекет істеріне араласып, ақыл- кеңес беріп ықпалын тигізіп отырған , жырау кім? (Бұқар)

12. «Күлдір де күлдір кісінетіп,

Күреңді мінер ме екенбіз?!

Күдеріден бау тағып,

Ақ күреуке киер ме екенбіз?!»,- кімнің жыры? (Ақтамберді)

13. «Бүкіл қазақ даласы ән салып тұрғандай» деген сөзді айтқан кім? (Г.Н.Потанин)

14. Елге жау шапқанда хабар беретін музыкалық аспсптар? (Дабыл, дауылпаз, ұран, керней.)

15.Әнші- күйшілер, өлең- жыр, терме айтқанжа немесе күй шеркенде пайдаланылатын аспаптар? (Домбыра, сыбызғы, сырнай, қылқобыз)

ІІ- топқа:

1. Жаңа түскен келіннің бетін ашып,түскен еліне таныстыру (Беташар)

2. Қазақ пен ноғайды ортақ тұлға, Қазақстанның батысында өмір сүрген жырау? (Сыпыра жырау)

3. Ш. Уәлиханов «Қазақ- ноғай халқының философы» деп атаған жырау? (Асан қайғы)

4. «Қарап жүрмей жайыңа

Қара қыпшақ Қобыдандыда

Нең бар еді құлыным?»,- бұл қай жыраудың өлең жолдарынан үзінді? (Қодан тайшы)

5. ХV ғасырдың 90- жылдарында Азау қаласында әскери билеуші шонжар тұқымынан шыққан жау жүрек батыр болған жырау? (Доспамбет)

6. «Қайран да менің Еділім

Мен салмадым, сен салдың

Қайырлы болсын сендерге

Меннен бір қалған Еділ жұрт» кімнің шығармасы (Қазтуған)

7. Әскери жорықтармен Кавказдың терістігін, Қырым, Дон бойын аралап шыққан жырау? (Шалкиіз)

8. ХVI- XVII ғ. өмір сүрген жыраулар? (Жиенбет, Марғасқа)

9. «Еңсегей бойлы ер Есім» жыры кімнің шығармасы? (Марғасқа)

10. Суырып салма ақындығын турашылдығын,жаудан қайтпас батырлығын Абылай хан жоғары бағалаған шаруа отбасынан шыққан ақын кім? (Тәттіқара)

11. «Ей, Ақтамбеді, Қабанбай, Бекболат биге»

«Бөгенбай өліміне» жырларының авторы? (Үмбетей)

12. «Алтын тақтың үстінде

Үш жүздің басын құрадың

Жетім менен жесірге

Ешбір жаман қылмадың

Әділет пен жүрдіңіз

Әдепті іске кірдіңіз».-кімнің жырынан үзінді? (Бұқар)

13. Таң патшалығының көрнекті ақыны Бэй Жуші өзінің «Биші бикеш» өлеңінде қандай тайпаның қыздарың билерін сипаттайды? (Қаңлы)

14. Қазақ халқының 1000 әні» кітабының авторы? (А.В.Затаевич)

15. Қазақ шеберлері қандай болып бөлінеді? (Ағаш металл, сүйек пен мүйіз тері, темір ұсталары.)

ІІІ. Жаңа сабақ.

1. Ұлттық салт- дәстүрлер.

2. Қазақ халқының шаруашылығына байланысты әдет-ғұрыптар мен салт- дәстүрлер.

3.Отбасына байланысты әдет- ғұрыптар, салт- саналар.

4.Ұлттық ойындар.

5. Діни наным- сенімдер.

IV. Мұғалім кіріспе сөзі.

V. Алдын ала берілген тапсырма негізінде жоспардағы 2,3,4 тақырыпшалар бойынша әзірленіп келген оқушылар сөйлейді.

VІ. Әр оқушы өздерінің баяндаған тақырыптары бойынша, сұрақтар қояды. (Жауап берген оқушыларға жетон беріледі.)

2 тақырыпша: Қазақ халқының шаруашылығына байланысты әдет- ғұрыптар.

1. Ұлт дегеніміз не?

2. Шаруашылыққа байланысты қандай әдет- ғұрыптарды білесіңдер?

3. «Отпен тазарту», «Қарқаралы көш» деген не?

4. «Отау қағу», «Бие мұрындық» қандай әдет- ғұрып?

5. Құрық желі, көген. Жүген, ноқта, бақан- олар не үшін қажет. Оларда басуға неге тиым салынған?

3 тақырыпша: Отбасына байланысты әдет- ғұрыптар, салт-саналар.

1. Бата аяқ, қарғыбау немесе үкітағар, киіт кигізу, ұрын бару, қыз қашар, желі тарту, есік ашар т.б. ырымдар қай кезде жасалады?

2. Ат тергеу дегенді қалай түсінесің?

3. Жылу, асар, немеурін деген не?

4.Қоштасу, кешірім сұрау, естірту, жұбату, көңіл айту т.б. қай жағдайларда айтылады?

5. Наурыз көже жылдың қай мезгілінде беріледі? Оған қандай тағамдар қосылады?

4 тақырыпша: Ұлттық ойындар.

1. Сурет топтамаларында қазақтың қандай ұлттық ойындары туралы көрсетілген?

2. Спорттық денені шынықтыруға арналған ойын түрлерін ата.

3. Күні бүгінге дейін жеткен не лақ, не серке бауыздалып, басы алынады да, оны аттылар тартысады бұл қандай ойын? (Көкпар)

4. Мұны ер жігіттер ойнайды, ол үшін жүйрік ат, ептілік және шапшаңдық керек. Қажет заттың тек ұшы ғана көрінеді. Оны қолы жеткен жігіт оны ұнатқан адамына сыйлайды. Бұл қандай ойын? Ол не? (Теңге ілу ойыны, түйіншек)

5. Мергендік сыналатын ұлттық ойын түрлерін ата. (Жамбы ату)

VII. Діни наным-сенімдер жөнінде айта отырып, өтілген сабақты қорытындылау. Интерактивті тақта бойынша «Әдет- ғұрыптар мен салт- дәстүрлер» тірек сызбасын қолдану.

VIII. Жинаған жетон санын, сабақтағы белсенділігін ескере отырып, оқушыларды бағу. Жеңімпаз топты анықтау.

IX. Үйге тапсырма: $27. Бүгінгі күнге дейін жеткен салт- дәстүр, әдет- ғұрыптар жөнінде өз ойларың жазып келу.








Краткое описание документа:
Тақырыбы: Қазақ халқының әдет- ғұрпы мен салт- дәстүрлері.    Мақсаты:    Мыңдаған  жылдар  бойы халықтың өмірі мен тұрмысына алтын арқау болған, салты мен санасына бағыт- бағдар етіп сақтаған әдет- ғұрып, салт- дәстүр, әдеп пен жоралғы сияқты қазақ мәдениеті мен тіршілігін насихаттау.   Салт-дәстүрдің  мазмұнымен таныстыра отырып, оқушыларды адалдыққа, бір сөзділікке, адамгершілікке, халықтық мұраларды, салт- дәстүрлерді құрметтеуге тәбиелеу.                                оқушылардың ойлау қабілетін, қиялын дамыту, шығармашылықпен жұмыс істей білуге машықтандыру.  Сабақ түрі: Дәстүрлі сабақ..  Сабақтың әдісі: Сұрақ- жауап, баяндау, топтық жұмыс, шығармашылық ізденіс.  Көрнекілік: Оқулық «Ұлттық ойындар» сурет топтамасы, Жетондар, С. Кенжеахметов «Жеті қазына», «Бабалар дәстүрі» Ахмет Жүнісов, тірек сызба, интербелсенді тақта.  Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру: ІІ. Өткен материалдарды пысықтау мақсатында әр топқа сұрақтарды кезекпен қою, жауап берген оқушыларға жетон беру. І- топқа: 1. «Қазақ поэзиясы – халық өмірінің айнасы»  кімнің сөзі? 2. Шаруашылықты қай жұлдызының тууына жүргізген? 3.«Қырында киік жайылған    Суында балық ойнаған    Жемде кеңес қылмадың    Жемнен де елді көшірдің» кімнің жырынан үзінді? 4. ХV ғасырда Қазақ хандығы құрылғаннан кейін шыққан ақын- жыраулар? 5. Дешті Қыпшаққа әйгілі Дайыр қожа биді Әбілқайырдың атақты билерінің бірі дейді халық оны кім деп атайды 6. «Алаң да алаң,алаң жұрт»  жыры кімдікі? 7. «Айнала бұлақ басы жоқ», «Тоғай, тоғай, тоғай су», «Азау, азау дегенің», «Арғымаққа оқ тиді», «Айналайын ақ жайық» кімнің жырлары? 8. «Есім сені есірткен       Есіл де менің кеңесім       Ес білгенен Есім хан       Қолыңа болдым сүйесін       Қолтығыңа болдым демесін»,- кімнің жырынан үзінді? 9. 17 жасында соғысқа қатысып, 54 жасында өлім жазасына бұйырылған, 93 жасында Семей өңірінде қайтыс болған кім? 10. «Қамыстың басы майда, түсі сайда»,- кімнің жыры 11. Абылай ханның ақылшы биі болды, мемлекет істеріне араласып, ақыл- кеңес беріп ықпалын тигізіп отырған , жырау кім? 12. «Күлдір де күлдір кісінетіп,       Күреңді мінер ме екенбіз?!       Күдеріден бау тағып,      Ақ күреуке киер ме екенбіз?!»,- кімнің жыры? 13. «Бүкіл қазақ даласы ән салып тұрғандай»  деген сөзді айтқан кім ІІ- топқа: 1. Жаңа түскен келіннің бетін ашып,түскен еліне таныстыру 2. Қазақ пен ноғайды ортақ тұлға, Қазақстанның батысында өмір сүрген жырау?   3. Ш. Уәлиханов «Қазақ- ноғай халқының философы» деп атаған жырау? 4. «Қарап жүрмей жайыңа Қара қыпшақ Қобыдандыда Нең бар еді құлыным?»,- бұл қай жыраудың өлең жолдарынан үзінді? 5. ХV ғасырдың 90- жылдарында Азау қаласында әскери билеуші шонжар тұқымынан шыққан жау жүрек батыр болған жырау? 6. «Қайран да менің Еділім      Мен салмадым, сен салдың      Қайырлы болсын сендерге      Меннен бір қалған Еділ жұрт»  кімнің шығармасы 7. Әскери  жорықтармен Кавказдың терістігін, Қырым, Дон бойын аралап шыққан жырау? 8. ХVI- XVII ғ. өмір сүрген жыраулар? 9. «Еңсегей бойлы ер Есім» жыры кімнің шығармасы? 10. Суырып салма ақындығын турашылдығын,жаудан қайтпас батырлығын Абылай хан жоғары бағалаған шаруа отбасынан шыққан ақын кім? 11. «Ей, Ақтамбеді, Қабанбай, Бекболат биге»                                                                                                                                   «Бөгенбай өліміне» жырларының авторы? 12. «Алтын тақтың үстінде       Үш жүздің басын құрадың       Жетім менен жесірге       Ешбір жаман қылмадың       Әділет пен жүрдіңіз       Әдепті іске кірдіңіз».-кімнің жырынан үзінді? 13. Таң патшалығының көрнекті ақыны Бэй Жуші өзінің «Биші бикеш» өлеңінде қандай тайпаның қыздарың билерін сипаттайды? ІІІ. Жаңа сабақ. 1. Ұлттық салт- дәстүрлер. 2. Қазақ халқының шаруашылығына байланысты әдет-ғұрыптар мен салт- дәстүрлер. 3.Отбасына байланысты әдет- ғұрыптар, салт- саналар. 4.Ұлттық ойындар. 5. Діни наным- сенімдер. IV. Мұғалім кіріспе сөзі. V. Алдын ала берілген тапсырма негізінде жоспардағы 2,3,4 тақырыпшалар бойынша әзірленіп келген оқушылар сөйлейді. VІ. Әр оқушы өздерінің баяндаған тақырыптары бойынша, сұрақтар қояды. 2 тақырыпша: Қазақ халқының шаруашылығына байланысты әдет- ғұрыптар. 1. Ұлт дегеніміз не? 2. Шаруашылыққа байланысты қандай әдет- ғұрыптарды білесіңдер? 3. «Отпен тазарту», «Қарқаралы көш» деген не? 4. «Отау қағу», «Бие мұрындық» қандай әдет- ғұрып? 5. Құрық желі, көген. Жүген, ноқта, бақан- олар не үшін қажет. Оларда басуға неге тиым салынған? 3 тақырыпша: Отбасына байланысты әдет- ғұрыптар, салт-саналар. 1. Бата аяқ, қарғыбау немесе үкітағар, киіт кигізу, ұрын бару, қыз қашар, желі тарту, есік ашар т.б. ырымдар қай кезде жасалады? 2. Ат тергеу дегенді қалай түсінесің? 3. Жылу, асар, немеурін деген не? 4.Қоштасу, кешірікөрсетілген? 2. Спорттық дене IX.  Үйге тапсырма: $27          
Общая информация

Номер материала: 114285052728

Вам будут интересны эти курсы:

Курс профессиональной переподготовки «История: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Анализ результатов образовательной деятельности в работе учителя истории»
Курс повышения квалификации «История и философия науки в условиях реализации ФГОС ВО»
Курс повышения квалификации «Основы духовно-нравственной культуры: история и теория русской культуры»
Курс повышения квалификации «Достижение эффективности в преподавании истории на основе осуществления положений историко-культурного стандарта»
Курс повышения квалификации «Изучение русской живописи второй половины XIX века на уроках МХК в свете ФГОС ООО»
Курс повышения квалификации «Моделирование современных уроков истории»
Курс повышения квалификации «Теория и методика преподавания основ философии в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «История и теория этики в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация проектно-исследовательской деятельности в ходе изучения курсов истории в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Федеральный государственный стандарт ООО и СОО по истории: требования к современному уроку»
Курс повышения квалификации «Развитие ИКТ-компетенции обучающихся в процессе организации проектной деятельности при изучении курсов истории»
Курс повышения квалификации «Электронные образовательные ресурсы в работе учителя истории в контексте реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «История и обществознание: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс повышения квалификации «Философия и история образования в условиях реализации ФГОС»
Оставьте свой комментарий
Для того чтобы задавать вопросы нужно авторизироватся.
Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.