Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Биология / Другие методич. материалы / Айран – қасиеті бар тазартқыш
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Биология

Айран – қасиеті бар тазартқыш

библиотека
материалов

Ғылыми жоба тақырыбы:







Айран – қасиеті бар тазартқыш





Жоспар:



I.Теориялық бөлімі 3- 15 бет

1.Сүт тағамдары 5 бет

2.Айран ұйыту 6 бет

3.Айранның құрамы 7 бет

4.Шаш жууға пайдалану 8 бет

4ә Бет тазартуға пайдалану 9 бет

4б.Эжемнің тері тазалау эдісі 10 бет

5 Актуалдық 11 бет

6 Проблемалық сұрақ 12 бет

7Ақпаратты жинақтау 13 бет

8.Ғылыми болжам 14 бет

9.Практикалық маңыздылық 15 бет

II.Практикалық бөлімі 16-20 бет

1 кезең. Айран ұйыту 17 бет

2 кезең. Айранның ашуы 18 бет

3 кезең. Айранмен шәйнектерді толтыру 19 бет

4.кезең. Шәйнектерді тексеру 20 бет

III.Зерттеудің нәтижесі 21 бет

IV.Қорытынды: 22 бет

v. Қолданылған материалдар 23 бет



Мақсатым:

Шәйнек ішіндегі қоспақты тазартуға жол іздеу .

Қоспақты тазарту үшін айранның құрамын және қасиетін зерттеу.

Айранмен шәйнек ішін тазартып көру.

Зерттеудің практикалық маңыздылығын ашу.



Аталған мақсатымызға жету үшін алдымызға төмендегідей міндеттер қойдым:



Міндетері:

Ұлттық тағам туралы түсінік алып және оны өмірде пайдалана білуге үйренем.

Айранның құрамын және қасиетін анықтаймын.

Шәйнектің ішіндегі қоспақты тазалаймын.

Зерттеу күнделігін толтырып отырамын.





Жұмыстың кезеңдері:



І – кезең 20.10.-23.11. 2011 жылы тақырыпқа қатысты материалдар жинақталып, жүйеленді. Жинақталған материалдар іріктелді, жұмыстың бағыт – бағдары айқындалып, жоспар құрылды.



ІІ – кезең 23.11.-28.11.2011 жылы жұмыс жасалып, зерттеу бөлімі тиянақталды, қол жеткізген нәтижелер анықталды.





I.Теориялық бөлімі

1.Сүт тағамдары

Сүт тағамдарын қазақ халқы бір сөзбен “ақ” дейді.Ақтан тағамдар әзірлеуде бірнеше мыңдаған жылдар бойы халық аса бай тәжірибе жинақтай отырып, одан жүзден астам тамақ түрлері мен дайындау әдістерін жасаған[1] .Сиыр сүтінен сұйық, қою, қоймалжың, ащы, тұщы, жұмсақ, қатты, ұнтақ түріндегі ұлттық тағамдар жасаған. Сүт тағамдарының құрамы белок, май және көмірсуларға өте бай, олар адам организмінде оңай қорытылады әрі сіңімді болады. Кейбір Сүт тағамдарында түзілетін сүт қышқылы адамның ас қорыту жүйесіндегі шіру процестерінің дамуын тежеп отырады. Адам ағзасына сүт тағамдарының қаншалықты шипалық әсері күшті екенін білсек те, бұлардың кейбіреулерінің емдік қасиеттері бар екенін біле бермейміз. Мысалы, гипертонияға шалдыққандар күніне 2 рет тамақ ішкеннен кейін жарты сағат өткенде 1 кесе айранды асықпай, баптап ішетін болса, бірнеше күннен кейін қан қысымы төмендеп, өзін жақсы сезінетін болады. Сондай-ақ ұйқы қашқанда түнемелік жатар алдында 1-1,5 кесе жылы айран ішсе, оның жақсы ұйықтап шығуға әсері мол. Тағы бір жайт, айранның гастрит ауруына да пайдалы екендігі. Ол денсаулыққа пайдалы және қоректік қасиеті мол[2] тағам.





2. Айран ұйыту.

Айран - қазақ аспаздығында айран кеңiнен қолданылады. Оған салқындатылған сусын, әрi тағам болып табылатын түрлi сорпалар қосады. Айранды дайындау үшiн сиырдың сүтiн қайнатады да, +35, 40 С-қа дейiн салқындатады. Онан соң айран (1 стақан айранды 5 литр сүтке) құяды. Онан соң ыдысты қақпақпен жауып, сүлгiмен орап, жылы жерге қояды. 4-6 сағаттан кейiн айран дайын. Сүт - өте бағалы өнім. Олай дейтініміз, организмге оның құрамдас бөлігінің 95-98 пайыз сіңеді[3]. Сүт, сондай-ақ, амин қышқылдарының, макро және микроэлементтердің, витаминдердің таптырмайтын көзі. Сүттің тағы бір қасиеті – түрлі азық-түлікпен керемет үндесіп, адам тағамының биологиялық құндылығын көтереді. Қаймағы алынған немесе алынбай пісірілген сүтке азырақ айран ұйтқысын қосып ұйытылады. Ол жеңіл және сусындық тамақ[4].



3.Айранның құрамы



Өнімдер Сан Энергетикалық құндылығы (ккал) Ағуыздар (г) Майлар (г) Көмірсулар (г) [5]

Айран 0 % 100 мл 30 3,0 0,1 3,8

Айран 2 % 100 мл 51 3,4 2,0 4,7



С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті.

Ветеринарлық медицина кафедрасының профессоры В.Ғ.Д.

Жақыпов Исатай Түсіпұлы



4.Шаш жууға пайдалану







Сонымен бірге айранды ертеректе халқымыз шаш жуу үшін де пайдаланған. Айранмен жуған шаш әрлене түседі әрі шашқа қайрат береді.

Шаштың тез өсуіне көмектеседі.



4. ә. Бет тазартуға пайдалану







Айран жаққан кезі таңертең және кешкі уақытта



4б.Эжемнің тері тазалау эдісі



Кезінде, тіпті, айранды тері илеуге де пайдаланған. Тері илеу үшін малма жасайтын қасиеті де бар. Қалмақтар айранды ашытып, көкір (арақ) жасаған.

Әжемнің терінін илеуі әдісі[6].



5 ) Актуалдық:

Әжемнің жануарлардың терісін ащы айранмен тазалау әдісін бақылап, өзім бір ойға келдім. Айранмен шәйнектің ішіндегі қоспақты тазартып көру керек.











6 Проблемалық сұрақ







Айранмен шаш жуады, бетті ағартады, тері тазалайды.........................................

ал жемірілген шәйнекті айранмен тазартуға бола ма?



7Ақпаратты жинақтау



Мектеп кітапханасынан қосымша айран туралы ақпараттар жиналды [7]



Химия пән мұғалімі жемірілу (коррозия) туралы мәлемет алынды[8].



Интернеттен ақпараттар қарастырылды[9]





8.Ғылыми болжам



6 а)Ғылыми болжау: Мен тартылған майсызданған сүттен жасалған айранмен, шәйнек ішіндегі қоспақты жұмсартып тазартады деген жорамалдау шығардым.



6ә)Ғылыми болжау: Тартылмаған майлы сүттен жасалған айранмен шәйнектін ішіндегі қоспақты жақсы тазартады деген жорамалдау шығардым.







9.Практикалық маңыздылық

Жаңа шыққан қымбат тазартқыш ұнтақтарды қолданғанның орнына экологиялық таза айранды қолданған жөн.



Құрамы:минералды және органикалық қышқылдар, арнайы қоспалар бар.

Терісіне немесе көздің сілекей қабығына тиіп кетуден сақтаңыз!.

Тиген жағдайда сумен әбден шайыңыз.

Тамақ өнімдерінен аулақ жерде сақтау қажет!



II.Практикалық бөлімі



Зерттеу жұмысы бақылау әдісі арқылы орындалды, және өзгерістері күнделікке толтырылды







1кезең

Айран ұйыту

1.Сүтті пісіріп айран ұйыттым.

Тартылған сүттен және тартылмаған сүттен айран ұйыттым.







2.Тартылмаған майлы сүттен жасалған айран 2 күннен кейін ашыды. Бөлме температурасы 19º С градус.



2 кезең. Айранның ашуы



3.Тартылған сүттен жасалған айран бір күннен кейін аши бастады.

Бөлме температурасы 19ºС градус. 23.11.2011ж



3 кезең.



1 шәйнек



Айранмен шәйнектерді толтыру

4.Ашыған айранды шәйнектер ішіне құйдық 25.11.2011ж



4кезең.

Шәйнектерді тексеру



1 шәйнек

5.Бір тәуліктен кейін ашыған айран быршыды, түсі өзгерді.Бөлме температурасы 19ºСградус.26.11.2011ж



2 шәйнек

6.Ашыған айранды шәйнектер ішіне құйдым. Қақпақтарын жауып қойдым.

19ºС градус 25.11.2011ж







2 шәйнек

7.Екі тәуліктен кейін айранды төгіп тастадым. Түсі өзгерді.

27.11.2011ж



5 кезең Айранды төгу



8.Айранды төгіп тастадым, шәйнектің ішін сумен жудым 28.11.2011ж

1 шәйнек № 2 шәйнек



III.Зерттеудің нәтижесі:

1.Тартылған сүттен жасалған айран



1 шәйнек

Шәйнекті таза сумен шәйіп қырып көрдім. Шәйнектің ішіндегі қоспағы жеңіл алынды



2.Тартылмаған сүттен жасалған айран



2 шәйнек

Шәйнекті таза сумен шәйіп қырып көрдім. Шәйнектің ішіндегі қоспағы қатты және оңаймен алынбады.



IV.Қорытынды:



Сондықтан да 1-ші гипотиза бойынша ең абзалы - таза, табиғи әрі адам денсаулығына кері әсері жоқ сүт тағамдарының бірі тартылған сүттен жасалған айранмен шәйнектің қоспағын тазартуға пайдаланғанымыз жөн.





V.Қолданылған материалдар

1.Қазақтың дарқан дастарқаны [1] Алматыкітап 2007ж

Авторы Сейіт Кенжеахметұлы 92-94бет

2.Қазақтың дәстүрі этнографиясы [2] Алматыкітап 2006ж

Авторы А.К.Саматұлы 56-57 бет

3.Ежелгі Қазақстан [3] Аруна 2006ж

Авторлары: Т.Жұматаев, Л.И.Тетенко Т.Жұмаханов, Т.Шаңбай 92-93бет

4.Қазақ әдебиеті[4] Аруна Алматы 2005ж 65-66бет

5.Сен білесің бе? [5] Энциклапедиясы Аруна ЖШС

Райымбеков Қ.Ж, Байғабылова Қ.Т. 252-253бет

6.Орифлэйм [7] 34-39бет

7.Әжемнің әңгімесі[6]

8.Химия мектепте ғылыми –педагогикалық журнал [8] 2005ж 6-8бет

9.Химия 10сынып Нурахметов Н., Қ,Бекішев, Н.Заграничная 141-147бет

Пікір:



Краткое описание документа:

Бұл жоба нағыз қазақ халқының таза және табиғи айраны жайлы  Қазақ халқы көшпенді халық болғандықтан Мал шаруашылығымен айналасқан сол себепті де сиыр малының ақ сүтінен айран, құрт, қаймақ және тағы да басқа ұлттық тағамдарды жасады.  Менің ұсынып отырған жобам қазақтың ұлттық тағамы айран жайлы бұл жобада айранның яғни сүттін құрамындағы құнды да қасиетті заттар жайлы. Айранның адам ағзасына пайдасы жайлы. Және де айранның көмегімен күнделікті үйде қолданып жүрген шәйнектің ішіндегі қақаты кетіру жолы да жазылған. менің ойымша бұл жоба арқылы көптеген ұстаздар және оқушылар сабаққа қажет өздеріне өте көптеген материал, деректер алады. Біз бұл жобаны мектебіміздің 7-сынып оқушысы Ақтаева Гұлнұр деген оқушымен жаздық. Гүлнұр бұл жобаны өзі шын ықыласпен, ниетпен жаздып, зерттеді ал менің жетекші ретінде Гүлнұр өте жақсы деңгейде жұмыс атқарды деп ойлаймын.
Автор
Дата добавления 19.09.2014
Раздел Биология
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров2710
Номер материала 180447091912
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Комментарии:

6 месяцев назад

Осының толық нұсқасы барма?

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх