Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015

Автоматическая выдача свидетельства о публикации в официальном СМИ сразу после добавления материала на сайт - Бесплатно

Добавить свой материал

За каждый опубликованный материал Вы получите бесплатное свидетельство о публикации от проекта «Инфоурок»

(Свидетельство о регистрации СМИ: Эл №ФС77-60625 от 20.01.2015)

Инфоурок / Другое / Конспекты / Урок по татарской литературе для 6 класса «Хикәя сюжеты»
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Другое

Урок по татарской литературе для 6 класса «Хикәя сюжеты»

библиотека
материалов

hello_html_4a7aaa1e.gifhello_html_77a137d6.gifhello_html_m4315af4b.gifhello_html_m3de8704e.gifТема: Хикәя сюжеты (татар мәктәбенең 6нчы сыйныфында татар әдәбияты дәресе)

Максат: Хикәя сюжетының үзенчәлеген өйрәнү.

Кулланыла торган әсәрләр: Һ. Такташның “Хикәяне ничек язарга?” мәкаләсе, Нәбирә Гыйматдинованың “Төнбоек” хикәясе.

Дәрес барышы:

I. Ориентлашу, мотивлаштыру этабы.

1. Белемнәрне актуальләштерү.

Укытучы: Алдагы дәрестә нинди УМ чиштек? Ниләр үзләштердек?

Көтелгән җ: Чәчмә әсәрләр үзенчәлеге белән таныштык. Алар сөйләм теле белән язылганнар, аларда рифма да, иҗек саны да, строфа да юк. Чәчмә әсәрләрнең жанрлары: әкият, хикәя, повесть, роман һ.б., әкиятләрнең сюжет үзенчәлекләре, сюжетта вакыйгалар хәрәкәте турында белдек. . Сюжетның үстерелеш, кульминация, чишелеш өлешләреннән торуын белдек.Әкиятләрдә икенче өлеш беренчесенең киресе була, дигән нәтиҗәгә килдек. Чөнки әкиятләрнең беренче өлешендә кара көч әкият каһарманнарын нинди дә булса юл белән җиңә. Икенче өлешендә исә әкият каһарманы кара көчне җиңә, аңа җәза бирә. Югалган нәрсәне таба һәм, аңа өстәп, башка нигъмәтләргә дә ия була.

2. Иҗади өй эшләренә анализ. Өй эшләрен тикшерү: чәчмә төр әсәр жанрлары, чәчмә төр әсәрләр сюжетында вакыйгалар хәрәкәте, әкиятләрнең сюжет төзелеше үзенчәлекләре турында сөйләү..

Үзбәя.

3.УМ кую ситуциясе.

Укытучы: Үткән дәрестә төзегән модельне искә төшерик әле, әкият жанрыннан кала безнең өчен иң таныш булганы кайсы?

Көтелгән җавап: Хикәя жанры. Димәк, бүгенге дәрестә без хикәя сюжеты турында сөйләшербез.

II. УМ чишү этабы.

1.Чәчмә әсәрләр сюжеты үзенчәлеге турында искә төшерү.

Көтелгән җавап: Сюжеттагы вакыйгалар хәрәкәтенең атамалары бар: үстерелеш, кульминацион нокта, чишелеш.

Укытучы: Татар халкының бөек шагыйре Һади Такташ пьесалар да, шигырьләр дә, хикәяләр дә иҗат иткән. “Хикәя нинди булырга тиеш?” дигән сорауга ул зур мәкалә белән җавап биргән.

2.Бер укучыдан мәкаләне укыту.

3.Һ.Такташ хикәясен кыскартып язып алу, аны модельдә күрсәтү (55 б.)

Көтелгән җавап: Хикәянең эчке төзелеше



Хикәянең герое, аның характеры, тормышка карашы

Хикәянең сюжеты

Авторның төп теләге

(идея)

Буявы

Геройларның эчке тормышларын ачу өчен бирелгән вакыйга сюжет дип атала. Хикәя язуда сюжет зур роль уйный. Геройның сюжетка кадәр булган тыныч, гади тормышы, гадәттә, хикәянең эченә төп материал булып керми. Хикәяләр тормышта булган вакыйгалардан алып языла. Ләкин язучы үзеннән кайбер якларны арттыра яки матурлый. Бу -хикәянең буявы дип атала.

Укытучы:Һади Такташ идея тумый торып, әсәр язылмый, дип безгә бик матур киңәш бирә.Әсәрнең буявы дип ул сәнгать алымнарын атый.

4.Язып алынганны үз-үзләренә, бер –берләренә кабатлау, истә калганча сөйләү.

Үзбәя.

5.Укытучы: әйдәгез, шагыйрь язганнарны ”Төнбоек” хикәясе мисалында аңлатырга тырышып карыйк.

- Хикәянең сюжетын сөйләтү.

-Хикәяне сюжет өлешләренә бүлеп сөйләтү.

Көтелгән җавап: Балаларның көтүне күл буена алып килүләре һәм чәчәк артыннан күл уртасына керү вакыйгасы – сюжетның төенләнү өлеше. Бу вакытта әле балалар тыныч, киеренкелек тә, конфликт та юк. Балаларның көймә бата дип куркуы турындагы вакыйга–кульминация ноктасы. Татулык бетте. Балалар чәчәк сораган кыз белән конфликтка керәләр. Дуслары бата дип куркалар. Малайның батмыйча кире чыгуы, курку бетү – вакыйганың чишелеше.

Үзбәя.

6.Укытучы: без хикәянең сюжеты турында сөйләштек. Сюжет булсын өчен нәрсә булуы шарт?

Көтелгән җавап: төп геройлар һәм алар башкарган хәрәкәт ( гамәлләр, сүзләре, хисләре).

Укытучы: Әйдәгез, хикәянең төп геройларын ачыклап, аларга характеристика биреп карыйк әле.

Көтелгән җавап: Төп геройлар – хикәяләүче кыз белән малай. Хикәянең башында кызның тискәре сыйфатларын күрәбез:ул кыланчык. Башкалар алдында үзенең өстенлеген – чибәрлеген ничек тә булса күрсәтергә тырыша. Ул, мөгаен, чәчәк өзүче малайның үзенә күзе төшүен белгәндер. Нәкъ менә шул малайның, батудан курыкмыйча, тишек көймә белән суга йөзеп керәчәгенә ышангандыр. Хикәянең ахырында кызның уңай сыйфаты да ачыла: ул үзенең хатасын соң булса да аңлый.Ә малайга хас сыйфатлар – кыюлык, батырлык, үзсүзлелек, үҗәтлек. Шул ук вакытта ул үзенең бу адымы белән җиңел акыллылык күрсәтте. Чөнки эшнең ахыры бөтенләй башкача тәмамланырга мөмкин иде.

Үзбәя.

Укытучы: Шагыйрь хикәя язу өчен тагын нәрсәләр кирәк, ди?

Көтелгән җавап: хикәя язу өчен баштан укучыга җиткерелергә тиешле төп фикер аерып алына, аннан соң герой хәрәкәткә китерелә, герой катнашкан вакыйга сәнгать алымнарына төрелә. Авторның төп теләге – безгә - укучысына (читатель) әйтергә теләгән фикере.

Укытучы: Бу очракта авторның төп теләге нидән гыйбарәт икән соң? Нинди фикер әйтергә тели ул безгә?

Көтелгән җавап: үзеңне башка кешеләрдән өстен куеп масаймаска, үзеңнең һәм кешеләр тормышын куркыныч астына куймаска, сак булырга өнди. Малайның үз гомерен куркыныч астына куюын аклап булмый.Чөнки кешегә гомере бер генә бирелә һәм ул бар нәрсәдән дә кыйммәт. Һәркем сәламәтлегенә һәм гомеренә зыян китерердәй эшләрдән читтә торырга тиеш.

Укытучы: хикәянең буявы дигәндә, автор нәрсәне күз алдында тота?

Көтелгән җавап: вакыйгаларны матурлап, бизәкләп язуны.

III.Рефлексия, бәяләү этабы .

1.Рефлексия .“Дәрескә нинди УМ куйган идек? ? Ничек эшләдек? Нинди нәтиҗәгә килдек?” сорауларына җавап бирү. Көтелгән җавап: Без хикәя сюжеты төзелешен өйрәндек. Һ Такташның “Хикәяне ничек язарга?” мәкаләсе һәм Н. Гыйматдинованың “Төнбоек” хикәяләре мисалында уку мәсьәләсен чиштек. 2.Дәрескә гомуми бәя кую. 3.Өй эше алу: 1) мәҗбүри өй эше: теоретик материалны ( хикәя сюжетының үзенчәлеге) кабатларга (56б.) Сайлап алырга: 2) А. Платоновның “Аллы – гөлле күбәләк” хикәясенең сюжет эчтәлеген сөйләргә 3) хикәя иҗат итәргә

Кулланылган әдәбиятның исемлеге:

1. Фундаментальное ядро содержания общего образования: / под ред. В.В.Козлова, А.М.Кондакова. – М.: Просвещение, 2009 – 48 с.

2. I –IV сыйныфларда «Әдәбият» укыту программасы. А.Г.Яхин. – Казан: «Мәгариф» нәшрияты, 2010. 3.V– XI сыйныфларда «Әдәбият» укыту программасы. А.Г.Яхин. – Казан: «Мәгариф» нәшрияты, 2008. 4. Яхин А.Г. «Әдәбият » I –XI сыйныфлар өчен дәреслекләр һәм укытучылар өчен методик кулланмалар.









































































Краткое описание документа:

"Описание материала:

Татар әдәбиятыннан дәрес эшкәртмәсе ( татар әдәбиятын укытуда федераль дәүләт стандартлары таләпләрен тәэмин итү тәҗрибәсеннән)

Тема: Хикәя сюжеты (татар мәктәбенең 6нчы сыйныфында татар әдәбияты дәресе)

Максат: Хикәя сюжетының үзенчәлеген өйрәнү, укучыларның иҗади фикерләү сәләтләрен үстерү. Укучыларның иҗади фикер эшчәнлеге һәм белем алуда универсаль гамәлләр үсеше өчен җирлек булдыру - һәр дәрес өчен уртак максат. Дәрес эшкәртмәсе А. Г. Яхинның татар әдәбиятын укыту концепциясе һәм укучыларның уку эшчәнлегеноештыру механизмы - иҗади үсеш технологиясе нигезендә эшләнде.

"Выдержка из материала:

Алар сөйләм теле белән язылганнар, аларда рифма да, иҗек саны да, строфа да юк.

Чәчмә әсәрләрнең жанрлары: әкият, хикәя, повесть, роман һ.б., әкиятләрнең сюжет үзенчәлекләре, сюжетта вакыйгалар хәрәкәте турында белдек. .

Сюжетның үстерелеш, кульминация, чишелеш өлешләреннән торуын белдек.Әкиятләрдә икенче өлеш беренчесенең киресе була, дигән нәтиҗәгә килдек. Чөнки әкиятләрнең беренче өлешендә кара көч әкият каһарманнарын нинди дә булса юл белән җиңә. Икенче өлешендә исә әкият каһарманы кара көчне җиңә, аңа җәза бирә. Югалган нәрсәне таба һәм, аңа өстәп, башка нигъмәтләргә дә ия була.

2. Иҗади өй эшләренә анализ. Өй эшләрен тикшерү: чәчмә төр әсәр жанрлары, чәчмә төр әсәрләр сюжетында вакыйгалар хәрәкәте, әкиятләрнең сюжет төзелеше үзенчәлекләре турында сөйләү.. Үзбәя.

3.УМ кую ситуциясе.Укытучы: Үткән дәрестә төзегән модельне искә төшерик әле, әкият жанрыннан кала безнең өчен иң таныш булганы кайсы?

1.Чәчмә әсәрләр сюжеты үзенчәлеге турында искә төшерү.Көтелгән җавап: Сюжеттагы вакыйгалар хәрәкәтенең атамалары бар: үстерелеш, кульминацион нокта, чишелеш.Укытучы: Татар халкының бөек шагыйре Һади Такташ пьесалар да, шигырьләр дә, хикәяләр дә иҗат иткән. “Хикәя нинди булырга тиеш?” дигән сорауга ул зур мәкалә белән җавап биргән.2.Бер укучыдан мәкаләне укыту. 3.Һ.Такташ хикәясен кыскартып язып алу, аны модельдә күрсәтү (55 б.)Көтелгән җавап: Хикәянең эчке төзелеше

Хикәя язуда сюжет зур роль уйный. Геройның сюжетка кадәр булган тыныч, гади тормышы, гадәттә, хикәянең эченә төп материал булып керми. Хикәяләр тормышта булган вакыйгалардан алып языла. Ләкин язучы үзеннән кайбер якларны арттыра яки матурлый. Бу -хикәянең буявы дип атала. 

Укытучы:Һади Такташ идея тумый торып, әсәр язылмый, дип безгә бик матур киңәш бирә.Әсәрнең буявы дип ул сәнгать алымнарын атый.4.Язып алынганны үз-үзләренә, бер –берләренә кабатлау, истә калганча сөйләү.Үзбәя.5.Укытучы: әйдәгез, шагыйрь язганнарны ”Төнбоек” хикәясе мисалында аңлатырга тырышып карыйк. - Хикәянең сюжетын сөйләтү.

6.Укытучы: без хикәянең сюжеты турында сөйләштек. Сюжет булсын өчен нәрсә булуы шарт?Көтелгән җавап: төп геройлар һәм алар башкарган хәрәкәт ( гамәлләр, сүзләре, хисләре).Укытучы: Әйдәгез, хикәянең төп геройларын ачыклап, аларга характеристика биреп карыйк әле.Ул, мөгаен, чәчәк өзүче малайның үзенә күзе төшүен белгәндер. Нәкъ менә шул малайның, батудан курыкмыйча, тишек көймә белән суга йөзеп керәчәгенә ышангандыр. Хикәянең ахырында кызның уңай сыйфаты да ачыла: ул үзенең хатасын соң булса да аңлый.

Ә малайга хас сыйфатлар – кыюлык, батырлык, үзсүзлелек, үҗәтлек. Шул ук вакытта ул үзенең бу адымы белән җиңел акыллылык күрсәтте. Чөнки эшнең ахыры бөтенләй башкача тәмамланырга мөмкин иде. Үзбәя.Укытучы: Шагыйрь хикәя язу өчен тагын нәрсәләр кирәк, ди?Көтелгән җавап: хикәя язу өчен баштан укучыга җиткерелергә тиешле төп фикер аерып алына, аннан соң герой хәрәкәткә китерелә, герой катнашкан вакыйга сәнгать алымнарына төрелә. Авторның төп теләге – безгә - укучысына (читатель) әйтергә теләгән фикере.

Укытучы: Бу очракта авторның төп теләге нидән гыйбарәт икән соң? Нинди фикер әйтергә тели ул безгә?Көтелгән җавап: үзеңне башка кешеләрдән өстен куеп масаймаска, үзеңнең һәм кешеләр тормышын куркыныч астына куймаска, сак булырга өнди.

Малайның үз гомерен куркыныч астына куюын аклап булмый.Чөнки кешегә гомере бер генә бирелә һәм ул бар нәрсәдән дә кыйммәт. Һәркем сәламәтлегенә һәм гомеренә зыян китерердәй эшләрдән читтә торырга тиеш.Укытучы: хикәянең буявы дигәндә, автор нәрсәне күз алдында тота?Көтелгән җавап: вакыйгаларны матурлап, бизәкләп язуны.

Автор
Дата добавления 23.12.2013
Раздел Другое
Подраздел Конспекты
Просмотров557
Номер материала 23405122328
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх