130182
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокФизикаКонспектыТелгә өйрәтүдә бәйләнешле сөйләм үстерүнең әһәмияте

Телгә өйрәтүдә бәйләнешле сөйләм үстерүнең әһәмияте

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Д.Д.Платонова

Муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреждениесе “Кукмара 4 нче урта гомуми белем бирү мәктәбе”

Телгә өйрәтүдә бәйләнешле сөйләм үстерүнең әһәмияте

"Халыкның тормыш тәҗрибәсен, фәлсәфәсен, гореф-гадәтен, фәнен, тарихын, ниһаять, һәрбер халыкның халык булуын мең еллар буенча саклап килүче бетмәс-төкәнмәс бер байлыгы бар. Ул – аның теле. Телнең шундый соклангыч сыйфатлары, шундый гаҗәеп хасиятләре һәм куәте бар ки, уйлыйсың да хәйран каласың”. (Г.Бәширов)

Туган тел ул – халыкның рухы, җаны, иң әһәмиятле билгесе. Телдә һәм тел аша халыкның милли характеры, психологиясе, фикерләү һәм иҗат үзенчәлекләре ачыла, шулай ук аның тарихы, мәдәнияте чагылыш таба. Шуңа күрә туган телне өйрәнү һәм саклау иң зарур эшләрдән санала.

Бүгенге көндә туган телебезне саклау, өйрәнү һәм үстерү өчен шактый күп әһәмиятле эшләр эшләнә: татар теле Татарстанда яшәүче барлык милләт балаларына да укытыла, татар телендәге матбугат материаллары, интернет, радио-телевидение тапшырулары күпкә арттырылды, туган телдә бик күп чаралар уздырыла һ.б. Татар теленең абруе зур дияргә дә мөмкин. Әмма татар теленең бүгенге халәте, киләчәк язмышы тынычланып яшәрлек түгел.

Туган телне саклау, үстерү төшенчәсе аннан файдаланучыларның санын арттыруны гына түгел, телнең сыйфаты, ягъни дөрес кулланылышы тиешле дәрәҗәдә булуны да күздә тота. Шул ук вакытта һәр коллективтан, һәр укытучыдан рухи һәм физик сәламәт, югары эрудицияле, конкурентлыкка сәләтле, укырга теләге булган, бүгенге тормышта үз урынын таба, максатына ирешә ала торган балалар тәрбияләү өчен төрле гамәли юллар табу сорала. Моңа өстәп, бүгенге көндә баланың күп тел белүе дә хуплана.

Шуннан чыгып, телгә өйрәнү ул – тел турында кагыйдәләр өйрәнү генә түгел икәнлеген ассызыкларга кирәк. Телгә өйрәтү – сөйләм эшчәнлегенең һәрбер төренә сөйләшергә, тыңлап аңларга, укырга, язарга өйрәтүне күз алдында тотарга тиеш. Укытучы бу очракта үз алдына ана телендә уйлый, кайгыра, шатлана белүче, шул самими хисләрен тыңлаучыга җиткерә белерлек шәхес тәрбияләү максатын куярга бурычлы. Бу уңайдан мәктәптә укучының сөйләм телен үстерүгә, дөрес һәм бәйләнешле фикер йөртә белүләренә ирешүгә, шул фикерне эзлекле, тулы, төгәл һәм аңлаешлы итеп әйтә һәм яза белергә өйрәтүгә зур әһәмият бирергә кирәклеге ачык.

Моны иң беренче чиратта аңлап уку, сәнгатьле уку, укыганның эчтәлеген сөйләү, текстны үзгәртеп сөйләү, үз фикереңне кушып сөйләү, бәя бирү кебек эш төрләреннән башлау кирәк. Изложение, инша, хат, хикәя, рецензия, бәяләмә, характеристика һ.б. язма эш төрләрен башкарганда исә стилистик нормаларның саклануына игътибарны көчәйтү зарур. Стилистик нормалар – билгеле бер телдә җиренә җиткереп сөйләүче яки язучы кешеләрнең барысы да үтәргә тиешле шарт ул. Радио-телевидение дикторлары тарафыннан да, көндәлек матбугат битләрендә дә (интернет материаллары аеруча чуар) грамоталылыкка игътибар җитенкерәмәү, телнең матур яңгырашын, табигыйлеген бозу очракларының күп булуы телебезнең киләчәк язмышын күз алдына китерә, күңелне әрнетә.

Бүген укучы яңа теманы үзе эзләүче, тикшеренүче сыйфатында үзләштерергә тиеш дип карала. Укытучы бу очракта укучыларның актив фикерләү эшчәнлеген, акылын, зиһенен үстерү өчен юнәлеш бирүче, әйдәп баручы ролен үти. Хәзерге шартларда, алда әйтеп киткәнчә, эзләп алырга җиңел, әмма бик чуар мәгълүматның күләме тиз үскән вакытта, эзләнергә, кирәкле мәгълүмат табарга, “энә белән кое казырга”, кирәген сайлап ала белергә, тәртипкә китерергә, бәләкәй генә ачыш ясап куана белергә өйрәтү, юл күрсәтү – уку-укыту процессында шактый катлаулы мәсьәлә. Укучы теманы уйлап, фикерләп, эзләнеп аңлый икән, әлбәттә, аның белеме ныклырак, төплерәк була. Тик сер түгел, укучылар матур әдәбият әсәрләренә, гомумән, китапка бик аз мөрәҗәгать итә. Димәк, олысы да, кечесе дә Интернетка кереп чумган, әдәби сөйләмнән, җанлы сөйләмнән шактый читләшеп барган чорда бәйләнешле сөйләм үстерүгә игътибарны арттыру нык әһәмиятле.

Бәйләнешле сөйләмгә куелган таләпләрне һәрдаим искәртеп тору да кирәк:

1. Сөйләм эчтәлекле булырга тиеш.

2. Сөйләм логикалы, ягъни акылга ятышлы булырга тиеш.

3. Сөйләм ачык булырга тиеш.

4. Сөйләм саф, чиста булырга тиеш.

5. Сөйләм грамматик яктан төзек, орфографик һәм пунктуацион яктан дөрес булырга тиеш.

6. Сөйләм тел чараларына бай булырга тиеш.

7. Сөйләм тәэсирле булырга тиеш.

Сөйләм телен һәм иҗади фикерләү дәрәҗәсен үстерүдә дәресләр белән бергә сыйныфтан тыш чараларны оештыру мөһим эшләрнең берсе булып кала бирә. Алар укыту-тәрбия эшен оештыруда мөһим роль уйный. Дәрестән тыш эшләрдә сүзгә сак караш, сөйләм осталыгы тәрбияләү юнәлешендә даими эш алып бару да мөһим. Укучы халык алдына чыгуга үзенең сөйләменә карата җаваплылык тоярга тиеш. Кызганыч, тормышта, зур сәхнәләрдә ул моның киресе белән еш очрашып тора. Гәрчә аннан үрнәк алырга тиеш булса да.

Акыллы сүзгә ни җитә”, “Һәрбер сүзнең үз урыны бар” дигән халык мәкальләренең мәгънәсенә төшенеп үссен иде яшьләребез. Телебезнең гаять бай хәзинәсеннән файдаланып, төгәл һәм матур итеп сөйләшә белүе баланың гомум культура дәрәрҗәсе дә ул. Культуралы кеше исә үз туган телен бозуга, фәкыйрьләндерүгә битараф калмас һәм, әлбәттә, югалтуга юл куймас.

Г.Бәширов искәрткән телебезнең гаҗәеп хасиятләрен һәм куәтен тоеп, укучыларыбыз үзләренең сөйләмнәрен дөрес, төгәл итсеннәр иде.





Краткое описание документа:
В данном материале описывается роль развития связной речи в обучении языку. Укучының үз сөйләменә карата таләпчән булуына ирешергә кирәк. Укучы халык алдына чыгуга үзенең сөйләменә карата җаваплылык тоярга тиеш. Кызганыч, тормышта, зур сәхнәләрдә ул моның киресе белән еш очрашып тора. Гәрчә аннан үрнәк алырга тиеш булса да.
Сөйләмдә сурәтләү чараларын куллануга да игътибар итәргә кирәк.Сөйләмнең тәэсирлелеге, төгәл һәм матур итеп сөйләшә белү гомум культура дәрәҗәсе ул. Культуралы кеше исә үз туган телен бозуга, фәкыйрьләндерүгә битараф калмас һәм, әлбәттә, югалтуга юл куймас.
Общая информация

Номер материала: 39358032650

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Информационные технологии в деятельности учителя физики»
Курс профессиональной переподготовки «Физика: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс профессиональной переподготовки «Основы религиозных культур и светской этики: теория и методика преподавания в образовательной организации»
Курс «Инспектор по кадрам»
Курс профессиональной переподготовки «Организация и предоставление туристских услуг»
Курс повышения квалификации «Организация практики студентов в соответствии с требованиями ФГОС технических направлений подготовки»
Курс повышения квалификации «Маркетинг в организации, как средство привлечения новых клиентов»
Курс повышения квалификации «Страхование и актуарные расчеты»
Курс повышения квалификации «ЕГЭ по физике: методика решения задач»
Курс повышения квалификации «Источники финансов»
Курс повышения квалификации «Психодинамический подход в консультировании»
Курс профессиональной переподготовки «Управление информационной средой на основе инноваций»
Курс профессиональной переподготовки «Риск-менеджмент организации: организация эффективной работы системы управления рисками»
Курс профессиональной переподготовки «Методика организации, руководства и координации музейной деятельности»
Курс профессиональной переподготовки «Гостиничный менеджмент: организация управления текущей деятельностью»
Оставьте свой комментарий
Для того чтобы задавать вопросы нужно авторизироватся.
Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.