Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015

Опубликуйте свой материал в официальном Печатном сборнике методических разработок проекта «Инфоурок»

(с присвоением ISBN)

Выберите любой материал на Вашем учительском сайте или загрузите новый

Оформите заявку на публикацию в сборник(займет не более 3 минут)

+

Получите свой экземпляр сборника и свидетельство о публикации в нем

Инфоурок / Начальные классы / Конспекты / Урок калмыцкой литературы 10 класс
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Урок калмыцкой литературы 10 класс

библиотека
материалов

МКОУ «Хошуда дундын школ»










Төрскн литератур. 10 класс


Хальмг улсин тууҗ

Сән-Белгин Хасрин «Өнчн бөк» гидг поэмд












хальмг келнә багш

Һәрән Саглар Саранговна











Хошуд

Кичәлин төр: Хальмг улсин тууҗ Сән-Белгин «:Өнчн бөк» гидг поэмд.


Кичәлин күсл: Бичәчин җирһләр, литературн хаалһар болн поэмин һол төрмүдәр дамҗулад хальмг улсин тууҗиг үзүлх.


Кичәлин дөңцл: Сән-Белгин Хасрин дегтрмүдин һәәхүл, бичәчин зург, җирһлин болн билгин хаалһ медүлҗәх зура.



Кичәлин йовуд

1 Багшин үг. Сурһульчнр, мендвт !

Эндр кичәлд нег төрәр күүндвр кехвидн. Мана һол күсл: Сән-Белгин Хасрин бичсн «Өнчн бөк»гидг поэмд ямаран төрмүдәр дамҗулад хальмг улсин тууҗ үзүлҗәхинь олҗ авхвидн. Тер учрар поэмиг сәәнәр умшад, тодрхаһар цуцлт кехвидн. Эн көдлмш кехин өмн бичәч ямаран хаалһар йовад, яһҗ литературт ирсинь медхмн. (Сурһульчнр бичәчин җирһлин болн литературн хаалһин тускар келҗ өгх)

Бичәчин җирһлин хаалһ:

Хальмг бичәчнрин ууһн нертә негнь - Сән-Белгин Хаср . Эн 1909-гч җилд Баһ-Цоохр нутгин Булмгт хотнд угатя улсин өрк-бүлд төрсмн. Өнчн болсн учрар бичкнәсн авн детдомд асргдла; тендән долан классин сурһуль төгсәһәд, хөөннь Әәдрхн балһсна партийн школ төгсәсмн.Сурһуль сурч йовад, литературар, орс бичәчнрин үүдәврмүдәр икәр соньмсмн. Билгин хаалһд орхнь нөкд болсн күн – Манҗин Нимгр. 1934 җ Сән- Белгин Хаср СССР-ин бичәчнрин ниицәнд орв. Эн орчулач болад кесг Пушкинә, Лермонтовин шүлгүд орс келнәс орчулв. 1966 җ «Хальмг олн - әмтнә шүлгч » гисн цол зүүв. 1977 җ Сән – Белгин Хаср «Цаглаһан күр кенәв» гидг дегтр бичсндән О.И.Городовиковин нертә мөрәһәр ачлгдв. Эврәннь умшачнртан бичәч 30 һар дегтр белглв. 1980 җ гемин уршгар Сән – Белгин Хаср сәәһән хәәсмн .



Бичәчин литературн хаалһ

Сән – Белгин Хаср хальмг литературт 20-гч җилмүдин чилгчәр ирсмн. Түрүн үүдәврнь 1927 җ барас һарсн «Дольган» гидг нертә поэм, терүнә хөөн «Хаалһ», «Сумн» гидг шүлгүд бичв .

1929 җ «Мана келн» журналд «Харңһуһас һарлһн» гидг наад бичнә. 1935 җ «Шулмс» гидг нертә шог келвр бичнә, «Бичкн ялч» очерк һарна . Эн җил Москвад литературн газетд «Хойр худлч» гидг тууль барлгдна. Төрскән Харсгч алдр дәәнә хөөн бичәчин билгин шин хаалһ эклән авна. Эн җилмүдт хальмг теегән, терүнә көдлмшчнриг сәәнәр үзүлнә. Сүл җилмүдт кесг шин дегтрмүд һарна. Тедн дунд «Цагин айс» 1961; «Җивртә баһчуд »1962 ; «Өлзәтә өрүн»1966 ; «Әмд заль» 1972 ; «Заяни заян» 1973; «Цаглаһан күр кенәв» 1976 ; «Дурн болн дун» 1980 «Өнчн бөк» гидг поэм чинрәрн, төрәрн ончта орм эзлнә, энүгәр 1936-гч җилд хальмг драмтеатр үүдән секнә. Шүлгүдинь умшулх (2-3 сурһульч)


2 «Өнчн бөк» поэм умшад, төрмүдәрнь күүндвр кех

Сурврмуд :

1 Юунас авн бичәч өнчн көвүнә тускар бичнә? ( Тер орминь олад умштн)

2 Ямаран нутгт э ник һәәхүл болҗана ? ( Эн ик һәәхүл Найнтахн гидг нутгт болҗана)

3 Кен һәәхүлд олн- әмт дуудҗана ? (Э ик хурлһиг байн Эмгнә Овш кеҗәнә?

4 Ямаран һурвн зүсн марһан болҗана ?

А) Мөрнә урлдан

Б) Малын һәәхүл

В) Бөк ноолдлһн

5 Ямаран нертә әмтн ирнә?

А) Эмгнә Овш

Б) Онкра Бегәл

В) Инҗр Байн

Г) Түмдә нойн

Д) Данзн нойн

6 Бөк бәрлдәнд өнчн көвүн орхар седхлә, Инҗр байн юн гиҗ келнә, олад умштн.

(Өнчн көвүн байнас әәлго марһанд орхар седнә. Авһнь ачдан санан зовад, эцкиннь тускар келҗ өгнә. Тер үгнь көвүнд чидл урһана)

Темдглсн өдр олн-әмтн цуглрна. Кесг байна нойдудын чирәд нерн уга. Өнчн көвүн диилвр авна. Баячудын ур күрнә, тедн һалзурна, көвүг алхар седнә. Диилвр авсн өнчн көвүн марһанд нерәдсн сән тохмта мөр авхар седнә, болв хатуч байн өгхәр седхш. (Тер орминь олад, умштн 10 бөлг)


Поэмд орсн дүрмүд ямаран әңгәр хувагдна ?


Баячуд : Эмгнә Овш, Онкра Бегәл, Инҗр байн, Түмдә байн.

Угатя улс : Өнчн бөк, көгшн аав, Мигмр күүкн.


Ямаран үгмүдәрэдниг нерәднә ?

Баячудыг (тарһн, һалзурсн, кишго, аврлт уга, чон нүдтә)

Угатьнриг (Сәәхн цогцта, ут сәәхн үстә, хурц ухата, зөргтә, чидлтә)

Бичәч маднд сөрүд чинртәһәр үзүлҗәнә


3 Ашлвр: Поэмин һол төрнь?

1 Угатя улсин бәәдл үзүллһн

2 Хальмг улсин тууҗ

3 Угатя улсин буцлт (3 чинртә үг)

Зөрүцлһн – буцлт – хүврлт

(противопоставление), (бунт), (изменение)

Краткое описание документа:

Традиционный урок калмыцкой литературы в 10 классе по поэме Хасыра Сян- Белгина «Борец- сирота». Урок рассчитан на повторение биографии и творческого пути писателя и поэта, и на глубокое прочтение поэмы. Анализ частей поэмы и вывод об образе жизни и чаяниях простого народа. Противопоставление помыслов и дел богачеев и бедняков,  их развленения и радости.Для этого необходимо провести словарный разбор трудных слов.Еще в помощь ученикам даются опорный план, вопросы и указания.Выводы должны сделать сами ученики. 
Автор
Дата добавления 30.03.2014
Раздел Начальные классы
Подраздел Конспекты
Просмотров571
Номер материала 47276033046
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх