Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Иностранные языки / Конспекты / Внеклассное мероприятие
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Иностранные языки

Внеклассное мероприятие

библиотека
материалов

Яшәүгә гимн

(әдәби-музыкаль кичә )

Җиһазлау: Р.Яхин портреты, экран, компьютер, чәчәкләр, гөлләр.

Максат:Р. Яхин язмышы һәм иҗаты белән таныштыру, матурлыкка омтылыш булдыру, музыкаль зәвык тәрбияләү.

Музыка яңгырый: Р.Яхин. Вальс-экспромт. Музыка астында сәхнәгә алып баручылар чыга.

1 нче алып баручы. Халкыбызның сөекле уллары, кызлары арасында үзләренең талантлары, иҗат җимешләре белән сөендергән, таң калдырган сәнгать әһелләре бик күп. Ул җырчылар дисеңме, рәссамнар булсынмы, композиторлармы... Алар барысы да халкыбыз күңелендә зур урын алганнар, кызыксыну тудырганнар, алар белән, халкыбыз белән горурлану хисләре уятканнар.

2 нче алып баручы.Сәнгать әсәрләре арасында кеше күңеленә иң якыны- музыка, җыр сәнгатедер, мөгаен. Ә җыр сәнгате дигәндә, аны үстерүгә күп көч куйган , исеме бөтен ил халкына таныш булган Сара Садыйкова, Илһам Шакиров, Салих Сәйдәшев, Әлфия Авфалова, Рөстәм Яхиннар күзалдына килә. Менә бүгенге кичәбезне дә музыка өлкәсендә армый-талмый хезмәт иткән Рөстәм Яхин тормышына һәм иҗатына багышлыйбыз.Без бу кичәне “Яшәүгә гимн” дип атадык.

Музыка көчәя. Слайд № 1.

3 нче алып баручы. Ә хәзер без сезнең белән булачак бөек музыкант, үзенең таланты белән дөньяны шаулатачак Рөстәм Яхинның балачагына күз салыйк әле.

Слайд № 2

Р. Яхин 1921 нче елның 16 августында Казанда хезмәткәр гаиләсендә туа.Әтисе-Мөхәммәтхаҗи,аяк киемнәре ширкәтендә приказчик, кассир булыпэшли, ә әнисе Мәрьям исемле , сәүдәгәр кызыбула.Ул татар халык җырларын оста башкарган.

Слайд №3

1 нче алып баручы.

Суконныйда күп ул киң урамнар...

Өченче тау-урам исеме.

Урам тикле урам чатларында

Тылсым хәлләр булмас дисеңме?...

Чү!Монысы ни могҗиза тагын?-

Ак пәрдәләр, ачык тәрәзә.

Пәрдәләргә тияр-тимәс булып

Моң агыла, талгын моң йөзә...

(Гармун тавышы ишетелә)







2 нче алып баручы.

Нинди көй бу? Кинәт очынудан

Катырак тибә йөрәк, түз генә,-

Кемдер, әнә, тигез- тигез басып,

Гармун уйный, шундый өздерә!

Түрбакчалы агач йортның күге

Кысан түгел, түгел тәбәнәк.

Гармун тавышы көчәя бара.

3 нче алып баручы

...Телсез кала малай, күз яшьләре

Изүенә төшә тәгәрәп...

Кичке шәфәкъ. Алсу офыкларга

Кызыл таулар төште ишелеп.

Композитор туган мизгелләр бу,-

Син шаһит бул моңа, кешелек!



4 нче алып баручы

Кабанкүл. Комлыкта-кап-кайнар,

Таллыкта- җиләслек, күләгә.

Балыклар кабасы кармакка

Кайчакны

Хыялда йолдызлар эләгә!

Зәңгәрсу күк йөзе. Болытлар-

Әлеге җәй өчен таман.

Тын гына агылган ак болыт

Үзенә тарта соң ник һаман?

Юк иде, юк иде- бар булды:

Төшкәндер кайлардан убылып?

Малайның күңелен яулады

Рояльгә охшаган бу болыт...

Исендә калдырсын су шавын-

Туктачы син, яңгыр, бер мәлгә.

Ул синең моңга да таянсын

Тормышка атылып кергәндә.





Музыка: Р.Ибраһимова башкаруында М. Ногман сүзләренә язылган” Киек казлар” җыры видеотасмада күрсәтелә.

Менә шулай итеп, табигатьтәге бар нәрсә дә Рөстәм күңелендә гармония уята, ниндидер моң тудыра.

1 нче алып баручы. Ә чынлыкта аны музыка дөньясына абыйсының кызы Фәридә апасы алып керә. Ул музыкаль белем ала һәм Рөстәмне дә укытучысы янына алып бара, инструментта аккордлар алыргаөйрәтә, ләкин әтисе моңа каршы төшә, “Фортепианода уйнау егет эше түгел”ди.

2 нче алып баручы. Язмышның усал җилләре Яхиннар гаиләсенә дә кагылып узалар. Әтисенең кустарь хуҗалыгына бик күп салымнар салалар, кәҗәләрен, башка әйберләрен тартып алалар.

4 нче алып баручы.

Малайга да килде бәхетсезлек:

Алсу төсләр качты битеннән.

Үсәселәр алда иде дә бит,

Аердылар кәҗә сөтеннән.

Подвал, сарай, читлек ише нәрсә,

идәннәрен бик еш су баса.

Ярый әле үзенә сыендырган

Якыннары, туган- тумача.

Акчасызлык белән җитәкләшеп,

җил сугыла ятим ишеккә

Ә малайга хәзер үзен-үзе

Югалтмаска кирәк ничек тә!

1 нче алып баручы. Әтисенең сеңлесе, татар халык җырларын үтә матур башкаручы, моңлы җырчы Мөнирә Рахманкулова да алар өендә еш була. Ул кечкенә Рөстәмдә музыкага сәләт барлыгын тоеп ала һәм аны музыка мәктәбе директоры Р. Поляков янына алып бара. Үз эшенә фанатларча бирелгән Поляков Рөстәмнең сәләтен тикшерә һәм аны берсүзсез мәктәпкә алырга була. Шулай итеп, Р.Яхин чынлап музыкаль белем ала башлый,профессиональ рәвештә музыка белән шөгыльләнә башлый.

Музыка яңгырый: Д.. Т. Закирова “Дулкыннар”, М. Җәлил сүзләре.

2 нче алып баручы. Мәктәп директоры Р.Л.Поляков һәм фортепиано укытучысы А.В.Чернышева баланың сәләтенкүреп, аңа укуын Мәскәүдә дәвам итәргә тәкъдим итә. Мәскәү музыка училищесындаА.Г.Руббахның фортепиано сыйныфын тәмамлаганнан соң, 1941 елда Р.Яхин Мәскәү консерваториясенә имтиханнарын уңышлы тапшыра.

3 нче алып баручы.

Кинәт сугыш ялмап алды дөньяны,

Ил өстендә ут-кылычлар уйнады.

Өстә шинель.Иңдә солдат биштәре,-

Тревога”га баткан Мәскәү кичләре...

Яхин саклый Мәскәү күген төнката,

Зенитка”лар таңны ертып уята.

Муза да бит әнә шулай көрәште,

Дау барганда җыр һәм мылтык берләште.

Түнде фашист.Тынды сугыш. Килде яз.

Моабитны җимереп чыкты кайтаваз:

Тарихларда батырлыкка дәлил бар-

Моңлы бер җыр булып кайтты Җәлилләр!

Моабиттан исән кайткан җырларны

Яңгырата Сәйдәш, Яхин моңнары.

Музыка яңгырый: М. Җәлил сүзләре, “Җырларым”.

4 нче алып баручы.

Сугыш беткәч, Яхин яңадан Мәскәү консерваториясенә юл ала.

Казан-Мәскәү... Шушы ике арадан

Язмыш һаман юл йөретә, фаразан.

Анда концерт , монда концерт-аншлаг!

Кулны кысып котлый яңа танышлар.

Кысан аңа, кысан кайчак Казанда,

Пахмутова кебек затлар аз анда.

Р. Яхин, пианист буларак – В.М.Эпштейн, композитор буларак профессор Ю.А.Шапорин сыйныфында шөгыльләнә. Мәскәүдә укыган еллары комозиторның профессиональ осталыгы һәм иҗади үсешендә зур роль уйный. Диплом эше буларак, ул Фортепиано белән оркестр өчен концерт (беренче бүлек) тәкъдим итә, бу әсәр күпләрдә зур кызыксыну уята (1950 ел). Шул елда ук композитор Казанга әйләнеп кайта, фортепиано концерты өстендә эшен дәвам итә һәм 1951 елда аның тагын ике бүлеген язып бетерә. Бу әсәр татар музыкасында фортепиано белән оркестр өчен беренче концерт була. Ул бүгенге көндә дә әлеге жанрда иң танылган әсәрләрдән санала һәм һәрвакыт яңгыратылып тора.

Музыкаяңгырый: Р. Яхин. Фортепиано һәм симфоник оркестр өчен концерт

4 нче алып баручы. 1950–1952 елларда Р.Яхин Казан консерваториясендә белем бирә, алга таба гомерен исә ул музыка иҗат итүгә һәм концертларда чыгыш ясауга багышлый. Ул яшьли Татарстанның әйдәп баручы композиторларына әверелә.

5 нче алып баручы

Музыканың ефәк дилбегәсен

Бюрократлар тота кулында.

Кирәк түгел диктат һәм борынчык

Нәфисәи сәнгат юлында.

Җырның кайда ничек яралганын,

Их, әйтәсе килә, белмәсә,

Иң-иң якын дигән затларына

талант ягын Ходай өләшә.

Матурлыкка аяк чалучылар

Юк дисәң дә тора табылып.

Күңел күзең сукыр булса әгәр,

Тигез җирдә мөмкин абыну.

Яшәү гөлен бозлар капламасын

Һәм тормасын җанны өшетеп.

Моңлы җырлар, романслар язам

Салкын йөрәкләргә үч итеп.

Музыка:” Серле күзләр”-Ә. Саттар сүзләре, башкаручы-Х. Бигичев.

6 нчы алып баручы.

Күпме җырлар, романслар яздым

Сөю хәлләренә багышлап...

Җырда гына канатлыдыр сөю,

Җирдәгесе – сәер табышмак.

Богема”лар чәчәк сузды миңа

Күз карашын төреп букетка.

Сөю килми, гыйшык алмый мине,

Тәкъдиремдә –һаман күпнокта.

5 нче алып баручы. Рөстәм Яхин Мәскәүдә үзе белән бергә укыган, кияүгә чыгып, Санкт-Петербургка китеп барган Сайра Сәләхетдинованы сагына, аңа хатлар яза. Сайрага атап,Рәхим Гәрәй сүзләренә язылган “Аңлыйм,дустым” җырын иҗат итә . Ә хәзер әнә шул җырны тыңлап узыйк.

Җыр тыңлау.

7 нче алып баручы. Рөстәм Яхин үзенең тормыш юлын Хәлимә Таҗетдинова белән бәйли . Ә ул исә “Рөстәм белән бергә янәшә тору да зур бәхет” дип саный.

Слайд №4

6 нчы алып баручы Р.Яхин Рахманинов, Чайковскийның иҗатын яраткан, шуңа күрә бигрәк тә беренче чорда композиторга аларның йогынтысы зур була. Алга таба исә Р.Яхинның миниатюра жанрында инструменталь музыка өлкәсенә кызыксынуы арта, ул төрле характердагы пьесалар иҗат итә, кайвакыт аларны циклларга да берләштерә, мәсәлән, “Җәйге кичләр” (музыка ишетелеп ала) фортепиано циклы халык арасында киң таныла. Бу юнәлештә ул Ауропа романтизмының төрле милли композитор мәктәпләренең камера–инструменталь музыка традицияләрен үстерә. Вальс, ноктюрн, музыкаль мизгел, юмореска, программалы миниатюра һ.б. шундый жанрларда кызыклы әсәрләр иҗат итә. Шуберт, Шуман, Шопен, Григның пьеса жанр–стиль традицияләре Яхин иҗатында татар музыка даирәсенең аһәңнәре, XX гасыр зәвык таләпләре белән үзенчәлекле яңгыраш таба.

Музыка: Р. Яхин. Ноктюрн.

2нче алып баручы.

1993 нче елның 23 нче ноябре.

SOS! Һәм “Ашыгыч ярдәм”

Машинасы йортка туктала

Композитор...шәфкать туташына

Ни әйтергә теләп уктала?

Ишетелә тояк зеңләгәне,

Еллар аша атлар пошкыра.

Үлем тырнагына кергән саен

Йөрәк “Яшәү” диеп кычкыра.

Карый да ул үзенең үткәненә

Өченче тау биеклегеннән-

Күрегезче:ул тудырган моңнар

Ватан байрагына

Яшәү гимны булып чигелгән!

Татарстан гимны яңгырый (тамашачылар басып тыңлыйлар)

4нче алып баручы. Татар профессиональ музыкасын тудырып, үстергән шушы олы талантлардан музыкаль эстафетаны үзенең ныклы кулларына алып, аларның дәвамчысы булган Рөстәм Яхин татар музыкасы сәнгатендә аерым урын тота. Рөстәм Яхин үзенең йөзләгән җырлары, романслары, инструменталь әсәрләре белән татар музыка дөньясын баетып, аны якты бер биеклеккә күтәрде, үзенә бер "Рөстәм Яхин җырлары, романслары" дәверен тудырды. Рөстәм Яхин иҗаты гаять дәрәҗәдә халыкчан рухта. Аның матур үзенчәлеге һәм халыкчанлыгы, минемчә, иҗатының дөнья классик музыкасы югарылыгындагы алымнар белән сугарылган булуында һәм бу алымнарның халыкчанлык белән үрелүендәдер. Әнә никадәрле бүләкләргә лаек булган ул моң иясе!

Слайд № 5

2 нче алып баручы.Рөстәм Яхинның дәрәҗәле исемнәре:"Дулкыннар, дулкыннар", "Күңелем өзгәләнгән минутларда" һ. б. җырлары, романслары өчен 1959 елда Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләгенә лаек була.1972 елдан башлап һәрвакыт Р.Яхин Татарстан Композиторлар берлегенең идарә әгъзасы итеп сайлана. 1964 елда аңа ТАССРның атказанган сәнгать эшелеклесе, 1970 елда РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе, 1981 елда РСФСРның халык артисты, 1986 елда СССРның халык артисты дигән мактаулы исемнәр бирелә.

Слайд № 6

3 нче алып баручы. Рөстәм Яхин җырларын музыка дөньясы йолдызлары белән беррәттән эстрадабызның яшь һәм талантлы җырчылары да яратып һәм сокланып башкаралар. Мәсәлән, Филүс Каһиров, “Болгар кызлары” триосы, Рамил Миңнегалиев , Илназ Бах һәм башкалар.

Р. Миңнегалиев башкаруында .Ш. Хөсәенов сүзләренә язылган “Сорнай моңы” җыры куела

1 нче алып баручы (Әкрен генә ишетелгән музыка астында сөйли)

Рөстәм Яхин әсәрләре безнең музыка сәнгатебезнең алтын фондына кереп калачак. Татар халкы үзенең Рөстәмен яратты, аның белән горурланды, аның әсәрләрен үзе белән киләчәккә алып барачак.











Галәветдинова Л. Г. татар теле һәм әдәбияты укытучысы, Казан, ГББМУ ”62 нче мәктәп”





Краткое описание документа:

Рустем Яхин- известный татарский музыкант, пианист.Творческое наследие Р. Яхина вошло в золотой фонд музыки РТ и занимает одно из важнейших мест в татарской культуре ,благодаря высокой художественности и национальному своеобразию.Его творчество многогранно. Большое влияние на него оказали корифеи классической музыки (Чайковский, Шопен, Рахманинов). Как профессионал он вырос на творчестве С. Сайдашева, М. Музаффарова, Ф. Яруллина.Р. Яхин был уникальным композитором. Своими многочисленными песнями, романсами и инструментальными произведениями он внес большой вклад в мир татарской музыки, создал целую эпоху «Песни и романсы Р. Яхина».Музыка Р. Яхина к песне «Туган ягым» - «Родной край» стала в 1993 г. гимном Республики Татарстан.Рустем Яхин никогда не останавливался на достигнутом, никогда не эксплуатировал удачные находки, не искал легкой популярности. Он все время шел вперед, ставил перед собой все новые задачи. И в этом был залог постоянного обновления его искусства, непрекращающегося творчества.
Автор
Дата добавления 02.04.2014
Раздел Иностранные языки
Подраздел Конспекты
Просмотров265
Номер материала 56328040245
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх