Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015

Опубликуйте свой материал в официальном Печатном сборнике методических разработок проекта «Инфоурок»

(с присвоением ISBN)

Выберите любой материал на Вашем учительском сайте или загрузите новый

Оформите заявку на публикацию в сборник(займет не более 3 минут)

+

Получите свой экземпляр сборника и свидетельство о публикации в нем

Инфоурок / География / Конспекты / Ханқожа көлі (баяндама)
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • География

Ханқожа көлі (баяндама)

библиотека
материалов








Бұл баяндамада жылдар бойы келе жатқан туған ауылдағы Ханқожа көлінің географиялық орны,шығу тарихы,ондағы табиғат байлықтары мен Ханқожа көлінің экологиялық жағдайларға әсері туралы мағлұматтар беріліп отыр


























Ханқожа көлі

Қазақстан барысы өзі ішетін тынық судың

ылайланбауын, ал өз аясында тіршілік ететін

табиғатпен тыныстайтын ауасының жақсаруын

қатаң қадағалап отыратын болады.

Н.Ә.НАЗАРБАЕВ


Қазақстан жерінің қойны құт,табиғат байлықтарына бай өлке. Табиғат көркін

ажарландырып, жер бетін саялы баққа айналдыратын байлық көзі- су.

Халқымыз ежелдне-ақ суды қастерлеп, «Сулы жер- нулы жер», «Судың да

сұрауы бар» деп суды бағалай білген. Еліміздің табиғаты ең әсем көрікті жері

Көкшетау болса, Сыр өңірінің көрікті жері- Шиелі аймағы. Шиелі өңірі өзен

мен көлдерге бай. Сол көлдердің бірі- Ханқожа. Ханқожа көлі Бәйгеқұм елді

мекен аумағында орналасқан. Аумағы 5085 га, ұзындығы 10 шақырымнан

астам, орташа тереңдігі 7-8 метр, ең терең жері 15 метрге жуық. Көл суын

Бәйгеқұм, Жөлек, Талап, Тартоғай елді мекендерінің тұрғындары егін және

мал шаруашылықтары мен бау-бақшаға пайдаланады. Су өте мөлдір, және

тұнық. Ішуге жарамсыз, кермек дәмі бар. Ханқожа атауының түп- төркіні

әріде жатыр. Ол Көбентүптің жалғыз қарындасының күйеуінің құрметіне

қойылған ат деп жатады. Көбентүп ерте кезде халықты қан қақсатқан,

қаныпезер қалмақ хонтайшысын арпа қылтығымен атып өлтіріп, елге азаттық

алып берген батыр. Шиелі өзегі аудан шекарасының өкпе тұсында Балықшы,

Иір көл, Шошқа көлден өткен соң бұл өзек құм аралай иін жасап Ақ иірім,

Көк иірім деп атала келіп Жансейітті жанай өтіп Оқшы ата, Ханқожа көліне

келіп құлайды. Кез кенген тоғандар елді мекендерді тасқын сулардан

сақтандыру мақсатында соғылады. 1958 жылы «Жүзбай» тоғаны жығылып

Ортақшылды топан су алып, жер бедерін түгел қаптаған сол су Жөлекке де

көптеген зардаптар әкеледі.

Тоғандардың негізгі жауы тышқандар тобы болып саналады. Сондай

тоғандардың бірі- Ханқожа. Оның алғашқы бөлігін о баста соғушы орыс

көпесі 1905 жылдары «Орынбор- Ташкент» темір жолын соғуға қатысып,

Бәйгеқұмда тоқтап қалған В. Каржов жергілікті тұрғындардан жұмыс қолын

жалдап тұрғызған. Ондағы мақсаты көл суын жинап, өз игілігіндегі егістігін

суғарып балық өсіруге пайдаланған. Шындығында балдар мен борығы, өзге

де қорегі мол көл суында балық түрлері тез өскен. әрі өзек бойында теңіз

жағалауындағы еш кем еместей құс базарларында мұз қатқанша

қарақұрымдай Құжынап балапан өргізіп жүрген сырттан келетін құс саны да

жеткілікті. Тіпті салмағы 250 килодан асатын жайындардың қатты

толқындардан жағаға шығып қайырылып қалғаны жиі кездесетін. Сондай

жайынның өзі бүкіл ауылымызға аптаға жуық азық болатын еді, дейтін әкім.

Кейінгі егістік жерлерімізге жаппй химиялық түрлі улы тыңайтқыштар,

әсіресе гербицит көптеп беріліп, қашыртқы сулары өзекке құйыла бастағаннан бастап, сол балықтардың өсуі тежеліп, күрт азайып келеді. Ал

мұз үстіне қақпан құрып ұстайтын Сырдың қырмызы құндызы, судың сұлу

суарсыны есепті ондатрлар өзектің өн бойын өздеріне құтты мекен етіп,

Қарымбайдың малындай үйірлері тез көбейетінін көрсетті. өйткені

тропикалық орман қалдықтарынан қордаланатын торф тәріздес өзектің қос

қабаты адам да, мал да жарып өте алмас нар қамыс. Осы қамыстардың

түбіндегі қордаланған борықтар шом қорадай жыл өткен сайын қалыңдана

жал жасап, небір қытымыр суық қыстар да қатпай, мұз астына ауа жіберетін

желдеткіштердей, мұз астындағы бүкіл жанды тіршіліктің жарылқаушысы

қызметін ғасырлар бойына мінсіз атқарып келеді. Және де ұшы-қиырсыз

созылып жатқан бұл қамыстарды орып, шиті тоқып үй қора құрылыстарына

пайдаланбаған ауданымызда бірден-бір үй, не бір шаруашылық жоқ десек еш

артық айтпағанымыз.

1950 жылдары бульдозер тракторлардың күшімен тоған тұрғызылып

оған Ханқожа тоғаны деп ат берілген.

өскен өңір газеті 13.12.2001. таубай Ортаев «Жер тарихы-ел тарихы»

материалдарынан.

Ханқожа көлінің суы 1978 жылы қосымша су құйылмағандықтан су деңгейі


күрт төмендеп кетті . Көптеген балықтардың тұқымдары құрып кетті . Сол


кездерде көлдің табаны қолымен қазылғандығы көрінді . Көл суы жасанды


суқойма қызметін атқарды . Көл суы бастапқы кезде ағынсыз , тынық су


болған . Кейіннен Жөлек елді мекенінің жанынан қашыртқы(сброс) қазылып


Нәнсай каналына қосылған . Қазір ағынды көл болып есептеледі . Көлдің су


деңгейі үнемі өзгеріп отырды . Көлге көктем және қыс айларында 10т/м³ -


15т/м³ және одан да көп мөлшерде су құйылады. Көлдің жағасында биік шөп-


текті өсімдіктер: қалың құрақ , топ –топ қоға мен қамыс өседі. Құрақтың иіл-


гіш , мықты сабағы , жіңішке жапырақтары болады . Қамыстың жапырағы –


жұмыр . Көптеген балықтар , атап айтқанда: жыланбалық , сазан , шортан, ла-


қа , қылышбалық , амур , алабұға , доңмаңдай , мөңке және андатр тіршілік


етеді . Көктем айларында қасқалдақ және үйректер келіп көл айдынын құс


базарға айналдырады . Соңғы 2 жыл көлемінде көл суы күрт көтерілуде.


Бәйгеқұм халықтарына өзінің кері әсерін тигізуде. Судың көтерілуі көл жаға-


лауларындағы ауыл тұрғындарына қиын соғуда . Былтыр су деңгейінің көте-


рілуінің әсерінен көптеген ауыл тұрғындары өз үйлеріне кіріп шығуға қатты


қиналады . Егін егетін егіс жерлерін , мал қораларын және үйлерінің алдары-


на дейін көтерілген сулар келді . Ағын сулармен келген түрлі улы химикаттар


мен тыңайтқыштар және қоқсық қалдықтары көл суын ластап жатыр . 1970


жылдарға дейін көлдің жағалаулары және аралдарында қамыс , құрақ қалың


болып өскен. Көл жағалауларындағы тұрғындар қайықпен құрақты орып,

қыстық мал азықтарын дайындаған. Қазір көл суының ластануынан құрақ

hello_html_m262ea49d.gif

шөптің орнына қоғалар өскен . Ыза судың көтерілуінен саялы ағаштар құлап,


сор топырақтың көлемдері ұлғайды . Ыза судың деңгейі көтеріліп , жер беті-


не шығып , жайылуда . Жер астындағы ылғал топырақтың беткі қабатына


көтеріледі де осы жерде буланады . Топырақтың беткі қабатын қар сияқты


ақшыл қабыршақтар қаптайды . Бұл - сор . Сор топырақ көлемі жыл сайын


ұлғая түсуде. Сор топырақта өсімдіктер өте сирек өседі. Егер тұз өте көп бол-


са, топырақ беті өсімдіксіз, жалаңаш болады . Топырақ жел эрозиясына ұшы-


райды . Желдің әсерінен сор топырақ жоғары көтеріліп, атмосфераны ластай-


ды . Атмосфераның щектен тыс ластануы геологиялық замандарда қалыптас-


қан озон қабатының жұқаруына , тіпті кейбір аймақтарда озон қабатында


ойықтардың пайда болуына әсер етуде . Озон қабатындағы мұндай өзгерістер


ауыл шаруашылық дақылдарының өнімдерін төмендетеді . Осының әсерінен


ауыл тұрғындары әр түрлі ауруларға ұшырайды .












Ханқожа көлінің экологиялық жағдайына әсер ететін

факторлар

hello_html_m42cd51c9.gifhello_html_645808b7.gifhello_html_645808b7.gifhello_html_7b2dcded.gif

Топырақтың ұшып

кетуі

Өсімдік жамылғысының

сиреуі

Тұрмыстық қал-

дықтардың төгілуі

Венн диаграммасы

hello_html_maab00a6.gifhello_html_m6e12961b.gif

Жоспары:

І.Кіріспе

1.Ханқожа көлінің географиялық орны және зерттелу

тарихы:

ІІ.Негізгі бөлім

а) Ханқожа көлі суының табиғат байлықтары мен

тұрғылықты ауыл тұрғындарына тигізетін пайдасы;

ә) Ханқожа көлінің экологиялық жағдайларына әсер

ететін факторлар;

ІІІ.Қорытынды.

Су – табиғаттың байлығы

«ЖОЛ ҚОЗҒАЛЫСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕРІН НАСИХАТТАУ» БАҒДАРЛАМАСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ІС ҚАҒАЗДАРЫ


СЫНЫП ЖЕТЕКШІЛЕРІНІҢ ӘДІСТЕМЕЛІК СЕКЦИЯ

ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ

----------------------------------------------------------------------------------


«ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ, ҚЫЛМЫСҚА ҚАРСЫ КҮРЕС» БАҒДАРЛАМАСЫН ЖҮЗЕГЕ

АСЫРУ ІС ҚАҒАЗДАРЫ


ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ АЙЛЫҚ ЖОСПАРЫ



1 ҚЫРКҮЙЕК БІЛІМ КҮНІ



251 М ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ БОЙЫНША

ЖЫЛДЫҚ ЖӘНЕ МӘТІНДІ ЕСЕБІ



ОҚУШЫЛАРДЫҢ ТӘРБИЕЛІК ДЕҢГЕЙІН ЗЕТТЕУ

КӨРСЕТКІШТЕРІ 1-4, 5-11 СЫНЫПТАР



АУДАННАН КЕЛГЕН ҚАТЫНАС ҚАҒАЗДАР

--------------------------------------------------------------


«ЖОЛ ҚОЗҒАЛЫСЫ ЕРЕЖЕЛЕРІН НАСИХАТТАУ» БАҒДАРЛАМАСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ІС ҚАҒАЗДАРЫ



МЕКТЕПШІЛІК ІС ШАРАЛАР



ҚОРҒАНШЫЛЫҚТАҒЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ

ІС ҚАҒАЗДАРЫ



«МЕКТЕПКЕ ЖОЛ» АКЦИЯ ІС ҚАҒАЗДАРЫ





ЖҚТБ ПРОБЛЕМАСЫ ЖӘНЕ ПРОФИЛАКТИКАСЫ

ЖӨНІНДЕГІ ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫН ЖҮЗЕНЕ АСЫРУ
ІС ҚАҒАЗДАРЫ



ТӘРБИЕ САҒАТТАРЫ 5-11 СЫНЫПТАР



« МЕМЛЕКЕТТІК РӘМІЗДЕРДІ ҚОЛДАНУ МЕН

НАСИХАТТАУ»



« НАШАҚОРЛЫҚҚА ЖӘНЕ ЕСІРТКІ БИЗНЕСІНЕ

ҚАРСЫ КҮРЕС» БАҒДАРЛАМАСЫН ЖҮЗЕГЕ

АСЫРУ ІС ҚАҒАЗДАРЫ



« ДІНИ ЭКСТРЕМИЗМГЕ ҚАРСЫ КҮРЕС» БАҒДАРЛАМАСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ІС ҚАҒАЗДАРЫ


--------------------------------------------------------------------------------------


« ТУБЕРКУЛЕЗГЕ ҚАРСЫ КҮРЕС» БАҒДАРЛАМАСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ІС ҚАҒАЗДАРЫ


5-11 СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ЖАҒДАЙЫ ЖАЙЛЫ МӘЛІМЕТТЕР



5-11 СЫНЫП ЖЕТЕКШІЛЕРІНІҢ, ОҚУШЫЛАРЫ ЖАЙЛЫ ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТТЕР

251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

5 «А» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ А. ПІРЖАНОВАНЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ

---------------------------------------------------------------------------------

251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

7«А» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ Ж. АБЖАПБАРОВАНЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ

---------------------------------------------------------------------------------

251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

7«Б» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ С. ҚАЛЖАНОВАНЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ

--------------------------------------------------------------------------------------

251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

6 «Б» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ Г. ҚАЛТАЕВАНЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ

---------------------------------------------------------------------------------

251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

6«А» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ К. САВЛИБЕКОВАНЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ

---------------------------------------------------------------------------------

251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

8«Б» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ А. ЗҰЛПЫХАРОВАНЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ


251 М. ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

8 «А» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ Е. БЕКТҰРҒАНОВТЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ


251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

9 «А» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ Т. ОРЫНБАЙДЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ


251 М. ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

9 «Б» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ П. ЖЕТІБАЕВАНЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ


----------------------------------------------------------------------------------

251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

10 «А» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ М. МЫҢБАЕВТЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ

---------------------------------------------------------------------------------

251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

10«Б» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ Қ. ЖАҚЫПОВАНЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ

---------------------------------------------------------------------------------

251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

11«А» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ Қ. МҰРАТОВАНЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ

--------------------------------------------------------------------------------------

251 М.ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕБІ

11 «Б» СЫНЫП ЖЕТЕКШІСІ Х. ИСМАЙЛОВАНЫҢ

ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫНЫҢ ІС ҚАҒАЗДАРЫ

---------------------------------------------------------------------------------

hello_html_mc92263f.gif

Краткое описание документа:

Бұл баяндамада жылдар бойы келе жатқан туған ауылдағы Ханқожа көлінің географиялық  орны,шығу тарихы,ондағы табиғат байлықтары мен Ханқожа көлінің экологиялық жағдайларға әсері туралы мағлұматтар беріліп отыр. Қазақстан жерінің қойны құт, табиғат байлықтарына бай өлке. Табиғат көркін ажарландырып, жер бетін саялы баққа айналдыратын байлық көзі- су. Халқымыз ежелдне-ақ суды қастерлеп, «Сулы жер- нулы жер», «Судың да сұрауы бар» деп суды бағалай білген. Еліміздің табиғаты ең әсем көрікті жері Көкшетау болса, Сыр өңірінің көрікті жері- Шиелі аймағы. Шиелі өңірі өзен мен көлдерге бай. Сол көлдердің бірі- Ханқожа.
Автор
Дата добавления 04.04.2014
Раздел География
Подраздел Конспекты
Просмотров581
Номер материала 58588040446
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх