Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Классному руководителю / Презентации / Урок развития речи по тувинской литературе для 5 класса
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Классному руководителю

Урок развития речи по тувинской литературе для 5 класса

Выбранный для просмотра документ Презентация Балыкчы Багай-оол.ppt

библиотека
материалов
Тыва Республика Танды кожуун Муниципалдыг бюджеттиг ниити ооредилге чери Хад...
Сорулгалары: тѳѳгүнүӊ кайы үезин тоолда илереткенин, кымнарныӊ аразында демис...
«….Улустун аас чогаалын билип албайн чыткаш, ажылчы чоннун ёзулуг тоогузун би...
 Улустун аас чогаалдары Тоол Ыр Кожамык Улегер домак Чечен йорээл Тывызык
Эртенгинин эртезинде, бурунгунун мурнунда, бажында бай Караты-Хаан, аксында...
Кашпал кара хемнин аксын чурттаан ийи шавылыг лама бир хун олургаш: «Бо хемн...
Хааннын уруун суг отпес алдын аптарага суккаш, оон даштын ол инек кежи-биле...
Балыкчы Багай-оол бир-ле катап балыктап олурарга, хун улуг дуъш хире чорда,...
Ону човурээ чадырынга эккелгеш, чазып коорге, кончуг чараш алдын дангына бол...
Дангына олургаш: - Ындыг чуве болза, бодумнун дурзум чуруп берейн, ол чурукт...
Дангынанын чуруу ол-ла хадааш, кашпал кара хемнин мырынай кирген аксында чур...
Хаан хамык аг-шериин чыггаш, кашпал кара хемни ору алзы дангынаны дилеп чору...
Багай-оол аажок хомудап, ыглап-сыктавышаан, кашпал кара хемни ору алзы кылаш...
Ол-ла хамык херекселин ап алгаш, бугазын мунгаш, олчалаткан кадайынын соонче...
Хаан Багай-оолдун хамык херекселдери-биле чумненип алгаш, кадынны каттыртыр...
Аг-шериглер аалды долгандыр танныылдап турарга, шынап-ла, кадыннын чугаалаан...
Балыкчы Багай-оол кончуг чараш алдын дангыназы-биле оюн оя, чигин чире чуртта...
Айтырыгларга харыы 1. М. Горький улустун аас чогаалынын дугайында чуу дижик?...
4. Ынчан ядыылар чуну кылып чорааннарыл? 5. Байларнын сеткил-сагыжы кандыгыл...
7. Хааннарны чуу камгалап турганыл? 8. Ядыылар ол аг-шериглиг хааннарны канча...
Словарьлыг ажыл. «Балыкчы Багай-оол» деп тоолда билдинмес состерни тыварынга...
Шавылыг - Ширилээш - Шивегей - Сандан - Чагы - Олчалаткан -
Быжыглаашкын 1. Тоолдун тус-тус маадырларын ангылап чугааланар. 2. Ийи шавылы...
5. Тоолду барымдаалап, Тыванын тоогузунун дугайында чуну чугаалап болурул? 6....
 Онаалга: Тоолга хамаарыштыр чурук чуруур
Улуу - биле четтирдим!
33 1

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Тыва Республика Танды кожуун Муниципалдыг бюджеттиг ниити ооредилге чери Хад
Описание слайда:

Тыва Республика Танды кожуун Муниципалдыг бюджеттиг ниити ооредилге чери Хадын-Аксынын чингине кол ниити ооредилге школазы Кичээлдин темазы « Балыкчы Багай-оол» деп тоол-биле чугаа сайзырадылгазы Оюн Аяна Маадыр-ооловна тыва дыл болгаш тыва чогаал башкызы

№ слайда 2 Сорулгалары: тѳѳгүнүӊ кайы үезин тоолда илереткенин, кымнарныӊ аразында демис
Описание слайда:

Сорулгалары: тѳѳгүнүӊ кайы үезин тоолда илереткенин, кымнарныӊ аразында демиселин кѳргүскенин тодарадыр. уругларныӊ аас чугаазын сайзырадып, словарь курлавырын кѳвүдедири, тоолдуӊ киржикчилеринге бѳдүүн характеристиканы тургузары. ядыы чоннун эки мозу-шынарын илеретпишаан, кижизидилге ажылын чорудары. тоолду аянныг ыдып ѳѳренири

№ слайда 3 «….Улустун аас чогаалын билип албайн чыткаш, ажылчы чоннун ёзулуг тоогузун би
Описание слайда:

«….Улустун аас чогаалын билип албайн чыткаш, ажылчы чоннун ёзулуг тоогузун билип ап шыдавас». А.М.Горький

№ слайда 4  Улустун аас чогаалдары Тоол Ыр Кожамык Улегер домак Чечен йорээл Тывызык
Описание слайда:

Улустун аас чогаалдары Тоол Ыр Кожамык Улегер домак Чечен йорээл Тывызык

№ слайда 5
Описание слайда:

№ слайда 6
Описание слайда:

№ слайда 7 Эртенгинин эртезинде, бурунгунун мурнунда, бажында бай Караты-Хаан, аксында
Описание слайда:

Эртенгинин эртезинде, бурунгунун мурнунда, бажында бай Караты-Хаан, аксында ийи шавылыг бир лама, кашпал кара хемнин орту уезинде човурээ чадырлыг, ызырар калдар ыттыг балыкчы Багай-оол чурттап турган чувен иргин.

№ слайда 8 Кашпал кара хемнин аксын чурттаан ийи шавылыг лама бир хун олургаш: «Бо хемн
Описание слайда:

Кашпал кара хемнин аксын чурттаан ийи шавылыг лама бир хун олургаш: «Бо хемнин бажын чурттаан Караты-Хааннын алдын дангыназын барып ап алыр-дыр. Хааннын бодун аарткаш, оон уруун бо хемни куду бадырыптар» - деп бодап ап –тыр.

№ слайда 9 Хааннын уруун суг отпес алдын аптарага суккаш, оон даштын ол инек кежи-биле
Описание слайда:

Хааннын уруун суг отпес алдын аптарага суккаш, оон даштын ол инек кежи-биле ширилээш, кашпал кара хемнин суунче салып бадырыпкан. Хараты-Хаанга ижин доюлдурар оът бериптерге, хааннын аары дораан-на экирий берген. Ламаны хаан кончуг-ла хундулеп-тир эвеспе.

№ слайда 10 Балыкчы Багай-оол бир-ле катап балыктап олурарга, хун улуг дуъш хире чорда,
Описание слайда:

Балыкчы Багай-оол бир-ле катап балыктап олурарга, хун улуг дуъш хире чорда, ол хемнин суун куду ширилеп каан аптара бадып орган. Чуу-даа болза, дозуп ап корейн дээш, демги аптараны узун ыяш-биле илбектей тырткаш, сугдан ундур соп эккелген.

№ слайда 11
Описание слайда:

№ слайда 12 Ону човурээ чадырынга эккелгеш, чазып коорге, кончуг чараш алдын дангына бол
Описание слайда:

Ону човурээ чадырынга эккелгеш, чазып коорге, кончуг чараш алдын дангына болган. Балыкчи Багай-оол тып алган кончун чараш дангыназынын чанындан-даа ыравас, ону ургулчу-ле кайгап алгаш олурар, ажыл-даа кылбас, мындыг бооп тур оо!

№ слайда 13
Описание слайда:

№ слайда 14 Дангына олургаш: - Ындыг чуве болза, бодумнун дурзум чуруп берейн, ол чурукт
Описание слайда:

Дангына олургаш: - Ындыг чуве болза, бодумнун дурзум чуруп берейн, ол чурукту коруп чорааш, балыктап кор-дээш бодунун дурзузун чурааш, берип каан. Багай-оол бир-ле хун балыктап чорааш, кадайынын чуруун хатка алзыпкаш, ийи караан ыжыдыр ыглап алган чедип кээп-тир.

№ слайда 15 Дангынанын чуруу ол-ла хадааш, кашпал кара хемнин мырынай кирген аксында чур
Описание слайда:

Дангынанын чуруу ол-ла хадааш, кашпал кара хемнин мырынай кирген аксында чурттап турар бир хаан кижинин аалынын чанынга чеде берген. Ол хааннын хой чандырып чораан шивишкини ону черден тып алгаш, хаанынга эккеп коргускен.

№ слайда 16
Описание слайда:

№ слайда 17 Хаан хамык аг-шериин чыггаш, кашпал кара хемни ору алзы дангынаны дилеп чору
Описание слайда:

Хаан хамык аг-шериин чыггаш, кашпал кара хемни ору алзы дангынаны дилеп чоруп кап-тыр эвеспе. Ол хаан хамык ак-шерии-биле балыкчы Багай-оолдун чадырын тып чеде берген. Хаан Багай-оолдун чараш кадайын былаап алгаш, бодун ырадыр сывырыпкаш, чоруй барып-тыр оо!

№ слайда 18
Описание слайда:

№ слайда 19 Багай-оол аажок хомудап, ыглап-сыктавышаан, кашпал кара хемни ору алзы кылаш
Описание слайда:

Багай-оол аажок хомудап, ыглап-сыктавышаан, кашпал кара хемни ору алзы кылаштап чоруп каан. Ол-ла чорааш, кадайынын адазы бай Караты-Хааннын аалынга таваржып чеде берген. Ол анаа уш чылда хой кадаргаш, холезининге донгур кок буга, ийи шивегей, сандан сыптыг кымчы, адыг кежи чагы, бору кежи борт алган.

№ слайда 20
Описание слайда:

№ слайда 21 Ол-ла хамык херекселин ап алгаш, бугазын мунгаш, олчалаткан кадайынын соонче
Описание слайда:

Ол-ла хамык херекселин ап алгаш, бугазын мунгаш, олчалаткан кадайынын соонче суруп чоруп каап-тыр оо! Багай-оолдун кадайы ол хааннын аалынга баргаш, уш чылдын иштинде чырыы-даа чырташ деп корбээн боду Багай-оолду коргеш, кара баары каткыже, каттырып орган.

№ слайда 22 Хаан Багай-оолдун хамык херекселдери-биле чумненип алгаш, кадынны каттыртыр
Описание слайда:

Хаан Багай-оолдун хамык херекселдери-биле чумненип алгаш, кадынны каттыртыр дээш, чоруп-ла каап-тыр эвеспе. Кадын Багай-оолду хааннын идик-хеви-биле чумнээш, орун кырынга шуглааш, хамык ара-албатызын чыып эккелдиргеш, чугаалаан.

№ слайда 23 Аг-шериглер аалды долгандыр танныылдап турарга, шынап-ла, кадыннын чугаалаан
Описание слайда:

Аг-шериглер аалды долгандыр танныылдап турарга, шынап-ла, кадыннын чугаалааны ышкаш донгур кок буга мунган, адыг кежи чагылыг, бору кежи борттуг кижи чинге сарыг ховуну куду бадып олурган. -Хаанывысты олурер дээн аза келди-ле!-дээштин, ону адып-боолай-ла бергеннер. Хаан алгырып-кышкырып турбуже, аг-шериглер ону тоовайн, олуруп каапкан.

№ слайда 24 Балыкчы Багай-оол кончуг чараш алдын дангыназы-биле оюн оя, чигин чире чуртта
Описание слайда:

Балыкчы Багай-оол кончуг чараш алдын дангыназы-биле оюн оя, чигин чире чурттап чоруй барып-тыр оо!

№ слайда 25 Айтырыгларга харыы 1. М. Горький улустун аас чогаалынын дугайында чуу дижик?
Описание слайда:

Айтырыгларга харыы 1. М. Горький улустун аас чогаалынын дугайында чуу дижик? «Балыкчы Багай-оол» дээрге кымнын тоолул? Ында тыва улустун тоогузунун кайы уезин илереткен-дир?

№ слайда 26 4. Ынчан ядыылар чуну кылып чорааннарыл? 5. Байларнын сеткил-сагыжы кандыгыл
Описание слайда:

4. Ынчан ядыылар чуну кылып чорааннарыл? 5. Байларнын сеткил-сагыжы кандыгыл? 6. А ядыыларнын сеткил-сагыжы кандыгыл?

№ слайда 27 7. Хааннарны чуу камгалап турганыл? 8. Ядыылар ол аг-шериглиг хааннарны канча
Описание слайда:

7. Хааннарны чуу камгалап турганыл? 8. Ядыылар ол аг-шериглиг хааннарны канчаар тиилеп чорааныл?

№ слайда 28 Словарьлыг ажыл. «Балыкчы Багай-оол» деп тоолда билдинмес состерни тыварынга
Описание слайда:

Словарьлыг ажыл. «Балыкчы Багай-оол» деп тоолда билдинмес состерни тыварынга «Кымнар тиилээрил?» деп оюн.

№ слайда 29 Шавылыг - Ширилээш - Шивегей - Сандан - Чагы - Олчалаткан -
Описание слайда:

Шавылыг - Ширилээш - Шивегей - Сандан - Чагы - Олчалаткан -

№ слайда 30 Быжыглаашкын 1. Тоолдун тус-тус маадырларын ангылап чугааланар. 2. Ийи шавылы
Описание слайда:

Быжыглаашкын 1. Тоолдун тус-тус маадырларын ангылап чугааланар. 2. Ийи шавылыг лама ызырар калдар ытка чуге чиртип кааныл? 3. Балыкчы Багай-оол эжелекчи хаанны чунун дузазы-биле тиилээнил? Анаа кым кандыг дуза чедиргенил? 4. Тоолду аянныг кылдыр чугааланар

№ слайда 31 5. Тоолду барымдаалап, Тыванын тоогузунун дугайында чуну чугаалап болурул? 6.
Описание слайда:

5. Тоолду барымдаалап, Тыванын тоогузунун дугайында чуну чугаалап болурул? 6. Тоолдун ыдар чурумун чугааланар. 7. Херек кырында тоолда ышкаш болуушкуннар турган деп бодаар силер бе? 8. Тоолду кымнар чогаатканыл?

№ слайда 32  Онаалга: Тоолга хамаарыштыр чурук чуруур
Описание слайда:

Онаалга: Тоолга хамаарыштыр чурук чуруур

№ слайда 33 Улуу - биле четтирдим!
Описание слайда:

Улуу - биле четтирдим!

Выбранный для просмотра документ Урок Чугаа сайзырадылгазынын кичээли.doc

библиотека
материалов

Тыва дыл болгаш тыва литература башкызы Оюн А.М.

Чугаа сайзырадылгазынын кичээли

« Балыкчы Багай-оол» деп тоол-биле чугаа сайзырадылгазы

(тыва улустун тоолу)


Кичээлдин темазы:

« Балыкчы Багай-оол» деп тоол-биле чугаа сайзырадылгазы

Сорулгалары:

  • тѳѳгүнүӊ кайы үезин тоолда илереткенин, кымнарныӊ аразында демиселин кѳргүскенин тодарадыр.

  • уругларныӊ аас чугаазын сайзырадып, словарь курлавырын кѳвүдедири, тоолдуӊ киржикчилеринге бѳдүүн характеристиканы тургузары.

  • ядыы чоннун эки мозу-шынарын илеретпишаан, кижизидилге ажылын чорудары.

  • тоолду аянныг ыдып ѳѳренири

Дерилгези: 1. Мультимедийлиг проектор, компьютер, презентация, үлелге материалы; 2. Чурулга башкызынын чуруп белеткеп кылган ажылы

Кичээлдин планы:

I. Организастыг кезээ: 1. Мендилежилге.

2. Кичээлге  белеткел.

3. Кичээлдин  сорулгазы-биле  таныштырары.

II. Киирилде кезээ. 1. Улустун аас чогаалынын дугайында

2. Чалаткан тоолчу-биле таныжылга

3. Тоолду шын ыдары

III. Кол кезээ: 1. Айтырыгларга харыы

2. «Кымнар тиилээрил?» деп оюн.

IV. Туңнел  кезээ: 1. Быжыглаашкын

2. Башкының  түңнел  сөзу.

V. Онаалга бээри

Кичээлдиң чорудуу:
I. Организастыг кезээ:

Б: Экии,  уруглар! Бөгүн  бис  торээн чогаал  кичээлинге улустун аас чогаалынын бир хевири тоолдарнын бирээзи «Балыкчы Багай-оол» - биле таныжар бис. Чалаткан тоолчувустан тоолду аянныг шын ыдып ооренип алырын кызыдар бис. Ынчангаш аас чугаавысты сайзырадып, словарь курлавырын ковудедип, улустун аас чогаалынга хамаарышкан  бүгү-ле билиглеривисти  хынавышаан, кичээлди  эгелээлиңер.  Кичээл  үезинде  бис  бот-боттарывыс  эп-найыралдыг, демниг  чорукка  чаңчыгар бис.

II. Киирилде кезээ:

Б: 1. М. Горькийнин «….Улустун аас чогаалын билип албайн чыткаш, ажылчы чоннун ёзулуг тоогузун билип ап шыдавас» деп улустун аас чогаалынын дугайында чугаа. Улустун аас чогаалынын жанрларын катаптаары. 2. Чалаткан тоолчу-биле таныштырары. Тоолду ыдар чурумунун дугайында тоолчу-биле беседа. 3. Чалаткан тоолчунун тоолду шын ыдарын кичээнгейлиг дыннаары.

III. Кол кезээ. 1. Тоолга хамаарыштыр мындыг янзылыг айтырыглар салыр:

1. М. Горький улустун аас чогаалынын дугайында чуу дижик? (Улустун аас чогаалын билип албайн чыткаш, ажылчы чоннун ёзулуг тоогузун билип ап шыдавас бис)

2. «Балыкчы Багай-оол» дээрге кымнын тоолул? (Улустун тоолу-дур)

3. Ында тыва улустун тоогузунун кайы уезин илереткен-дир? (Эрги шагда хааннар, ламалар, ядыылар турган уезин коргускен)

4. Ынчан ядыылар чуну кылып чорааннарыл? (Хааннарга холечиктеп чорааннар)

5. Байларнын сеткил-сагыжы кандыгыл? (хааннар, байлар дээрге кара сагыштыг, бодунун эрге-ажыын бодаар турганнар)

6. А ядыыларнын сеткил-сагыжы кандыгыл? (Олар ак сеткилдиг, ажылынга карак кызыл, амыдыралга ынак чорааннар)

7. Хааннарны чуу камгалап турганыл? (Хаанны аг-шериглер камгалап турган)

8. Ядыылар ол аг-шериглиг хааннарны канчаар тиилеп чорааныл? (Хааннарны чон мерген угааны-биле тиилеп чораан).

2. Словарьлыг ажыл. Оореникчилернин сос курлавырын байыдары-биле

«Балыкчы Багай-оол» деп тоолда билдинмес состерни тыварынга «Кымнар тиилээрил?» деп оюн. Оореникчилер ийи болук болуп алыр, ийи кижи самбырага унуп келгеш, бодунун улузунун адап бергени состерни шын бижиир.

Шавылыг - (оореникчилиг, дузалакчылыг)

Ширилээш - (ораагаш)

Шивегей - (шигбе)

Сандан - (быжыг ыяш)

Чагы - (чылыг тон)

Олчалаткан - (оорлаткан, алыскан)

IV.Туннел кезээ: 1. Улустун аас чогаалында тыва чоннун эки мозулери, амыдыралы, аажы-чаны илерээн-дир. Оон ооренинер, оларны чыып бижинер.

Тоолдун кол маадырынын база байларнын характеристиказын оореникчилер бээр. Аянныг шын кылдыр «Балыкчы Багай-оолду» ыттыргаш, оон туннелин кылып, демдектерин дневниктеринге салыр. Хоочун тоолчуларны мактап, оларнын портреттерин коргузер.

2. Быжыглаашкын

1. Тоолдун тус-тус маадырларын ангылап чугааланар.

2. Ийи шавылыг лама ызырар калдар ытка чуге чиртип кааныл?

3. Балыкчы Багай-оол эжелекчи хаанны чунун дузазы-биле тиилээнил? Анаа кым кандыг дуза чедиргенил?

4. Тоолду барымдаалап, Тыванын тоогузунун дугайында чуну чугаалап болурул?

5. Тоолдун ыдар чурумун чугааланар.

6. Херек кырында тоолда ышкаш болуушкуннар турган деп бодаар силер бе?

7. Тоолду кымнар чогаатканыл?

V. Онаалга бээри:

Тоолга хамаарыштыр чурук чуруур


Краткое описание документа:

Урок представляет конспект и презентацию по тувинской народной сказке «Балыкчы Багай-оол» («Бедный рыбак Багай-оол») в 5 классе с родным (тувинским) языком обучения Кичээлдин темазы: « Балыкчы Багай-оол» деп тоол-биле чугаа сайзырадылгазы  Сорулгалары: -           тѳѳгүнүӊ кайы үезин тоолда илереткенин, кымнарныӊ аразында демиселин кѳргүскенин тодарадыр. -           уругларныӊ аас чугаазын сайзырадып, словарь курлавырын кѳвүдедири, тоолдуӊ киржикчилеринге бѳдүүн характеристиканы тургузары. -           ядыы чоннун эки мозу-шынарын илеретпишаан, кижизидилге ажылын чорудары. -          тоолду аянныг ыдып ѳѳренири Дерилгези:  1. Мультимедийлиг проектор, компьютер, презентация, үлелге материалы;  2.   Чурулга башкызынын  чуруп белеткеп кылган ажылы Кичээлдин планы: I. Организастыг кезээ: 1. Мендилежилге. 2. Кичээлге  белеткел. 3. Кичээлдин  сорулгазы-биле  таныштырары. II. Киирилде кезээ. 1. Улустун аас  чогаалынын  дугайында    2. Чалаткан тоолчу-биле таныжылга  3. Тоолду шын ыдары III. Кол кезээ:  1. Айтырыгларга харыы 2. «Кымнар тиилээрил?» деп оюн. IV. Туңнел  кезээ: 1. Быжыглаашкын  2. Башкының  түңнел  сөзу. V. Онаалга бээри  
Автор
Дата добавления 05.04.2014
Раздел Классному руководителю
Подраздел Презентации
Просмотров701
Номер материала 59965040559
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх