Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Презентации / Үлгірімі төмен оқушымен жұмыс
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Үлгірімі төмен оқушымен жұмыс

библиотека
материалов

Үлгірімі төмен оқушымен жұмыс

Үлгерімі төмен оқушыларда дамудың жеке варианттарының көп түрлілігі бар.Олар таным компоненттерінің қалыптасуының әр түрлі деңгейіне байланысты, яғни бұл артта қалудың әр түрлі себептері бар екенін көрсетеді. Оқушылардың негізінен білімді меңгеру үрдісі мына компоненттерден тұрады: қабылдау, түсіну, есте сақтау,қорыту және жүйелеу.Оқу үрдісінде бұл компоненттер өте тығыз байланысты.Оқушы меңгеретін материалдың қиындығына соқтыққанда ғана өз бетінше шешім қабылдап, қорытынды жасай алады.Осыдан кейін ол материалды толық игереді.Қабылдауы баяу оқушылар әрбір сабақ кезінде қажетті көрнекі құралдармен, дидактикалық материалдармен, тарататын және көрсететін көрнекіліктермен қамтамасыз етілуі қажет. Сонда ғана өткізілген сабақтар өз мақсатына толық жетеді.Осы білімді меңгеру компоненттері баяу болғандықтан нашар оқушы шығады.Оқу жылдамдығы баяу болғандықтан және есеп мәтінін қате оқығандықтан оның мазмұнын түсінбейді, есте сақтауы да төмен. Үлгерімі төмен оқушылардың ақыл- ой параметрі және жағымды ақыл сапалары қалыптаспаған ,білім қоры аз.Нашар оқудың алдын алу үшін артта қалу мен үлгерімнің төмендеуінің себептерін анықтау керек. Нашар оқушылардың кемшіліктері төмендегідей: 1) есеп шартын оқығанда әріп ,буын немесе сөз қалдырып оқу, 2)кейбір буындарды сөздерді қайталап немесе ежіктеп оқу.Мұндай кемшілігі бар оқушыға оқулықтан арнайы тапсырмалар немесе карточкамен жұмыс беріледі. Карточкамен жұмыс оқушыны жалықтырмайды, оқуға деген ынтасын арттырып отырады.Таным әрекетінің нәтижелілігі- ақыл ой әрекетінің даму дәрежесіне байланысты.Оның негізгі компоненттерінің қалыптаспауы үлгерімнің төмен болуының басты себебі болып табылады.

Компоненттердің қайсысы үлгерімнің төмендеуіне негізгі себеп болуына байланысты артта қалу екіге бөлінеді: 1.педагогикалық жағынан назардан тыс қалған балалар; 2.нашар оқитын оқушылар.

Педагогикалық жағынан назардан тыс қалған балалармен жұмыс орындау нашар оқитындармен салыстырғанда әлдеқайда тиімді болып табылады.

Нашар оқитын оқушылар оқу- тәрбие үрдісінде көбірек біліктілікті қажет етеді.Бірақ олардың екі түрінде де жұмыстың жалпы бағыты бірдей.

Педагогикалық жағынан назардан тыс қалған балаларды мектепке дейін қолға алу керек. Сабақ үстінде және сабақтан тыс уақытта зейін мен ырықты, есте сақтауды дамыту қажет.

Балалардың артта қалуы мен нашар оқуын болдырмау және алдын алу жұмыстары көп уақытты, ынта-жігерді қажет етеді.Осы қиыншылықтардың себебі –баланың ақыл-ой ерекшеліктерінің,ақыл сапаларының қалыптаспағаны, ал бұл ерекшеліктер мидың кейбір органикалық аномалияларымен байланысты, сондықтан олар сыртқы әсерлерге тез көне алмайды.

Бұндай сыртқы әсерлерге өте ерте жаста жағымсыз әлеуметтік – педагогикалық жағдайлардың ықпалынан , назардан тыс қалған балалар тез көнгіш болып келеді. Мұндай артта қалудың алдын алу үшін жұмыс балалардың ақыл – ой әрекетін белсендіруге,сөйлеу қабілетін дамытуға,практикалық тәжірибесін кеңейтуге бағытталуы керек. Мектеп балаға жалпы білім беріп қана қоймай, оны жалпы дамыту,сөйлеу, оқыту,талдау жасауға үйрету, өз ойын дұрыс жеткізе білуге, салыстыра білуге, дәлелдеуге, сөйлеу мәдениетіне үйретеді.Оқу еңбегінің қаруы – ой.Логикалық жеке пікірімен өзіндік талдау біртұтас.Бұл талаптар ой мен іс әрекеттің негізгі өзегі болып табылады.

Ойын балалар үшін күрделі әрекет.Балалар білімді ойын арқылы да ала алады және білімділікке үйренеді.Сондықтан математика сабағындағы ойын арқылы білімін шыңдап ой өрісін кеңейте алады.Баланың жас ерекшелігіне, зейініне сай ұйымдастырылған ойындар баланың ақылын, дүниетанымын кеңейтеді , мінез- құлқын, ерік жігерін қалыптастырады және сабаққа деген қызығушылығын арттырады.

Деңгей бойынша сараптау ой еңбегінің дамуына байланысты саралаудың қазіргі педагогикадағы оң аспектілері мұғалімге нашар оқитын оқушыларға көмектесуге жол ашады.

Оқи алуларына сәйкес топтарға бөлу критерийлері:

1- топ. Нашар оқитын балалар. Олар баяу әрекет етеді, сыныпқа ілесе алмайды. Егер осыларды есепке алмасақ, оқуға деген қызығушылықтары төмендейді сыныптастарынан қалып қояды. Бұл оқушылар үшін өткен материалдардан тапсырмалар берілуі керек және тапсырмалардың көлемі шағын болуы тиіс.

2-топ

Бұл топтың оқушыларына материалды естеріне сақтау үшін көп рет қайталау қажет. Сырттай олардың психологиялық ерекшеліктері асықпайтындығынан, жоғары эмоционалдығынан,зейінінің төмендегінен және жинақы еместігінен байқалады.Олар үшін жинақтауға берілген тапсырмалар қиын. Бұл оқушыларға берілген жұмыс алгоритмін қолданған пайдалы. Теорияны жақсы игере отырып, олар практикада қате жіберуі мүмкін.Мұндай оқушыларға әр –әрекетті ауызша түсіндіруді талап ететін тапсырмалар ұсыну маңызды.

3-топ

Бұл топқа қозуы мен тоқтауының тепе -тең үрдісі бар оқушылар кіреді. Олардың тұрақты зейіні бар, жинақтау үрдісін жақсы игерген, үлкен сөздік қоры бар.

Сараланған тапсырмалар -бұл жаттығулар жинағы, оларды орындау негізінде балалар ережелерді жақсы түсініп, игереді, қажетті дағдыларды қалыптастырады. Сараланған тапсырмалар тақтада, кәртішкеде, слайдтарда, таблицаларда жазылуы мүмкін. Сараланған тапсырмалардың негізгі түрі міндетті тапсырмалар, дағдыны қалыптастыру үшін оқыған ережені дұрыс қолдануға ықпал етеді; олардың көлемі шектелген болуы керек және әр оқушының шамасы келетін тапсырмалар болуы тиіс.

Оқыту барынша тиімді болу үшін мұғалім әр оқушының әлсіз және күшті жақтарын, кемшілігі мен қол жеткізген табыстарын жақсы білуі қажет.

Оқу материалын қорытындылап , бір жүйеге келтіру іскерлігін қалыптастыру үшін күрделілігі әр алуан кестелер мен сызбалар түріндегі тапсырмалар беріледі.Мысалы, математикалық ұғымды әр түрлі деңгейде оқытудың «Туынды» тақырыбы бойынша үлгерімі төмен оқушыларға дайын кестені толтыруды, орташаларға кестені құруды,ал үлгерімі жақсыларға кестені құрып толтыруды тапсыруға болады.

Оқытуда түрлі жұптық, топтық жұмыс түрлерін қолданудамын. Білім сапасы төмен оқушылармен жұмыс жүргізіп, өз жұмысымда әр түрлі бақылау формаларын : тесттер, сұхбат, диференциалдық тапсырмаларды орындатамын. Өзіне сенімі жоқ, үлгерімі төмен оқушыны қолдап-қуаттау қажет. Қандай да ұнамды сапасын танып, педагог сол арқылы балада сенім оятады, ұмтылыс пен дербестік, кедергілерден сескенбеу қасиетіне баулиды.Оқушылармен жұмысты оқу тәрбие процесіне қойылған жаңа талаптарға сай құрайды. Сабақтың барлық кезеңдерін ойластырып, оқушылардың жас ерекшеліктерін және қабылдауларын ескере отырып сабақты құрастырудамын. Оқытуды жекелеу жұмысын жүргізуде әр түрлі әдістерді қолдануға болады . Деңгейлік дифференциацияны қолдану жағымды нәтиже береді. Бақылау жұмысын өткізуде түрлі формаларды қолдануға болады.

Әрбір оқушының оқып үйрену мүмкіншіліктерін анықтау негізінде олардың жеке бас ерекшеліктерін терең білу , сонымен қатар оны іс-тәжірибеде ескеру қажет.










Бастауыш мектеп- оқушыны тұлға етіп қалыптастырудың алғашқы баспалдағы.Мектеп қабырғасынан сауатты белсенді, өз бетінше өмір сүре алатын шығармашыл азаматтар шығару басты мақсат. Қазіргі таңда негізгі мәселенің бірі-оқушылардың оқу үрдісіндегі танымдылық қызығушылығын арттыру. [1,13] 
Денсаулығы дұрыс кез келген оқушы мектеп бағдарламасын толық игеруі керек, дегенмен оқушылардың басым көпшілігі оқу бағдарламасын қиындықпен, тіпті кейбіреулері негізгі пәндерден ұзақ уақыт бойы үлгермейді. Үлгермеуші оқушыларды зерттеуде психологтер оқу үрдісіндегі оқу іс-әрекетінің жеке ерекшеліктеріне тоқталады. 
Үлгерімі төмен оқушыларды үш топқа бөлуге болады: 
• Барлық пәндерден үлгермейтін оқушылар 
• Негізгі пәндерден ұзақ уақыт бойы үлгермейтін оқушылар 
• Кей кезде үлгермейтін оқушылар [2,5] 
Үлгермеушіліктің бірнеше себептері бар: 
• Үлгермеудің негізгі себептерінің бірі-жұмыс істеу қабілетінің, ынтаның, зейіннің жоқтығы. Егер бұл сапалар отбасында қалыптаспаса ,онда балаға мектепте оқу қиынға түседі. 
• Екінші себеп-білімнің жүйесіздігі, жауапкершіліктің төмендігі. Оқушы бұрынғы оқу материалдарын түсінбегенін мұғалім уақытында байқамаса, онда оқушының оқуға қабілеті жеткіліксіз болады. Әдетте мұндай оқушылармен жеке жұмыстар жүргізіліп, оларға кеңес беріледі. 
• Үшінші себеп-материалдан мәнді белгілерді бөле алмау, негізгі мен негізгі емес мәселелерді ажырата алмау, оқушылардың жаттап оқып, бәрін есте сақтауға тырысуы. Мұндай оқушыларға абстрактілі ойларын дамыту үшін талдауға,қорытындылауға жаттығулар беріледі. 
• Төртінші себеп-пәнге деген қызығушылығының жоқтығы. Нәтижесінде оқушының зейіні, білімге деген ықыласы төмендейді. Оқушыларға талап қою, құрметтеу, оқушының жеке тұлғалық сапаларын ескеру, баланы қызықтыру оның оқу жұмысын белсенді етіп, кемшіліктерін түзетуге ықпал етеді. 
• Бесінші себеп-оқушының отбасындағы қолайсыз жағдай, құрбыларымен тіл табыса алмауы. [3,9] 
Осы себептерді ескере отырып, үлгерімі төмен оқушыларды анықтау мақсатында сынып оқушыларына психологиялық диагностика жүргізілді. Баланың қабілетін диагностикалау 10 түрлі тапсырмамен жүргізілді. Кейбір тапсырмалардың үлгісі ретінде мыналарды алуға болады. 
1-тапсырма:Есте сақтауын анықтау. Он сөзді оқып, тыңдаған соң, есте қалған сөздерді жазу. 
2- тапсырма: Көріп есте сақтау деңгейін анықтау.Бір минут таныс заттардың суреттерін қарап, содан соң жазып шығу. 
3-тапсырма: Ойлау мен тілінің даму деңгейін анықтау. Тиісті әріпті қою. Мысалы: к..тап т.б. 
4- тапсырма. Қарама-қарсы мағыналы сөзді табу. 
5- тапсырма: Аналогиялар.Аяқталмаған он сөйлемді аяқтау. 
6- тапсырма:Ойды аяқтау. Алғашқы екі сөзі бір-бірімен байланысады, ал үшінші сөздің жұбы жоқ. Мысалы: лимон-қышқыл, алма-...... 
7- тапсырма: Оқушының мотивтерін анықтау мына 3 сұрақ арқылы жүргізілді. Мысалы: 
• Сен неге оқып жүрсің? 
• Қай пәндер ұнайды? 
• Үй тапсырмасын орындап болған соң немен айналысасың? 
8- тасырма: Оқуға деген қызығушылықтары 
9- тапсырма: Қиындық келтіретін пәндер. 
10- тапсырма: Оқудан тыс қызығушылықтары. 
Нәтиже нақты болу үшін жұмыс бірнеше кезеңде өткізіліп, кестеге түсірілді. 
Аты-жөні Есте сақтау деңгейі Ойлау және тілінің дамуы Оқуға деген мотивтері Оқуға деген қызығушылықтары Қиындық келтіретін пән Оқудан тыс қызығушылықтары 
Оқушылардың арасындағы қарым-қатынасты анықтау мақсатында және шеттеп қалған оқушыны зерттеу үшін оқушыларға сұрақтар беріліп, оқушы жауаптарын таңдау матрицасына салып, мағлұматтары өңделіп болған соң, социограммаға салынды. Сұрақтары: 
1. Кіммен бір партада отырғың келеді? 
2. Кімді туған күніңе шақырғың келеді? 
1- дөңгелекке- ең көп таңдалған оқушы – сынып белсендісі 
2- дөңгелекке- орташа сан рет таңдалған оқушы 
3- дөңгелекке- елеусіз оқушылар 
4- дөңгелекке- шеттелген балалар.[3,3] 
Диагностикалау жұмыстарының қорытындысы жасалған соң, сыныптағы үлгерімі төмен оқушылар анықталды. Үлгерімі төмен оқушылардың жазу сауттылығы мен сөйлеу мәдениетін бір деңгейге келтіру мақсатында қазақ тілі пәні бойынша түрлі жеке жұмыс түрлері жүргізілді. Қазақ тілі сабағында қазақтың төл дыбыстары ұ мен ү,ы мен і дыбыстары арасындағы ұқсастықтар қиындық туғызады. Осы қиындықты жою үшін әр сабақта жаттығу жұмысынан кейін міндетті түрде оқушы сөйлем ішінен осындай дыбыстарды тауып, сөздерде қолдануына мән бергізіп, әр түрлі тапсырмалар берілді. Мысалы: 
1. «Сөз құра» ойыны арқылы оқушы қаламмен әріптер арасынан сөзді тауып,сол сөзге сөйлем құрайды. 
қ о ш о е 
а р ы қ к 
з с у л н 
т а з а у 
п б ұ д ы 
2. «Кім тапқыр?» тапсырмасында оқушы ұзақ сөзден бірнеше сөз тауып жазады.Мысалы: «Жұмысшылардың» сөзінен (жұмыс,жұм,сары,мыс,ыс,алыс,шар т.б.) 
3. Орны ауысқан сөздерден сөйлем құрап жазу тапсырмасында оқушылар қосымшаны дұрыс жалғай отырып сөйлем құрауға үйренеді. 
4. Қай жағынан оқыса да мағынасы өзгермейтін сөздерді ойлап жазу тапсырмасы. Мысалы:нан,қырық,қазақ,қызық,ара,кебек,кесек,қабақ т.б. 
Оқушылардың сауаттылығын көтеруде диктант түрлерінің мәні зор. Жаңа сөздерді бекіту мақсатында көру, есте сақтау, қабілеттерін дамыту мақсатында сөздік, көру диктанттары өткізілді. Оқушылардың өтілген материалдарды қандай дәрежеде игергенін анықтау және бекіту үшін терме және бақылау диктанттары өткізілді. Осы диктанттардан кейін жіберілген қателерді анықтап, оқушы қатені неге жіберді, қандай тақырыпты толық игермеген, олардың көп жіберетін қателері қандай деген сұрақтарға жауап беру үшін үнемі қатемен жұмыс жүргізіліп отырды. Қатемен жұмыс мынадай тәсілмен жүргізілді. Әр диктант түрлерін жазғаннан кейін кесте сызылған карточка таратылып, оқушылар өз қатесін жазып, жанына дұрыс жазылған сөзді жазады. Бұл оқушының өз қатесін түзетуге және неліктен қате жібергенін, қай ережені дұрыс қолданбағанын саралап, келешекте қате жібермеуге тырысуына әсерін тигізеді. [4,9] 
Қате жазылған сөздер Сөздің дұрыс жазылу тәртібі 
Басында айтылған жұмыс түрлерін өз тәжірибемде қолданып біршама жетістікке жеттім. Үлгерімі төмен оқушылардың сөздік қорлары дамып, сауатты жазу деңгейі көтерілді. Оқушылармен қарым-қатынасы түзеліп, сабақта белсенділігі арта түсті. 


Краткое описание документа:

•Үлгерімі төмен оқушыларда дамудың жеке варианттарының көп түрлілігі бар.Олар таным компоненттерінің қалыптасуының әр түрлі деңгейіне байланысты, яғни бұл артта қалудың әр түрлі себептері бар екенін көрсетеді. Оқушылардың негізінен білімді меңгеру үрдісі мына компоненттерден тұрады: қабылдау, түсіну, есте сақтау,қорыту және жүйелеу.Оқу үрдісінде бұл компоненттер өте тығыз байланысты.Оқушы меңгеретін материалдың қиындығына соқтыққанда ғана өз бетінше шешім қабылдап, қорытынды жасай алады.Осыдан кейін ол материалды толық игереді.Қабылдауы баяу оқушылар әрбір сабақ кезінде қажетті көрнекі құралдармен, дидактикалық материалдармен, тарататын және көрсететін көрнекіліктермен қамтамасыз етілуі қажет. Сонда ғана өткізілген сабақтар өз мақсатына толық жетеді.Осы білімді меңгеру компоненттері баяу болғандықтан нашар оқушы шығады.Оқу жылдамдығы баяу болғандықтан және есеп мәтінін қате оқығандықтан оның мазмұнын түсінбейді, есте сақтауы да төмен. Үлгерімі төмен оқушылардың ақыл- ой параметрі және жағымды ақыл сапалары қалыптаспаған ,білім қоры аз.Нашар оқудың алдын алу үшін артта қалу мен үлгерімнің төмендеуінің себептерін анықтау керек. Нашар оқушылардың кемшіліктері төмендегідей: 1) есеп шартын оқығанда әріп ,буын немесе сөз қалдырып оқу, 2)кейбір буындарды сөздерді қайталап немесе ежіктеп оқу.Мұндай кемшілігі бар оқушыға оқулықтан арнайы тапсырмалар немесе карточкамен жұмыс беріледі. Карточкамен жұмыс оқушыны жалықтырмайды, оқуға деген ынтасын арттырып отырады.Таным әрекетінің нәтижелілігі- ақыл ой әрекетінің даму дәрежесіне байланысты.Оның негізгі компоненттерінің қалыптаспауы үлгерімнің төмен болуының басты себебі болып табылады. Компоненттердің қайсысы үлгерімнің төмендеуіне негізгі себеп болуына байланысты артта қалу екіге бөлінеді: 1.педагогикалық жағынан назардан тыс қалған балалар; 2.нашар оқитын оқушылар.
Автор
Дата добавления 05.04.2014
Раздел Начальные классы
Подраздел Презентации
Просмотров7227
Номер материала 60412040551
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх