137200
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокНачальные классыДругие методич. материалыҚазақтың ырым және тыйым сөздері

Қазақтың ырым және тыйым сөздері

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Тақырыбы: Қазақтың ырым-тыйым сөздері

Мақсаты: Халықтық әдет-ғұрыпқа сай тәрбие беру, оның мәдени ерекшеліктері туралы

мағлұмат беру. Айнала қоршаған ортаға, қарым-қатынасқа қатысты ырым-

тыйымдарды үйрету.

Жүрісі: І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ. Негізгі бөлім

  1. Мұғалім:

  • Ырым – жақсылықтан өнеге алып, оған жету үшін жасалынатын әрекет.

«Ұлы адамдардың қолтаңбасын алу, олар отырған орынға отыру» ырымы сол адамдарға ұқсау, солардың жолын берсін деп ниет қылудан туындаған.

«Тасаттық» ырымы - құдай жолына мал садақа беріп, көктен жауын тілеу.

«Аластау», «ұшықтау» ырымы - аурудан айығуға кісіні сендіру.

Келін түскенде кіре беріске кілем төсеп, отқа май салдыру ырымы - келіннің отбасына құтты, ақ жолды болып келуін, шырағы жанып, оты лаулап, бақытты өмір сүруін тілеу.

  • Тыйым жас ұрпақты аруақты сыйлауға, табиғатты қорғауға, әдепті болуға, қарапайымдылық пен имандылыққа баулиды. Кітаптан аттама, кем балаға күлме, үлкеннің жолын кеспе, от шығарма, көкті жұлма, босқа уһлеме, пышақ кеземе, өлген адамды жамандама, аруаққа тіл тигізбе, бос табақты тақылдатпа, есікті керме, бар нәрсені жоқ деме, әкеге әкіреңдеме т.б. тыйымдар ырымдық ұғымдармен байланысты.



  1. Оқушылар:

Ырымдар: 1. Кісіге қарап есінеме,ол – жаман ырым.

  1. Үлкенді сыйласаң, сені құдай сыйлайды.

  2. Үлкеннен алғыс алсаң, бақытты боласың.

  3. Әулиеге сыйын, шарапаты тиеді.

  4. Жығылғанға күлме, өзің де жығыласың.

  5. От шығарма, өртенесің.

  6. Жақсыдан тәбәрік ал, жақсылығы тиеді.

  7. Анаға зекірме, азабын тартасың.

  8. Барды жоқ деме, барың жоқ болады.

Тыйымдар: 1. Дастархан басында үлкеннен бұрын тамаққа қол салма.

2. Үлкен адамға адырайып қарама.

3. Арақ ішпе, адамдығыңа зиян.

4. Темекі тартпа, тегіңе зиян.

5. Өзенді былғама, өмірге зиян.

6. Тырнағыңды тістеме, денсаулығыңа зиян.

7. Біреуге қиянат жасама, қиямет көресің.

8. Көзің ауырса, қолыңды тый.

Ішің ауырса, аузыңды тый.

9.Біреудің сыртынан ғайбат сөз айтпа.



«Сиқырлы сандық» ойыны

  • Сандықтан қағаз суыру, жазылған ырым мен тыйымдарды жалғастыру:

  1. Отқа су ... құйма, түкірме.Себебі ата-анамыз отқа табынған. От – өмір, тіршілік көзі.

  2. Мал сүйегін ... отқа жақпа.Ақты ... төкпе. Себебі тірі малдың сүйегі сырқырап, желіні іседі деген ұғым бар.

  3. Нанды шашпа, ... баспа. Себебі нан – өмір нәрі.

  4. Күлді ... шашпа, баспа, аяғың ауырады.

  5. Бас киіміңді ... лақтырма, теппе, басың ауырады.

  6. Итті ... теппе, итке су шашпа. Ит – жеті қазынаның бірі.

  7. Жұма күні кір ... жума, жұма – мұсылман қауымына қасиетті күн.

  8. Сыпырғышты тікесінен ... қойма.

  9. Аяғыңды ... құшақтама.

  10. Қолыңды төбеңе ... қойма.





ІІІ. Қорытынды бөлім

  • Бүгінгі сынып сағатымызда қандай тақырыпта әңгіме қозғадық? Алдағы уақытта осы ырым-тыйымдарды сақтап, орындау қолдан келе ме?

Краткое описание документа:
Тақырыбы: Қазақтың ырым-тыйым сөздері Мақсаты:    Халықтық әдет-ғұрыпқа сай тәрбие беру, оның мәдени ерекшеліктері туралы мағлұмат беру. Айнала қоршаған ортаға, қарым-қатынасқа қатысты ырым- тыйымдарды үйрету. Жүрісі: І. Ұйымдастыру бөлімі               ІІ. Негізгі бөлім 1)    Мұғалім: -       Ырым – жақсылықтан өнеге алып, оған жету үшін жасалынатын әрекет.   «Ұлы адамдардың қолтаңбасын алу, олар отырған орынға отыру» ырымы сол адамдарға ұқсау, солардың жолын берсін деп ниет қылудан туындаған.  «Тасаттық» ырымы - құдай жолына мал садақа беріп, көктен жауын тілеу. «Аластау», «ұшықтау» ырымы - аурудан айығуға кісіні сендіру.   Келін түскенде кіре беріске кілем төсеп, отқа май салдыру ырымы  - келіннің отбасына құтты, ақ жолды болып келуін, шырағы жанып, оты лаулап, бақытты өмір сүруін тілеу. -  Тыйым  жас ұрпақты аруақты сыйлауға, табиғатты қорғауға, әдепті болуға, қарапайымдылық пен имандылыққа баулиды. Кітаптан аттама, кем балаға күлме, үлкеннің жолын кеспе, от шығарма, көкті жұлма, босқа уһлеме, пышақ кеземе, өлген адамды жамандама, аруаққа тіл тигізбе, бос табақты тақылдатпа, есікті керме, бар нәрсені жоқ деме, әкеге әкіреңдеме т.б. тыйымдар  ырымдық ұғымдармен байланысты.   2)    Оқушылар: Ырымдар: 1. Кісіге қарап есінеме,ол – жаман ырым. 2.    Үлкенді сыйласаң, сені құдай сыйлайды. 3.    Үлкеннен алғыс алсаң, бақытты боласың. 4.    Әулиеге сыйын, шарапаты тиеді. 5.    Жығылғанға күлме, өзің де жығыласың. 6.    От шығарма, өртенесің. 7.    Жақсыдан тәбәрік ал, жақсылығы тиеді. 8.    Анаға зекірме, азабын тартасың. 9.    Барды жоқ деме, барың жоқ болады. Тыйымдар: 1. Дастархан басында үлкеннен бұрын тамаққа қол салма. 2. Үлкен адамға адырайып қарама. 3. Арақ ішпе, адамдығыңа зиян. 4. Темекі тартпа, тегіңе зиян. 5. Өзенді былғама, өмірге зиян. 6. Тырнағыңды тістеме, денсаулығыңа зиян. 7. Біреуге қиянат жасама, қиямет көресің. 8. Көзің ауырса, қолыңды тый.      Ішің ауырса, аузыңды тый. 9.Біреудің сыртынан ғайбат сөз айтпа.   «Сиқырлы сандық» ойыны -       Сандықтан қағаз суыру, жазылған ырым мен тыйымдарды жалғастыру: 1.    Отқа су ... құйма, түкірме.Себебі ата-анамыз отқа табынған. От – өмір, тіршілік көзі. 2.    Мал сүйегін ... отқа жақпа.Ақты ... төкпе. Себебі тірі малдың сүйегі сырқырап, желіні іседі деген ұғым бар. 3.    Нанды шашпа, ... баспа. Себебі нан – өмір нәрі. 4.    Күлді ... шашпа, баспа, аяғың ауырады. 5.    Бас киіміңді ... лақтырма, теппе, басың ауырады. 6.    Итті ... теппе, итке су шашпа. Ит – жеті қазынаның бірі. 7.    Жұма күні кір ... жума, жұма – мұсылман қауымына қасиетті күн. 8.    Сыпырғышты тікесінен ... қойма. 9.    Аяғыңды ... құшақтама. 10. Қолыңды төбеңе ... қойма.     ІІІ. Қорытынды бөлім -       Бүгінгі сынып сағатымызда қандай тақырыпта әңгіме қозғадық? Алдағы уақытта осы ырым-тыйымдарды сақтап, орындау қолдан келе ме?
Общая информация

Номер материала: 61330040645

Вам будут интересны эти курсы:

Курс повышения квалификации «Возрастные особенности детей младшего школьного возраста»
Курс профессиональной переподготовки «Организация образовательного процесса для обучающихся с ограниченными возможностями здоровья»
Курс повышения квалификации «Актуальные проблемы обучения детей с нарушением слуха в образовательных организациях общего и среднего профессионального образования»
Курс повышения квалификации «Средства педагогического оценивания и мониторинга в работе учителя в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Система образовательной организации в начальном общем образовании в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Организация краеведческой деятельности детей в учебно-воспитательном процессе начальной школы»
Курс повышения квалификации «Методика обучения игре детей с особенностями развития в рамках реализации ФГОС»
Курс профессиональной переподготовки «Тьюторское сопровождение обучающихся в системе инклюзивного образования»
Курс профессиональной переподготовки «Теория и методика преподавания иностранных языков в начальной школе»
Курс повышения квалификации «Применение методов арт-терапии в работе со старшими дошкольниками и младшими школьниками»
Курс повышения квалификации «Организация рабочего времени учителя начальных классов с учетом требований ФГОС НОО»
Курс повышения квалификации «Организация работы с обучающимися с ограниченными возможностями здоровья (ОВЗ) в соответствии с ФГОС»
Курс повышения квалификации «Сурдопедагогика: организация обучения, воспитания, коррекция нарушений развития и социальной адаптации глухих, слабослышащих, позднооглохших обучающихся в условиях реализации программы Ф
Курс повышения квалификации «Формирование и развитие ключевых компетенций школьников в интересах устойчивого развития региона»
Курс профессиональной переподготовки «Музыка: теория и методика преподавания в сфере начального общего, основного общего, среднего общего образования»
Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.