Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Другие методич. материалы / Қазақтың ырым және тыйым сөздері
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Қазақтың ырым және тыйым сөздері

библиотека
материалов

Тақырыбы: Қазақтың ырым-тыйым сөздері

Мақсаты: Халықтық әдет-ғұрыпқа сай тәрбие беру, оның мәдени ерекшеліктері туралы

мағлұмат беру. Айнала қоршаған ортаға, қарым-қатынасқа қатысты ырым-

тыйымдарды үйрету.

Жүрісі: І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ. Негізгі бөлім

  1. Мұғалім:

  • Ырым – жақсылықтан өнеге алып, оған жету үшін жасалынатын әрекет.

«Ұлы адамдардың қолтаңбасын алу, олар отырған орынға отыру» ырымы сол адамдарға ұқсау, солардың жолын берсін деп ниет қылудан туындаған.

«Тасаттық» ырымы - құдай жолына мал садақа беріп, көктен жауын тілеу.

«Аластау», «ұшықтау» ырымы - аурудан айығуға кісіні сендіру.

Келін түскенде кіре беріске кілем төсеп, отқа май салдыру ырымы - келіннің отбасына құтты, ақ жолды болып келуін, шырағы жанып, оты лаулап, бақытты өмір сүруін тілеу.

  • Тыйым жас ұрпақты аруақты сыйлауға, табиғатты қорғауға, әдепті болуға, қарапайымдылық пен имандылыққа баулиды. Кітаптан аттама, кем балаға күлме, үлкеннің жолын кеспе, от шығарма, көкті жұлма, босқа уһлеме, пышақ кеземе, өлген адамды жамандама, аруаққа тіл тигізбе, бос табақты тақылдатпа, есікті керме, бар нәрсені жоқ деме, әкеге әкіреңдеме т.б. тыйымдар ырымдық ұғымдармен байланысты.



  1. Оқушылар:

Ырымдар: 1. Кісіге қарап есінеме,ол – жаман ырым.

  1. Үлкенді сыйласаң, сені құдай сыйлайды.

  2. Үлкеннен алғыс алсаң, бақытты боласың.

  3. Әулиеге сыйын, шарапаты тиеді.

  4. Жығылғанға күлме, өзің де жығыласың.

  5. От шығарма, өртенесің.

  6. Жақсыдан тәбәрік ал, жақсылығы тиеді.

  7. Анаға зекірме, азабын тартасың.

  8. Барды жоқ деме, барың жоқ болады.

Тыйымдар: 1. Дастархан басында үлкеннен бұрын тамаққа қол салма.

2. Үлкен адамға адырайып қарама.

3. Арақ ішпе, адамдығыңа зиян.

4. Темекі тартпа, тегіңе зиян.

5. Өзенді былғама, өмірге зиян.

6. Тырнағыңды тістеме, денсаулығыңа зиян.

7. Біреуге қиянат жасама, қиямет көресің.

8. Көзің ауырса, қолыңды тый.

Ішің ауырса, аузыңды тый.

9.Біреудің сыртынан ғайбат сөз айтпа.



«Сиқырлы сандық» ойыны

  • Сандықтан қағаз суыру, жазылған ырым мен тыйымдарды жалғастыру:

  1. Отқа су ... құйма, түкірме.Себебі ата-анамыз отқа табынған. От – өмір, тіршілік көзі.

  2. Мал сүйегін ... отқа жақпа.Ақты ... төкпе. Себебі тірі малдың сүйегі сырқырап, желіні іседі деген ұғым бар.

  3. Нанды шашпа, ... баспа. Себебі нан – өмір нәрі.

  4. Күлді ... шашпа, баспа, аяғың ауырады.

  5. Бас киіміңді ... лақтырма, теппе, басың ауырады.

  6. Итті ... теппе, итке су шашпа. Ит – жеті қазынаның бірі.

  7. Жұма күні кір ... жума, жұма – мұсылман қауымына қасиетті күн.

  8. Сыпырғышты тікесінен ... қойма.

  9. Аяғыңды ... құшақтама.

  10. Қолыңды төбеңе ... қойма.





ІІІ. Қорытынды бөлім

  • Бүгінгі сынып сағатымызда қандай тақырыпта әңгіме қозғадық? Алдағы уақытта осы ырым-тыйымдарды сақтап, орындау қолдан келе ме?

Краткое описание документа:

Тақырыбы: Қазақтың ырым-тыйым сөздері Мақсаты:    Халықтық әдет-ғұрыпқа сай тәрбие беру, оның мәдени ерекшеліктері туралы мағлұмат беру. Айнала қоршаған ортаға, қарым-қатынасқа қатысты ырым- тыйымдарды үйрету. Жүрісі: І. Ұйымдастыру бөлімі               ІІ. Негізгі бөлім 1)    Мұғалім: -       Ырым – жақсылықтан өнеге алып, оған жету үшін жасалынатын әрекет.   «Ұлы адамдардың қолтаңбасын алу, олар отырған орынға отыру» ырымы сол адамдарға ұқсау, солардың жолын берсін деп ниет қылудан туындаған.  «Тасаттық» ырымы - құдай жолына мал садақа беріп, көктен жауын тілеу. «Аластау», «ұшықтау» ырымы - аурудан айығуға кісіні сендіру.   Келін түскенде кіре беріске кілем төсеп, отқа май салдыру ырымы  - келіннің отбасына құтты, ақ жолды болып келуін, шырағы жанып, оты лаулап, бақытты өмір сүруін тілеу. -  Тыйым  жас ұрпақты аруақты сыйлауға, табиғатты қорғауға, әдепті болуға, қарапайымдылық пен имандылыққа баулиды. Кітаптан аттама, кем балаға күлме, үлкеннің жолын кеспе, от шығарма, көкті жұлма, босқа уһлеме, пышақ кеземе, өлген адамды жамандама, аруаққа тіл тигізбе, бос табақты тақылдатпа, есікті керме, бар нәрсені жоқ деме, әкеге әкіреңдеме т.б. тыйымдар  ырымдық ұғымдармен байланысты.   2)    Оқушылар: Ырымдар: 1. Кісіге қарап есінеме,ол – жаман ырым. 2.    Үлкенді сыйласаң, сені құдай сыйлайды. 3.    Үлкеннен алғыс алсаң, бақытты боласың. 4.    Әулиеге сыйын, шарапаты тиеді. 5.    Жығылғанға күлме, өзің де жығыласың. 6.    От шығарма, өртенесің. 7.    Жақсыдан тәбәрік ал, жақсылығы тиеді. 8.    Анаға зекірме, азабын тартасың. 9.    Барды жоқ деме, барың жоқ болады. Тыйымдар: 1. Дастархан басында үлкеннен бұрын тамаққа қол салма. 2. Үлкен адамға адырайып қарама. 3. Арақ ішпе, адамдығыңа зиян. 4. Темекі тартпа, тегіңе зиян. 5. Өзенді былғама, өмірге зиян. 6. Тырнағыңды тістеме, денсаулығыңа зиян. 7. Біреуге қиянат жасама, қиямет көресің. 8. Көзің ауырса, қолыңды тый.      Ішің ауырса, аузыңды тый. 9.Біреудің сыртынан ғайбат сөз айтпа.   «Сиқырлы сандық» ойыны -       Сандықтан қағаз суыру, жазылған ырым мен тыйымдарды жалғастыру: 1.    Отқа су ... құйма, түкірме.Себебі ата-анамыз отқа табынған. От – өмір, тіршілік көзі. 2.    Мал сүйегін ... отқа жақпа.Ақты ... төкпе. Себебі тірі малдың сүйегі сырқырап, желіні іседі деген ұғым бар. 3.    Нанды шашпа, ... баспа. Себебі нан – өмір нәрі. 4.    Күлді ... шашпа, баспа, аяғың ауырады. 5.    Бас киіміңді ... лақтырма, теппе, басың ауырады. 6.    Итті ... теппе, итке су шашпа. Ит – жеті қазынаның бірі. 7.    Жұма күні кір ... жума, жұма – мұсылман қауымына қасиетті күн. 8.    Сыпырғышты тікесінен ... қойма. 9.    Аяғыңды ... құшақтама. 10. Қолыңды төбеңе ... қойма.     ІІІ. Қорытынды бөлім -       Бүгінгі сынып сағатымызда қандай тақырыпта әңгіме қозғадық? Алдағы уақытта осы ырым-тыйымдарды сақтап, орындау қолдан келе ме?
Автор
Дата добавления 06.04.2014
Раздел Начальные классы
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров1723
Номер материала 61330040645
Получить свидетельство о публикации

Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs

Похожие материалы
Жетім
06.04.2014
Просмотров: 1448
Комментариев: 0

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх