Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Математика / Рабочие программы / Координаталық жазықтық
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Математика

Координаталық жазықтық

библиотека
материалов

Сабақ № 142 Сыныбы: 6 Пәні Математика Күні: 05.03

Сабақтың тақырыбы: Координаталық жазықтық. Тік бұрышты коорди-наталар жүйесі.

Сабақтың мақсаты:

Білімділігі: Оқушыларға координаталық жазықтық және тік бұрышты координаталар жүйесі туралы түсінік беру , есептер шығару дағдыларын дамыту.

Дамытушылығы: Оқушылардың координаталық жазықтық және коор-динаталар жүйесі туралы алған білімдерін дамыту, өз бетінше еңбектенуге ынталандыру, ойлау қабілетімен қызығушылығын арттыру

Тәрбиелігі: Оқушыларды дәлдікке, ұқыптылыққа, жылдамдылыққа, ептілікке тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: Жаңа материалды түсіндіру

Сабақтың тәсілі: сөздік, көрнекі, практикалық

Сабақтың көрнекілігі: Оқулық, дәптер, кесте, сызғыш және тапсырмалар

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқшылармен сәлемдесу, толықтыру, кітап дәптерлерін ретке келтіру және назарын сабаққа аудару

IІ. Сабақтың мақсатымен оқушыларды таныстыру

ІІІ. Жаңа сабақты түсіндіру

а) Үй тапсырмасын тексеру

ә) Сұрақтарға жауап алу

1. Қандай түзулер параллель түзулер деп аталады?

2. Берілген түзуде жатпайтын бір нүкте арқылы түзуге параллель неше түзу жүргізуге болады?

3. Бір түзуге перпендикуляр екі түзу өзара қиылыса ма?

б) Жаңа сабақты түсіндіру

Нүкте координаталық түзуде бір ғана санмен – координатасымен анықта-латынын білеміз. Енді нүктенің жазықтықтағы орнын анықтауды үйренейік.

Ғылымдағы кейбір зерттеу жұмыстарында денелердің өлшемдері мен пішіні ескерілмей, дене нүкте түрінде қарастырылады. Сондықтан дене жазықтықта нүктемен кескнделеді, ал нүктенің жазықтықтағы орны екі санмен анықталады.

Нүктенің жазықтықтағы орнын анықтау үшін бір – бірімен санақ басы нүктелерінде қиылысатын өзара перпендикуляр екі координаталық түзуден, тік бұрышты координаталық жүйе құрастыру қажет.

Санақ басы О нүктесінде қиылысатын өзара перпендикуляр екі координа-талық түзу тік бұрышты координаталар жүйесін құрайды.



у

5

hello_html_m201dc81.gifhello_html_m311f0002.gifhello_html_m311f0002.gifhello_html_m311f0002.gif4

hello_html_m311f0002.gifhello_html_m311f0002.gif3

hello_html_m311f0002.gif2

hello_html_m311f0002.gif1

hello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gif0 О

hello_html_m131715a9.gif-5 -4 -3 -2 -1 -1 1 2 3 4 5 х

hello_html_m311f0002.gif-2

hello_html_m311f0002.gif-3

hello_html_m311f0002.gif

hello_html_m311f0002.gif-4


Сонда координаталар жүйесі – санақ басы ортақ, өзара перпендикуляр екі координаталық түзу. Сондықтан мұны тік бұрышты координаталар жүйесі деп атайды. Тік бұрышты координталар жүйесі француз философы және математигі Рене Декарттың (1596 – 1650) құрметіне декарттық координа-талар жүйесі деп те аталады.

Тік бұрышты координаталар жүйесі орналасқан жазықтық координаталық жазықтық деп аталады.

Координаталар” сөзі латынның coordinates – қазақша “реттелген” деген сөзінен алынған. Координаталық түзулер координаталық осьтер деп аталады. Горизанталь сызылған координаталық түзу абсциссалар осі деп аталады да, солдан оңға қарай бағытталады. Вертикаль сызылған координаталық түзу ординаталар осі деп аталады да, төменнен жоғары қарай бағытталады.

Абсциссалар осі мен ординаталар осінің қиылысу нүктесін координаталар басы деп аталады.

Берілген нүктенің абсциссасы мен ординатасы нүктенің координаталары деп аталады.

Координаталық жазықтықтағы А нүктесінің координаталарын табу үшін:

А нүктесінен абсциссалар осіне перпендикуляр түсіріп, оның Ох осімен қиылысу нүктесінің координатасын табу керек.. Сол А нүктесінің абсциссасы болады.

А нүктесінен ординаталар осіне перпендикуляр түсіріп, оның Оу осімен қиылысу нүктесінің координатасын табу керек. Сол А нүктесінің ординатасы болады.

Нүктенің координаталары жақша ішіне жазылады: A(x,y). Нүктенің коор-динаталарын жазғанда абсциссасы бірінші орынға, ординатасы екінші орын-ға жазылады. Нүктенің жазықтықтағы орны сандар жұбымен анықталады.

Х осіндегі кез келген нүктенің ординатасы 0 – ге тең (x; 0).

У осіндегі кез келген нүктенің абсциссасы 0 – ге тең (0; y).

Координаталары бойынша нүктені салу. Мысалы, координаталық жазық-тықта D(-3; 4) нүктесін салайық.

Ол үшін: 1) x=-3; y=0 нүктеден абсциссалар осіне перпендикуляр жүргіземіз.

2)x=0; y=4 нүктеден ординаталар осіне перпендикуляр жүргіземіз.

3) Осы түзулердің қиылысу нүктесі D(-3; 4) нүктесі болады.

у

5

hello_html_m201dc81.gifhello_html_m311f0002.gifhello_html_m311f0002.gifhello_html_m311f0002.gifhello_html_2a4858ae.gifD 4

hello_html_m311f0002.gifhello_html_m311f0002.gif3

hello_html_m311f0002.gif2

hello_html_m311f0002.gif1

hello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gifhello_html_2d2985a9.gif0 О

hello_html_m131715a9.gif-5 -4 -3 -2 -1 -1 1 2 3 4 5 х

hello_html_m311f0002.gif-2

hello_html_m311f0002.gif-3

hello_html_m311f0002.gif

hello_html_m311f0002.gif-4


Координаталар осьтері жазықтықты төрт бөлікке бөледі. Оларды ширектер деп атайды.

VІ. Оқушылардың сабақ бойынша алған түсінігін тексеру

1. Координаталар жүйесі қалай құрылады?

2. Координаталық жазықтықтағы нүктенің координаталары қалай аталады?

3. Координаталық жазықтықта берілген нүктенің координаталары қалай табылады?

4hello_html_489b6537.gifhello_html_1075b286.png. Координаталары бойынша нүктенің жазықтықтағы орны қалай анықталады?

VII. Сабақты бекіту №1124, №1126, №1128

1124

  1. xhello_html_3aac3f91.gifhello_html_28da94f9.gif = 2, y = 3

  2. x = - 3, y = 1

  3. xhello_html_259f0e95.gifhello_html_2a4858ae.gif = - 4, y = - 2

  4. x = 0, y = - 3

  5. xhello_html_77de3b61.gif = - 1, y = 0

  6. xhello_html_62a6d64e.gif = 0, y = 5


1hello_html_m6be035f1.png3321

1126

А( 3; 1 ); В( - 3; 3 ); С( - 2; - 3 );

Dhello_html_28da94f9.gifhello_html_m1154bee0.gif( 4; - 1 ); Е( 1; 3 ); F( 3; - 4 ); В


hello_html_m5f16e53e.gifА






Сабақты нәтижелеу, білімін бағалау

Vhello_html_2a4858ae.gifIII.Үйге тапсырма: §35 № 1125; №1127; №1129

Краткое описание документа:

Сабақ № 142   Сыныбы:  6    Пәні    Математика    Күні: 05.03                                                                                          Сабақтың  тақырыбы:  Координаталық  жазықтық. Тік  бұрышты  коорди-наталар  жүйесі. Сабақтың  мақсаты:   Білімділігі:  Оқушыларға  координаталық  жазықтық  және  тік  бұрышты  координаталар  жүйесі   туралы  түсінік   беру , есептер шығару дағдыларын дамыту.  Дамытушылығы: Оқушылардың  координаталық  жазықтық  және  коор-динаталар  жүйесі  туралы алған білімдерін дамыту,   өз бетінше еңбектенуге  ынталандыру, ойлау  қабілетімен  қызығушылығын  арттыру Тәрбиелігі:  Оқушыларды дәлдікке, ұқыптылыққа, жылдамдылыққа, ептілікке  тәрбиелеу.Сабақтың  түрі:  Жаңа  материалды  түсіндіру Сабақтың  тәсілі:  сөздік, көрнекі,  практикалықСабақтың  көрнекілігі: Оқулық, дәптер, кесте, сызғыш  және  тапсырмаларСабақтың  барысы:  І. Ұйымдастыру кезеңі.  Оқшылармен  сәлемдесу,  толықтыру, кітап  дәптерлерін  ретке  келтіру  және  назарын  сабаққа  аударуIІ. Сабақтың  мақсатымен  оқушыларды  таныстыруІІІ.  Жаңа  сабақты  түсіндіруа)  Үй  тапсырмасын  тексеруә) Сұрақтарға жауап алу1. Қандай түзулер параллель түзулер деп аталады?2. Берілген түзуде жатпайтын бір нүкте арқылы түзуге параллель неше түзу жүргізуге болады?3. Бір түзуге перпендикуляр екі түзу өзара қиылыса ма?б)  Жаңа  сабақты  түсіндіру      Нүкте координаталық түзуде бір ғана санмен – координатасымен анықта-латынын білеміз. Енді нүктенің жазықтықтағы орнын анықтауды үйренейік.    Ғылымдағы кейбір зерттеу жұмыстарында денелердің өлшемдері мен пішіні ескерілмей, дене нүкте түрінде қарастырылады. Сондықтан дене жазықтықта нүктемен кескнделеді, ал нүктенің жазықтықтағы орны екі санмен анықталады.   Нүктенің жазықтықтағы орнын анықтау үшін бір – бірімен санақ басы нүктелерінде қиылысатын өзара перпендикуляр екі координаталық түзуден, тік бұрышты координаталық жүйе құрастыру қажет.   Санақ басы О нүктесінде қиылысатын өзара перпендикуляр екі координа-талық түзу тік бұрышты координаталар жүйесін құрайды.                                                               у                                                      5                                                      4                                                       3                                                       2                                                       1                                                        0  О                             -5  -4  -3  -2   -1 -1      1   2   3   4   5      х                                                      -2                                                      -3                                                                                                             -4     Сонда координаталар жүйесі – санақ басы ортақ, өзара перпендикуляр екі координаталық түзу. Сондықтан мұны тік бұрышты координаталар жүйесі деп атайды. Тік бұрышты координталар жүйесі француз философы және математигі Рене Декарттың (1596 – 1650) құрметіне декарттық координа-талар жүйесі деп те аталады.  Тік бұрышты координаталар жүйесі орналасқан жазықтық координаталық жазықтық деп аталады.     “Координаталар” сөзі  латынның coordinates – қазақша “реттелген” деген сөзінен алынған. Координаталық түзулер координаталық осьтер деп аталады. Горизанталь сызылған координаталық түзу абсциссалар осі деп аталады да, солдан оңға қарай бағытталады. Вертикаль сызылған координаталық түзу ординаталар осі деп аталады да, төменнен жоғары қарай бағытталады.   Абсциссалар осі мен ординаталар осінің қиылысу нүктесін координаталар басы деп аталады.    Берілген нүктенің абсциссасы мен ординатасы нүктенің координаталары деп аталады.   Координаталық жазықтықтағы А нүктесінің координаталарын табу үшін:А нүктесінен абсциссалар осіне перпендикуляр түсіріп, оның Ох осімен қиылысу нүктесінің координатасын табу керек.. Сол А нүктесінің абсциссасы болады.    А  нүктесінен ординаталар осіне перпендикуляр түсіріп, оның Оу осімен қиылысу нүктесінің координатасын табу керек. Сол А нүктесінің ординатасы болады.   Нүктенің координаталары жақша ішіне жазылады: A(x,y). Нүктенің коор-динаталарын жазғанда абсциссасы бірінші орынға, ординатасы екінші орын-ға жазылады. Нүктенің жазықтықтағы орны сандар жұбымен анықталады.   Х осіндегі кез келген нүктенің ординатасы 0 – ге тең (x; 0).  У осіндегі кез келген нүктенің  абсциссасы 0 – ге тең (0; y).   Координаталары бойынша нүктені салу.  Мысалы,  координаталық жазық-тықта D(-3; 4) нүктесін салайық.Ол үшін: 1) x=-3; y=0  нүктеден абсциссалар осіне перпендикуляр жүргіземіз.2)x=0; y=4 нүктеден ординаталар осіне перпендикуляр жүргіземіз.3) Осы түзулердің қиылысу нүктесі D(-3; 4) нүктесі болады.                                                              у                                                      5                                         D           4                                                       3                                                       2                                                       1                                                        0  О                             -5  -4  -3  -2   -1 -1      1   2   3   4   5      х                                                      -2                                                      -3                                                                                                             -4    Координаталар осьтері жазықтықты төрт бөлікке бөледі. Оларды ширектер деп атайды.VІ. Оқушылардың  сабақ  бойынша  алған  түсінігін  тексеру1. Координаталар жүйесі қалай құрылады?2. Координаталық жазықтықтағы нүктенің координаталары қалай аталады?3. Координаталық жазықтықта берілген нүктенің координаталары қалай табылады?4. Координаталары бойынша нүктенің жазықтықтағы орны қалай  анықталады?VII. Сабақты  бекіту №1124, №1126, №1128 №1124                                                                 1.     x = 2,  y = 32.     x = - 3,  y = 13.     x = - 4,  y = - 24.     x = 0,  y = - 35.     x = - 1,  y = 06.     x = 0,  y = 5 13321№1126А( 3; 1 );  В( - 3; 3 );  С( - 2; - 3 );  D( 4; - 1 ); Е( 1; 3 );  F( 3; - 4 );                                         В                                                                                                                       А     Сабақты  нәтижелеу, білімін  бағалау VIII.Үйге  тапсырма: §35 № 1125;  №1127;  №1129
Автор
Дата добавления 19.04.2014
Раздел Математика
Подраздел Рабочие программы
Просмотров3305
Номер материала 75845041915
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх