Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Химия / Конспекты / Методическая разработка урока: II analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari

Методическая разработка урока: II analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari



57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


  • Химия

Поделитесь материалом с коллегами:


Tasdiqlayman”

Kafedra mudiri

___________ Sh.Mirzamova

____”_____________201_ yil







O’QUV AMALIYOTINING REJASI № ______


Mashg’ulot o’tkaziladigan joy: _________________________________________







1. Mashg’ulot mavzu: II analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari

2. Mashg’ulot maqsadlari:

  1. ta’limiy: o’quvchilarga II analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalarini tahlili yuzasidan amaliy ko‘nikmalar hosil qilish va ularni amalda qo‘llay bilishni o’rgatish

B) tarbiyaviy: o’quvchilarni milliy g’urur ruhida tarbiyalash

V) rivojlantiruvchi: o’quvchilarni bilim va amaliy ko’nikmalarini rivojlantirish

3. Mashg’ulotdan kutilayotgan natijalar:

O’quvchi bilishi kerak:.

A II guruh anionlarini sinflay olishi

B) Ularning sifat rеaksiyalarini izohlay olishi

O’quvchi bajara olishi kerak:

A) analiz uchun zarur jixоzlardan to’g’ri fоydalanishni

B) guruh va hususiy reaktivlarni to’g’ri tanlashni va ulardan fоydalanishni;

V) analizdagi sifat reaktsiyalarning tenglamalarini mоlekulyar, iоnli va qisqartirilgan iоnli mtenglamalarini tuza оlishni

4. Moddiy-texnikaviy ta’minot:

A) Texnik vositalar, axborot manbalari, ko’rgazmali qurollar va tarqatma materiallar:

O‘quv jadvallari:

1. Anionlarning cho‘kma hosil qilish xossalari bo‘yicha tasnifi

2. Anionlarni oksidlanish-qaytarilish xossalari bo‘yicha tasnifi

B) Maxsus moslamalar:Reaktivlar:

1. Eritmalar: kaliy yoki natriy xlorid tuzlari, ammoniy yoki kaliy tiotsionat, nitrat, nitrit, atsetat, kaliy permanganat

2. 2 n kislota va ishqor eritmalari: kaliy yoki natriy gidroksidi, ammiak, sulfat, xlorid

3. Konsentrlangan eritmalar: sulfat, xlorid, nitrat kislotalar va ishqorlar.

4. Maxsus reaktivlar: kaliy yoddagi yod, antipirin eritmasi, natriy nitroprussid eritmasi, indikator qog‘ozi.

5. Yangi tayyorlangan reaktivlar: xlorli suv, vodorod sulfidli suv, natrit yoki ammoniy sulfid, 0,5%li kraxmal eritmasi


V) O’lchov-tekshiruv va ishlov beruvchi asboblar :probirka, pipetka, shtativ, probirkalar uchun taglik

5. Uyga vazifa: Mirkomilova Analitik kimyo, Haydarov Analitik kimyo


O’qituvchi: Abdaliyeva G’oliba _________(Imzo)


O’QUV AMALIYOTINING TEXNOLOGIK XARITASI


O’quvchilarning davomatini tekshirish.

O’quvchilarning va o’quv xonasining mashg’ulotga tayyorgarlik xolatini ko’zdan kechirish. Kamchiliklarni bartaraf qilish

An’anaviy

Doska,bo’r

Kirish yo’l-yo’rig’i

25’

Mashg’ulot mavzusi va maqsadini hamda mashg’ulotdan kutilayotgan natijalarni bayon qilish.

O’tilgan mavzu yuzasidan I analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari suhbat o’tkazish va yangi mavzu II analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari bilan bog’lash

O’quvchilarga yangi mavzu bo’yicha xatti-harakat metodlarini ko’rsatishni taklif etish. Amaliy ishni bajarish bo’yicha yo’riqnoma berish. O’quvchilarga yo’l-yo’riqli amaliy ish ko’rsatmasirni berish va ish o’rinlariga taqsimlash. Mustaqil ish bajarish uchun zarur bo’lgan jihoz va reaktivlarni tasdiqlangan me’yornoma asosida o’quvchilarga berish.

Noan’anaviy


Anionlarning cho‘kma hosil qilish xossalari bo‘yicha tasnifi


IIguruh anonlarining hususiy reaksiyalari.

D.I.Mendeleyev davriy jadvali.


Baliq skelati, venna diagrammasi, toifalash jadvali

O’quvchilarning mustaqil ishlari, joriy yo’l-yo’riq


45’

O’quvchilarning yo’l-yo’riqli amaliy ish ko’rsatmasi yordamida mustaqil ishlarni bajarilishi. Zarur hollarda o’quvchilarga mustaqil ishlarni bajarish yuzasidan yo’l-yo’riqlar berib borish hamda ularning faoliyatini baholash mezonlari asosida baholab borish.

An’anaviy

Reaktivlar


Baholash mezonlari

Yakuniy yo’l-yo’riq

10’

O’quvchilarning baholarini asoslangan holda e’lon qilish.

O’quvchilar yo’l qo’ygan kamchilik va xatolarni bartaraf etish yuzasidan ko’rsatmalar berish. Ish o’rnini tartibga keltirish. Navbatdagi mashg’ulot mavzusini e’lon qilish va uyga vazifa berish.

An’anaviy

Adabiyotlar ro’yhati




O’qituvchi: Abdaliyeva G’oliba _____________

(Imzo)


Dars konspekti


Mavzu: II analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari

Maqsad: II guruh anionlari sifat reaksiyalarini tahlili yuzasidan amaliy ko‘nikmalar hosil qilish va ularni amalda qo‘llay bilish

Dars turi: amaliy

Dars uslubi: noan’anaviy

Darsning jihozi:Reaktivlar: 1. Eritmalar: natriy xlorid, tomchi kumush nitrat, konsentrlangan ammiak eritmasi yoki ammoniy karbonat, bromid, Na2S2O3 eritmasi, kaliy yoki ammoniy tiotsionat -NH4SCN, xloroform, kobalt (II) tuzlari, FeCl3 eritmasi, kadmiy eritmasi.

2. Konsentrlangan eritmalar: sulfat, xlorid

3. Maxsus reaktivlar:kaliy yoddagi yod,, natriy nitroprussid eritmasi, indikator qog‘ozi.

4. Yangi tayyorlangan reaktivlar: xlorli suv, vodorod sulfidli suv, ammoniy sulfid –(NH4)2S , 0,5%li kraxmal eritmasi

Jadvallar:

1. Anionlarning cho‘kma hosil qilish xossalari bo‘yicha tasnifi

2. Anionlarni oksidlanish-qaytarilish xossalari bo‘yicha tasnifi

Darsning borishi:

I.Tashkiliy qism:

a)O’quvchilar bilan salomlashish

b) O’quvchilar davomatini aniqlash

c) O’quvchilarning darsga tayyorgarligini tekshirish

d) Kimyo faniga oid yangiliklar tinglanadi.

II.O’tilgan mavzuni takrorlash:

hello_html_7274d20c.png


hello_html_m10a6fa0f.png

1. Yod eritmasini va kaliy permanganatni kislotali sharoitda rangsizlantiradigan qaytaruvchi anionlarini ko‘rsating.

2. Yodni kaliy yodidan siqib chiqaruvchi oksidlovchi anionlarini ko‘rsating.

3. Sulfat va tiosulfat anionlari birga kelganda ularni ochadigan reaksiyalarni yozing.

4. Oksidlovchi va qaytaruvchi reagentlarga nisbatan indeferent anionlarni ko‘rsating.

5. Karbonat va fosfat anionlarini ochadigan reaksiyalarni yozing.

6. Oksalat va borat anionlarini ochadigan reaksiyalarini yozing va tashqi o‘zgarishni ko‘rsating.

III. Yangi mavzu:II GURUH ANIONLARINING ANALITIK REAKSIYALARI

(Cl-, Br-, J-, SCN-, S-2)

Guruh reagenti AgNO3 bo‘lib, suvda va suyultirilgan nitrat kislotada erimaydigan oq cho‘kmalarni hosil qiladi.

Cl- XLORID IONINING ANALITIK REAKSIYALARI

Kumush nitrat bilan reaksiyasi (farmakopeya usuli). Kumush nitrat xlorid ioni bilan AgCl oq cho‘kmasini hosil qiladi. Bu cho‘kma konsentrlangan ammiak, ammoniy karbonat va natriy tiosulfatda eriydi:Cl- + Ag+ = AgCl (ch)

AgCl (ch) + 2NH3 = [Ag(NH3)2]+ + Cl-

AgCl (ch) + 2NH4+ + 2CO32- = [Ag(NH3)2]+ + Cl- + 2HCO3-

AgCl (ch) + 2S2O32- = [Ag(S2O3)2]3- + Cl-

Kumushning ammiakatli komplekslariga konsentrlangan nitrat kislotasi ta’sir ettirilsa, AgCl oq cho‘kmasining hosil bo‘lishi kuzatiladi:[Ag(NH3)2]+ + Cl- + 2H+ = AgCl (ch) + 2NH4+

Kaliy yod ta’sirida esa bu eritmalarda AgJ sariq cho‘kmasining hosil bo‘lishi kuzatiladi:

[Ag(NH3)2]+ + J- = AgJ (ch) + 2NH3

Reaksiyani bajarish:

Probirkaga 2-3 tomchi natriy xlorid eritmasidan solib, ustiga 3-5 tomchi kumush nitratdan tomizing. Bunda oq cho‘kmaning hosil bo‘lishini kuzating. Cho‘kmaga 5-10 tomchi konsentrlangan ammiak eritmasi yoki ammoniy karbonatdan qo‘shing. Cho‘kmaning erishini kuzating. Keyin esa probirkadagi cho‘kmani 2 qimsga bo‘ling va birinchisiga 5 tomchi konsentrlangan nitrat kislotasi, ikkinchisiga esa 5 tomchi kaliy yod eritmasidan tomizing. Bunda ikkala probirkada cho‘kmalarning hosil bo‘lishini kuzating.

Br- BROMID IONINING ANALITIK REAKSIYALARI

Kumush nitrat bilan reaksiyasi (farmakopeya). Kumush ionlari bromid ionlari bilan nitrat kislota va ammoniy karbonatda erimaydigan AgBr sarg‘ish cho‘kmani hosil qiladi. Bu cho‘kma konsentrlangan ammiak eritmasida yomon eriydi, lekin natriy tiosulfat eritmasida yaxshi eriydi:Br- + Ag+ = AgBr (ch)

AgBr (ch) + 2S2O32- = [Ag(S2O3)2]3 + Br-

Reaksiyani bajarish:

Probirkaga 2-3 tomchi kaliy bromid erimasidan solib, ustiga 3-5 tomchi kumush nitratdan tomizing. Bunda cho‘kmaning hosil bo‘lishini kuzating. Cho‘kmaga konsentrlangan ammiak va ammoniy karbonat ta’sir ettirib, uning eruvchanligini kuzating.

Xlorli suv va boshqa oksidlovchilar bilan reaksiyasi (farmakopeya usuli). Xlorli suv, KMnO4, KBrO3 va boshqa oksidlovchilar kislotali muxitda bromid ionlarini erkin holdagi bromgacha oksidlaydi:2Br- + Cl2 = Br2 + 2Cl-

5Br- + BrO3- + 6H+ = 3Br2 + 3H2O

Erkin holdagi brom suvli eritmada xloroform yoki benzol ishtirokida yaxshi ekstraksiyalanadi va organik qatlamni sariq-qo‘ng‘ir rangga bo‘yaydi. Reaksiyani bajarishda S2-, SO32-, S2O32- ionlari xalaqit beradi.

J- YODID IONINING ANALITIK REAKSIYALARI

Kumush nitrat bilan reaksiyasi (farmakopeya usuli). Kumush nitrat kaliy yod bilan AgJ sariq cho‘kmasini hosil qiladi. Bu cho‘kma nitrat kislota va ammiakda erimaydi, lekin Na2S2O3 eritmasida yaxshi eriydi:J- + Ag+ = AgJ (ch)

Reaksiyani bajarish:

Probirkaga 2-3 tomchi kaliy yod eritmasidan solib, ustiga 2-3 tomchi kumush nitrat eritmasi tomiziladi. Cho‘kma hosil bo‘lishi kuzatiladi. Cho‘kmani eruvchanligini Na2S2O3 eritmasida tekshiriladi.

Xlorli suv va boshqa oksidlovchilar bilan reaksiyasi (farmakopeya): Xlorli suv, MnO4- ,

Fe3+, NO2—ionlari kislotali muxitda yodid ionlarini erkin holdagi iodgacha oksidlaydi:

2J- + Cl2 = J2 + 2Cl-

2J- + 2Fe3+ = J2 + 2Fe2+

Erkin holdagi yod xloroform yoki benzolda yaxshi ekstraksiyalanadi va organik erituvchini binafsha rangga bo‘yaydi. Ortiqcha qo‘shilgan xlorli suv erkin yodni iodat kislotasigacha oksidlaydi:J2 + 5Cl2 + 6H2O = 2HJO3 + 10HCl

Reaksiyani bajarish:

Probirkaga 2-3 tomchi kaliy yod eritmasi solib, ustiga tomchilatib xlorli suv qo‘shiladi. Erkin holdagi yodni ajralishi kuzatiladi. Xloroform qo‘shib chayqatiladi va organik qavatda rangning o‘zgarishi kuzatiladi. Keyin esa ortiqcha xlorli suv qo‘shiladi va organik qavatda rangining yo‘qolishi kuzatiladi. Buni qanday izoxlash mumkin?

Yodkraxmal qog‘ozi bilan reaksiyasi. Erkin holdagi yod kraxmal eritmasini ko‘k rangga bo‘yaydi. Reaksiya juda sezgir va spetsifikdir.

Reaksiyani bajarish:

Yodkraxmal qog‘oziga bir tomchi NaNO2 yoki KNO2 eritmasi kislotali muxitda KJ eritmasidan bir tomchi va ustiga yana nitritlardan bir tomchi tomiziladi. Bunda ko‘k rang hosil bo‘ladi. Qanday reaksiya boradi?

SCN- TIOTSIONAT IONINING ANALITIK REAKSIYALARI

Kumush nitrat bilan reaksiyasi. Kumush nitrat kaliy yoki ammoniy tiotsionat bilan AgSCN oq cho‘kmasini hosil qiladi. Cho‘kma mineral kislotalar va ammoniy karbonatda erimaydi, lekin ammiak, Na2S2O3, KCN va mo‘l NH4SCN eritmalarida erib, kumush ioni bilan kompleks birikmalar hosil qiladi, masalan:SCN- + Ag+ = AgSCN (ch)

AgSCN (ch) + 3SCN- = [Ag(SCN)4]3-

Reaksiyani bajarish

Probirkaga 2-3 tomchi kaliy yoki ammoniy tiotsionat solib, ustiga tomchilatib kumush nitrat eritmasidan qo‘shiladi va cho‘kmaning hosil bo‘lishi kuzatiladi. Keyin esa cho‘kmani ustiga mo‘l kaliy yoki ammoniy tiotsionatdan qo‘shiladi va cho‘kmaning erishi kuzatiladi.

Kobalt (II) tuzlari bilan reaksiyasi. Tiotsionat-ionlari to‘yingan eritmada kobalt (II) kationlari bilan [Co(SCN)4]2- kompleks ionini hosil qiladi va amil spirtida ekstraksiyalanib, organik qatlamni ko‘k rangga bo‘yaydi:4SCN- + Co2+ = [Co(SCN)4]2-

Reaksiyani bajarish:

Probirkaga 2-3 tomchi kobalt (II) tuzlari solib, ustiga 3 tomchi ammoniy yoki kaliy tiotsionat to‘yingan eritmasi va 5 tomchi amil spirti qo‘shiladi. Aralashma chayqatiladi. Organik qatlamda ko‘k rangning hosil bo‘lishi kuzatiladi.

Temir (III) tuzlari bilan reaksiyasi. Temir (III) ionlari kislotali muxitda tiotsionatlar bilan qizil yoki pushti rangni beradi va natijada temir (III) kompleks ionini hosil qiladi:

SCN- + Fe3+ = [Fe(SCN)]2+

[Fe(SCN)]2+ + SCN- = [Fe(SCN)2]+ ёки [Fe(SCN)6]3-

hosil bo‘lgan kompleks efir yoki amil spirti bilan yaxshi ekstraksiyalanadi. Reaksiyani bajarishda S2-, SO32-, S2O32-, C2O42-, I-, PO43- - anionlari xalaqit beradi.

Reaksiyani bajarish:

Filtr qog‘ozi ustiga bir tomchi ammoniy yoki kaliy tiotsionatidan tomiziladi va markazda hosil bo‘lgan dog‘ga FeCl3 eritmasidan qo‘shiladi. Qizil rangning hosil bo‘lishi kuzatiladi.

S2- SULFID IONINING ANALITIK REAKSIYALARI

Kumush nitrat bilan reaksiyasi. Kumush nitrat natriy yoki ammoniy sulfid bilan Ag2S qora cho‘kmasini hosil qiladi. Bu cho‘kma ammiakda erimaydi, lekin 2 n HNO3 kislotasida isitish natijasida eriydi.

Kuchli kislotalar bilan reaksiyasi. Sulfidlarga kuchli kislotalar (H2SO4, HCl)ning ta’siri natijasida vodorod sulfid H2S ajralib chiqadi:S2- + 2H+ = H2S

Uni xididan yoki qo‘rg‘oshin atsetati eritmasi bilan xo‘llangan filtr qog‘ozniing qorayishidan aniqlash mumkin:H2S + Pb2+ = PbS (ch) + 2Н+


Ish tartibi:

Probirkaga 3-4 H2S yoki (NH4)2S eritmasidan olib, ustiga teng xajmda H2SO4 yoki HCl eritmasidan soling. Ajralib chiqqan H2S ni qo‘rg‘oshin atsetat bilan xo‘llangan qog‘ozini tutib, uni qorayishini kuzating.

Kadmiy tuzlari bilan reaksiyasi. Sulfid tuzlari kadmiy kationi bilan kislotali yoki neytral sharoitda sariq cho‘kma hosil qiladi:S2- + Cd2+ = CdS(ch)

Ish tartibi:

Probirkaga 1-2 tomchi sulfid tuzi eritmasidan olib, ustiga 2-3 tomchi kadmiy eritmasidan tomizing, cho‘kma hosil bo‘lishini kuzating.

Natriy nitroprussid bilan reaksiyasi. Ammiakli sharoitda sulfid ionlari natriy nitroprussid Na2[Fe(CN)5NO] bilan qizil-binafsha rangli kompleksni beradi:

S2- + [Fe(CN)5NO]2- = [Fe(CN)5NOS]4-

Reaksiyaga SO32-, SO42- и S2O32- ionlari xalaqit bermaydi. Bu reaksiyadan organik birikmalar tarkibidagi oltingugurtni aniqlashda qo‘llanadi.

Ish tartibi

Probirkaga yangi tayyorlangan ammoniy sulfid eritmasidan 2-3 tomchi olib, 3-5 tomchi ammiak va 1 tomchi natriy nitroprussid qo‘shiladi. Rang hosil bo‘lishini kuzating.



IV.Mustahkamlash:o’quvchilar anionlarni reagentlar bilan ta’sirini jadvalga kiritishadi. Venn diagrammasi foydalanib bilimlarini mustahkamlashadi.Faol o’quvchilar baholanadi.


hello_html_m7c743e1b.pnghello_html_m221f5c1a.png

V.Uyga vazifa.II analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalar jadvalini tuzish va baliq skeletini to’ldirish


hello_html_2f650b78.png





hello_html_m69db3cdf.png













57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


Автор
Дата добавления 13.11.2016
Раздел Химия
Подраздел Конспекты
Просмотров11
Номер материала ДБ-345806
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх