Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Химия / Конспекты / Методическая разработка урока: III analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari

Методическая разработка урока: III analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari



Внимание! Сегодня последний день приёма заявок на
Международный конкурс "Мириады открытий"
(конкурс сразу по 24 предметам за один оргвзнос)


  • Химия

Поделитесь материалом с коллегами:



Tasdiqlayman”

Kafedra mudiri

___________ Sh.Mirzamova

____”_____________201_ yil






O’QUV AMALIYOTINING REJASI № ______


Mashg’ulot o’tkaziladigan joy: _________________________________________







1. Mashg’ulot mavzu: III analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari

2. Mashg’ulot maqsadlari:

  1. ta’limiy: o’quvchilarga III analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalarini tahlili yuzasidan amaliy ko‘nikmalar hosil qilish va ularni amalda qo‘llay bilishni o’rgatish

B) tarbiyaviy: o’quvchilarni milliy g’urur ruhida tarbiyalash

V) rivojlantiruvchi: o’quvchilarni bilim va amaliy ko’nikmalarini rivojlantirish

3. Mashg’ulotdan kutilayotgan natijalar:

O’quvchi bilishi kerak:.

A II guruh anionlarini sinflay olishi

B) Ularning sifat rеaksiyalarini izohlay olishi

O’quvchi bajara olishi kerak:

A) analiz uchun zarur jixоzlardan to’g’ri fоydalanishni

B) guruh va hususiy reaktivlarni to’g’ri tanlashni va ulardan fоydalanishni;

V) analizdagi sifat reaktsiyalarning tenglamalarini mоlekulyar, iоnli va qisqartirilgan iоnli mtenglamalarini tuza оlishni

4. Moddiy-texnikaviy ta’minot:

A) Texnik vositalar, axborot manbalari, ko’rgazmali qurollar va tarqatma materiallar:

O‘quv jadvallari:

1. Anionlarning cho‘kma hosil qilish xossalari bo‘yicha tasnifi

2. Anionlarni oksidlanish-qaytarilish xossalari bo‘yicha tasnifi

B) Maxsus moslamalar:Reaktivlar:

1. Eritmalar: kaliy yoki natriy xlorid tuzlari, ammoniy yoki kaliy tiotsionat, nitrat, nitrit, atsetat, kaliy permanganat

2. 2 n kislota va ishqor eritmalari: kaliy yoki natriy gidroksidi, ammiak, sulfat, xlorid

3. Konsentrlangan eritmalar: sulfat, xlorid, nitrat kislotalar va ishqorlar.

4. Maxsus reaktivlar:defenilamin, kaliy yoddagi yod, antipirin eritmasi, natriy nitroprussid eritmasi, indikator qog‘ozi.

5. Yangi tayyorlangan reaktivlar: xlorli suv, vodorod sulfidli suv, natrit yoki ammoniy sulfid, 0,5%li kraxmal eritmasi


V) O’lchov-tekshiruv va ishlov beruvchi asboblar :probirka, pipetka, shtativ, probirkalar uchun taglik

5. Uyga vazifa: Mirkomilova Analitik kimyo, Haydarov Analitik kimyo


O’qituvchi: Abdaliyeva G’oliba _________(Imzo)


O’QUV AMALIYOTINING TEXNOLOGIK XARITASI


O’quvchilarning davomatini tekshirish.

O’quvchilarning va o’quv xonasining mashg’ulotga tayyorgarlik xolatini ko’zdan kechirish. Kamchiliklarni bartaraf qilish

An’anaviy

Doska,bo’r

Kirish yo’l-yo’rig’i

25’

Mashg’ulot mavzusi va maqsadini hamda mashg’ulotdan kutilayotgan natijalarni bayon qilish.

O’tilgan mavzu yuzasidan II analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari suhbat o’tkazish va yangi mavzu III analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari bilan bog’lash

O’quvchilarga yangi mavzu bo’yicha xatti-harakat metodlarini ko’rsatishni taklif etish. Amaliy ishni bajarish bo’yicha yo’riqnoma berish. O’quvchilarga yo’l-yo’riqli amaliy ish ko’rsatmasirni berish va ish o’rinlariga taqsimlash. Mustaqil ish bajarish uchun zarur bo’lgan jihoz va reaktivlarni tasdiqlangan me’yornoma asosida o’quvchilarga berish.

Noan’anaviy


Anionlarning cho‘kma hosil qilish xossalari bo‘yicha tasnifi


III guruh anonlarining hususiy reaksiyalari.

D.I.Mendeleyev davriy jadvali.


Baliq skelati, venna diagrammasi, toifalash jadvali

O’quvchilarning mustaqil ishlari, joriy yo’l-yo’riq


45’

O’quvchilarning yo’l-yo’riqli amaliy ish ko’rsatmasi yordamida mustaqil ishlarni bajarilishi. Zarur hollarda o’quvchilarga mustaqil ishlarni bajarish yuzasidan yo’l-yo’riqlar berib borish hamda ularning faoliyatini baholash mezonlari asosida baholab borish.

An’anaviy

Reaktivlar


Baholash mezonlari

Yakuniy yo’l-yo’riq

10’

O’quvchilarning baholarini asoslangan holda e’lon qilish.

O’quvchilar yo’l qo’ygan kamchilik va xatolarni bartaraf etish yuzasidan ko’rsatmalar berish. Ish o’rnini tartibga keltirish. Navbatdagi mashg’ulot mavzusini e’lon qilish va uyga vazifa berish.

An’anaviy

Adabiyotlar ro’yhati




O’qituvchi: Abdaliyeva G’oliba _____________

(Imzo)



Dars konspekti


Mavzu: III analitik guruh anionlariga sifat reaksiyalari

Maqsad: IIIguruh anionlari sifat reaksiyalarini tahlili yuzasidan amaliy ko‘nikmalar hosil qilish va ularni amalda qo‘llay bilish

Dars turi: amaliy

Dars uslubi: noan’anaviy

Darsning jihozi Reaktivlar: Eritmalar: natriy nitrat eritmasidan tomiziladi. Temir (II) sulfat kristalli va konsentrik sulfat kislotasi, natriy nitrit yoki nitrat eritmasidan olib, 3-5 tomchi 25%li NaOH eritmasi va rux yoki aluminiy bo‘lagi

2.Maxsus reaktivlar: difenilaminning konsentrlangan sulfat kislotadagi eritmasi, kaliy yoddagi yod, antipirin eritmasi, natriy nitroprussid eritmasi, indikator qog‘ozi.

3. Yangi tayyorlangan reaktivlar: xlorli suv, vodorod sulfidli suv, natrit yoki ammoniy sulfid, 0,5%li kraxmal eritmasi

Jadvallar:

1. Cho‘ktirish reaksiyalariga asoslangan anionlar tasnifi.

2. Oksidlanish-qaytarilish xossalariga asoslangan anionlar tasnifi

Darsning borishi:

I.Tashkiliy qism:

a)O’quvchilar bilan salomlashish

b) O’quvchilar davomatini aniqlash

c) O’quvchilarning darsga tayyorgarligini tekshirish

II.O’tilgan mavzuni takrorlash: hello_html_12104d3.png



















1. Yod eritmasini va kaliy permanganatni kislotali sharoitda rangsizlantiradigan qaytaruvchi anionlarini ko‘rsating.

2. Yodni kaliy yodidan siqib chiqaruvchi oksidlovchi anionlarini ko‘rsating.

3. Sulfat va tiosulfat anionlari birga kelganda ularni ochadigan reaksiyalarni yozing.

4. Oksidlovchi va qaytaruvchi reagentlarga nisbatan indeferent anionlarni ko‘rsating.

5. Karbonat va fosfat anionlarini ochadigan reaksiyalarni yozing.

6. Oksalat va borat anionlarini ochadigan reaksiyalarini yozing va tashqi o‘zgarishni ko‘rsating.

III. Yangi mavzu:III guruh anionlarining (NO2-, NO3-, CH3COO-) analitik reaksiyalari.Guruh reagenti yo‘q.

NO2-NITRIT VA NO3-NITRAT IONLARINING UMUMIY REAKSIYALARI

Temir (II) sulfat bilan reaksiyasi. Nitrat, nitrit ionlari konsentrlangan H2SO4 ishtirokida Fe2+ bilan NO gacha qaytariladi va ortiqcha FeSO4 bilan qo‘ng‘ir rangli kompleks hosil qiladi:

6Fe2+ + 2NO3- + 8H+ = 6Fe3+ + 2NO + 4H2O

NO + Fe2+ + SO42- = [Fe(NO)]SO4

Nitritlar bilan reaksiya suyultirilgan H2SO4 va xattoki sirka kislotali sharoitda xam boradi. Reaksiyaga SO32-, S2O32-, J- va Brђ ionlari xalaqit beradi.


Ish tartibi

Buyum yoki soat oynasiga natriy nitrat eritmasidan tomiziladi. Temir (II) sulfat kristalli va konsentrik sulfat kislotasi qo‘shiladi. Kristall atrofida qo‘ng‘ir xalqa hosil bo‘lishini kuzating.


Rux yoki aluminiy metalli bilan reaksiyasi. Nitrat va nitritlar ishqoriy muxitda rux yoki aluminiy bilan amiakgacha qaytariladi:NO2- + 3Zn + 5OH- + 5H2O = NH3 + 3[Zn(OH)4]2-

NO3- + 4Zn + 7OH- + 6H2O = NH3 + 4[Zn(OH)4]2-

Eritmada amoniy ionlari bo‘lmasligi kerak.

Ish tartibi

Probirkaga 3-4 tomchi natriy nitrit yoki nitrat eritmasidan olib, 3-5 tomchi 25%li NaOH eritmasi va rux yoki aluminiy bo‘lagi qo‘shiladi. Probirka og‘zi nam lakmus qog‘ozi bilan berkitiladi. Qog‘ozning ko‘karishini kuzating.

Difenilamin bilan reaksiyasi (farmakopeya). Difenilamin (C6H5)2NH nitritlar, nitratlar va boshqa kuchli oksidlovchilar bilan konsentrik H2SO4 ishtirokida ko‘k rang hosil qiladi:


Shunday natija BrO3- ioni bilan xam kuzatiladi. Kuchli qaytaruvchilar S2-, SO32-, S2O32-, J- reaksiyaga xalaqit beradi.

Ish tartibi

Farfor tigelga yoki toza, quruq soat oynasiga 5 tomchi difenilaminning konsentrlangan sulfat kislotadagi eritmasi va 5 tomchi natriy nitrat yoki nitrit qo‘shiladi. Ravshan ko‘k rang hosil bo‘ladi.

NO3- NITRAT IONIning ANALITIK REAKSIYALARI

Antipirin bilan reaksiyasi. Antipirin C11H12N2O nitrat ionlari bilan kuchli kislotali sharoitda qizil rangli nitroantipirin hosil qiladi:


Ish tartibi

Probirkaga 2 tomchi natriy nitrat tuzi eritmasidan solib, ustiga 2 tomchi 5%li antipirin eritmasi qo‘shilib va extiyotlik bilan konsentrik sulfat kislotasi tomizilib (12-15 tomchi), xar bir tomchidan so‘ng probirka silkitiladi. Ravshan qizil rangning hosil bo‘lishi kuzatiladi.

NO2- NITRIT IONI ANALITIK REAKSIYALARI

Kuchli kislotalar bilan reaksiyasi (farmakopeya usuli) Nitrit eritmasiga suyultirilgan sulfat yoki xlorid kislotasi eritmalarining ta’siri natijasida azot (II) va (IV) oksidiga parchalanuvchi nitrit kislotasi hosil bo‘ladi:2NO2- + 2H+ = 2HNO2 = NO + NO2 + H2O

parchalanish xarorat ko‘tarilishi, sulfat kislota konsentratsiyasi ortishi bilan kuchayib, qo‘ng‘ir rangli NO2 ajralib chiqishi kuzatiladi.

Kaliy yodid bilan reaksiyasi. Suyultirilgan sulfat kislotali sharoitda nitritlar KJ dan erkin J2 ajratib chiqaradilar: 2NO2- + 2J- + 4H+ = J2 + 2NO + 2H2O

NO3- ionlari reaksiya sharoitida yodid ionlari bilan ta’sirlashmaydi va NO3- ishtirokida NO2-ni aniqlashda mazkur reaksiyadan foydalaniladi.


Ish tartibi

Probirkaga 2—3 tomchi natriy nitrit, 2-3 tomchi 2 n sulfat kislotasi, 2-3 tomchi kaliy yodid va 1 tomchi 0,5%li kraxmal eritmalari qo‘shiladi. Eritmaning ko‘k rangga bo‘yalishini kuzating.

Kaliy permanganat bilan reaksiyasi. Kaliy permanganatning sulfat kislotali eritmasi nitrit ionlari ta’sirida rangsizlanadi: 5NO2- + 2MnO4- + 6H+ = 5NO3- + 2Mn2+ + 3H2O

Ish tartibi

Probirkaga 2-3 tomchi KMnO4, 2-3 tomchi 2n H2SO4 va 5-6 tomchi natriy nitrit solinadi. Eritmaning rangsizlanishini kuzating.

NITRIT IONINING PARCHALANISHI

Nitrit ioni NH4+ioni ishtirokida qizdirish natijasida azot va suv hosil qilib parchalanadi:

NO2- + NH4+ = N2 + H2O

Ish tartibi:

Probirkaga 5 tomchi natriy nitrit tuzi eritmasi ustiga to‘yingan eritma hosil bo‘lgunicha qattiq NH4Cl yoki (NH4)2SO4 qo‘shib isitiladi. Eritmaning aloxida qismidan NO2- ga KJ bilan kraxmal ishtirokida reaksiya bajarilib, uning to‘liq parchalanishi tekshiriladi.

Antipirin bilan reaksiyasi (farmakopeya usuli ). Nitrit ioni kuchsiz kislotali sharoitda yashil rangli nitrozoantipirinni hosil qiladi:



Ish tartibiProbirkaga 5 tmchi natriy nitrit 5 tomchi 5%li antipirin eritmalari va 1 tomchi 2 n sulfat kislotasi solinadi. Probirkadagi eritmalar aralashtiriladi va yashil rangli nitrozoantipirinning hosil bo‘lishi kuzatiladi.

CH3COO- ATSETAT IONINING ANALITIK REAKSIYALARI

Temir (III) xlorid bilan reaksiyasi (farmakopeya usuli). Natriy atsetat temir (III) xloridi bilan pH=5-8larda reaksiyaga kirishib, to‘q qizil (achchiq choy) rangli Fe(CH3COO)3 birikmasini hosil qiladi. Qaynatish natijasida qizil-qo‘ng‘ir rangli amorf iviqsimon cho‘kma hosil bo‘ladi:

Fe(CH3COO)3 + 2H2O = Fe(OH)2CH3COO (q) + 2CH3COOH

Cho‘kma atsetat ionlari mo‘l bo‘lgandagina hosil bo‘ladi.

Ish tartibi

Probirkaga 5-7 tomchi natriy atsetati eritmasidan, 2-3 tomchi temir (III) xloridi solinadi. Eritmaning to‘q qizqil rangga bo‘yalishi kuzatiladi. Shundan so‘ng probirka qaynaguncha isitiladi. Cho‘kma hosil bo‘lishini kuzating.

Sulfat kislota bilan reaksiyasi. Sulfat kislota atsetatlar bilan ta’sirlashib, o‘ziga xos xidga ega bo‘lgan sirka kislotasini hosil qiladi:CH3COO- + H+ = CH3COOH

Ish tartibi:

Probirkaga 2-3 tomchi natriy atsetat, 2-3 tomchi suyultirilgan H2SO4 solib, sekin isitiladi, ajralib chiqayotgan sirka kislotani xidi bo‘yicha aniqlanadi. Reaksiyaga kislota ta’sirida o‘tkir xidli gaz hosil qiluvchi anionlar (NO2-, S2-, SO32-, S2O32-) xalaqit beradi.

Quruq holdagi atsetat tuzlarini KHSO4 yoki NaHSO4 larning quruq tuzi bilan xavonchada ezish bilan xam aniqlanishi mumkin.

Sirka-etil efirining hosil bo‘lish reaksiyasi (farmakopeya usuli). Atsetatlar etanol bilan konsentrik H2SO4 ishtirokida o‘ziga xos xidli sirka-etil efirini hosil qiladi:

CH3COOH + HOC2H5 = H2O + CH3COOC2H5

Ish tartibi

Probirkaga ozroq miqdorda quruq natriy atsetat tuzidan solib, ustiga 4-5 tomchi konsentrlangan sulfat kislotasi, 4-5 tomchi etanol qo‘shib, aralashma asta isitiladi. Hosil bo‘lgan efir xididan aniqlanadi.

IV.Mustahkamlash:o’quvchilar nazorat savollariga javob berish orqali bilimlarini mustahkamlashadi.Faol o’quvchilar baholanadi


Nazorat savollari ( I,II,III guruh anionlari )


1. Oksidlovchi va qaytaruvchi xossaga ega bo`lgan anion (******)

2. Oksalat ioni bilan ta'sirlashib rangsizlanuvchi rеagеnt-oksidlovchi (***********)

3. Ionlarni maxsus xaraktеrli rеagеntlar bilan tartibsiz aniqlash usuli (******)

4. Bariy tuzlari bilan minеral kislotalarda (kontsеntrik H2SO4 dan

tashqari) erimaydigan cho`kma hosil qiluvchi birinchi guruh anioni (******)

5. Sulfut ionini parchalab, SO2 gazi hosil qiluvchi rеagеn (*******)

6. Kislotali muhitda qaytaruvchilarni kaliy pеrmanganat bilan oksidlash

rеaktsiyasining tashvi samarasi (*************)

7. Uchuvchan kislota anionlari hosil qilgan SO2 va СО2 gazlarini aniq-

lovchi rеagеnt (**********)

8. Oksidlovchi-qaytaruvchi xossalari asosida anionlar tasnifiga ko`ra

birinchi guruh anionlari (**************)

9. Tiosulfat ionini kumush kationi bilan oq cho`kma - Ag2S2O3 hosil

qilish rеaktsiyasi (***********)

10. II guruh anionlarining guruh rеagеnti (kumush nitrat ******)

11. Sulfat-ion farmakopеya rеaktsiyasining rеagеnti (***********)

12. Sulfut-ionini kaliy pеrmanganat bilan oksidlash natijasida hosil

bo`luvchi birinchi guruh ioni (******)

13. Kislotali muhitda oltingugurt hosil qiluvchi parchalanuvchi anion (*********)

14. Uchuvchan kislota anionlari uchun guruh rеagеnti (*******)

15. Oksidlanish-qaytarilish xossalariga ko`ra tasnifi bo`yicha III guruh

anionlarining nomlanishi (***********)

16. Kislotali muxitda borat-ioni bilan pushti yoki to`q qizil rangli

komplеks hosil qiluvchi sariq rangli bo`yoq (********)

17. Gidrofosfat-ion bilan oq kristal cho`kma hosil qiluvchi aralashma

(farmakopеya rеaktsiyasi) (*********)

18. Kuchli kislotali muxitda S2- bilan sariq amorf cho`kma hosil

qiluvchi I guruh anioni (*******)

19. Fe (III)ning tiotsianatli komplеksini rangsizlantirib, [FeF6]3- hosil

qiluvchi anion (******)

20. Bromid ionlarining oksidlanish natijasida sariq-zarg`aldoq rangga

bo`yaluvchi, Br2 ning ekstragеnti (*********)

21. Sulfid-ionga kuchli kislotalarining ta'siri natijasiga ajralib

chiquvchi gazsimon modda (*************)

22. Kislotali muxitda iodid-ionlarini I2 gacha oksidlovchi rеagеnt

(farmakopеya rеaktsiyasi) (********)

23. Rodanid-ion sinonimi (**********)

24. III guruhdagi rеdoksamfotеr anion (******)

25. III guruhdagi uchuvchan kislota anioni, Fe (III) bilan qizil rangli

komplеks hosil qiladi (*******)

26. Kislotali muhitda rodanid-ion bilan qizil rangli, organik

erituvchilarda ekstraktsiyalanuvchi komplеks hosil qiluvchi kation (*****)

27. Izoamil spirti qatlamida Со2+ ning tiotsionat ionlari bilan hosil

qilgan komplеks rangi (***)

28. Br- va I- aralashmasidan ularni aniqlash rеaktsiyasi (*********)

29. S2- bilan ishqoriy yoki ammiakli sharoitda hosil bo`luvchi binafsha

rangli komplеksni nomi (natriy) (************)

30. Qanday sharoitda nitrit-ion azot (II) va (IV) oksidlariga parchalanadi (*********)

31. Kuchsiz sulfat kislotali sharoitda NO2- bilan yashil rang hosil

qiluvchi organik rеagеnt (farmakopеya rеaktsiyasi) (***********)

32. KI bilan rеaktsiyada NO2- ioni qanday xossani namoyon qiladi (***********)

33. Nitrit-ionini yashil rangga kirituvchi organik rеagеnt (*********)

34. NO2- ning Griss-Iloshvaa rеaktivi bilan aniqlash rеaktsiyasida eritma ranggi (*****)

35. NO2- ning MnO4- bilan sulfat kislotali sharoitdagi rеaktsiyasida nitrit-ioni xos-

sasi (***********)

V.Uyga vazifa. O’quvchilar anionlarni reagentlar bilan ta’sirini jadvalga kiritishadi. Nilufar guli chizmasidan foydalanib anionlar haqida ma’lumot tayyorlashadi.

hello_html_m2b848860.png


hello_html_32e8e4ab.png



57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


Автор
Дата добавления 13.11.2016
Раздел Химия
Подраздел Конспекты
Просмотров9
Номер материала ДБ-345904
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх