Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Химия / Конспекты / Mетодическая разработка урока:III analitik guruh kationlariga sifat reaksiyalari

Mетодическая разработка урока:III analitik guruh kationlariga sifat reaksiyalari



Осталось всего 4 дня приёма заявок на
Международный конкурс "Мириады открытий"
(конкурс сразу по 24 предметам за один оргвзнос)


  • Химия

Поделитесь материалом с коллегами:


Tasdiqlayman”

Kafedra mudiri

___________ Sh.Mirzamova

____”_____________201_ yil


O’QUV AMALIYOTINING REJASI № ______


Mashg’ulot o’tkaziladigan joy: __________________________________________







1. Mashg’ulot mavzu: III analitik guruh kationlariga sifat reaksiyalari

2. Mashg’ulot maqsadlari:

  1. ta’limiy: o’quvchilarga III guruh kationlari sifat reaksiyalarini tahlili yuzasidan amaliy ko‘nikmalar hosil qilish va ularni amalda qo‘llay bilishni o’rgatish

B) tarbiyaviy: o’quvchilarni milliy g’urur ruhida tarbiyalash

V) rivojlantiruvchi: o’quvchilarni bilim va amaliy ko’nikmalarini rivojlantirish

3. Mashg’ulotdan kutilayotgan natijalar:

O’quvchi bilishi kerak:.

A) III guruh kationlarini sinflay olishi va ularning sifat rеaksiyalarini izohlay olishi

B) Dorivor modda sifatida III guruh kationlarining qaysi tuzlari ishlatilishini

V) Guruh rеagеnti va unga qo`yiladigan talablarni tushuntira bilishi.

O’quvchi bajara olishi kerak:

A) analiz uchun zarur jixоzlardan to’g’ri fоydalanishni

B) guruh va hususiy reaktivlarni to’g’ri tanlashni va ulardan fоydalanishni;

V) analizdagi sifat reaktsiyalarning tenglamalarini mоlekulyar, iоnli va qisqartirilgan iоnli tenglamalarini tuza оlishni

4. Moddiy-texnikaviy ta’minot:

A) Texnik vositalar, axborot manbalari, ko’rgazmali qurollar va tarqatma materiallar:

O‘quv jadvallari:Kislota-asos usuli bo‘yicha kationlarning tasnifi.

III guruh kationlarining hususiy reaksiyalari.

D.I.Mendeleyev davriy jadvali.

B) Maxsus moslamalar Reaktivlar: Bariy, stronsiy va kalsiy nitrat tuzlari;

Ammoniy oksalat, kaliy dixromat, xromat, geksatsianoferrat (II), «gipsli suv» (kalsiy sulfatning to‘yingan eritmasi);

V) O’lchov-tekshiruv va ishlov beruvchi asboblar :probirka, pipetka,shtativ, probirkalar uchun

taglik

5. Uyga vazifa: Mirkomilova Analitik kimyo, Haydarov Analitik kimyo



O’qituvchi: Abdaliyeva G’oliba _________(Imzo)




O’QUV AMALIYOTINING TEXNOLOGIK HARITASI


O’quvchilarning davomatini tekshirish.

O’quvchilarning va o’quv xonasining mashg’ulotga tayyorgarlik xolatini ko’zdan kechirish. Kamchiliklarni bartaraf qilish

An’anaviy

Doska,bo’r

Kirish yo’l-yo’rig’i

25’

Mashg’ulot mavzusi va maqsadini hamda mashg’ulotdan kutilayotgan natijalarni bayon qilish.

O’tilgan mavzu yuzasidan II analitik guruh kationlariga sifat reaksiyalari suhbat o’tkazish va yangi mavzu III analitik guruh kationlariga sifat reaksiyalari

bilan bog’lash

O’quvchilarga yangi mavzu bo’yicha xatti-harakat metodlarini ko’rsatishni taklif etish. . O’quvchilarga yo’l-yo’riqli amaliy ish ko’rsatmasirni berish va ish o’rinlariga taqsimlash. Mustaqil ish bajarish uchun zarur bo’lgan jihoz va reaktivlarni tasdiqlangan me’yornoma asosida o’quvchilarga berish.

Noan’anaviy

Kislota-asos usuli bo‘yicha kationlarning tasnifi.

III guruh kationlarining hususiy reaksiyalari.

D.I.Mendeleyev davriy jadvali.


Baliq skelati,venna diagrammasi, toifalash jadvali

O’quvchilarning mustaqil ishlari, joriy yo’l-yo’riq


45’

O’quvchilarning yo’l-yo’riqli amaliy ish ko’rsatmasi yordamida mustaqil ishlarni bajarilishi. Zarurhollarda o’quvchilarga mustaqil ishlarni bajarish yuzasidan yo’l-yo’riqlar berib borish hamda ularning faoliyatini baholash mezonlari asosida baholab borish.

An’anaviy

Reaktivlar

Baholash mezonlari

Yakuniy yo’l-yo’riq

10’

O’quvchilarning baholarini asoslangan holda e’lon qilish.

O’quvchilar yo’l qo’ygan kamchilik va xatolarni bartaraf etish yuzasidan ko’rsatmalar berish. Ish o’rnini tartibga keltirish. Navbatdagi mashg’ulot mavzusini e’lon qilish va uyga vazifa berish.

An’anaviy

Adabiyotlar ro’yhati




O’qituvchi: Abdaliyeva G’oliba _________________

(Imzo)

Dars konspekti

Mavzu: III analitik guruh kationlariga sifat reaksiyalari

Maqsad:III guruh kationlari sifat reaksiyalarini tahlili yuzasidan amaliy ko‘nikmalar hosil qilish va ularni amalda qo‘llay bilish

Dars turi: amaliy

Dars uslubi: noan’anaviy

Darsning jihozi: O‘quv jadvallari:

1. Kislota-asos usuli bo‘yicha kationlarning tasnifi

2. III guruh kationlarining hususiy reaksiyalari

3. D.I.Mendeleyev davriy jadvali

Reaktivlar:

Bariy, stronsiy va kalsiy nitrat tuzlari;

Ammoniy oksalat, kaliy dixromat, xromat, geksatsianoferrat (II), «gipsli suv» (kalsiy sulfatning to‘yingan eritmasi);

Darsning borishi:

I.Tashkiliy qism:

a)O’quvchilar bilan salomlashish

b) O’quvchilar davomatini aniqlash

c) O’quvchilarning darsga tayyorgarligini tekshirish

II.O’tilgan mavzuni takrorlash:

1. II guruh kationlarining qaysi biri guruh reagenti bilan to‘liq cho‘kmaga tushmaydi va nima uchun?

2. Konsentrik ammiakda kumush xlorid, bromid, yodid cho‘kmalarining qaysilari eriydi? Reaksiya tenglamalarini yоzing.

3. Xloridlar xossasidan foydalanib, II guruh kationlari qanday ketma-ketlikda ochiladi?

III. Yangi mavzu:

Tuzlarning tarkibiga kiruvchi III analitik guruh kationlari fiziologik faol moddalar bo‘lib, ular ko‘pchilik dorivor moddalar tarkibiga kiradi. Кalsiy tuzlari tibbiyоtda keng qo‘llaniladi. Kalsiy xlorid qon to‘xtatuvchi va allergik kasalliklarga qarshi ishlatiladi, kalsiy sulfat esa travmotologik amaliyоtida gips qo‘yishda qo‘llaniladi. Bariy sulfat esa rentgenokontrast modda sifatida ishlatiladi. Stronsiy tuzlari zaxarli, tibbiyоtda ishlatilmaydi. Bu dorivor moddalarning chinligini aniqlash uchun, ular tarkibidagi tegishli kationlarga analitik reaksiyalar o‘tkaziladi.

Diqqat! Suvda eriydigan bariy, stronsiy tuzlari zaxarli va extiyоtlikni talab qiladi.

III analitik guruh kationlarining guruh reaktivi 1mol/dm3 sulfat kislota yoki uning suvda eruvchan sulfatlari Ca2+, Sr2-, Ba2+ kationlari bilan suyultirilgan kislota va ishqorlarda erimaydigan, suvda kam eriydigan oq cho‘kmani hosil qiladi. Sulfatlarning eruvchanligi BaSO4, SrSO4  CaSO4 gacha ortib boradi. Shuning uchun kalsiy sulfati to‘liq cho‘kmaga tushmaydi, u qisman eritmada qoladi. Kalsiy sulfatni to‘liq cho‘kmaga cho‘ktirish uchun suvli eritmaga etanol qo‘shiladi, bunda kalsiy sulfatni eruvchanligi kamayadi. Kalsiy, stronsiy, bariy xloridlari va nitratlari suvda eriydi. Fosfatlari suvda kam, mineral kislotalarda esa yaxshi eriydi.III guruh kationlarining karbonatlari sirka kislotasida oson eriydi va I-IV analitik guruh kationlarining tizimli taxlilida shu xossadan foydalaniladi.

Ca2+ (3s23p6) kalsiy kationining analitik reaksiyalari

Sulfat kislota bilan mikrokristalloskopik reaksiyasi

Kalsiy kationining konsentrik eritmasi sulfat kislota bilan xarakterli kristal gips CaSO4·2H2O ni hosil qiladi:

Ca2+ + SO42- + 2H2O = CaSO4·2H2O

Reaksiyani bajarish:

Buyum oynachasiga 1 tomchi kalsiy tuzi eritmasidan tomizib, ustiga 1 tomchi sulfat kislota eritmasi qo‘shiladi. So‘ngra suv hammomida kristal cho‘kmalar hosil bo‘lguncha bug‘latiladi. Yulduz shaklidagi ninasimon kristallarni mikroskopda ko‘riladi va shakli laboratoriya daftariga chiziladi. CaSO4·2H2O kristallari to‘yingan ammoniy sulfat eritmasida eriydi. Bu reaksiyadan Ca2+ni Sr2+ va Ba2+ kationlaridan ajratishda foydalaniladi.


Kalsiy kationning ammoniy oksalat bilan reaksiyasi (farmakopeya usuli).

Kalsiy kationi ammoniy oksalat bilan oq kristal cho‘kma hosil qiladi, cho‘k

Ca2++2NH4++[Fe(CN)6]-4 = Ca(NH4)2[Fe(CN)6] (ch)

Bu reaksiya kasrli usulda kalsiy ionini ochishda, hamda stronsiy va bariy kationlaridan ajratishda foydalaniladi.

ma sirka kislotasida erimaydi. Bariy va stronsiy ionlari bu reaksiyani bajarishga xalaqit beradi (3 jadvalga qarang):

Ca+2+C2O42- =CaC2O4(ch)


Reaksiyani bajarish:

Probirkaga 3 tomchi kalsiy tuzi eritmasidan solib, ustiga 1 tomchi sirka kislotasi eritmasi va 3 tomchi ammoniy oksalat eritmasidan tomiziladi. Oq kristal cho‘kma hosil bo‘ladi.


Kalsiy kationining kaliy geksatsianoferrat (II) bilan reaksiyasi

Kalsiy ionlari ammoniy tuzlari ishtirokida kaliy geksatsianoferrat (II) bilan isitish natijasida oq kristal cho‘kmani hosil qiladi. Cho‘kma sirka kislotasida erimaydi:

Reaksiyani bajarish:

2 tomchi kalsiy tuzi eritmasiga 2 tomchi ammoniy xloridni to‘yingan eritmasidan tomiziladi va qaynaguncha suv hammomida isitiladi. So‘ngra ustiga yangi tayyоrlangan kaliy geksatsianferrat (II) eritmasidan tomchilab qo‘shiladi. Oq kristal cho‘kma hosil bo‘lishi kuzatiladi.


Alanga rangini bo‘yalishi (farmakopeya usuli)

Kalsiyning uchuvchan tuzlari alangani qizil-g‘isht rangga bo‘yaydi.


Sr2+(4s24p6) stronsiy kationining analitik reaksiyalari

Gipsli suv bilan reaksiyasi

Stronsiy tuzi eritmasiga suyultirilgan sulfat kislota yoki eruvchan sulfatlar ta’sir ettirilsa, oq cho‘kma, stronsiy sulfat hosil bo‘ladi:

Sr2++SO42-= SrSO4 (ch)

Stronsiy tuzi eritmasiga gipsli suv (kalsiy sulfatning to‘yingan eritmasi) qo‘shilsa va isitilsa, shu zaxoti, past temperaturada esa biroz vaqtdan so‘ng cho‘kma hosil bo‘ladi. Bariy kationi bu reaksiyani ochish uchun xalaqit beradi.


Reaksiyani bajarish:

Probirkaga 4 tomchi stronsiy tuzlari eritmasiga 5-6 tomchi «gispli suv» qo‘shiladi. 10-15 min suv hammomida isitiladi. Oq mayda kristal cho‘kma hosil bo‘ladi.

Alanga rangini bo‘yalishi

Uchuvchan stronsiy tuzlari alangani qirmizi-qizil rangga bo‘yaydi.

Ba2+(5s25p6) bariy kationining analitik reaksiyalari


Sulfat-ionlari bilan reaksiyasi (farmakopeya usuli)

Bariy ioni sulfat ionlari bilan oq mayda kristal bariy sulfat cho‘kmasini hosil qiladi, cho‘kma kislota va ishqorlarda erimaydi, lekin konsentrik sulfat kislotada eriydi:

Ba+2 + SO4–2 =BaSO4(ch)

BaSO4(ch) +H2 SO4=Ba(HSO4)2


Reaksiyani bajarish:

2-3 tomchi bariy tuzlarni eritmasiga, tomchilab sulfat kislota yoki natriy sulfat eritmasidan qo‘shiladi. Oq mayda kristal cho‘kma hosil bo‘ladi.

Dixromat ioni bilan reaksiyasi

Kaliy dixromatning suvli eritmasi quyidagi muvozanatda bo‘ladi:

C2O72-+H2O=2CrO42-+2H+

Bariy ioni ishtirokida sariq BaCrO4 cho‘kmasi hosil bo‘ladi, chunki

BaCrO4,< BaCr2O7

Agarda atsetat ioni qo‘shsak, kimeviy reaksiya muvozanatni o‘ngga siljitadi va bariy xromat cho‘kmasi to‘liq cho‘kmaga tushadi:

2Ba2++Cr2O72+2CH3COO-+H2O=2BaCrO4(ch)+2CH3COOH

Cho‘kma sirka kislotada erimaydi. Stronsiy va kalsiy tuzlari bariy kationini ochishga xalaqit bermaydi.

Reaksiyani bajarish uslubi:

Probirkaga 5 tomchi bariy xlorid eritmasidan olinadi, ustiga 5 tomchi kaliy dixromat eritmasidan va 4-5 tomchi natriy atsetat eritmasidan qo‘shiladi. Sariq kristal cho‘kma hosil bo‘lishi kuzatiladi.

Alanga rangini bo‘yalishi (farmakopeya usuli)

Uchuvchan bariy tuzlari alangani sarg‘ish-yashil rangga bo‘yaydi.

3 jadval III analitik guruh kationlarining analitik reaksiyalari


Reagentlar

Kationlar

Ca2+

Sr2+

Ba2+

1

2

3

4

H2SO4 yoki sulfatlar

CaSO4

oq cho‘kma

Sr SO4

oq cho‘kma

BaSO4

oq cho‘kma


Suyultirilgan mineral kislotalarda erimaydi

(NH4)2SO4 to‘yingan eritmasi

[Ca(SO4)2]2-

rangsiz eritma

SrSO4

oq cho‘kma

BaSO4

oq cho‘kma

Na2CO3, K2CO3 yoki (NH4)2CO3

СaCO3

oq cho‘kma

SrCO3

oq cho‘kma

BaCO3

oq cho‘kma


Eritmaning etarli konsentratsiyasidan cho‘kma hosil bo‘ladi

NaOH yoki KOH

Ca(OH)2

oq cho‘kma

Sr(OH)2

oq cho‘kma

Ba(OH)2

oq cho‘kma


Eritmaning etarli konsentratsiyasidan cho‘kma hosil bo‘ladi

K2Cr2O7+CH3COOH

-

-

BaCrO4

sariq cho’kma

(NH4)2C2O4

CaC2O4

oq cho‘kma, CH3COOH да erimaydi

SrС2O4

oq cho‘kma, CH3COOH да qisman eriydi

BaC2O4

oq cho‘kma, CH3COOHda isitganda eriydi

K4[Fe(CN)6]+NH4Cl

Ca(NH4)2[Fe(CN)6]

oq cho‘kma

-

-

Gipsli suv ”

(CaSO4 2H2O to‘yingan eritmasi)

-

SrSO4

oq cho‘kma

BaSO4

oq cho‘kma

Alanga rangini bo‘yalishi

g‘ishtsimon-qizil

qirmizi-qizil

sarg‘ish-yashil


IV.Mustahkamlash:Baliq skeleti va toifalash jadvali texnologiyasini qollab oquvchilar daftarlariga mavzuni qanday ozlashtirolganlarini bildirishadi.

hello_html_2f650b78.pnghello_html_m578ce8d7.gifhello_html_538ed9d9.png


V.Uyga vazifa:1.III analitik guruh kationlariga qanday elementlar kiradi? Ular davriy sistemada qaysi guruhga joylashgan?

2. III analitik guruh kationlariga umumiy tavsif bering.

3. Kaliy dixromatning suvli eritmasida qanday ionlar muvozanat xolatda bo‘ladi?




57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


Автор
Дата добавления 13.11.2016
Раздел Химия
Подраздел Конспекты
Просмотров9
Номер материала ДБ-345693
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх