Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Презентации / Методическая разработка урока на тему " Гаяз Исхакыйның "Көз" повестендәге хронотопны өйрәнү үзенчәлеге"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Другое

Методическая разработка урока на тему " Гаяз Исхакыйның "Көз" повестендәге хронотопны өйрәнү үзенчәлеге"

библиотека
материалов
Гаяз Исхакыйның “Көз” повестендәге хронотопны өйрәнү үзенчәлекләре
Әдәби урын һәм вакыт, ягъни хронотоп теләсә кайсы сәнгать әсәренең (әдәби әс...
Урын һәм вакыт мөнәсәбәтен әсәрдә күрүен җиңел эш түгел. Шуңа күрә аларны кү...
Г.Исхакыйның “Көз” повесте композицион яктан караганда өч өлештән гыйбарәт....
“Көз иде. Шыбыр-шыбыр ява торган вак ягъмур күзгә төртсәң күренмәс караңгы т...
Ялгыз пароход куе караңгылык эченә батып, шул төпсез-чиксез караңгылыкны ерт...
Гөлсем яшәгән пространство караңгылыкка чумган, алай гына да түгел ул төпсез...
Биредә автор яңадан хронологияне боза, ягъни әсәрдә икенче мәхәббәт тарихы а...
 Г Н
Н Русча укый Мөселманча укый Кичәләргә йөри Театрга йөри
 “Ишек ачылды, ябылды, егет югалды” [Исхакый 2002: 257]
Нәфисәнең тәвәкәллеге мәсьәләне хәл итүдә ярдәм итә, Нәфисә беренче булып үз...
 Г
Гөлсем чит пространствоны үзенеке итеп кабул итмәкче булып, утардагы канунна...
Гөлсем шунда Пашаның башка егетләр кебек булмавын сизә: “... ул миңа татар ә...
“Көннән көн үттте, көн үткән саен минем күңелемә бер тынычлык урынлашты, үзе...
Бу перцептуаль вакыт геройларны башка төрле тормышта яшәтә, чөнки алар үзләр...
Ерак/Якын оппозициясе бу очракта Югары/Түбән оппозициясенә туры килеп, егетн...
“Мин үз тирә-юнемдәге шул якыннарымны, шул кодаларны, шул кунакларны җентекл...
“Тәрәзә эчтән һәм тыштан карау өчен хезмәт итә. Тәрәзә – кешенең дөнья өчен...
“Тирә-юнемебез баткаклык, эчкән суыгыз сазлык суы, сулаган һаваңыз черегән с...
“Китә дип, актык өметем югала дип котым очты. “Китмә, китмә, кал!” – дип чыг...
Рус мохитендә тәрбияләнеп үскән Гөлсем, гәрчә бик тәвәккәл булырга тиеш булс...
Әсәрдә геройларның психологик халәтен, уй-хисләрен чагылдыручы көз, Идел, па...
Татар әдәбиятында киң таралган Идел хронотобы әлеге әсәрдә кеше гомеренең аг...
Пристань хронотобы очрашу хронотобына туры килә. Биредә Гөлсем белән Паша-Хә...
Утар хронотобы мирзалар тормышын сурәтләгән вакытта күп кулланыла. Биредә ут...
Көз хронотобы әсәр башында сурәтләнгән урын һәм вакыт герой күңелендә дә шун...
Г.Исхакыйның “Көз” повестенда хронотоп, табигать күренешләре, пейзаж, портре...
29 1

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Гаяз Исхакыйның “Көз” повестендәге хронотопны өйрәнү үзенчәлекләре
Описание слайда:

Гаяз Исхакыйның “Көз” повестендәге хронотопны өйрәнү үзенчәлекләре

№ слайда 2 Әдәби урын һәм вакыт, ягъни хронотоп теләсә кайсы сәнгать әсәренең (әдәби әс
Описание слайда:

Әдәби урын һәм вакыт, ягъни хронотоп теләсә кайсы сәнгать әсәренең (әдәби әсәр, музыка сәнгате әсәре, рәсем, театр сәнгате әсәрләренең) аерылгысыз, мөһим өлеше, үзенчәлеге булып тора. Әдәбиятта урын һәм вакыт категорияләрен өйрәнү художестволы чынбарлыкның үзенчәлекләрен, әдәби әсәрнең эчке спецификасын ачып бирүдә, әсәрне кабул итү закончалыкларын ачып аңлауда ярдәм итә

№ слайда 3 Урын һәм вакыт мөнәсәбәтен әсәрдә күрүен җиңел эш түгел. Шуңа күрә аларны кү
Описание слайда:

Урын һәм вакыт мөнәсәбәтен әсәрдә күрүен җиңел эш түгел. Шуңа күрә аларны күз алдына китерү, төшенү кыенлык тудырырырга мөмкин, чөнки кешенең урын һәм вакытны кабул итүе субъектив. Без бу төшенчәләрне конкрет әсәргә анализ ясау мисалында карарбыз.

№ слайда 4 Г.Исхакыйның “Көз” повесте композицион яктан караганда өч өлештән гыйбарәт.
Описание слайда:

Г.Исхакыйның “Көз” повесте композицион яктан караганда өч өлештән гыйбарәт. Һәр өлештәге вакыйгалар төрле вакытта һәм урында бара. Бу исә әсәрдәге хронотопны, ягъни әдәби урынны һәм вакытны билгеләп тора. Беренче өлеш эченә кертелгән калган икесе аның сәбәп-нәтиҗәсе дә булып торалар. Беренче өлеш, соңыннан булган вакыйгалар турында сөйләсә дә, хронологик яктан, киресенчә, алдан бирелә. Моңа аның көз ел фасылында сөйләнүе дә ишарә итеп тора

№ слайда 5 “Көз иде. Шыбыр-шыбыр ява торган вак ягъмур күзгә төртсәң күренмәс караңгы т
Описание слайда:

“Көз иде. Шыбыр-шыбыр ява торган вак ягъмур күзгә төртсәң күренмәс караңгы төнгә тагы караңгылык куша, авыр һавага тагы басынкылык бирә иде. Очы юк юешлек тәнне баса иде, албасты пәрисе баскан кебек изә иде” [Исхакый 2002: 243]

№ слайда 6 Ялгыз пароход куе караңгылык эченә батып, шул төпсез-чиксез караңгылыкны ерт
Описание слайда:

Ялгыз пароход куе караңгылык эченә батып, шул төпсез-чиксез караңгылыкны ертып алып барырга маташа, ләкин “караңгылыкны үтә алмый, никадәр ыңгырашып кычкырса, ялварса да, җавап ала алмый иде” [Исхакый 2002: 243]

№ слайда 7 Гөлсем яшәгән пространство караңгылыкка чумган, алай гына да түгел ул төпсез
Описание слайда:

Гөлсем яшәгән пространство караңгылыкка чумган, алай гына да түгел ул төпсез-чиксез, аны ерып чыгу да мөмкин түгел, шул рәвешле бу Гөлсемнең авыр тормыш ситуациясен хәл итеп, аннан чыгу юлын таба алмавын аңлата. Икенче төрле әйткәндә, Гөлсем шушы Иделдәге ялгыз пароход сыман авыр язмыш сукмакларын үтә-үтә, төрле каршылыкларга очрый-очрый, алга таба, билгесезлеккә таба барырга мәҗбүр була дип аңлашыла

№ слайда 8 Биредә автор яңадан хронологияне боза, ягъни әсәрдә икенче мәхәббәт тарихы а
Описание слайда:

Биредә автор яңадан хронологияне боза, ягъни әсәрдә икенче мәхәббәт тарихы алга чыгарыла. Әлбәттә, Г.Исхакый моны махсус эшләгән дип уйларга кирәк, чөнки үз тормышыннан канәгать булып сөйләүче Нәфисәнең мәхәббәт тарихы соңыннан Гөлсем сөйләгәннәренең трагизмын тагын да көчәйтә төшә

№ слайда 9  Г Н
Описание слайда:

Г Н

№ слайда 10 Н Русча укый Мөселманча укый Кичәләргә йөри Театрга йөри
Описание слайда:

Н Русча укый Мөселманча укый Кичәләргә йөри Театрга йөри

№ слайда 11  “Ишек ачылды, ябылды, егет югалды” [Исхакый 2002: 257]
Описание слайда:

“Ишек ачылды, ябылды, егет югалды” [Исхакый 2002: 257]

№ слайда 12 Нәфисәнең тәвәкәллеге мәсьәләне хәл итүдә ярдәм итә, Нәфисә беренче булып үз
Описание слайда:

Нәфисәнең тәвәкәллеге мәсьәләне хәл итүдә ярдәм итә, Нәфисә беренче булып үзе кыю адым ясарга көч таба. Бу адым тупса хронотобы белән бәйле, Нәфисә бу тупсаны атлап чыга ала һәм яңа тормыш корып җибәрә

№ слайда 13  Г
Описание слайда:

Г

№ слайда 14 Гөлсем чит пространствоны үзенеке итеп кабул итмәкче булып, утардагы канунна
Описание слайда:

Гөлсем чит пространствоны үзенеке итеп кабул итмәкче булып, утардагы кануннарга буйсынып яши башлый. Ләкин бу озакка бармый һәм Гөлсем үзе яшәргә күнеккән даирәгә әйләнеп кайтырга мәҗбүр була, түгәрәк тагын ябыла

№ слайда 15 Гөлсем шунда Пашаның башка егетләр кебек булмавын сизә: “... ул миңа татар ә
Описание слайда:

Гөлсем шунда Пашаның башка егетләр кебек булмавын сизә: “... ул миңа татар әдәбияты, шигырьләр хакында сөйләде, хәзерге агымнар хакында мәгълүмат бирде. Ахырдан татарча китаплар китерде” [Исхакый 2002: 276]. Шул рәвешле, Паша Гөлсемне үз дөньясына, үз пространствосына кертә, Гөлсем дә аны бик тиз үз итә: “Әдәбият укыдым, шигырьләр бикләдем. Мәҗмугалар, гәзитләр алдырып, шул хәятның эченә керә башладым” [Исхакый 2002: 277]

№ слайда 16 “Көннән көн үттте, көн үткән саен минем күңелемә бер тынычлык урынлашты, үзе
Описание слайда:

“Көннән көн үттте, көн үткән саен минем күңелемә бер тынычлык урынлашты, үзем күрмәгән бер бәхет мине томалады. Сизеп бетермәгән әллә нинди бернәрсә мине сөйде, иркәләде... Иртә үк мине тагы шул ук бәхет, шул ук татлы тормыш каршы алды” [Исхакый 2002: 278]

№ слайда 17 Бу перцептуаль вакыт геройларны башка төрле тормышта яшәтә, чөнки алар үзләр
Описание слайда:

Бу перцептуаль вакыт геройларны башка төрле тормышта яшәтә, чөнки алар үзләрен югалтып, тирә-юньне онытып, бәхетле, татлы хыял дөньясында яши башлыйлар. Вакыт алар өчен туктаган кебек тоела. Мондый дөньяда яшәү, аларга авырлыкларны җиңүдә көч-күәт бирә, Гөлсемгә “кара урманнан үтү дә куркынычлы булмас кебек” [Исхакый 2002: 278] күренә, “... кичелмәс таулар аша атлау да берни тормас кебек” [Исхакый 2002: 278] сизелә

№ слайда 18 Ерак/Якын оппозициясе бу очракта Югары/Түбән оппозициясенә туры килеп, егетн
Описание слайда:

Ерак/Якын оппозициясе бу очракта Югары/Түбән оппозициясенә туры килеп, егетнең социаль хәле белән дә Гөлсемнән үзгә икәнлеген күрсәтүче билге буларак аңлашыла

№ слайда 19 “Мин үз тирә-юнемдәге шул якыннарымны, шул кодаларны, шул кунакларны җентекл
Описание слайда:

“Мин үз тирә-юнемдәге шул якыннарымны, шул кодаларны, шул кунакларны җентекләдем. Аларның табигатьләрен, йөрешләрен, кыланышларын тикшердем. Шуларның бер әгъзасы иттереп куйгач та, тәмәке тарта торган кешеләр берлә шыгрым тулган, бизәнгән, буянган хатыннарның тәмсез сүзләре берлә “у-у” килгән, тәрәзәсе ябык, ишеге юк, дүртенче классның вагонында кебек үземне үзем хис иттем... Йөрәгем “шу” итте, тәнем калтырады, күңелем сыкрады, ишекнең юклыгы, бу сасыдан, бу былчырактан чыгарга, котылырга юлның юклыгы минем котымны алды” [Исхакый 2002: 284]

№ слайда 20 “Тәрәзә эчтән һәм тыштан карау өчен хезмәт итә. Тәрәзә – кешенең дөнья өчен
Описание слайда:

“Тәрәзә эчтән һәм тыштан карау өчен хезмәт итә. Тәрәзә – кешенең дөнья өчен ачыклыгын белдерү символы” [Топоров 1983: 279]

№ слайда 21 “Тирә-юнемебез баткаклык, эчкән суыгыз сазлык суы, сулаган һаваңыз черегән с
Описание слайда:

“Тирә-юнемебез баткаклык, эчкән суыгыз сазлык суы, сулаган һаваңыз черегән сазлык һавасы, монда гөлгә үсәргә, гөл булып яшәргә имкян юк. Бу тирә-юньдә сез бетәчәксез, сез дә башкалар кебек сазлыкка батачаксыз” [Исхакый 2002: 286]

№ слайда 22 “Китә дип, актык өметем югала дип котым очты. “Китмә, китмә, кал!” – дип чыг
Описание слайда:

“Китә дип, актык өметем югала дип котым очты. “Китмә, китмә, кал!” – дип чыгып асылынасы булдым. Ишекне ачтым, ләкин тагы бусаганы үтә алмадым” [Исхакый 2002: 290]. Бу тупса хронобы Гөлсемне яңа тормышка алып керергә тиеш була, ләкин ул “өн белән төн арасында саташыр-саташмас бикләнеп” [Исхакый 2002: 291] кала

№ слайда 23 Рус мохитендә тәрбияләнеп үскән Гөлсем, гәрчә бик тәвәккәл булырга тиеш булс
Описание слайда:

Рус мохитендә тәрбияләнеп үскән Гөлсем, гәрчә бик тәвәккәл булырга тиеш булса да, аның юлдашы консерватив карашлы мөселман гаиләсендә тәрбияләнгән Нәфисә кебек үз бәхете, үз мәнфәгате өчен көрәшү көченә ия булмаган шәхес итеп бирелә

№ слайда 24 Әсәрдә геройларның психологик халәтен, уй-хисләрен чагылдыручы көз, Идел, па
Описание слайда:

Әсәрдә геройларның психологик халәтен, уй-хисләрен чагылдыручы көз, Идел, пароход, бакча, төн, утар, юл, пристань хронотоплары бирелә

№ слайда 25 Татар әдәбиятында киң таралган Идел хронотобы әлеге әсәрдә кеше гомеренең аг
Описание слайда:

Татар әдәбиятында киң таралган Идел хронотобы әлеге әсәрдә кеше гомеренең агышын чагылдыра, ләкин ул аннан аермалы буларак мәңгелеккә ия: “Идел дә, озын Идел дә, бик күп язларны, бик күп көзләрне күргән Идел дә, йомшак нурлы кояшка каршы күп агудан арыган кебек, моңланып, сузылып яткан иде” [Исхакый 2002: 294]

№ слайда 26 Пристань хронотобы очрашу хронотобына туры килә. Биредә Гөлсем белән Паша-Хә
Описание слайда:

Пристань хронотобы очрашу хронотобына туры килә. Биредә Гөлсем белән Паша-Хәлил янәдән очрашалар: “Пристаньда чыга торган халык агымы эченнән хатынын, балаларын көтә торган доктор һич уйламаганда, көтмәгәндә, Гөлсем берлә кара-каршы килде” [Исхакый 2002: 296]

№ слайда 27 Утар хронотобы мирзалар тормышын сурәтләгән вакытта күп кулланыла. Биредә ут
Описание слайда:

Утар хронотобы мирзалар тормышын сурәтләгән вакытта күп кулланыла. Биредә утар Гөлсемнең яшьлеген чагылдыру өчен ярдәм итә. Утар бәхетле мизгелләр белән бәйле тормыш итеп күзаллана

№ слайда 28 Көз хронотобы әсәр башында сурәтләнгән урын һәм вакыт герой күңелендә дә шун
Описание слайда:

Көз хронотобы әсәр башында сурәтләнгән урын һәм вакыт герой күңелендә дә шундый ук халәтнең булуын ачыклап торса, әсәрнең ахырында исә бу көз кеше гомеренең көзе мәгънәсендә килә. Яз хронотобы яшьлек, өмет символы булган кебек, көз исә, киресенчә, картаю, бетүне аңлата. “Инде көз булды, Гөлсем туташ, көз; һәр агачның җимеше пеште, миләшнеке миләшчә, алманыкы алмача”, – ди Паша-Хәлил. Икенче төрле әйткәндә, көз әсәр геройлары тормыш-язмышлары көзгә керүен символлаштыручы хронотоп булып тора. Әдәбиятчы-галимә Р.Яруллина көз вакыты мирзалар тормышының көзе килүен күрсәтү өчен дә кулланыла дип тә саный

№ слайда 29 Г.Исхакыйның “Көз” повестенда хронотоп, табигать күренешләре, пейзаж, портре
Описание слайда:

Г.Исхакыйның “Көз” повестенда хронотоп, табигать күренешләре, пейзаж, портрет, диалог, монологлар кебек төрле әдәби чаралар белән беррәттән геройларның уй-кичерешләрен, төрле халәтләрнең, үз бәхетләре өчен көрәшү-көрәшмәвен билгеләү өчен хезмәт итә.

Краткое описание документа:

      Әдәби урын һәм вакыт, ягъни хронотоп теләсә кайсы сәнгать әсәренең (әдәби әсәр, музыка сәнгате әсәре, рәсем, театр сәнгате әсәрләренең) аерылгысыз, мөһим өлеше, үзенчәлеге булып тора. Әдәбиятта урын һәм вакыт категорияләрен өйрәнү художестволы чынбарлыкның үзенчәлекләрен, әдәби әсәрнең эчке спецификасын ачып бирүдә, әсәрне кабул итү закончалыкларын ачып аңлауда ярдәм итә.Урын һәм вакыт мөнәсәбәтен әсәрдә күрүен җиңел эш түгел. Шуңа күрә аларны күз алдына китерү, төшенү кыенлык тудырырырга мөмкин, чөнки кешенең урын һәм вакытны кабул итүе субъектив. Шунлыктан укытучы укучыга бу эштә ярдәмгә килергә тиеш. Ул бу төшенчәләрне аңлатуны конкрет әсәргә анализ ясау мисалында эшләргә тиеш.

Автор
Дата добавления 10.12.2014
Раздел Другое
Подраздел Презентации
Просмотров849
Номер материала 182747
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх