Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Классному руководителю / Другие методич. материалы / Методические материал , "Нур себеле Улыстын улы куни"

Методические материал , "Нур себеле Улыстын улы куни"



Осталось всего 2 дня приёма заявок на
Международный конкурс "Мириады открытий"
(конкурс сразу по 24 предметам за один оргвзнос)


  • Классному руководителю
Мақсаты:  а) Ата-аналарды қатыстыра отырып, олардың үлгісі мен ықпалы арқылы...
Наурыз десе – көгімде жүзді күнім, Наурыз десе – көркейтер түз де гүлін. Наур...
___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы
Наурыз- бұл ежелгі түркі халықтарының жаңа жыл мейрамы. Парсы тілінен аударға...
Ұлыстың ұлы күні деп неге атаған? Бұл жөнінде мынандай аңыз бар: Бір күні Нұх...
___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы Наурыз басы: “К...
БҰЛ КҮНІ: Сапарға шықпайды; Ешкіммен ренжіспейді; Жақын туыстармен дәм алысад...
“Амал келді жыл келді” көрісу мейрамы
Наурыз тілек: Ұлыс оң болсын! Ақ мол болсын. Наурыз белгілері: Наурыз күнгі т...
Дәстүрлі қазақ қоғамында Ұлыс күні жыл басы саналған. Халықтың мифологиялық т...
Наурыздан кейінгі 2-ші күні жұрт жаппай көктемгі егіске кірісетін. Малшы қауы...
Наурыз тойы басталғанда, ауыл бойжеткендері жігіттерге арнап, соғымның етін у...
22 наурыз. Киіз үй - көшпенділердің өнер туындысы
Киіз үй - қазақ үшін адамгершіліктің ұясы, қасиет тұтар орда болған. Ұзатылғ...
22 наурыз. Қазақ халқының салт-дәстүрлері: Той дәстүрлері Жас жұбайлар некесі...
Қыз айттыру Әр ата-ана өз ұлының болашақ қалыңдығын ерте іздейді. "Анасын көр...
Қазақтың ұлттық ойындары Күрес-қазақ халқымен бірге жасасып келе жатқан, ұзақ...
Қыз қуу Ұлттық ойындарымыз көбінесе ұлыстың ұлы күні - 22 наурыз мейрамындаұ...
Ойын үшін жігіттер мен қыздар іріктеліп, ұшқыр, жүйрік аттарға мініп шығады....
Алтыбақан «Алтыбақан» - қазақтың ұлттық ойыны. Алтыбақанды сырықтың екі басын...
Ақсүйек — ұлттық ойын.  Жігіттер мен қыздар жиналып, айлы түнде ашық далада...
Қазақша ет. Біздің халқымыздың құрметті кісілерге ұсынатын кәделі, әрі орны б...
Наурыз көже   22 наурыз мерекесіне ғана тән, көпшілікке арналған тағам. Оны ә...
___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы Батаменен ел кө...
«Ең әдемі киім – ұлттық киім»  «Ең әдемі киім – ұлттық киім»  демекші, қазақ...
Ұлттық киімдердің мәнерлі де ерекше бөлігі, халықтың эстетикалық талғамының к...
Қыздар 22 наурызда үстеріне бүрмелі көйлек киіп, сыртынан бешпент, некамзол к...
22 наурыз күні суық боп, көктемнің салқын ызғары жеңіл киінуге жол бермесе, с...
 22 Наурыз- Қазақтың ұлттық зергерлік бұйымдары
Қазақ халқының ерте заманнан бастау алған зергерлік өнері халық өмірімен, тар...
Білезік – күмістен, алтыннан соғылатын, білекке салатын әйел бұйымы. Жасалуы...
22 Наурыз. Халқымыздың ырым-тыйымдары Қазақ халқы қадым замандардан бері таби...
Көгентүп ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы
Көгентүп (көгендік) -Қолға ұстауға жарап қалған сәбиінің бірінші рет қонаққа...
 			Тыйым
  Тыйым – тәлім-тәрбие көзі Халқымыздың тәрбиелік құралдарының күнделікті қол...
Тыйым сөздер
Адамның іс-әрекетіне тыйымдар 	-Адамға қарап керілмейді, әдепсіздік болып сан...
Сүт тағамдарына байланысты тыйымдар Тойға қымыз әкелген сабаны біржолата сар...
Қоршаған ортаға байланысты тыйымдар Көкті жұлса көктей соласың. Суға түкірмей...
Жол жүруге қатысты тыйымдар - Сейсенбі күні алыс жолға шықпайды. -Жүкпен жол...
Үй тұрмысына қатысты тыйымдар -Үйге кіргізілген отынның артығын шығарып таста...
Төрт түлікке қатысты тыйымдар Мал қораның сыртында, болмаса ішінде ысқырмайды...
Киімге қатысты тыйымдар -Киімді оң қолдан бастап киіп, сол       қолдан баста...
Отқа қатысты тыйымдар -Отты шашуға, атуға, басуға болмайды. Отбасының берекес...
  ТЫЙЫМ СӨЗДЕРДІҢ ТӘРБИЕЛІК МӘНІ 	Тыйым сөздер жағымсыз, келеңсіз әрекетті то...
___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы _______________...
1 из 57

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Мақсаты:  а) Ата-аналарды қатыстыра отырып, олардың үлгісі мен ықпалы арқылы
Описание слайда:

Мақсаты:  а) Ата-аналарды қатыстыра отырып, олардың үлгісі мен ықпалы арқылы оқушыларды ата-аналарын сыйлауға, құрметтеуге тәрбиелеу. ә)Ата-ана, ұстаз, оқушы арасындағы ынтымақты нығайту. б) Халқымыздың әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі арқылы оқушылардың бойында асыл да адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру

№ слайда 2 Наурыз десе – көгімде жүзді күнім, Наурыз десе – көркейтер түз де гүлін. Наур
Описание слайда:

Наурыз десе – көгімде жүзді күнім, Наурыз десе – көркейтер түз де гүлін. Наурыз деген – ырысым, ынтымағым, Наурыз деген – дәстүрім, ізгілігім. Нұр себеле ұлыстың ұлы күні! ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы

№ слайда 3 ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы
Описание слайда:

___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы

№ слайда 4 Наурыз- бұл ежелгі түркі халықтарының жаңа жыл мейрамы. Парсы тілінен аударға
Описание слайда:

Наурыз- бұл ежелгі түркі халықтарының жаңа жыл мейрамы. Парсы тілінен аударғанда «наурыз» сөзі «жаңа күн» деген мағынаны білдіреді. Оны барлық түркі халықтары: қазақтар, қырғыздар, өзбектер, тәжіктер және т.б. атап өтеді. Бұл мейрам күн мен түннің теңелген мерзімі 22 наурыз күні не сәйкес келеді. Наурыз кезінде наурыз-көже дайындалады. Көже жеті тағамның қосындысынан тұрады: арпа, бидай, күріш, қара бидай, сүт, ет , май. Наурыз-көже – мейрамның, көктем келгендігінің белгісі. Наурыз ерекшеліктері: - Сіз келген күні таңертең ата, ағаларымыз қолдарына күрек. Ал аналарымыз құрт, ірімшік, сүт, піскен ет алып далаға шығады. - Бұлақ көрсең көзін- аш- деп, ағаларымыз төңіректегі бастаулардың көзін ашады. - Бір тал кесең, он тал ек- дескен қариялар бұлақбасына тал егеді. Ал әйелдер атып келе жатқан Күнге тәу етіп, “Армысың қайрымды Күн-Ана!”, - деп иіліп сәлем береді және кеудесі түкті жер- Ана, құт дарыт, жарылқа!- деп ашылған бұлақ көзіне май құйып, жаңа егілген ағаштарға ақ бүркеді. Наурыз туралы мағұлмат

№ слайда 5 Ұлыстың ұлы күні деп неге атаған? Бұл жөнінде мынандай аңыз бар: Бір күні Нұх
Описание слайда:

Ұлыстың ұлы күні деп неге атаған? Бұл жөнінде мынандай аңыз бар: Бір күні Нұх пайғамбардың кемесі Қа-зығұрт тауына келген сәтте жердің бетін жайлаған топан су кері қайтады. Сол сәт жер бетіне табаны тиген барлық тіршілік иелері көк аспаннан түс-кен қасиетті қазаннан бірге дәм татады. Содан, бұл күнді – ұлыстың ұлы күні деп жариялайды. Наурызды тойлау тарихы Ұлы Абай өзінің «Біраз сөзі қазақтың қайдан шыққаны туралы» жазбасында Наурыз тарихын көшпелі халықтардың «хиби- ғи», «хұзағи» деп аталатын көне заманына ұштастырады. Парсының «нау» сөзі әртүрлі өзгерістерге ұшырағанымен, сол мағынада көп халықтың тілінде сақталып қалған. Ол орысша – нов (ай), немісше – нойе, латынша – нео. Осылайша «нау» сөзі ин-до – еуропалық халықтар дараланудан да бұрын пайдаланылған. Ал одан бергі мерзім ғана 5 мың жылдан асады. Қазақтың көне шежіресінде де Наурыз, Алаш деген сөздер бар. 

№ слайда 6 ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы Наурыз басы: “К
Описание слайда:

___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы Наурыз басы: “Күнге сәлем ету” Армысың қайырымды, Күн - Ана! Атар таңға, шығар күнге Тәу – тәу! Басымызға амандық, Елімізге береке дарыта көр! Тәу – тәу! Жыл басы келді, жаңғырта келді, Тәу – тәу! Кең байтақ ұлысыма Ұлы күн келді, Жаңа Жыл келді, Тәу – тәу! Қайырымды Күн-Ана, тілегімді бере көр! Тәу – тәу! ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы

№ слайда 7 БҰЛ КҮНІ: Сапарға шықпайды; Ешкіммен ренжіспейді; Жақын туыстармен дәм алысад
Описание слайда:

БҰЛ КҮНІ: Сапарға шықпайды; Ешкіммен ренжіспейді; Жақын туыстармен дәм алысады 7 түрлі дәмнен Наурыз көже дайындайды Ат шаптырып, балуан күрестіріп, қыз қуып, қол күрестіріп үлкен той жасайды.

№ слайда 8 “Амал келді жыл келді” көрісу мейрамы
Описание слайда:

“Амал келді жыл келді” көрісу мейрамы

№ слайда 9 Наурыз тілек: Ұлыс оң болсын! Ақ мол болсын. Наурыз белгілері: Наурыз күнгі т
Описание слайда:

Наурыз тілек: Ұлыс оң болсын! Ақ мол болсын. Наурыз белгілері: Наурыз күнгі тағам – “Наурызкөже” Наурыз күнгі айтылатын ән: “Жарапазан” Наурыз күнгі жауған қар – “Наурызша” Наурыз күнгі дыбыс, жылы ағыс – “Әз” Наурыз күнгі тілекті қабыл қылатын қария – “Қызыр ата”

№ слайда 10 Дәстүрлі қазақ қоғамында Ұлыс күні жыл басы саналған. Халықтың мифологиялық т
Описание слайда:

Дәстүрлі қазақ қоғамында Ұлыс күні жыл басы саналған. Халықтың мифологиялық түсінігі бойынша 21 наурыз түні даланы Қыдыр аралайды. Ұлыс күні қазақ елі үшін әрқашан қасиетті, киелі саналған. Халық таза, жаңа киімдерін киген. Ауылдың ер адамдары бір-бірімен қос қолдасып, төс қағыстырады; әйелдер құшақтасып, бір-біріне игі тілектер айтады.

№ слайда 11 Наурыздан кейінгі 2-ші күні жұрт жаппай көктемгі егіске кірісетін. Малшы қауы
Описание слайда:

Наурыздан кейінгі 2-ші күні жұрт жаппай көктемгі егіске кірісетін. Малшы қауым да төл алуға қатысты іс-қарекетімен айналысатын. Наурызды кейінге қалдыра тұратын ауылдардың өзінде де мейрамнан кейінгі 2-ші күні жаппай егіске кірісетін.

№ слайда 12 Наурыз тойы басталғанда, ауыл бойжеткендері жігіттерге арнап, соғымның етін у
Описание слайда:

Наурыз тойы басталғанда, ауыл бойжеткендері жігіттерге арнап, соғымның етін уызға салып пісіріп, «ұйқы ашар» деп аталатын ерекше дәм дайындаған екен. Ал, Наурыз келгенде жігіттер көңілі ұнатқан бойжеткендерге айна, тарақ, иіссу сияқты сыйлықтар ұсынған. Бұл сыйлықтардың аты – «селтеткізер», «діреткізер» деп аталған.

№ слайда 13 22 наурыз. Киіз үй - көшпенділердің өнер туындысы
Описание слайда:

22 наурыз. Киіз үй - көшпенділердің өнер туындысы

№ слайда 14 Киіз үй - қазақ үшін адамгершіліктің ұясы, қасиет тұтар орда болған. Ұзатылғ
Описание слайда:

Киіз үй - қазақ үшін адамгершіліктің ұясы, қасиет тұтар орда болған. Ұзатылған қызына да, бөлек шығарған ұлына да қазақ халқы үй көтеріп беретін болған. Қазақтың киіз үйі - әр қазақ  үшін тәуелсіздігі мен бостандығының, байлығы мен барлығының, рухани кісілігі мен қоғам алдындағы міндеттілігінің символы. Үй тігіп беріп шығарылған ұл санаққа кіреді. Өз алдына жеке салық төлеп қоғам байлығына үлес қосады. Киіз үй сәулет өнері тұрғысынан қарағанда керемет үйлесім мен жарасымдылықты танытса, философиялық ойларға әлемдік жаратылыс тұрғысынан жауап бере алады. Кез келген баспана, адам баласы үшін өмір. Ал киіз үй болса, қазақ халқының эстетикалық тәрбиелушісі, қол өнерінің мұражайы ретінде де қымбат. Қазақ киіз үйі өзінің архитектуралық пішімі жағынан да өзіне тең келер нұсқасы жоқ дүние.

№ слайда 15 22 наурыз. Қазақ халқының салт-дәстүрлері: Той дәстүрлері Жас жұбайлар некесі
Описание слайда:

22 наурыз. Қазақ халқының салт-дәстүрлері: Той дәстүрлері Жас жұбайлар некесін 22 наурыз мерекесі қарсаңында қидыруға тырысқан. Себебі, 22 наурыз мейрамы - ұлтымыздың жаңа жылы. Сондықтан, 22 наурыз - Ұлыстың ұлы күні алдында сіздердің назарларыңызға той дәстүрлерін ұсынамыз

№ слайда 16 Қыз айттыру Әр ата-ана өз ұлының болашақ қалыңдығын ерте іздейді. "Анасын көр
Описание слайда:

Қыз айттыру Әр ата-ана өз ұлының болашақ қалыңдығын ерте іздейді. "Анасын көріп, қызын ал" деген қағиданы ұстанады. Яғни болашақ құдасын орынды жерден, жақсы кісілерден, аталы ауылдан қарайды. Тұқымында ауруы бар отбасының қыздарына сөз салмайды. Лайықты деген адамдардың аулына әдейі барып, балаларының болашағы туралы әңгіме қозғайды. Өздерінің құда болу ниетін білдіреді. Мұны "қыз айттыру"дейді. Қазақтың ертеден белгіленген заңы бойынша, жеті атадан бері қыз алыспайды. Некелік ережеде әйел күйеуден 8 жас, еркек әйелден 25 жас үлкен болса, қосылуға рұқсат етілмейді.  Қыз алып қашу Кейбір жігіттер өз сүйген қызын алып қашады. Тарихтан белгілі болғандай, Қалқаман Мамырды, Кебек Еңлікті алып қашып қосылған. Қыз алып қашудың түрлері көп. Мысалы, бірін-бірі сүйген жігіт пен қыз қашып кетіп қосылады. Ал кейбір жігіттер қыздың келісіміне қарамай, зорлықпен алып қашады.  Құда түсу Жігіттің әкесі немесе жақын туыстары қызы бар үйге құда түседі, яғни бойжеткен қызын сұрайды. Құдалар құрметке лайық сыйлы адам саналады. Қыз әкесі келісім берген соң, құдалықтың жөн-жоралғыларын жасайды.

№ слайда 17
Описание слайда:

№ слайда 18 Қазақтың ұлттық ойындары Күрес-қазақ халқымен бірге жасасып келе жатқан, ұзақ
Описание слайда:

Қазақтың ұлттық ойындары Күрес-қазақ халқымен бірге жасасып келе жатқан, ұзақ тарихы бар ойын. Адамның жеке күш-қайраты сынға салынады.Бұл тұста ел жастарды «Күш – атасын танымас» деп қайрайды. Бұл күштілерді дарақылыққа итермелеу емес. Жігіттер сайыс майданына түскен кіммен болса да тайсалмай күресуге тиіс. Қарсыласқысы келгеннен аянбау керек. Курес қазақ арасында күні бүгінге дейін сақталып келеді. Халық оның тәлімдік маңызына ерекше көңіл боліп, дәріптеген.

№ слайда 19 Қыз қуу Ұлттық ойындарымыз көбінесе ұлыстың ұлы күні - 22 наурыз мейрамындаұ
Описание слайда:

Қыз қуу Ұлттық ойындарымыз көбінесе ұлыстың ұлы күні - 22 наурыз мейрамындаұйымдастырылғанымен, олар жайлы ұмытпағанымыз жөн. Сондықтан да біздер сізді "Қыз қуу" ойынының шартымен таныстырғымыз келіп тұр.

№ слайда 20 Ойын үшін жігіттер мен қыздар іріктеліп, ұшқыр, жүйрік аттарға мініп шығады.
Описание слайда:

Ойын үшін жігіттер мен қыздар іріктеліп, ұшқыр, жүйрік аттарға мініп шығады. Қашықтығы 300, ал ені 30-40 метрлік тегіс, топырағы жұмсақ, ашық алаң таңдалып алынады. Жарыстың басталатын жері – алаңның бір маңдайында қатынасушылар орағытып өту үшін қарақшы қойылады. Бұған көбінесе қызыл жалау қағылады. Жарыс жекелей де өтеді. Егер екі топқа бөлінсе, онда қыздар мен жігіттердің саны тең болуы қажет. Төрешінің бірінші белгісі бойынша қыз жігіттен 10 метрдей алда тұрып, шабысқа дайындалады. Келесі белгіде олардың екеуі де аттарының басын жіберіп, шаба жөнеледі. Жігіт қызды бұрылысқа дейін қуып жетіп, жең ұшына ілінген орамалды ілгері алып қашуы керек. Егер жігіт сол бетімен – қарақшыдан сөреге дейін қуғыншыға жеткізбесе, онда – жеңгені. Ал егер қыз қуып жетсе, жігіттің атын, әйтпесе өзін қамшының астына алады. Мұнда қыз жеңді деп есептелінеді. 

№ слайда 21 Алтыбақан «Алтыбақан» - қазақтың ұлттық ойыны. Алтыбақанды сырықтың екі басын
Описание слайда:

Алтыбақан «Алтыбақан» - қазақтың ұлттық ойыны. Алтыбақанды сырықтың екі басында үш-үштен қосақтап (мосы ағаш сияқтандырып) байлайды. Бақанның аша тармағы сырыққа кигізіліп тұруға тиіс. Алтыбақанды құрастырып болғаннан кейін, оның екі басынан үш қатар арқан байлайды. Арқанның екеуі бір деңгейде, үшіншісі олардан 40-50 см төмен тұрады. Бір деңгейде байланған екі арқанға екі адам қарама-қарсы отырады да, төменірек байланған арқанға аяқтарын тірейді. Бұларды бір адам тербетеді. Алтыбақанда тербеліп отырған екі адам ән салуға тиіс. Алтыбақанды ертедегі ауыл өмірінде жастардың кешкілікте бас қосып, халық аспаптарының сүйемелдеуімен ән салатын, айтысатын, әзіл-оспақ, назды күлкісімен көпшілік болып көңіл көтеретін ойын-сауығы болған. Алтыбақанның дене шынықтыруға да пайдасы мол. Ол – ауылдық жерде әлі де қызықты ойындардың бірі

№ слайда 22
Описание слайда:

№ слайда 23 Ақсүйек — ұлттық ойын.  Жігіттер мен қыздар жиналып, айлы түнде ашық далада
Описание слайда:

Ақсүйек — ұлттық ойын.  Жігіттер мен қыздар жиналып, айлы түнде ашық далада ойнайды. «Ақсүйек» ойнау үшін әдетте, қойдың жілігі немесе жауырыны, жамбасы пайдаланылған. Ойынды жүргізуші ойыншыларды екі топқа бөліп, топ басшылары сайланады. Ең алдымен топ басшылары ойынның кім бастайтынын шешіп алады. Ол үшін топ басшылары жүргізуші ұсынған таяқты кезектесіп ұстайды, кімнің қолы таяқ басына бірінші жетсе, сол бастайды. Сөйтіп, алдын ала әзірленген сүйекке белгі салып алған соң, оны топ басшысы бар күшімен алысырақ лақтырады. Кейде екі топтың мүшелері кезектесіп те лақтырады. Ойынға қатысушылар ақсүйекті іздеп табуы тиіс. Ақсүйекті тапқан ойыншы ешкімге білдірмей, оны көмбеге жеткізуі тиіс. Ал мұны қарсыластары біліп қойса, қолма-қол тартып алуға тырысады. Негізгі ереже бойынша, егер де қарсылас топтың мүшесі біліп қойып, жүгіріп жетіп алатын болса, соған беруі тиіс. Сөйтіп жүгіре отырып, әр топ сүйекті көмбеге жеткізуі керек. Сондықтан ақсүйекті тауып алған топтың ойыншылары біріне-бірі лақтырып, көмбеге қай топ бұрын жеткізсе, сол топ жүлдегер атанады. Ойын шапшаңдыққа, ұйымшылдыққа баулиды. Ақсүйек бірін-бірі ұнатқан жастардың оңаша кездесуіне дәнекер де болған.

№ слайда 24
Описание слайда:

№ слайда 25
Описание слайда:

№ слайда 26 Қазақша ет. Біздің халқымыздың құрметті кісілерге ұсынатын кәделі, әрі орны б
Описание слайда:

Қазақша ет. Біздің халқымыздың құрметті кісілерге ұсынатын кәделі, әрі орны бөлек тағамдарының ең бастысы – қазақша етнемесе бешбармақ. Қазақтар сыйлы қонақтарға мал басын көрсетіп, табақ-табақ ет тартқан. Табақ тарту да үлкен өнер. Әр табақ қонақтың дәрежесі мен жасына, іліктік жолына (нағашы, жиен, құдағи, қыз, бала, т.б.) сәйкес келуі керек. Осыған орай табақ тарту – бас табақ, сый табақ, күйеу табақ, келін табағы, жастар табағы, жай табақ болып бөлінеді. Аталған табақтарға сай ет (сүйек) мүшелері болады. Ол мүшелерді ауыстыруға болмайды. Бас табаққа бас, жамбас, омыртқа, қазы, қарта, жал, жая сияқты кәделі мүшелер салынады. Іліктік қатынасқа қарай: қарттарға жамбас, орта жастағыларға ортан жілік, омыртқа, күйеу мен қыздарға  асықты жілік, төс, тағы сол сияқты рет-ретімен беріледі. Мойын омыртқа, тоқпан жілік, ірі малдың жамбасының  шұқыршағы, жауырын, сирақ қонақтарға тартылмайды.

№ слайда 27
Описание слайда:

№ слайда 28
Описание слайда:

№ слайда 29
Описание слайда:

№ слайда 30 Наурыз көже   22 наурыз мерекесіне ғана тән, көпшілікке арналған тағам. Оны ә
Описание слайда:

Наурыз көже   22 наурыз мерекесіне ғана тән, көпшілікке арналған тағам. Оны әр үй жеті дәмнен жасап, оған қазы шұжық сияқты сыйлы ет мүшелерін қосып, мерекемен құттықтауға келгендерге ықыласпен ұсынады. Наурыз көженің дәстүрлік, мерекелік, ұлттық тағылымы өте зор. Ол баршаны мейірімділікке, ізгілікке, бірлікке, татулыққа шақырады.

№ слайда 31
Описание слайда:

№ слайда 32 ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы Батаменен ел кө
Описание слайда:

___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы Батаменен ел көгерер ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы

№ слайда 33 «Ең әдемі киім – ұлттық киім»  «Ең әдемі киім – ұлттық киім»  демекші, қазақ
Описание слайда:

«Ең әдемі киім – ұлттық киім»  «Ең әдемі киім – ұлттық киім»  демекші, қазақ халқы да төл киімдерін ұмытпай, ұлттық нақышын жоғалтпай сан ғасырлардан бері сақтап келе жатыр. 22 наурыз мейрамы осындай ұлттық нақыштағы киімдерімізді сандықтан шығарып, жұртқа паш ететін тамаша мүмкіндік.

№ слайда 34 Ұлттық киімдердің мәнерлі де ерекше бөлігі, халықтың эстетикалық талғамының к
Описание слайда:

Ұлттық киімдердің мәнерлі де ерекше бөлігі, халықтың эстетикалық талғамының көрсеткіші ол әрине – баскиімдер. Осы күні дүкен сөрелерінде тақиялардың сан түрлері қаптап тұр. Соның біреуін сатып алып, немесе атадан балаға қалған тақияны сән үшін киіп алсаңыз болады. Тақия ерлердікі және қыздардыкі болып бөлінеді. Қыздарға бұл тұрғыда талғамға сай небір түрлі баскиімдер ұсынылған.  ерлер тақиясы Қыздар тақиясы

№ слайда 35 Қыздар 22 наурызда үстеріне бүрмелі көйлек киіп, сыртынан бешпент, некамзол к
Описание слайда:

Қыздар 22 наурызда үстеріне бүрмелі көйлек киіп, сыртынан бешпент, некамзол киіп алса, тіпті тамаша. Бүрмелі көйлек табылмай жатса, қарапайым көйлектің сыртынан сәнді камзол киіп алуға да болады. Бешпент пен камзолдың айырмашылығы бешпенттің етегі тізеден сәл жоғары болып келетін көйлектің сыртынан, шапанның ішінен киілетін киім. Ал камзол қысқалау келген, күнделікті тұрмыста киілетін жеңі шолақ, дене бітімін көркемдей түсетін киім. Камзолмен әдетте тақия киген. Камзолдың жеңді түрлері де, ұзын түрлері кездеседі.

№ слайда 36 22 наурыз күні суық боп, көктемнің салқын ызғары жеңіл киінуге жол бермесе, с
Описание слайда:

22 наурыз күні суық боп, көктемнің салқын ызғары жеңіл киінуге жол бермесе, сыртынан шапан киіп алыңыз. Шапан - қазақтың ең көп тараған, аса қастерлі, кәделі сырт киімдерінің бірі. Әдемі, мықты маталардан жасалатын шапандардың әйелдерге де, еркектерге де арналған түрлері бар. Ежелде шапанға қарап, адамның әлеуметтік-қоғамдық "дәрежесін" анықтаған. Алайда осы күні шапанды тек әншілер болмаса, қарапайым халық кие бермейді. Осы Наурызда сондай бір шапанды иығыңызға жауып, ел аралауға неге шықпасқа? Құдайға шүкір, тойларда небір шапандар сыйға тартылады.

№ слайда 37  22 Наурыз- Қазақтың ұлттық зергерлік бұйымдары
Описание слайда:

22 Наурыз- Қазақтың ұлттық зергерлік бұйымдары

№ слайда 38 Қазақ халқының ерте заманнан бастау алған зергерлік өнері халық өмірімен, тар
Описание слайда:

Қазақ халқының ерте заманнан бастау алған зергерлік өнері халық өмірімен, тарихымен, шаруашылығымен тығыз байланыста дамып келеді. Адам баласы ежелден әшекей бұйымдарды киімнің ажырамас бөлігі ретінде санаған. Кез келген қыз-келіншектің зергерлік бұйымдары, асыл тастары, оларға бейнеленген ою-өрнектері олардың әсем келбетіне әдемі үн қосып, сымбатын одан әрі ажарландырып, тартымдылығын арттыра түседі. Олай болса, сұлулықтың нышаны болған ұлттық әшекейлерімізге қысқаша шолу жасап өтейік.

№ слайда 39 Білезік – күмістен, алтыннан соғылатын, білекке салатын әйел бұйымы. Жасалуы
Описание слайда:

Білезік – күмістен, алтыннан соғылатын, білекке салатын әйел бұйымы. Жасалуына қарай алтын білезік, күміс білезік, құйма білезік, сағат білезік, топсалы білезік, бұрама білезік, қос білезік т.б. түрлері бар. Жүзік – қымбат тастардан көз орнатылған жалпақ сақина түрі. Оның еркектер де, әйелдер де салатын түрлері болады. Отау жүзік, құдағи жүзік, қарала жүзік, ақық жүзік деген атаулары бар. Сырға – құлаққа тағатын сәнді асыл бұйым. Қыздардың әсем келбетінің қалыптасуына әсер етеді. Оның сапасына, құрамына сай көптеген түрлері болады: ай сырға, тас көзді сырға, күмбез сырға, салпыншақ сырға, сабақты сырға, шашақты сырға т.б. .

№ слайда 40
Описание слайда:

№ слайда 41 22 Наурыз. Халқымыздың ырым-тыйымдары Қазақ халқы қадым замандардан бері таби
Описание слайда:

22 Наурыз. Халқымыздың ырым-тыйымдары Қазақ халқы қадым замандардан бері табиғат тағылымдарын кие тұтып, ырым-тыйымдарға сенумен келеді. Көктің тынысын тыңдап, жердің тамырын басқан, тұрмыс-тіршілігі табиғатпен тығыз байланысты ғардың - жылыға, қараның – аққа, сордың – баққа, кесірдзерделі ел жыл басыНаурызды қараңғының – жарыққа, ызің – киеге, жоқтың – барға ауысатын талайлы табалдырығы деп таныған. Төмендегі ырымдарды топтамасы  ата-бабамыздың сондай сенімдерінің үлгісі десек те болады.

№ слайда 42 Көгентүп ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы
Описание слайда:

Көгентүп ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы

№ слайда 43 Көгентүп (көгендік) -Қолға ұстауға жарап қалған сәбиінің бірінші рет қонаққа
Описание слайда:

Көгентүп (көгендік) -Қолға ұстауға жарап қалған сәбиінің бірінші рет қонаққа барғанына да дәл біздің қазақтай мән беріп қуанатын халық жоқ шығар. Баланы көтеріп жақын ағайын-туыстың, құда-жегжаттың үйіне барғанда көңіл жетер жақын адамдары «бірінші рет үйге келді» деп «көгентүп» беретін болған. «Көгентүп» дегеніміз – балаға берілетін қозы-лақ, бұзау немесе құлын. «Көген» деп төлдің мойнына байлайтын жіпті айтады, яғни «көгентүп» – балаға «көгеннің түбі болсын», «алғашқы малы болсын» деген ниетпен берілетін малдың төлі. Мұның өзі – келген жақтың қозы-лағының жоқтығынан емес, баланың бірінші рет қонаққа келгенін ескеру, оның алғашқы қадамына «өмірі берекелі болсын», «малды болып жүрсін» деп ниет білдіру. Бір жағынан, ағайын-туыс арасындағы татулық пен сыйластықты одан әрі қоюлата түсу, татулықты бекіту. Баласын елеп жатқанды кім жек көрсін?! «Сыйласаң, баланы сыйла, берсең, балаға бер» дейді, өйткені бала – періште. Бала шынайы қуанады. Бала арқылы бір-бірінің көңілін сыйлау жатыр мұның астарында. Қазақ көңілге көп қарайды. «Көңілі қалмасын», «көңілін қалдырма» деп жатамыз. «Бір атым насыбайдан көңілі қалды» деген де жайдан-жай айтылмайды. Көңіл жақсы жерде арақатынас та бүтін болады. Қазақтың бірлігі көңіл сыйлай білуде жатыр.

№ слайда 44  			Тыйым
Описание слайда:

Тыйым

№ слайда 45   Тыйым – тәлім-тәрбие көзі Халқымыздың тәрбиелік құралдарының күнделікті қол
Описание слайда:

  Тыйым – тәлім-тәрбие көзі Халқымыздың тәрбиелік құралдарының күнделікті қолданылатын үлгі, өнеге түрлерінің бірі – тыйым, яғни тыйым сөздер.  Бұл балалар мен жастарға «жирен жаман әдеттен» дегендей, жаман істерден сақтандырып, жақсылыққа еліктеу, бейімдеу мақсатынан шыққан таза халықтық педагогикалық ұғым. Міне, осы арқылы олар әркімді теріс мінез, орынсыз қимылдардан сақтандырып отырған. Халық ұғымында тізені құшақтау – жалғыз қалудың, үлкеннің жолын кесу - әдепсіздіктің, қолды төбеге қою – ел-жұрттан безінудің, асты төгу – ысыраптың белгісі деп таныған және ондай ерсі істерге қатаң тыйым салған.

№ слайда 46 Тыйым сөздер
Описание слайда:

Тыйым сөздер

№ слайда 47 Адамның іс-әрекетіне тыйымдар 	-Адамға қарап керілмейді, әдепсіздік болып сан
Описание слайда:

Адамның іс-әрекетіне тыйымдар -Адамға қарап керілмейді, әдепсіздік болып саналады. -Тырнақ тістесе, ырыс-несібе кетеді. -Жатқан кісінің үстінен аттамайды. -Жақты таянбайды. Қайғы-қасіреттен, әбден қажыған адам ғана жағын демеу етіп таянады. -Бетті басуға болмайды. Қайғыдан қажыған адам ғана бетін басады. -Тізені, табанды тартуға болмайды.  Ауырған кісі тартады. -Жуған қолды сілкісе ырыс-несібе кетеді

№ слайда 48 Сүт тағамдарына байланысты тыйымдар Тойға қымыз әкелген сабаны біржолата сар
Описание слайда:

Сүт тағамдарына байланысты тыйымдар Тойға қымыз әкелген сабаны біржолата сарқып босатпайды, түбінде міндетті түрде бір ожау қымыз қалуы керек. Сауылған сүтті ашып қоюға болмайды. Сүтті үрлеп ішпейді, майлылығы азаяды. Сүт сауатын шелекті су басына апармайды, құты кетіп қалады.

№ слайда 49 Қоршаған ортаға байланысты тыйымдар Көкті жұлса көктей соласың. Суға түкірмей
Описание слайда:

Қоршаған ортаға байланысты тыйымдар Көкті жұлса көктей соласың. Суға түкірмейді. Құстардың ұясын бұзуға болмайды. Қарғаса, үй-ішіңе кесапаты тиеді. Құмырсқаның илеуін бұзба.

№ слайда 50 Жол жүруге қатысты тыйымдар - Сейсенбі күні алыс жолға шықпайды. -Жүкпен жол
Описание слайда:

Жол жүруге қатысты тыйымдар - Сейсенбі күні алыс жолға шықпайды. -Жүкпен жолға шыққанда тұз алмайды. -Жүрер жолдың уақытын кесіп айтуға болмайды. Жол жүретін адам «Алла жазса», «Құдай қаласа» деп тілегенде, жол бойындаға кедергілердің бәрі алыстатылады. -Жұма күні көшуге болмайды. Жұма қасиетті күн. Бұл күні ата-баба аруақтары  шаңыраққа келіп, дұға дәметеді. -Алыс жолға шыққан адамдар қара шаңырақтан немесе үлкен кісінің үйінен дәм татып аттанады.

№ слайда 51 Үй тұрмысына қатысты тыйымдар -Үйге кіргізілген отынның артығын шығарып таста
Описание слайда:

Үй тұрмысына қатысты тыйымдар -Үйге кіргізілген отынның артығын шығарып тастамайды. -Үйді айналып жүруге, жүгіруге болмайды. Бұл жамандықты шақырма дегенді  білдіреді. -Шәугім, аққұманның шүмегін есікке қаратып қойса, ырыс-несібе кемиді. -Сыпырғышты төрге қоймайды. Бұл үй ішіндегі жаманшылық, ауру-сырқау сыпырғышпен босағадан шықсын, төрге жоламасын деген ниетпен туған.

№ слайда 52 Төрт түлікке қатысты тыйымдар Мал қораның сыртында, болмаса ішінде ысқырмайды
Описание слайда:

Төрт түлікке қатысты тыйымдар Мал қораның сыртында, болмаса ішінде ысқырмайды. Жас мал төлдегенде үйге қарыз сұрап келгендерге ештеңе бермейді. Малдың алдынан бос ыдыспен шықса, сүт азаяды. Малға дауыс көтеріп ұрсуға, ал атты ауыздықпен ұруға болмайды. Түнде мал санамайды және ешкімге бермейді.

№ слайда 53 Киімге қатысты тыйымдар -Киімді оң қолдан бастап киіп, сол       қолдан баста
Описание слайда:

Киімге қатысты тыйымдар -Киімді оң қолдан бастап киіп, сол       қолдан бастап шешеді. -Тозбаған киімді тастауға болмайды. -Киімді сілкіп киген жөн, өйткені киімге жабысқан улы жәндіктер болса, ұшып түседі. -Қыздарға ер баланың киімін киюге болмайды. Жаман ырым. -Киімнің жағасын басуға болмайды. -Бас киімді теріс киюге, лақтыруға болмайды. Бас киімді әрқашанда таза, ұқыпты ұстап, босағаға емес, төрге ілу керек. -Қыз бала басына ақ, қара орамал тартпайды. Ақ – жаулықтың, қара – қайғының белгісі болып саналады. -Садақаға киім берсе, оның түймесін қиып алады.

№ слайда 54 Отқа қатысты тыйымдар -Отты шашуға, атуға, басуға болмайды. Отбасының берекес
Описание слайда:

Отқа қатысты тыйымдар -Отты шашуға, атуға, басуға болмайды. Отбасының берекесі кетеді. -Отқа түкірмейді. -Отты су құйып өшірмейді, өйткені қайта тұтатуға қиын болады. -Түнде күл шығармайды. -Күл төгілген жерді баспайды. Себебі барлық жаманшылық күлмен кетеді, оны басу сол жаманшылықты үйіне әкелгенмен бірдей.

№ слайда 55   ТЫЙЫМ СӨЗДЕРДІҢ ТӘРБИЕЛІК МӘНІ 	Тыйым сөздер жағымсыз, келеңсіз әрекетті то
Описание слайда:

  ТЫЙЫМ СӨЗДЕРДІҢ ТӘРБИЕЛІК МӘНІ Тыйым сөздер жағымсыз, келеңсіз әрекетті тоқтатуға арналған. Жат пиғылдан, орынсыз қылықтан, теріс мінезден сақтандыруға бағыттала қолданылған. Адамдардың бойындағы адамгершілік, имандылық қасиеттерінің өлшеміндей деңгейде пайдаланылған. Бұл тыйым сөздердің мән-мағынасының қаншалықты екенін аңғартса керек… Ырымдарға қарағанда тыйым сөздердің айтылу мәнінде, қолданылу бағытында айырма бар. Ырымдар көңілге медеу, тілекке сүйеніш табу үшін қолданылғандықтан, ауқымды, кең ұғымда айтылып, үміт түрінде көрінсе, тыйымдарда ой қысқа қайырылып, нақты талап, бұйрықты мәнде жеткізіледі. Мысалы,  күлді баспа, ақты төкпе, көкті жұлма, ұяны бұзба. Бұл сөздер жоғарыда айтқан ойымыздың толық дәлелі болады.

№ слайда 56 ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы _______________
Описание слайда:

___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы ___________________________________ С.Сенғалиева 1 "б" сыныбы

№ слайда 57
Описание слайда:



57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


Автор
Дата добавления 20.01.2016
Раздел Классному руководителю
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров146
Номер материала ДВ-359468
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх