Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Методичка по спецдисциплине на казахском языке "Металлургиялық жылу техникасы"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Другое

Методичка по спецдисциплине на казахском языке "Металлургиялық жылу техникасы"

библиотека
материалов

Тәжірбиелік жұмыс 1


Тақырыбы: Жеке отын түрлеріне сипаттама.


Практикалық бөлік:

1 тапсырма — кестені толтыр


2 тапсырма – сұпақтарға жауап бер:

  1. Сұйық отынның қатты отынға қарағанда артықшылығы неде?

  2. Мұнайлы қыздырған кезде қандай фракция пайда болады?

  3. Мазуттың қандай физика-химиялық қасиеттері бар?

  4. Бу күйіндегі отынның классификациясы қандай?

  5. Бу күйіндегі отын қатты отынға қарағанда артықшылығы неде?

  6. Табиғи газ қандай компонеттерден тұрады?


3 тапсырма – Қ.Р. картасын қолдана отырып, аз дегенде үш маңызды газ, сұйық, қатты күйдегі отындардың шыққан орындарын жазыңыз.

















Практикалық жұмыс №2


Тақырыбы: Көмір құрамындағы отынын жұмыс есептеу.

Теориялық бөлім:

Қатты отын үш бөліктен тұрады:

Физикалық ылғалдылық — W

Жанбайтын қалдық — күл А

Кез келген қатты отынның органикалық құрам бөлікиерінің компонеттері: көміртек-К; сутек-Н; оттек-О; азот-N; күкірт-S тұрады.

Отынның жану есебі:

  • отын құрамының есебі;

  • жану кезіндегі ауаның қажеттілігінің есебі.

  1. Күлдің жұмыс отынына есебі

АР = AC ∙ 100 - WP ̸ 100; (1.1)

мұндағы: АР – жанбайтын қалдық – күл – жұмыс отыны %

AC – күлді отынның құрғақ отынға есептеуі %

WP – жұмыс отынның ылғалдылығы.


  1. Көміртектің құрамының есептелуі


СР = СГ ∙ 100 - WP- АР/ 100; (1.2)

мұндағы: СР – органикалық бөліктегі көміртек құрамының жұмыс отыны

СГ – көміртек құрамының жанғыш отын массасында.


  1. Сутек құрамының есебі


НР = НГ ∙ 100 - WP- АР/ 100; (1.3)

мұндағы: НР – органикалық бөліктегі сутек құрамының жұмыс отыны

НГ – сутек құрамының отын жанғыш массасы.


  1. Күкірт құрамының есебі


SР = SГ ∙ 100 - WP- АР/ 100; (1.4)


мұндағы: SР – органикалық бөліктегі күкірт құрамының жұмыс отыны

SГ – күкірт құрамының отын жанғыш массасы.





  1. Оттегі құрамының есебі


ОР = ОГ ∙ 100 - WP- АР/ 100; (1.5)


мұндағы: ОР – органикалық бөліктегі күкірт құрамының жұмыс отыны

ОГ – күкірт құрамының отын жанғыш массасы.


  1. Азот құрамының есебі


NР = NГ ∙ 100 - WP- АР/ 100; (1.6)


мұндағы: NР – органикалық бөліктегі күкірт құрамының жұмыс отыны

NГ– күкірт құрамының отын жанғыш массасы.

Жұмыс массасына отынның құрамы: WP=…%; AP=…%; CP=…%; HP=…%; SP=…%; OP=…%; NP=… Нәтижесі:..%.


Жұмыс массысына қалпына келтірушінің құрамы: WP=5,0%; AP=4,0%; CP=84,0%; HP=3,0%; SP=1,0%; OP=2,0%; NP=1,0% Нәтижесі: 100%.


Практикалық бөлімі:






3 ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС


Тақырыбы: Ауаның отынды және қышқылды қалпына келтіргішті жағуға кеткен шығын есебі.

Тапсырма:

2 ТЖ деректерін қолдана отырып, есептеулер жүргізу.

3.1 Ауаның отынды жағуға және қалпына келтіргішті тотықтыруға кеткен шығысын есептеу.

а) Оттегінің 21% көлемді құрамы және қалыпты жағдайларда (00С, сынап бағаны 760 мм) 1,293 кг/нм3 тең үлес салмағы бар құрғақ ауа үшін көмірдің 1 кг жағу үшін қажетті ауаның теориялық көлемі:


L0ауа= hello_html_39eb9cd1.gif CP + SP + 8HP - OP), нм3/кг (1.7)


б) 1 кг қалпына келтіргішті тотықтыру үшін қажетті ауаның теориялық көлемі:


L0қалп.келт= hello_html_39eb9cd1.gif CP + SP + 8HP - OP), нм3/кг (1.8)


Жентектің 1 тоннасына көмірді жағу және қалпына келтіргішті тотықтыру үшін есептелген ауаның теориялық көлемі:

L0= L0ауа ·170+L0қалп. келт.·40, нм3


Отынның толық жануы тек артық ауада мүмкін. Артық ауа отынның түрі және жағу камерасының сипаттамасымен қамтамасыз етіледі және L ауаның жұмыс шығысының L0 қажетті теориялыққа тең қатынасы а артық ауаның коэффициентімен анықталады:


а = L / L0 (1.9)


Көмір үшін артық ауаның коэффициенті құрайды а= 1,1–1,2. Есептеуді артық ауамен диапазонға жүргіземіз а1 = 1,2; а2 = 1,1;

Lа1 = а1· L0 (1.10)


Ауаның жұмыс шығысын қабылдаймыз а1 = 1,2;

Артық ауа:

L1= L а1- L0, нм3/т жентектеу (1.11)


3.2 Жану өнімдерінің құрамы.


Көмірдің 1 кг жану өнімдері:


V0CO2 = 0,01·1,87·Cp, нм3/кг (1.12)


V0SO2 = 0,01·0,7·Sp, нм3/кг (1.13)

V0H2O = 0,111·Hp + 0,0124·Wp, нм3/кг (1.14)


V0көмірN2 = 0,8 · Np / 100 , нм3/кг (1.15)


V0N2 = 0,79·L0ауа + V0көмірN2, нм3/кг (1.16)


3.3 Жентектің 1 т есебінен көмірдің жану өнімдері. Жентектеу пешінде отынның жану есебін таңдау және сұлбаның күрделілігі қалпына келтіргіш жентектеу технологиясын қолдануға негізделген, онда жентектің 1 тоннасына шихтадағы қалпына келтіргіштің 40 кг беріледі және факелде көмірдің 170 кг жанады.


V0CO2 = V0CO2·170, нм3/т жентек (1.17)


мұндағы V0CO2 көмірдің 1 кг жанған кезде пайда болатын CO2 саны, П.3.2.


V0SO2 = V0SO2 · 170, нм3/т жентек (1.18)


мұндағы V0SO2 - көмірдің 1 кг жанған кезде пайда болатын SO2 саны, П.3.2.


V0H2O = V0H2O · 170, нм3/т жентек (1.19)


мұндағы V0H2O - көмірдің 1 кг жанған кезде пайда болатын H2O саны, П.3.2.


V0көмір N2= V0көмірN2 · 170, нм3/т жентек (1.20)


мұндағы V0көмір N2 - көмірдің 1 кг жанған кезде пайда болатын N2 саны, П.3.2.


V0 1O2 = 0,21· Lа1 - 0,21·L0ауа ·170, нм3/т жентек (1.21)


V0 1 N2 = 0,79·Lа1 + V0көмірN2, нм3/т жентек (1.22)


Алынған нәтижелерді 1-кестеге жинақтаймыз.


1-кесте – α = 1,20 кездегі көмірдің жану өнімдерінің құрамы


ғы:




α 2 = 1,1 кездегі ауаның шығысы;

L α 2 = α 2·L0, нм3/т жентек (1.23) Артық ауа:


L2 = L α 2 - L0, нм3/т жентек (1.24)


V0 2O2 = 0,21·L α 2 - 0,21·L0ауа ·170, нм3/т жентек (1.25)

V0 2 N2 = 0,79·L α 2 +V0көмірN2, нм3/т жентек (1.26)


2-кесте – α = 1,1 кездегі көмірдің жану өнімдерінің құрамы


ғы:













Практикалық жұмыс №4

Тақырыбы: Көмірді жағу және тотығу өнімдерінің құрамы.

Тапсырма: № 3 ТЖ берілгендерін қолдана отырып есептеуді жүргізіңіздер.

3.4 Қалпына агентінің 1 кг төмендету агент тотығу өнімдерінің құрамы:

hello_html_77253038.gif=00,1hello_html_5a420fe8.gif1,87hello_html_m3d8c98bc.gif,hello_html_md021fe0.gif/т жентектеу (1.27)

hello_html_m36264b4f.gif=0.01hello_html_5a420fe8.gif0.7hello_html_m4bde21b6.gif,hello_html_m2cd9f611.gif/т жентектеу (1.28)

hello_html_m760c487c.gif=0.111hello_html_m4713df9e.gif,hello_html_m2cd9f611.gif/т жентектеу (1.29)

hello_html_39bb32a1.gif=0.8hello_html_m780d8a70.gif hello_html_m6ab6bf42.gif,hello_html_m2cd9f611.gif/т жентектеу (1.30)

1 тонна күйе жентектеу үшін, 40 кг қалпына келтіргіш шығындалады

hello_html_77253038.gif=hello_html_m115c9433.gif/т жентектеу

hello_html_m36264b4f.gif=hello_html_1632ce26.gif40,hello_html_m2cd9f611.gif/т жентектеу

hello_html_m2a8aa720.gifO=hello_html_m2a8aa720.gifOhello_html_15c48d30.gif/т жентектеу

hello_html_39bb32a1.gif=hello_html_m653ba12d.gif/т жентектеу

Оттегі және азоттың құрамы:

hello_html_m2db06259.gif=0.21hello_html_m2d4b3571.gif/т жентектеу (1.31)

hello_html_m5c34148b.gif=0.79hello_html_5a420fe8.gifLhello_html_m47274534.gif+hello_html_m3759ea66.gif/т жентектеу (1.32)

3-кесте. hello_html_2af4cb8c.gif болғанда 1 т көмірді жағу және тотығу өнімдерінің құрамы


ғы:






1 т жентектеу үшін көмірді жағу және тотығу өнімдерінің есептеу,
hello_html_m6f05a843.gif


Оттегі мен азоттың құрамы:


hello_html_m2db06259.gif=0.21hello_html_3d40886b.gif/т жентектеу

hello_html_m5c34148b.gif=0.79hello_html_5a420fe8.gifLhello_html_m47274534.gif+hello_html_1b559d9b.gif/т жентектеу

4-кесте. hello_html_m6f05a843.gif болғанда 1 т көмірді жағу және тотығу өнімдерінің құрамы


ғы:





Практикалық жұмыс №5


Тақырыбы: Пештің негізгі өлшнмдерін есептеу.

Тапсырма: Сіздің жұмысыңызға сәйкес пештің негізгі өлшемдерін есептеңіз.


Нұсқа

Болат балқытатын доға

пештің сыйымдылығы G, т

Ошақ қалыңдығы δп, мм

Ошақ теңестіру қабаттарының қалыңдығы, мм

Баурай деңгейінде қабырғаны қаптаудың қалыңдығы δот, мм

Қабырғаның жоғары жағының магнезит қаптаудың қалыңдығы δот, мм

Хромомсазды кірпішті қойманың қалыңдығы δсв, мм

Сыртқы беттің температурасы



X


Y



Z



X1


Y1


Қабырғаның жоғары жағы Т1, °С

Қабырғаның төменгі

жағы Т2, °С

1

75

690

150

450

300

375

30

290

415

300

250

2

60

580

145

430

280

370

25

280

405

290

235

3

110

920

190

490

330

450

20

305

465

355

295

4

120

940

195

500

335

455

25

310

470

360

290

5

35

410

120

390

240

305

15

240

380

265

210

6

40

430

125

400

245

310

15

255

385

270

215

7

90

850

185

470

310

410

10

300

455

340

290

8

135

950

200

510

340

460

25

315

460

370

305

9

145

990

210

520

345

475

30

320

470

380

310

10

85

710

155

465

315

415

10

305

425

340

280

11

170

1060

230

560

380

480

35

360

490

405

365

12

195

1090

245

575

390

485

45

375

500

415

375


Бастапқы деректер:

- доғалы болат балқытатын пештің сыйымдылығы (G) – 100т (немесе 100000 кг);

- баурай деңгейі бойынша қабырғаның қалыңдығы δот: X1=450 мм; Y1=20 мм;

- хромомсазды кірпіш қоймасының қалыңдығы δсв=450 мм.

1) Болат балқытатын доғалы пештегі сұйық металлдың көлемі, м3;

V=v∙G

Мұндағы, v – сұйық болаттың меншікті көлемі, v=0.145м3/т; G – пештің көлемі, 100 т.

V=0.145м3/т∙100т=14,5м3

2) Металл айнасының диаметрі, мм:


D=2000 C 3V


С коэффиценті тұрған жерге төменде келтірілген кестеден, мәніндеріне келтіре D/H=5,0 (G 100т кезінде); D/H=4,5 (G < 100т);


D/H… 4.0 4.5 5.0 5.5 6.0 6.5 7.0

C… 1043 1064 1085 1106 1127 1149 1165


D=200010853√14.5=200010852.43=5273мм


3) Сұйық металл ваннасының тереңдігі, мм:


H=D/C H=5273/1085=4860мм


4) Шлактың есептелген көлемі, м3:


Vm=0.1 ∙ V Vm=0.1 ∙ 14.5=1.45м3


5) Шлак қабатының биіктігі, мм:


Hш=4*Vm/π*D2


D – металл айнасының диаметрі, 5273мм-ге тең. Есептеуге ыңғайлы болу үшін 5,273м түрінде аламыз.


Hш=4*1.45м3/3,14*5,2732=5.8/87.31=0.066мм


  1. Шлак айнасының диаметрі, мм:


Dш=D+2Hш Dш=5273+2*0,066=5273,132мм


  1. Жұмыс үстелінің шекті деңгейі шлакт айнасының деңгейінен 40мм жоғары орналасуы керек, ал баурайдың деңгейі жұмыс терезесінің деңгейінен 65мм. Онда баурай деңгейіндегі ваннаның диаметрі тең, мм:


Dот=Dш+2(Нш+40+65)


Dот=5273,132+2(0,066+40+65)=5483,326мм


  1. Қабырға деңгейіндегі ваннаның диаметрі тең, мм:


DСТ=Dот+200 Dот=5483,264мм

  1. Балқытатын кеңістіктің биіктігі Нпл пештің сыйымдылығына байланысты, мм:


G,т 12-60 61-100

Нпл/Dот 0,4-0,45 0,34-0,38


Нпл=0.38Dот=0.385483.326=2084мм


10) Ошақты қаптау δп, мм қалыңдыққа ие, отқа төзімді магнезитпен қапталған, қалыңдығы х мм, отқат төзімді магнезитті кірпішпен қалыңдығы y мм және жеңіл тартатын шамотпен қалыңдығы z мм. Ошақтың деңгейінде қаптау (δот) қалыңдығы x1 мм, магнезит кірпішінен тұрады, қаланған және қапталған жерлерді тазалаудағы ені y1, магнезитпен толтырылған.


11) Қаптаманың жоғарғы диаметрі, мм: Dк= Dст+2*δот


δот =450+20=470мм

DK=5683.264+2*470=6623мм


12) Қабырғаның жоғары жағындағы магнезитті қаптаудың қалыңдығын тең етіп аламыз δот. Қойманы хроммагнезитті қабырғадан жасайды δсв. Пештің көрсеткіш жинағының өтуі 15% крсеткішке тең болып табылады, мм:


Нсв=0,15*(DKсв)


Нсв=0,15*(6623-450)=926мм


13) Жұмыс терезесінің өлшемі, мм:


а) ені b=0.25 ∙ Dот=0.255483.326=1371мм


б) ұзындығы h=0.65b=0.651371=891мм







Практикалық жұмыс №6

Тақырыбы: Жылу келу бабын есептеу.

Тапсырма: Есептеуге сәйкес сіздің жылу келу бабын есептеңіз:


Жылудың келуі


  1. шихтадан келетін жылу ,кДж:


Qд = Gd шc ш t ш


Мұнда, G электр доғалық пештің сыйымдылығы,кг;

d ш – металл үлесі (d ш = 0,97 – 0,99) ;

c ш – шихтаның жылу сыйымдылығы (c ш = 0,469 кДж/(кгК));

t ш – шихтаның температурасы (t ш = 20оС).


Qд =100000hello_html_m5e9a91da.gif0,98 ∙ 0,469hello_html_m185b3163.gif ∙ 20 = 919240кДж=0,919224 ГДж

  1. электр доғасы арқылы берілетін жылу, ГДж:


Qд = ηэл ∙ Wэл ∙ 10 -6,


Мұнда, ηэл – элктрлік к.п.д 0,87-0,92;

Wэл – пеште қолданылатын элетроэнергиясы, кДж.


  1. экзотермиялық реакциясының жылуы, МДж:


С hello_html_m695ff5b7.gif 100000 ∙ 0,074 = 7400

С hello_html_63c456a4.gif 100000 ∙ 0,053 = 5300

Si hello_html_m375a7951.gif 100000 ∙ 0,092 = 9200

Mn hello_html_m31aa8447.gif 100000 ∙ 0,0249 = 2490

Fe hello_html_m3732b650.gif 100000 ∙ 0,0098 = 980

Fe hello_html_m74b9a6ad.gif 100000 ∙ 0,0248= 2480

Fe hello_html_m3732b650.gif (түтінде) 100000 ∙ 0,2211 = 22110

Барлығы: Qэкз = 49960 МДж=49,960 ГДж


  1. шлактанудағы жылу: hello_html_m75ed719b.gif, МДж; Qшл =G hello_html_5a420fe8.gif 0.01474


Qшлак-у =100000 ∙ 0,01474 = 1,474ГДж



Практикалық жұмыс №7-8


Тақырып: Жылу шығынын есептеу.

Тапсырма: Тапсырмаңызға сәйкес жылу шығынын есептеңіз:


  1. болаттың физикалық жылуы, кДж:


Qбт = d бт ∙ G ∙ [cбтқтtбт.балқу т + Lбт + cбтсұйық (tбт - tбт.балқу т)]


мұндағы, d бт – болаттың шығуы (d бт = 0.91 – 0.97);

cбтқт температура аралығында қатты болаттың меншікті

жылксыйымдылығы 0 1500°С(cбтқт = 0,7 кДж/(кг∙К));

cбтсұйық – температура аралығындағы сұйық болаттың меншікті

жылусыйымдылығы 1500 1600°С стж=0.837кДж/(кг∙К));

(tбт - tбт.балқу т) – болатты балқытудың температура аралығы (1600 – 1500°С);

Lбт болат балқытудың жасырын жылуы (Lбт = 272,16 кДж/кг)


Qбт = 0.95∙100000∙(0,7∙1500+272,16+0,837∙100)=133556700 кДж=133,5567ГДж


  1. қожбен жоғалатын болаттың физикалық жылуы, кДж:


Qбт.қ = dқ hello_html_5a420fe8.gifG hello_html_5a420fe8.gif [cбтқтhello_html_5a420fe8.giftбт.балқу т + Lбт + cбтсұйық (tбт - tбт.балқу т)]


мұндағы, dқ – қождың үлесі (dқ = 0,005 - 0,008)


Qбт.қ=0.007hello_html_5a420fe8.gif100000hello_html_5a420fe8.gif(0.7hello_html_5a420fe8.gif1500+272.16+0.837hello_html_5a420fe8.gif100)=984102 кДж=0,984102 ГДж


  1. Қождың физикалық жылуы,кДж:


Qқ = dқ hello_html_5a420fe8.gif G hello_html_5a420fe8.gif (cқ hello_html_5a420fe8.gif tқ + Lқ)


мұндағы, cқ – 1700°С температурадағы қождың меншікті

жылусыйымдылығы (cқ = 1,25кДж/(кг*К));

Lқ – қожды балқытудағы жасырын жылу (Lқ = 209,35кДж/кг).

tқ қождың температурасы (1700°С)

Qқ = 0.007hello_html_5a420fe8.gif100000 = (1.25hello_html_5a420fe8.gif1700 + 209.35)=163404 кДж=1,634045 ГДж


  1. газтәріздес өнімдер алыпкететін tух=1500°С,Дж температуралы

реакцияның жылуы:

Qух =295*G


Qух =295 hello_html_5a420fe8.gif 100000 = 29500000 Дж=0,0295 ГДж


  1. Fe2O3 бөлшектерімен ұшатын жылу, кДж:


QFe2O3=dFe2O3 hello_html_5a420fe8.gif G hello_html_5a420fe8.gif (cFe2O3 hello_html_5a420fe8.gif tyx + LFe2O3)


мұндағы, cFe2O3 – Fe2O3-тің 1500°С температурасындағы меншікті жылусыйымдылық (cFe2O3 = 1.23кДж/(кг*К));

LFe2O3 – балқытудың жасырын температурасы Fe2O3-ті

(Lшл = 209,34кДж/кг)

dFe2O3 – түтінмен шығатын Fe2O3-тің бөлігі (dFe2O3=0.04-0.05)


QFe2O3 = 0.05 hello_html_5a420fe8.gif100000 hello_html_5a420fe8.gif (1.23 hello_html_5a420fe8.gif1500 + 209.34)=10271700 кДж = 10,2717 ГДж


  1. Цехта 30°С-қа тең температураны (Тос) қабылдағанда, 100000кг (100т),

сыйымдылыққа арналған пеш қабырғалары арқылы жылудың ақауы, ГДж-ге тең:


Q1жылу = 4.896 ГДж


7) 100000кг (100т) сыйымдылыққа арналған пеш арқылы жылуды беру ақауы, ГДж:

Q2жылу = 4,293 ГДж


8) 100000кг(100т) сыйымдылыққа арналған пештің ошағынан шығынға кеткен жылу ақаууы, ГДж:

Q3жылу = 1,205ГДж


9) Пештің қаптауы арқылы жылуөткішпен барлық шығындалған жылуды есептейміз. Олар пештің қабырғаларынан, жаны және ошағы арқылы шығындалған жылудың жиынымен есептеледі


Qжылу = Q1жылу + Q2жылу + Q3жылу


Qжылу = 4,896+4,293+1,205=10,394 ГДж

  1. Балқыту аралығындағы жылудың шығыны (ашық тұрған ошақ

арқылы өткен жылу шығыны, газбен бірге шығындалған жылу, пештің қаптауы арқылы суытатын су және жылуөткізгішпен бірге шығындалған жылу), ГДж:


Qбалқыту.т = (Qжылу+Qсуытқыш + 0,5 ∙ Qух) ∙ kе ∙ τбе


мұндағы, kе – есептелмеген шығындардың коэффициенті, kе=1,1 – 1,2;


τе = 9504 сек; τб = 2160 сек; Qсу = 12 ГДж


Qбалқыту.т = (10,394+12+0,0295 hello_html_5a420fe8.gif0,5) hello_html_5a420fe8.gif 1,1hello_html_5a420fe8.gif 2160/9504=5,599 ГДж

  1. Электроэнергия шығынын доға болат балқытатын пештің балқу периодындағы жылу балансы теңдеуінен табамыз:


Qкіріс = Qшығыс


Qш+Qд+Qэкз+Qқ=Qб+Qб-қ+Qқ+Qух+QFe2O3+Qжылу+Qбалқыту.т


0,91924+Qд+49,96+0,884=133.5567+0.984102+1.634045+0.0295+10.2717+10.394+5.599


51.76 ГДж + Qд = 162,486ГДж Qд = 162,486 - 51,76 = 110,708 ГДж


Болат балқытатын доға пеште балқыту кезіндегі жылу балансының нәтижесін 1-кестеге енгіземіз.


1-кесте. Болат балқытатын доға пеште балқыту кезіндегі жылу балансы.


Кіріс жинағы


ГДж(%)


Шығын жинағы


ГДж(%)

1.Шихтамен келетін жылу (Qш)


Физикалық дене:

1.Болаттың (Qст)


2.Доғамен келетін энергия (Qд)


2.Қожбен бірге жоғалатын болаттар (Qст-шл)


3.Қождың (Qшл)


4.Газ өнімдерімен бірге кететін

жылу (Qух)


5.Fe2O3 бөлшектерімен кететін жылу (Fe2O3)


6.Жалпы жылу шығындары (Qтепл)


3. Экзотермиялық

реакцияның жылуы (Qэкз)


7.Балқытып қойып қою

кезіндегі жылу шығыны (Qмп)


4.Қожқалыптастырудың

жылуы (Qшл.обр)


Барлығы:


Барлығы:




9 ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС


Тақырыбы: Жылу берілуінің бөлімдерін есептеу.

Тапсырма: Тапсырмаңызға сәйкес жылу берілуіні бөлімдеріне есептеу жүргізіңдер.


Пештің жылу балансын есептеу

Бастапқы деректер:


Пештің жылу балансын жасау үшін Д.И. Менделеевтің формауласы бойынша мазут жануының төмен жылылығын табамыз (МДж):


Qpн = 0,339·Cp + 1,256·Hp - 0,109·(Op - Sp) - 0,225·Hp - 0,025·Wp


Құрамынан және ылғалды сақтау тәуелділігінде мазут жануының төмен жылылығы 35615-39805 кДж/кг шегінде өзгереді.

Кальцийлену пешінің жылу балансына есептеу жүргізу.


Жылудың келуі.

1) Отынның химиялық жылылығы, кДж/кг:


Qохж = Qpн· G / Pпештің (1)


мұндағы Qpн – мазут жануының төмен жұмыс жылылығы, кДж/кг;

G – мазуттың орташа сағаттық шығысы, 4158,0 кг/сағ.;

Pпештің – зерттеу кезеңі ішіндегі пештің орташа сағаттық өнімділігі, 43580 кг/сағ. тең.


2) Отынның физикалық жылылығы, кДж/кг:


Qофж= Cгаз · tм· G / Pпештің (2)



мұндағы Cгаз – мазуттың орташа жылу сыйымдылығы, Ст=2,1 кДж/(нм3·0С);

tм – мазуттың орташа температурасы, tм = 1000С.


3) Алюминийдің құрғақ гидрооксидімен жылылық, кДж/кг:


Qжқ =1,53·CAl(OH)3·tAl(OH)3 (3)


мұндағы CAl(OH)3 – алюминий гидрооксидінің орташа жылу сыйымдылығы, CAl(OH)3 = 1,04 кДж/(нм3·0С);

t Al(OH)3 – алюминий гидрооксидінің орташа температурасы, t Al(OH)3 = 500С.


4) Алюминий гидрооксидінің гигроскопиялық сумен жылылығы, кДж/кг:


Q су = Ссу · Gсу · tсу (4)


мұндағы Ссу – судың орташа жылу сыйымдылығы, Ссу= 4.19 кДж/(нм3·0С);

tсу – алюминий гидрооксидіндегі судың орташа температурасы, tсу=500С;

Gсу – гигроскопиялық судың шығысы, кг. Гидраттың ылғалы 13,7% болған кезде Ссу= 0,211 кг.


5) Тоңазытқыштан шығатын ыстық ауаның жылылығы, кДж/кг:


Qт.суық ауа. ж = 2(Cауа шығ · t ауа · Gауа.ж / Pпештің ) (5)


мұндағы Cауа.ж – ауаның орташа жылу сыйымдылығы, C ауа.ж = 1,3 кДж/(нм3·0С);

t ауа – тоңазытқыштан шығатын ыстық ауаның орташа температурасы, tауа = 348,30С;

Gауа шығ – ауаның шығысы, м3; G ауа шығ = 18900 м3.


6) Сорылатын ауамен жылылық, кДж/кг:


Qсор. ауа= к · Vжө · Cвоз · t ауа · Gгаз / Pпештің (6)


мұндағы к – ауаны сору коэффициенті, к=0,2 пайда болған жану өнімдерінің санынан;

Vжө – пайда болған жану өнімдерінің саны, Vпг = 14,07 м3/кг мазут;

Cвоз – ауаның орташа жылу сыйымдылығы, Cвоз = 1,3 кДж/(нм3·0С);

t ауа – сорылатын ауаның орташа температурасы, t ауа = 200С;

Gгаз – ауаның шығысы, м3; Gгаз= 4700 м3.


7) Пешке қайтарылатын айналма шаңымен жылылық, кДж/кг:


Qшаң= 2(Cшаң· tшаң· Gшаң_ / Pпештің) (7)


мұндағы Cшаң – шаңның орташа жылу сыйымдылығы, Cшаң= 0,96 кДж/(нм3·0С);

tшаң – шаңның орташа температурасы, tшаң= 1500С;

Gшаң – пештен шығарылатын шаңның саны, Gшаң= 45500 кг/сағ.






















10 ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС


Тақырыбы: Жылу шығысының бөлімдерін есептеу.

Тапсырма: Тапсырмаңызға сәйкес жылу шығысының бөлімдеріне есептеу жүргізіңдер.


Жылудың шығысы.

1) Пештен жербалшық болып шығатын жылылық, кДж/кг:


Qжерб= Gжерб·Cжерб·tжерб (1)


мұндағы Gжерб – пештен шығатын жербалшықтың шығысы; Gжерб= 1,0 кг;

Cжерб – жербалшықтың орташа жылу сыйымдылығы, Cжерб=0,96 кДж/(нм3·0С);

tжерб – пештен шығардағы жербалшықтың орташа температурасы, tжерб=708,70С


2) Алюминий гидрооксидінің гигроскопиялық суы булануының жылылығы, кДж/кг:


Qив = Gв · Rбқ (2)


мұндағы Gв – гигроскопиялық судың шығысы, кг/кг. Гидраттың ылғалы 13,7% болған кезде Gв= 0,211 кг.

Rбқ – бу қалыптасуының жасырын жылылығы, Rбқ=2493,05 кДж/кг.


3) Алюминий гидрооксидінің дегидрация жылылығы, кДж/кг:


Qд= Gд · Rд (3)


мұндағы Gд – гигроскопиялық судың шығысы; Gд=0,53 кг/кг;

Rд – дегидрацияның жасырын жылылығы, Rд=3632,73 кДж/кг.


4) Қайтатын пеш газдарымен жылылық, кДж/кг:


Qқайт= (Vқайт · Cқайт) / Pпештің · (tқайт · 1000) (4)


мұндағы (Vқайт · Cқайт) / Pпештің – өндірілген жану өнімдерінің және жылу

сыйымдылықтарының қайтатын газдардың температурасына сәйкес келетін сомасы, кДж/(кг·0С);

tқайт – қайтатын газдардың температурасы, tқайт=2140С.


5) Пештен шығарылатын шаңның жылылығы, кДж/кг:

Qшығ. шаң = 2 ((Gшаң · Cшаң) · tшаң) / Pпештің (5)


мұндағы (Gшаң · Cшаң) · tшаң) / Pпештің – шығарылатын шаңның үлес шығысы, кг/кг

tшаң – шаңның орташа температурасы, tшаң=1500С.


6) Корпус арқылы жылылықтың қоршаған ортаға шығынын отынмен шығарылатын жылудан 16% қабылдаймыз, кДж/кг:


Qос=0,16 · Qхтт


1-кесте. Кальцийлену пешінің жылу балансы



11 ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС


Тақырыбы: Пештегі қысымның шығынын есептеу.

Тапсырма: Тапсырмаңызға сәйкес пештегі қысымның шығынына есептеу жүргізіңдер.


2) 1,2-суреттерді салу.

3) 1-суретте қысымның шығын мәнін белгілеу.


Гидравлика сұйықтықта болатын қысымның төрт түрін ажыратады: геометриялық, пьезометриялық, динамикалық, біткен.


hello_html_3a8a9d32.jpg


Суреттегі сұйықтығы бар ыдыста 1 нүкте геометриялық қысыммен, немесе сұйықтықтың жоғарыдан төменге ауысуын көрсететін және осы нүктедегі сұйықтықтың потенциалды энергиясын көрсететін орын қысымымен hг сипатталады. Сұйықтық бағанының биіктігі жоғары болған сайын H, соғұрлым мөлшеріде жоғары hг. 2 нүктеде сұйықтықтың ыдыстан ағуын көрсететін пьезометриялық немесе статистикалық қысымға hП ие. Пьезометриялық қысым сұйықтықтың потенциалды энергиясын көрсетеді. Ыдыстан ағатын сұйықтықтың ағынында тұрған 3 нүкте қозғалатын сұйықтықтың кинетикалық энергиясын көрсететін динамикалық немесе жылдамдықты қысымға hд ие. Ыдыстың түбінде тұрған 4 нүктеде сұйықтық біткеннен кейін шартты түрде біткен қысым hПОТ бар.

1) 1 нүктеде газда бар геометриялық қысым hГ 1 нүкте арқылы өтетін 1 м2 көлбеу жазықтығына қатынасы бойынша ыдыста жасалған сыртқы ауа бағаны мен газ бағаны салмағының әр түрлілігі ретінде анықталуы мүмкін:


hГ=gH (ρаρГ), кг/м2 (1)


мұндағы g – ауырлық күшін үдету, м/сек2;

H – сұйықтық бағанының биіктігі, м;

(ρаρГ) – ауа мен газ тығыздығының әр түрлілігі, кг/м3.

hГ теріс мәні ыдыстың сұйылтуда немесе вакуумда тұрғанын көрсетеді. Ыдыстағы газдың қысымы атмосфералық қысымнан аз.


2) Газдың статистикалық қысымын ρ, кг/м2 көрсететін пьезометриялық қысым hп арнайы математикалық формуласы жоқ.

3) Динамикалық қысым hд мынадай теңдеумен көрсетілуі мүмкін:


hд2 /2 ·(ρг), кг/м3 (2)


мұндағы ω – газдың жылдамдығы, м/сек;

ρг – газдың тығыздығы, кг/м3.


4) Газдың қозғалыс жолы бойынша түрлі кедергілерді өтуге жұмсалған энергия көлемін анықтайтын біткен қысым hПОТ газдың қозғалысын анықтайтын қысыммен байланысты болуы тиіс, яғни динамикалық қысыммен. Әдетте, біткен қысым динамикалық қысымнан болатын функциямен көрсетіледі:

hПОТ=К w2 / 2 (ρг) (3)


мұндағы К – газ жолы телімінің кедергілерін сипаттайтын мөлшерсіз коэффициент.

hello_html_m457e524a.jpg


Бір түрден екінші түрге ауысуы.


12 ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС


Тақырыбы: Түтін шығаратын құбырдың биіктігін есептеу және түтін сорғыны таңдау.

Тапсырма: Тапсырмаңызға сәйкес түтін шығаратын құбырдың биіктігіне есептеу жүргізіңдер.


2) Түтін шығаратын құбыр пеште технологиялық барыс кезінде бөлінетін отынның жану өнімдері мен реакциялық газдар қозғалысы үшн қажетті сұйылтуды құруға мүмкіндік береді, пештің жұмыс кеңістігі, түтін өткізу жүйесі және жылу пайдалану қондырғысы арқылы оларды жеткілікті жоғары биіктікте қоршаған ортаға жоюмен. Көптеген жағдайда, химиялық өнеркәсіптегі пештерден шығарылатын газдар зиянды заттардан тұрады, олардың рұқсат етілетін концентрациясы өнеркәсіптік кәсіпорындарды жобалаудың санитарлық нормаларымен регламенттелген. Сондықтан, қажетті сұйылту бойынша құбырдың биіктігін анықтағаннан кейін жер бетіндегі газдың үлесті концентрациясын тексеру қажет. Рұқсат етілетін газдардың үлесті концентрацияларын құру үшін құбырдың биіктігін ұлғайту қажеттілігі жағдайында пеште қажетті сұйылту құру үшін құбырдың белгілі биіктігінде қайтадан гидравликалық есеп жүргізген жөн. Санитарлық техника мен өрттен қорғау талаптарына сәйкес түтін шығаратын құбырдың биіктігі 100 м радиустағы жоғары ғимараттың төбесінен 3-5 м биік болуы тиіс.

Химиялық өнеркәсіпте қолданылатын түтін шығаратын құбырлар агрессивті газдардан тәуелділікте олардың температурасы және биіктігі бойынша әр түрлі (1-сурет). Кірпіштен жасалған түтін шығаратын құбырлар 150 м ең жоғары биіктікке ие; олар арқылы өткізілетін газдардың рұқсат етілетін температурасы 8000С дейін. Темірбетонды құбырлар – ең жоғары биіктігі 200 м, газдардың рұқсат етілетін температурасы 2000С. Жай бетоннан жасалған құбырлар футеровка мен жылу оқшаулағыш болған кезде 5000С аса қызбауы тиіс.

Металлды футерленген құбырлар: ең жоғары биіктігі 60 м; рұқсат етілетін температурасы 8000С дейін. Пештерден агрессивті газдарды шығару үшін, бұзылған жағдайда құбыр бағанының кез келген бөлігін ауыстыруға мүмкіндік беретін арнайы тірек құрылымдарда орнатылған биіктігі 150 м дейін жекелеген тот баспайтын болаттан жасалған металл құбырлар қолданылады.


Есептер


1) Құбырдың аузындағы диаметрді dy (одан шығарда) мына формула бойынша анықтаймыз, м:


dy=4Vух.г./ πw (1)


мұндағы Vух.г. - өтетін газдардың сағаттық көлемі, м3/сек;

w – құбырдың аузындағы газдардың жылдамдығы, м/сек.

Есептеу кезінде құбырдың негізіндегі ішкі диаметр d0 құбыр аузының ішкі диаметрінен dy 1,5 есе көп, яғни


d0=1,5· dy (2)


Кірпішті, темірбетонды және футерленген металл құбырлары үшін ауыздың ең аз диаметрі dy= 800 мм кем емес болуы тиіс.


hello_html_m7fd6c58b.jpg


Сурет. Түтін сорғыш құбыр.

а – темірбитонды; б – кірпішті; в – металды;

1 – фундамент; 2 – тока төзімді футеровка; 4 – кеңістік; 5 – боров; 6 – шыңыстергіш;



13 ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС


Тақырыбы: Қабырға арқылы бір газдан екінші газға жылу таратуды есептеу.

Теориялық бөлімі:

1) Бір қабатты қабырға арқылы жылу өткізгіштікті есептеу:


q= (t1 - t2) / (δ / λ) , вт/м2 (15)


мұндағы a – жылу беру коэффициенті, вт/(м2·град);

λ – жылу өткізгіштік коэффициенті, вт/(м·гард);

δ / λ – қабаттың жылу кедергісі.


2) Екі қабатты қабырға арқылы жылу өткізгіштікті есептеу:

q= (t1 – t3) / (δ1 / λ1) + (δ2 / λ2) , вт/м2 (16)


3) Үш қабатты қабырға арқылы жылу өткізгіштікті есептеу:

q= (t1 – t4) / (δ1 / λ1) + (δ2 / λ2) + (δ3 / λ3) , вт/м2 (17)

Тәжірибелік бөлімі:


Жылу өткізгіштік коэффициенті λ және сыртқы қабаттарда температурасы t1 және t2 бар қалыңдығы δ қабырға арқылы жылу ағымының көлемін q анықтау. Егер соммарлық қалыңдығын және сыртқы қабаттар температурасын өзгертусіз бір қабатты қабырғадан қабырғалар қалыңдығы δ1 және δ2 және жылу өткізгіштік коэффициенттері температураға тәуелді еместігін ескере отырып, жылу өткізгіштік коэффициенттерімен λ1 және λ2 екі қабаттыға ауыстырса жылу ағыны тығыздығының көлемі қалай өзгереді:


14 ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС


Тақырыбы: Конвекциямен жылу таратуды есептеу, зерделеу.


Футерлеу арқылы жылу өткізгіштік жылуының шығыны


1) Қабырғалар төменгі және үстіңгі телімде түрлі қалыңдығының екі түрлі биіктігі бойынша телімге ие. Материал – магнезитті кірпіш. Науқанның соңына қабырғаларды футерлеу және жинақтау 50%-ға тозуы мүмкін, бастапқы қалыңдықтың 75%-ға тең футерлеудің есептік қалыңдығын қабылдаймыз. Футерлеудің ішкі беткі температурасы t1=16000С тең, үстіңгі бөлікті сыртқы беткі температурасын Т1-ге тең және Т2 төмен қабылдаймыз.

Пештің қабырғалары арқылы жылудың шығынын табамыз, вт/м2:

а) Жылу шығынын есептеу үшін жылу беру коэффициентін есептейміз, Вт/(м2·К):


а2=10+0,06·Т2 (1)


б) Қабырғалардың сыртқы бетінің аумағын есептейміз, м2:


F=π·Dk·Hпл/2 (2)


в) Магнезит жылу өткізгіштігінің коэффициенті тең


λм=6,28-0,0027·tср Вт/(м·К) (3)


г) Цехта 300С-қа тең температураны (Тос) қабылдаймыз:

qжылу= t1-Tос / δi/λi+1/a2 · (F · τp) (4)

i=1

мұндағы δi – қабаттың қалыңдығы, м;

λi – осы қабаттың орташа температурасы кезіндегі қабаттың жылу өткізгіштік коэффициенті, Вт/(м·К);

F – қабырғалардың сыртқы беткі аумағы, м2;

a2 – жылу беру коэффициенті, Вт/(м2·К).


Пештің жинағы арқылы жылу шығынын табамыз, вт/м2:

2) а) Жинақтың сыртқы бетінің аумағын мынадай формула бойынша анықтаймыз, м2:


F=π·[0,152· (Dk-δст)2+(Dk- δст)2]/2 (5)


б) Жинақтың жылу шығынын анықтау үшін 1,3 формулалар бойынша сыртқы беті мен жылу беру коэффициенті мәнін қолданамыз:


λхм=2,8-0,00087*1000; Вт/(м·К)


в) Мынадай формула бойынша жинақ арқылы жылу шығынын есептейміз (4):


3) а) Пештің көтермесі арқылы жылу шығынын анықтаймыз. Көтерменің ішкі бетінің температурасы 16000С, сыртқы (tпод) 2000С.

Көтерме конвекциясының жылу беру коэффициенті тең (төмен бетіне айналған).


а2=0,7(10+0,06· tпод) (6)


б) Көтерменің аумағын анықтаймыз Fпод:


Fпод=π·Dk·(Hпод δп), (7)

Hпод= δп + H + Hшл + 0,04 + 0,065 (8)


в) Көтерменің жылу шығынын анықтау үшін сыртқы беті мен формула бойынша аумақ мәнін пайдаланамыз (4):


n

qжылу= t1-Tос / δi/λi+1/a2 (F · τp)

a=15,4 F=104м2 τ=9504с Tос=300С t1=2000С


δ1=0,15м δ2=0,45м δ3=0,3м


λ1=4,3-0,003*200

λ2=6,28-0,0027*200

λ3=0,225-0,00022*200




































15 ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫС


Тақырыбы: Күрделі жылу таратуды есептеу.

Теориялық бөлімі:

Жылу тарату – жылу энергиясын ыстық денеден аса суық денеге немесе тікелей (байланыс кезінде), не қандай да бір материалдан бөлетін (дене немесе орта) кедергі арқылы таратудың физикалық барысы. Бір жүйенің физикалық денесі әр түрлі температурада болса, онда жылу энергиясын бір денеден екінші денеге термодинамикалық тепе-теңдігі түскенге дейін беру жүреді. Өздігінен пайда болатын жылу тарату аса ыстық денеден аса суық денеге жүреді, бұл термодинамиканың екінші заңы салдары болып табылады.

Әр түрлі жылу алмасу құрылғысы жұмысының нақты шарттарында жылу бір уақытта жылу өткізгіштікпен, конвекциямен және сәулеленумен беріледі. Мұндай құбылыс күрделі жылу алмасу деп аталады.

Қалыңдығы d бір қабатты жазық қабырғаны және 1 жылу өткізгіштігін қараймыз (12.1-сурет).


hello_html_m36dc3e72.jpg



12.1-сурет. Жазық қабырға арқылы екі сұйықтық арасында жылу тарату сұлбасы (а) және қабырғадағы температуралық жиекті анықтаудың графикалық әдісі (б)


Ыстық сұйықтық (орта) температурасы t´ж, суық сұйықтық (орта) t´´ж.

Ньютон-Рихман заңы бойынша қабырғаға ыстық сұйықтықтан (ортадан) берілген жылу саны мынадай түрге ие:


Q=a1 · (t´ж- t1) · F, (1)


мұндағы a1 – температурасы t´ж ыстық ортадан температурасы t1 беткі қабырғаға жылу тарату коэффициенті;

F – жазық қабырғаның есептік беті.








































Қолданылған әдебиеттер


Негізгі:


1. Крапухин В.В. «Печи для редких и цветных металлов»Металлургия 1981 г.

2. Вагин А.А.. Кривандин В.А.Прибытков ИА, Перлов Н.И. «Топливо, огнеупоры и металлургические печи» М, Метаялургия 1978г.

3. Долотов Г.ІХ, Кондаков ЕЛ. Печи и сушила литейного производства. - М.: Машиностроение, 1984. - 232 с.

4. Ливчевский В Л. Ошы және оныц жануы. - М.: Металлургиздат, 1959. - 398 с.

5. Мастрюков Б.С., Сборщиков Г.С. Теплофизика мегаллургнческих процессов: учебник. - М.: Металлургия, 1993. - 319 с.

6. Металлургическая тешютехника. Учебннк для вузов. В 2-х томах. Т. 1. Теорегические основыУ Кривандин В.А-, Арупонов Масгрюков Б.С. и др. - М.: Металлургия, 1986. - 424 с.


Қосымша:


1. Уткин Н.И., Металлургия цветыых мегаллов. М.( Металлургия 1985г.

2.Кривандин В.А., Марков БЛ. «Металлургические печи» М,Металлургия 1977г.

3. Гордон Г.М., Пенсахов ИЛ Пьшеулавлнвание «очяспса газов вцветной металлургңи» М., Металлургия 1977г.

4. Пяавка в жидкой ванне іюд рвд. Ванюкова А.В. М,, Метаялургия1989г.

5. Купряков ЮЛ. Автогеныая плавка медных концешратов во взвешенном состоянии М., Металлургия 1976г.

6.Основы пракгической теорин горенияУ Под ред. В.В. Померанцева. - Ленинград: Энфгоатомнздат, 1986.-312 с.

7.Теория, конструкции и расчеты металлургических печей. В 2-х томах. Т.2. Расчеш металлургнческих печейУ Под ред. В. Крнвандина, Б.С. Мастрюкова. — М.: Металлургия, 1986.-376 с

8.Электроплавнльные печи цветной металлургни/ Башевко В.В., Довской А.В., Соломахин И.М. - М.: Металлургня, 1971. - 320 с.




36



Автор
Дата добавления 28.06.2016
Раздел Другое
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров86
Номер материала ДБ-134548
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх