Инфоурок / Русский язык / Другие методич. материалы / Методика преподавания пословиц и поговорок на родном языке

Методика преподавания пословиц и поговорок на родном языке

Курсы профессиональной переподготовки
124 курса

Выдаем дипломы установленного образца

Заочное обучение - на сайте «Инфоурок»
(в дипломе форма обучения не указывается)

Начало обучения: 22 ноября
(набор групп каждую неделю)

Лицензия на образовательную деятельность
(№5201 выдана ООО «Инфоурок» 20.05.2016)


Скидка 50%

от 13 800  6 900 руб. / 300 часов

от 17 800  8 900 руб. / 600 часов

Выберите квалификацию, которая должна быть указана в Вашем дипломе:
... и ещё 87 других квалификаций, которые Вы можете получить

Получите наградные документы сразу с 38 конкурсов за один орг.взнос: Подробнее ->>

библиотека
материалов


Доклад на тему: «Методика преподавания пословиц и поговорок на родном языке»





Подготовила: Идрисова

Дилара

Хидирнабиевна.






Касумкент

2015 год

Мисалар чирунин методика.


Мисаларни, манияр хьиз, фольклордин лапдегьзаманайра тесниф жез башламишай жанр я. Мисалрай чаз халкьдин тежриба, акьул, камал- ч1ехида гъвеч1идаз гузвай насигьатар аквазва.

Гзаф мисалар, адет яз,халкьдин адетрихъ , йисан вахтарихъ,майишатдин к1валахрихъ. Инсанрин кеспи-сенятрихъ галаз алакъалу я.

Мисалар халкьдин хазина я. Абурукай ч1ал, литература,тарих, педагогика, къанажагъ ахтармишзавай алимри гегьеншдаказ менфят къачузва.

Илимда тестикьарзавайвал, мисал – им уьмуьрдин гьахъихъатдин кьилдин вакъиаяр умумиламишнавай къейд я.

Мисал гафарин къадакьар я, лугьуда лезгийри. Яни: рахадайла, мисалри предложенияр сад садахъ галк1урзава, абур къешенгарзава.

Лезги мисалар сифтте яз 1871-йисуз Темир-Хан-Шурада басма авур мамрачви Къазанфар-бегдин «Куьредин абжуз» ктабда гьатна. Ана ихьтин мисалар ава:

К1ел авур касдиз дуьньяда гьуьрмет жеда.

Илим инсандин камал я.

К1ел тавурди мез аваз лал я.

Кьве зат1уни итимдин акьулдин т1имилвал чирда: сад нубат алачиз рахун, садни нубат алайчкадал рахун тавун.

Сабурдин тар туькьуьл, емишар - верц1и жеда.( ва гьак1 мсб.)

Къазанфар-бегдин ктабда ганвай вири мисалар тикрар хъувунихъ кьве метлеб ава: сад лагьайди, абур чи мисалрин к1ват1алра дуьшуьш жезвач; кьвед лагьайди , к1елуниз, илим диз талукь мисалрик дерин мана ква , абур муаллимди вичин к1валахда ишлемишун лазим я.

Лезги мисалри дагъвийрин уьмуьрдин дар шарт1ариз ишара ийизва, къецепатан душманри вегьин мумкин тирди рик1ел хкизва, мукъаят хьун, четинвилер эхун мислят къалурзава.

Месела:

Дуст кьван душманни ава.

Са экв такуна ,буьркьуьдини рекьидач. 1

Лезги халкьдин мисалар сифте яз дериндай ахтармиш авур алим А.Гуьлмегьамедова къейд ийизвайвал, чпин манадин кьет1енвилериз ва туьк1уьр хьуниз килигайла, мисалар ихьтин кьилди-кьилди паяриз чара ийиз жеда:

  1. Уьмуьрдитайин са вакъиадиз ва я дуьшуьшдиз талукьмисалар-насигьатар( Алачир кар ийимир. Гьар акатайдаз сир ахъаймир. Ва мсб.)

  2. Са мус ят1ани хьайи , алай вахтунда физвай ва я гележегда жедай вакъиаяр, дуьшуьшар къейдзавай мисалар ( Дидеди велед патал вич ц1уз кадарда. Пис гаф инсанда гуьлле хьиз акьада. Ва мсб.)

  3. Ихтилатра гегьеншдиз ишлемишзавай ачух манадин тешпигьар ва гекъигунар тир мисалар ( Акунар алай к1елед гапур. Ац1ай гат1ал гишин кьиф. Фу мет1еллай кас.;ва мсб.)

  4. Уьмуь ва т1ебиатдин кьилин вакъиаярни гьалар умумиламишнавай мисалар- къейдер.(Кьел т1уьрда яд хъвада. К1араб квачир як жедач. Къекъвей к1ваче цаз акьада; ва мсб.)

Лезги ч1алаз араб, азербайжан, туьрк,урус вамаса ч1аларай хейлин мисалар атанва.

Ч1алан, интонациядин ва туьк1уьр хьунин жигьетдай лезги халкьдин мисалар хабардин ва эмирдин предложенийриз мукьва жеда. абурухъ гьам дуьз, гьамни айгьамдин мана ава.

Формадин жигьетдай лезги мисалар куьруь, сад ва я кьве предл-кай ибарат, гзаф вахтараэхирда рифма аваз, шиирдин къайдада лагьанваз жеда.

Лезги мисалриз чпин къенгепатан махсус лишанар, къурулуш хас я. И жигьетдай абур, А.Гулмегьамедова къейдзавайвал, пуд чкадал пай жезва: чпик квай гафар сад хьтин сесер ва я слогар тикрар хьуналди битавламишнавайбур; чпик квай гафарин манадакл битавламишнавайбур; и кьве жуьрединни такьатри санал битав-бур. Месела : Багъдин буба багъманчи я. Чин хьайила , уст1ар жагъида.

Лезги мисалрин ч1ехи пай рифмайриннигафарин манадин куьмекдалди битавламиш хьанва. Месела: Какаяр сана хайила, къакъраяр масана ядайди туш. Хамуз ваъ, як1уз килиг.

Адет яз, мисалар, кьилди предложенияр яз, ишлемишда. Абур гагь простой, гагь сложный предложенийрин къурулушда аваз ишлемишда. Месела:

  1. Тек тар тама тахьуй. Гьар хуьре са къеле эциг. 2

  2. Кьве шуьмягъ сад хьайила, к1ерец арадай акъатда. Гьарда са ч1ар гайит1а, квасадизни чуру жеда.

Мисалрин форма дегиш жезва: сложный предложенийрин формадалди лагьанвай са мисалдикай простой предложенидин формадалди лагьай кьве мисал арадал къвезва. Месела: К1валин ярашугъ – аял, суфрадин ярашугъ мугьман я.— К1валин ярашугъ аял я. Суфрадин ярашугъ мугьман я.

Алимри тестикьарзавайвал, лезги мисалрихъ чпин махсус формаяр ава. Месела: Ахвар такуна , квар хадач. Аял – кьеп1ина амаз, дана епина амаз вердишарна к1анда. Иридра алцума—садра ат1ут1.

Амма са бязи ктабра мисалар, чпин махсус форма вилив хуьн тавуна, ишлемишзава. Нетижада чал гекъигунар квай предложенияр дуьшуьш жезва. Месела : « Лезгийрин мисалар ва миск1алар» ктабда мисалрин эвез ихьтин предложенияр ганва:

Ам, тара авай т1иб хьиз , рахазва.

Ам, кака галай верч хьиз , ава. Ва ик1 мад. Гьелбетда, ибур мисалар туш.

Халкьдин махара мисалар булдалди ишлемишна. Мисалар литературадин махарик хейлин ква.

Мисалар чпин эсерра шаирри ва писательрини ишлемишзава. И карди абурун эсерар мана-метлебдин жигьетдай дерин. Ч1алан жигьетдай везинлу ва, эхирни, халкьдиз мукьва ийизва.

Шаирри ва писательри теснифнавай мисалар халкьдин сиверани гьатзава.

«Т1варун стха» шиирда Етим Эмина са куплет михьиз мисалралди теснифнава:

К1ежей мез я: к1ани патахъ рахада,

Гьарда вичин кар я: вичиз аквада.

Кьел гьи касди неда – гьада яд хъвада,

Сирке туьнт хьай хъапуниз зарар жеди.

Шаир Абдул Мут1алибова вичин са шиирда бубайрин мисалрикай ик1 кхьизва:

Вуч гаф ава чи бубай рин мисалриз,

Чна абур пакдиз кьиле тухузва.

Килиг, дуст, вун а ксарин камалриз:

Тек тар тама хьун тавурай лугьузва.

Мисалар инсанри чпин рахунра мягь кем ибараяр хьиз ишлемишзава. Гьавиляй мисалар, ибараяр хьиз, ч1ал 3 ахтармишзавай илимдин фразеология т1вар алай разделди чирзава.

Мисалар чирдай сифте тарсуна за зи суьгьбетда ихь тин меселаяр ачухарзава: «мисал» гафунихъ авай манаяр, халкьдин рик1 мисалрал хьун, мисалрин мана-метлеб, мисалар атунин тарихдин дибар, мисалри ч1ал девлетлу авун, мисалрин художественный кьетенвилер ва мсб.

Мисалриз фикир тагана, абур фикирда кьун тавуна, чавай дидед ч1алан девлетлувилиз, къешенгвилиз, адан визиндиз къимет гуз тежедайди лугьуда.

Мисалрин мана-метлебдин, абуру гузвай насигьатрин гъавурда аялар регьятдиз гьатун паталза абур са тайин тир текстиник кваз к1елзава.

Адет яз, мисалра жуьреба-жуьре пунктуациядин лишанар дуьшуьш жезвайди къалурда.

  1. Хабардин тамам ва тамам тушир, простой ва сложный предложенийралди лагьанвай мисалрин эхирда точка эцигда.(Ваз к1андат1а виртни фу, гъиле къачу пер-кьусу.)

  2. Са пай муькуь патаз акси фикир квай сложный, кьвед лагьай паюни сад лагьай паюнин мана ачухарзавай ва гекъигзавай сложный, са член ачухнавай, тамам туши рва сказуеми квачир предл-ралди лагьанвай мисалра тиреяр эцигда.( Дуст –чинал, душман кьулухъай рахада. Вири-- меле, Мегьрибан-- регъву.)

  3. Чпин манадик эмир, теклиф, гьейранвал ва айгьам квай предл-ралди лагьанвай мисалрин эхирда эверддин ишара эцигда. (Вишбра алцума – садра ат1ут1! Буьркьуьдан гъиле ч1ут гьатна!)

  4. Мисалрик квай прямой речь кавычкайра кьада.(«Вирт , вирт!» лугьуналди, сив ширин жедач.)

За мисалар манадин ва грам-динни стил-дин жигьетдай анализ авунинз кьет1ен фикир гузва. И вахтунда эвристический къайдадикай менфят къачуз жеда .

Мисалар дериндай чирун патал за аял риз ихьтин тапшуругъар гузва:

а) са темади талукь мисалар рик1ел хкун, лугьун ва я кхьин;

б) мисалар кваз суьгьбет мах, гьикая теснифун;

в) лезги мисалриз ухшар урус мисалар лугьун;

г) мисалрай ранг ядай гафар, гекъигунар жагъурун ва абур тетрадда кхьин. 4


Аялар чпин суьгьбетда мисалар ишлемишиз ва идалди чпин ч1ал девлетлу ийиз вердишарна к1анда.

Гьам мисалар чирзавай тарсуна, гьам гуьгъуьнлай къвезвай тарсара аялриз ц1ийи-ц1ийи мисалар чирна к1анда, абур лит-дин дафтарра кхьида. За ц1ийиз чирзавай мисалрин список кьазва.

Мисалри аялриз ахлакьдин, эстетикадин, зегьметдин тербия гуда, абурун зигьин ва чирвилер гегьеншарда, рахунрин ва кхьинрин ч1ал къешенг, девлетлу ийида.




Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 22 ноября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru


Общая информация

Номер материала: ДБ-093687
Курсы профессиональной переподготовки
124 курса

Выдаем дипломы установленного образца

Заочное обучение - на сайте «Инфоурок»
(в дипломе форма обучения не указывается)

Начало обучения: 22 ноября
(набор групп каждую неделю)

Лицензия на образовательную деятельность
(№5201 выдана ООО «Инфоурок» 20.05.2016)


Скидка 50%

от 13 800  6 900 руб. / 300 часов

от 17 800  8 900 руб. / 600 часов

Выберите квалификацию, которая должна быть указана в Вашем дипломе:
... и ещё 87 других квалификаций, которые Вы можете получить

Похожие материалы

Получите наградные документы сразу с 38 конкурсов за один орг.взнос: Подробнее ->>