Мевзу: Табили муреккеп джумлелер . Табили муреккеп джумлелер, онынъ багъ усуллары ве васталары.Муреккеп табили муреккеп джумлелер.

Предпросмотр материала:

hello_html_2636d1b1.gifhello_html_m713d91b4.gifhello_html_m457c31b4.gifhello_html_7e503f2f.gifhello_html_5334e6d.gifhello_html_cd647da.gifhello_html_58c2d891.gifhello_html_20dbc110.gifhello_html_7bd365d6.gifhello_html_m47c1eddc.gifhello_html_m178d222a.gifhello_html_m73b3f592.gifhello_html_m603d8f94.gifhello_html_7b76f842.gifhello_html_7b76f842.gif9 сыныф (ана тили)


Мевзу: Табили муреккеп джумлелер . Табили муреккеп джумлелер, онынъ багъ усуллары ве васталары.Муреккеп табили муреккеп джумлелер.

Макъсад:1. Янъы мевзуны анълатув;

2. чешит севиели мешгъулиетлер беджерюв;

3.ана тилимизге меракъ ве севги ашлав;

Донатув:дерслик, компьютер программасы……



Дерс кетишаты

1.Тешкелий анъ: селямлашув, дерс мевзусыны ве макъсадыны илян этюв.

2.Окъув фаалиетининъ мотивациясы.j0301252

Суаллер иле субет.(агъзавий)

Насыл джумлелерге муреккеп джумлелер дейлер?

Багъ усулларына коре насыл чешитлерге болюнелер?

Багъ васталарына коре насыл чешитлерге болюнелер?

Насыл джумлелерге тизме муреккеп джумле деймиз?


Текрарлав ичюн вазифе(язма)

Берильген джумлелерни девам этип тизме муреккеп джумле тизинъиз


Серин ель эсти…

Кунь чыкъты…

Талебелер дерске азырландылар..

Кузь кельди…



3.Янъы материалны огренюв

Оджанынъ сёзю:



Табили муреккеп джумлелер бири-бирине таби олып кельген эки къысымдан ибарет олурлар. Таби этиджи къысым - баш джумле, таби олгъан къысым – таби джумле олур.

Табили муреккеп джумлелерде баш ве таби джумле бири-биринен эки тюрлю багъ вастасынен багъланалар:

  • Багълайыджысыз, интонация вастасынен;

  • Багълайыджы васталарнен:


Джедвельнен чалышув.


дереджеликлер

багълайджылар


мунасебетчилер


Чюнки

Онынъ ичюн

Ки

Эгер


Да,де,



Мы, ми,


Сайын



Биле

ялгъамалар




Са, се .




Табили муреккеп джумлелерни схеманен косьтергенде, ашагъыдаки шартлы бельгилернен къулланыла:

Баш джумле - Таби джумле - hello_html_m7a868cf6.png




Табили муреккеп джумлелер

(манасына коре чешитлери)







ер себеп шарт

керилеме

айырыджы

нетидже


тамамлайыджы макъсат ошатув

тарз-арекет

хабер вакъыт

микъдар-дередже

муптеда




Диаграмма «Венна» иле вазифе

Табили муреккеп джумле

Тизме муррекеп джумле





тенъ адий джумлелерден ибареттир,

къысымлары бир-бирине бойсунмайып келелер

Баш ве таби джумледен ибареттир,

къысымлары бири-бирине

бойсунып келелер



Муреккеп;

Багълайыджылы;

Багълайыджысыз;




Оджа: Бугунь исе биз сизлернен табили муреккеп джумлелернинъ «Муптеда табили муреккеп джумле» чешити иле таныш оладжакъмыз.


Джумленинъ баш азасы муптеда акъкъында бильгилерни актуаллештирмек. (суаль-джевап шекилинде)


Муптеда джумленинъ насыл азасыдыр?

Муптеда насыл сёз чешитлеринен ифаделенир?


Исимфииль

сыфат

Исим

Замир

сайы



муптеда

Джедвель эсасында текрарлана
















Муптеда табили муреккеп джумле


Муптеда табили муреккеп джумлелерде таби джумленинъ муптедасы баш джумленинъ муптедасынен нисбетлешип келир.

Муптеда табили муреккеп джумле 2 тюрлю олур.

1. ким? не?

( -са,-се ), [ ].


Таби джумленинъ муптедасы -ким(замири) иле, баш джумленинъ муптедасы исе -О(замири) иле ифаделенир.

Меселя:

(Ким олимпиадада биринджиликни алса), [о,такъдирлене].

2.

[ ] ки, ( ).

Баш джумленинъ муптеда «бу», «шу» ишарет замирлери иле, хабери исе «олур» сезю иле ифаделенир.

Меселя:

[Тек шусы бар ки], (мен бугунь вазифени беджермедим).

Дерслик иле чалушув: с.50-51 ( къаиде ве мисаллерни окъув).

j0233018

Янъы мевзуны пекитюв ичюн вазифелер:

Группаларда иш

1 группа

Джумлелерни битиринъиз:

Энъ эсасы шу ки,….

Языкълар олсун ки,….

Ким олса да,…

Ким озюнинъ джесюрлигини сынап бакъмагъа истесе,..

2 группа

Схемаларгъа эсасланып джумле тизинъиз.


(Ким …-са),[ ]. [ Шусы бар] ки, ( ).


Олимпиада дакъкъасы:


  1. Ашагъыда берильген замирлернен джумлелер уйдурып язынъыз ве насыл джумле азасы олгъаныны бельгиленъиз


Мен, бу, озю, бойле, не, кимдир


  1. Ашагъыда берильген фразеологик бирикмелернен джумлелер уйдурунъыз


Балландырып айтмакъ, дадыны къачырмакъ, ёл ачмакъ


Компьютер программасы иле вазифелер беджерюв.


comp


Баш ве таби джумлени тапып,баш джумлени адий джумле киби, синтактик талиль этинъиз.

1. Къабаат кимде олса,о,разылыкъ сорамакъ борджлу.

2.Факъат шусы бар ки,Алим шенъ адалетли,Севиль исе агъыр табиатлы эди.

3.Тек шусы да бар ки, Исмет энъ теджрибели оджалардан бири.


93-юнджи иш. Метинни окъунъыз. Муреккеп джумлелерни сечип багъ усулына коре чешитини бельгиленъиз.


Дерснинъ екюни.

Суаль –джевап

  1. Табили муреккеп джумлелер насыл къысымлардан ибарет олурлар?

  2. Багъ васталарына коре насыл чешитлерге болюнелер?

  3. Манасына коре чешитлерини айтынъыз.

  4. Насыл джумлелерге муптеда табили муреккеп джумлелер дерлер?

  5. Бойле джумлелерде насыл ялгъама ве замирлер къулланыла?

Баалав.

Эвге вазифе: Агъзавий- с.50-51 къаидени менимсемек;

Язма- с.53, 95иш.






Краткое описание материала

Мевзу: Табили муреккеп джумлелер . Табили муреккеп джумлелер, онынъ багъ усуллары ве васталары.Муреккеп табили муреккеп джумлелер.

    DOCX

Файл будет скачан в формате:

    DOCX

Краткое описание материала

Автор материала

Аджигельдиева Гульназ Рефатовна

учитель крымскотатарского языка и литературы

  • На сайте: 11 лет и 2 месяца
  • Всего просмотров: 67290
  • Подписчики: 11
  • Всего материалов: 40
  • 67290
    просмотров
  • 40
    материалов
  • 11
    подписчиков

Настоящий материал опубликован пользователем Аджигельдиева Гульназ Рефатовна.
Инфоурок является информационным посредником. Всю ответственность за опубликованные материалы несут пользователи, загрузившие материал на сайт. Если Вы считаете, что материал нарушает авторские права либо по каким-то другим причинам должен быть удален с сайта, Вы можете на материал.

ИИ для создания материалов

Создавайте материалы с ИИ

Если готовые материалы не подошли — помогут нейросети

Конспекты, тесты, презентации, рабочие листы и другие материалы по ФГОС — под ваш урок, класс и цели занятия за пару минут.

Попробовать бесплатно

Выберите инструмент

~100

Нейросети могут ошибаться. Обязательно проверяйте ответы.

Другие материалы

Вам будут интересны эти курсы: