Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Конспекты / М.В Чевалковтын "Тегинен тегин jурбе" деп улгериле иш

М.В Чевалковтын "Тегинен тегин jурбе" деп улгериле иш


  • Начальные классы

Поделитесь материалом с коллегами:

«Улаган аймак» Муниципал ÿредÿлÿ «Улаганныҥ баштамы ÿредÿлÿ школы»









М.В Чевалковтыҥ «Тегинеҥ тегин jÿрбе» деп ÿлгериле иш
















Тургузаачызы: Бадыкина С.В.

Баштамы класстардыҥ ÿредÿчизи






Улаган jурт, 2015 j.


Тема: М.В.Чевалков-баштапкы алтай бичиичи

Амадузы: 1) Балдар баштапкы алтай бичиичиле,оныҥ jÿрÿми ле творчествозыла таныштырар;

  1. Кара башту албатызына килеҥкей, ajaрыҥгкай болорына, тилин тоорына, суурине тазыктырары;

  2. Балдардыҥ кöрÿм - шÿÿлтезин тереҥжидери, jиит ÿйе ишти сÿÿрине, санаалу, ойгор болорына ÿредери.

Керекту материал: сöзлик сöстöр, диопроектор, экран, ÿредÿчиге компьютер

Уроктыҥ бÿдÿми: jaҥы теманы ÿредери

Уроктык öдöр аайы

  1. Классты урокко белетеери.

-Бастырагар кöстöригерди jyмуп ийеле,кандый бир jакшы болгон кÿнди, jайды ба, айса келер jaҥы jылды ба сананып ийер. А эмди бÿгÿн урокто jакшы иштенерим, кöп билгирлер аларым деп кажыгарла санапып, бойыгарга кÿÿнзегер. Je, кöзигерди ачыгар.Мен слерлерге база jакшы иштенип, кöпти билип алыгар деп кÿÿнзейдим.

  1. Уроктык темазы ла амадузыла таныштырары.

-Кычыраарыныҥ урокторында слерлер алтай бичиичилердиҥ куучындары ла ÿлгерлерин кычырып, авторлоры керегинде билип, олор керегинде биледигер. Бÿгÿн бис урокто эҥ баштапкы алтай бичиичиле таныжарыс, оныҥ ÿлгери ажыра кижиник кылык jаҥдары керегинде куучындажарыс.

Ол кем болгоны керегинде биске билерге слердиҥ балдар болужар. Олор библиотекага jÿpÿп, биске jeтирÿ белетеп алган. Слерлер, араай отурып, лаптап угыгар.

( 1 - кы баланыҥ jетирÿзи)

-Кем керегинде куучындады...?

  • Кичинек тужында ол кандый болгон?

  • Jaкшы. Эмди биске белетеген jетирузин угактар.

( 2-чи баланыҥ jетирÿзи)

  • Михаил бичикке кемнеҥ, канайда ÿренип алды?

(Балдардыҥ каруулары - Андрыйан аказы кычырганда, кожо отуруп, таныктардыҥ аттарын сурап туратан.

Абыс Макарий бичик сыйлап берген

Ол öлöнгö, одынга барганда, jолой кычырып , бичикке ÿренип алган)

- Биске база jeтирÿ эдерге белетенген jетрÿзин угайлы.

(3-чи ÿренчиктиҥ jетирÿзи)

_ М.В.Чевалков кандый кылыкту улусты сÿÿбейтен, Jаратпайтан болгон эмтир?

  • Сÿрекей jaкшы белетенген балдар. Слерге jaaн быйан.

  1. Уроктыҥ темазы аайынча иш.

-Айдарда,баштапкы алтай бичиичи кем?

-Слер ол кижини кандый бÿдÿмдÿ ле кандый кылык jаҥду деп сананып туругар?

( узун сынду, курч кöстöрлу, ойгор санаалу)

Слайд-портрет

-М.В. 84 jaшкa jeтиpe jaжan, jооныбыскa jанысла баштапкы алтай бичиичи болгоныла jарлалган эмес, ол алтай албатызын ару-чек jадарына, иштенкей болорына jaaн тузазын jeтирген. Албатызын öрö кöдÿрерге бойыныҥ бичиичи jолын баштаарга ого орус учёный В.В.Радлов кöп болушкан. Туулу -Алтайда Р.Радловтыҥ адыла ороом адалган, М.В.Чевалковтыҥ адыла- библиотека адалган. М.В. Эҥ баштапкы бичиги бу «Чöбöлкöптиҥ jÿpÿми»

Слер бу бичигиле, öскöдö бичиктериле библиотеканаҥ алып таныжар аргаар бар.

слайд- бичиктери

  1. Амыралта.

  • Кичинек амырап ийектер. Слер айлыгарда эне-адагарга болужып jадыгар ба?

Нени эдип jадыгар? Jaкшы.

Эмди суулап барактар, сууны кöнöктöргö сузайлы, айылга апарадыс Одынды канайда jaрып турганын кöгузип беригер.( 1, 2, З.база ла 1,2.3., де база уч агаш jaрып ийектер)

-Суу бар, одын бар, отты салактар. Ыш трубанаҥ канайда чыгат. Ыш jайылат (балдар кöргÿзет)

V. Ӱлгерле иш

-Эмди бис М.В. «Тегиннеҥ тегин jÿрбе»- деп ÿлгериле таныжарыбыс. Слайд - тил темиктирери

а)Кычыраарынаҥ озо чын- jaрт кычырарга белетенерге иш

-Бу экрандагы сöстöрди чокым, jaрт, тÿрген айдып кычырар керек.

РАЛ-рал-рал тиҥ-тиҥ-тиҥ

Кузук алды тарал. Агашка чыкты тийинг.

б)Ӱлгерди танынаҥ балдар бойы кычырар.

В) Сöзлик иш.

-Балдар, кандый jaрт эмес сöстöр туштады?

(доского танып- jaртына чыгар)

Г) Ӱредÿчи ÿлгерди чокым-japт кычырганы

  • А, бу ÿлгерди кандый ÿнле кычырар керек, сÿÿнчилÿ бе, кунукчылду 6a?Jaкapy ба?

  • Мен,эмди кычырзам, слер лаптап, угугар, кару беригер.

-Чын, ÿлгерде биске jaкapy берип, ÿредип jaт.

Слайд - ÿлгер бöлинген

Д) Ӱлгердиҥ шÿÿлтези аайынча иш

-Эмди ÿлгердиҥ шÿÿлтезин кöрöргö, ÿлгерди тöртjолдыктап бöлип иштенектер.

  • Бу баштапкы бöлингенин кем кычыраар кÿÿнду?

(ÿренчиктердиҥ кычырыжы)

-Автор не деп jакарып туру?

(суранып, айыл сайын баспа, улустак jииргe бедиренбе)

Слайд- ÿлгер бöлинген

  • Бу jолдыктap бисти неге ÿредет, кижи кандый болбос учурлу?

(jaлкy болбозын, иштенип jyрзин деп.)

Слайд - ÿлгер бöлиги

Бу jолдыктарда, бичиичи, кандый сöстöрлö бисти ÿредет?

( салбайып jыртык, кирлÿ базып jypбec)

  • Алтай улуста мындый кеп сöс бар:

«Кижиниҥ ажы, аш эмес;бозогоны ла чыкса туш калар»

  • Jaман да болзо, бойыныҥ кöчöҥ болзын,

  • Jaман да болзо, бойыкныҥ айлыҥ болзын.

  • Слер авторло jöп пö, кажыла кижиниҥ бойыныҥ айлы jaкшы деп? -Кайда , кайда jÿрсе, слер jаныксап jадыгар ба?

Орус албатыда мындый jакшынак кеп сöс база бар:

«В гостях хорошо, а дома лучше». Улустыҥ айлында кандый да jaман болзо, де бойыкныҥ айлында артык.

-М.В. ÿлгерин учында кандый сöстöрлö божодот кычырып ийер.

Кöзиҥ барда, кöрÿп ÿрен, колыҥ барда, иштенип jyp.

-Бу сöстöрди канайда оҥдоп туругар?

-Чын ла М.В.Чевалков ÿлгерди боыйныҥ jÿрÿмиле колбогон.Ол аказынаҥ бойы кычырып ÿренип, иштеҥкей болгон учун - баштапкы,ады jарлу алтай бичиичи болды.

\/1.Бичикте ÿлгерле иш

А) Ӱлгерди ÿренчиктер танынаҥ кычыраары.

-Эмди бичикте 82 бÿкти ачып, ÿлгерди бойыгар танынаҥ кычырыгар. -Слер нöкöрлеригерле болужып jадыгар ба?

  • öмö -jöмö иштензе иш тÿрген барар ба, jaҥыскан иштензе бе?

  • б) Фишбоунла иш

-Кожо отурган нöкöлöригерле иштенип, бу балыктыҥ ÿстиги сööктöрине иштенкей кижи кандый болор керек ÿлгерге тайанып сöстöр бичигер, алды сööктöргö, jалку кижини кандый болгонын бичигер.

(Балдар фишбоунды бичийт)

-Кем иштеҥкей улустарды japтаган сöстöрин кычырып берер?

  • Эмди jалку кижиниҥ кылыктарын кычырып беригер.

(балдарды мактар)

В)Кеп сöстöрле иш.

  • Слерге кандый улус jaрайт?

  • Кандый кылыкту болор керек?

-Бастыра албатыда улустыҥ кандый ла кылык —jaҥдары керегинде айткан чечен сöстöри, кеп сöстöри бар деп билерис. Айдарда мен алтайлардыҥ кеп сöзин баштап айтсам, слер оны jeтиpe айдар деп ойноп ийели.

  • Иштенкейдиҥ колы ус- иштенбестиҥ-( тили ус).

*Ишти тилле этпей- (колло эт)

  • Канча кире иштезеҥ- (ончо кире аларыҥ).

Г) Балдарга темдектер тургузары

  • Слерге бу урок jaрады ба?

  • Иштеген балдар ижи аайынча темдек алар. Кемге бÿгÿн «беш» темдек тургускадый деп слер бодойдыгар?

-Чын, «бешти» бÿгÿн jaкшы ижиле алат ,

-Тöрткö иштенген балдар ,

VII. Уроктын тÿп шÿÿлтези

-Бис кем керегинде куучындаштыс?

-Ол кандый кижи деп билип алдыгар?

-Кандый jaкapy берет?

-Бис М.В.сöстöриниҥ учурын сананып, келер öйдö тузалу керектер эдип, тоомjыда jypep керек .

Слерлер jaкшы ÿренип, jaкшы керектер эдип, ады jолыгар албатыбыстыҥ ортозында ундулбай jypигер деп иженедим, кÿÿнзейдим.

А/И - Ӱлгерди чокым jaрт кычырар.



Автор
Дата добавления 27.01.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Конспекты
Просмотров126
Номер материала ДВ-384779
Получить свидетельство о публикации


Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх