Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Химия / Другие методич. материалы / Натрий және калий қосылыстары
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Химия

Натрий және калий қосылыстары

библиотека
материалов

hello_html_m39f4778c.gifhello_html_m7c650815.gifhello_html_4b6241be.gifhello_html_m10be8fd7.gifhello_html_3f05f9ed.gifhello_html_4934b63c.gifhello_html_m4d6c648d.gifhello_html_1cbc69d3.gif211 А.Байтұрсынов атындағы орта мектептің химия пәнінің мұғалімі Орынбаева Кенжегүл Маханбетқызы


Сабақтың тақырыбы: §63 Натрий және калий

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Периодты жүйенің заңдылықтарынан, атом құрылысы мен

металдың жалпы қасиеттері және s-элементтер туралы

білімдеріне сүйене отырып, оқушыларды натрийдің, калийдің

өздеріне тән қасиеттерімен таныстыру. Оқушыларды натрийдің,

калийдің қолданылуымен, олардың табиғаттағы және адам

өміріндегі маңызымен таныстыру арқылы білім мен дағдыларын

бір жүйеге келтіру.

Дамытушылық: Сілтілік металдар туралы білімдерін кеңейтіп, интерактивті

әдіс-тәсілдер арқылы оқушылардың өзара белсенділігін,ой-

өрісін,зейінін дамыту.

Тәрбиелік: Оқушылардың ойлау қабілеттерін жетілдіру, есте сақтау

қасиеттерін дамыту, жеке жумыс істеуге тәрбиелеу. Білімін

қолма-қол көрсете алу қасиеттерін ашу.

Сабақтың көрнекілігі: Интерактивті тақта, Д.И.Менделеевтің периодтық

кестесі, ғаламтор сайттары, маркер тақтасы, стикерлер.

Сабақтың құрылымы:

Оқушылар өз еріктерімен 4 топқа бөлінеді. Өр топ өз жетекшілерін сайлап алады. Әр топқа жекеленген тапсырмалар беріледі. Тапсырмаларды оқулықтан, ғаламтор сайттарынан слайдтар дайындау арқылы немесе маркер қағаздарына түсіру арқылы қорғап шығулары керек. Топ мүшелері түгел қатысуы керек. Топтарыдың дайындығына 10 минут беріледі. Әр топта жеке компьютер бар және бағалау парағы беріледі.

Сабақтың жоспары:


  1. Зерттеушілер тобы:

Натрий және калий элементерінің ашылу тарихы, жер қыртысында

таралу аймақтары, қосылыстары.


hello_html_m78b4e496.pnghello_html_2f9cab39.png

hello_html_m2addb2b9.jpg






Дэви Гемфри
(1778-1829)

1807 жылы ағылшын химигі Дэви қатты күйдіргіш калиді электролиздеу арқылы калийді бөліп алды және оны «потассий» (лат. potassium; бұл атау әлі күнге ағылшын, француз , испан, португал тілдерінде қолданылады). В 1809 жылы Л. В. Гильберт «калий» (лат. kalium, араб. аль-кали —ПОТАШ)


Калий

809

Калий бос күйінде кездеспейді. Ол сильвинит

KCl•NaCl, карналлит KCl•MgCl2•6H2O, сондай-ақ

кейбір өсімдіктердің күлдерінде K2CO3 (поташ)

кездеседі. Калий барлық өсімдіктердің құрамында

кездеседі.



Натрий

hello_html_m57585554.jpg

Біздің планетамызда таралу бойынша натрий барлық

элементтердің ішінен алтыншы орынды алады. Оның

үлесіне жер қыртысы массасының 2,64 %-ы

тиесілі. Мұхит суларында шамамен 2,8 % натрий

хлориді бар,ішкі теңіздерде оның мөлшері одан да

жоғары. Біздің елімізде көптеген тұзды көлдер мен

тас тұздарының (галит) шөгінділері бар. Олар натрий хлоридін өндірудің көзі болып табылады. Оның ең мол қоры – Каспий ойпатынды, Арал маңында, Ертіс өзенінің жағалауында. Қазақстанда Алматы, Қызылорда облыстарында мирабалитті hello_html_27d4c604.gif ірі кен орындары бар. Іле ойпатында және Балқаш маңында содалық көлдер бар, оларда (судың құрамында) натрий карбонаты hello_html_m5566dc22.gif болады.

онлрро.jpg










  1. Физиктер тобы:

Натрий және калий элементтерінің Х.Э.П.Ж орны, атом құрылысы,тотығу

дәрежелері, валенттілігі және физикалық қасиеттері жайлы мәлімет

дайындау.






Натрийдің физикалық қасиеті:

  • Сынаппен сұйық құйма амальгама түзеді

  • Балқу температурасы 97,83,қату температурасы 886

  • Керосинде

  • ауада NaOH қабықшасымен қапталады,жылтырлығын жоғалтады

  • Ақ күміс түсті металл,жұмсақ(пышақпен кесіледі)



hello_html_2feb3e7b.pnghello_html_m684f153f.png











Калийдің қолданылуы

  • Құймасы атомдық реакторларда сұйық металдық жылу тасымалдағыш ретінде қолданылады;

  • Тыңайтқыш ретінде пайдаланамыз;

  • Оның қосылыстары жалынды күлгін түске бояйды;


Натрий мен калийдің ұқсастықтары

  1. Суда женіл, оңай балқиды.

  2. Ауада олар оңай тотығады.

  3. Иілгіш, жұмсақ, созылғыш болып келеді.

  4. Сұйық күйінде электр мен жылуды жақсы өткізеді.



Техника қауіпсіздік ережелері


Натрий және калиймен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережелерін қатаң сақтау қажет. Оларды қолмен ұстауға болмайды, теріні күйдіреді. Қалдықтарын су құбырларына немесе қоқыс салатын кәрзеңкеге тастауға болмайды, өйткені тұтанып жанып, тіпті қопарылуы мүмкін.


  1. Биологтар тобы:

Натрий және калий элементтерінің тірі ағзадағы рөлі, маңызы жайлы деректер әзірлеу.


  • Натрий және калий тіршілікке қажетті элементтер. Олар адам ағзасында үнемі болады және ферменттер, гармонда, дәрумендер құрамына кіреді: H, O, Ca, K, Na, Mg, Cu, Fe, Zn. Олардың жетіспеушілігі адамның қалыпты өмір сүруін бұзады.

  • Адам ағзасында орташа есеппен 140г калий және 100 г натрий кездеседі. Тамақпен бірге біз күнделікті 1,5 г-нан 7 г-ға дейін калий және 2 г-нан 15 г-ға дейін натрий иондарын қабылдаймыз. Na+ иондарына деген қажеттіліктің жоғарылығы сондай оларды тамаққа арнайы салу керек (ас тұзы түрінде).


Биологиялық рөлі

Натрий - оны адам ас тұзына қабылдайды. Ас тұзы пайдалы екен деп қалай болса, солай пайдалана бергеннің жөні жоқ.Тұз кейбір жағдайда дос болудың орнына қас бола кетеуі мүмкін. Сондықтан да тұзды аз мөлшерде пайдаланған дұрыс. Тұзсыз тамақты яғни, диетаны тек дәрігерлердің уйғаруымен пайдалануы керек. Натрий ағзадагы осмос қысымын реттеп тұрады.

hello_html_m48a25f5a.jpghello_html_4bb848ee.jpg






hello_html_143bb91b.jpghello_html_m4df3dd49.jpg





hello_html_384eeb8f.jpg




hello_html_m14bf14cf.jpghello_html_m2825daef.jpg






Биологиялық рөлі


Калий — маңызды биогенді элемент, әсіресе өсімдіктер әлемінде. Топырақта калий жетіспесе өсімдік өте нашар дамиды. Өнім түсімі азаяды, сондықтан 90 % өндірілген калий тұздары тыңайтқыштар түрінде қолданылады.




hello_html_m5ce3081f.jpghello_html_6e3c5e1d.jpg

пао.jpgkaliy





12407846_rawproduct

hello_html_m68f846f8.jpg






  1. Химиктер тобы:

Бұл элементтердің химиялық қасиеттері туралы айту, алу жолдары, қолданылуы. (Тәжірибе көрсету)


  • Натрий,калий, өзге сілтілік металдар сияқты типтік металдық қасиеттер көрсетеді. Өте белсенді, электрондарын оңай береді.

  • Күшті тотықсыздандырғыш болып табылады.


Алынуы


Натрий,калийді басқа сілтілік металдар сияқты балқытылған хлоридтерден немесе сілтілерден электролиз жолымен алады.:


2NaCl = 2Na+ + Cl20 2KCL = 2K+ + Cl2o

Na+ + e- = Na K+ + e- = K

2Cl- - 2e- = Cl2 2Cl- — 2e- → Cl2

4OH- - 4e- = 2H2O + O2 4OH- — 4e- → 2H2O + O2


Химиялық қасиеттері

2Na + S = Na2S

2Na + H2 = 2NaH

2Na + O2 = Na2O

2Na + 2H2O = 2NaOH + H2↑


picture


2K + 2H2O= 2KOH + H2

ewomwo

KOH + Na = NaOH + K





  1. Әр топ өз тапсырмаларын 3-5 минут қорғайды.

  2. Бағалау:

I топ II топты

II топ III топты

III топ IV топты

IV топ I топты

Бағалау “Екі жұлдыз, бір тілек” және топ басшыларындағы бағалау парағы арқылы жүргізіледі.

  1. Сабақты бекіту: Сабаққа “аудармашы” қатысып отыр. Ол кісіге түсініксіз жайттарды толықтырып, түсіндіріп беруіміз кажет.

Аудармашы:

  1. Біз ағайынды 5 жігітпіз, бесеуімізде өткір, кез-келген адаммен оңай араласатын ашық - жарқын жігіттерміз. Кейбір көре алмаған жігіттер бізді жүрген жерін сілтейді, тындырады деп өсек айтады. Мінезі толмай онша маңызды жүйеге істемейтін Латиф деген ағам азулы қызға үйленді. Ал ағам Нартай істемеген жұмысы жоқ: аспаз да болды, шыны да жолады, қазір тұрмыстық көрсету комбинатында директор. Менің өзім ауыл шаруашылығында оның ішінде егін жағында істеймін. Екі інім Рәнтай мен Сартай “жігітім” дей берсең тұтана кетеді, қызбалы. Бағына қарай жақсы қыз кездессе, жақсы болар еді, өздері автоматпен сигнал беру жағында жұмыс істейді. Мен және 5 ағайыным кім?

  2. Формуласы берілген заттардың аты қалай аталады?

NaCl

KCl

hello_html_47a41f70.gif

hello_html_78380bb9.gif

NaOH

KOH

hello_html_m4a3f9d4a.gif

hello_html_746d46c5.gif

hello_html_27d4c604.gif

hello_html_m5566dc22.gif

NaHhello_html_m60c78402.gif

KCLhello_html_m42a1a301.gif

KMn hello_html_29aa3f78.gif

Әр топқа “аудармашыдан” хат келеді. (Электронды пошта арқылы есептер беріледі)

  1. Өзін өзі бағалау. Электронды оқулық арқылы тест жұмысын беру. Жауабы бірден анықталады.

  1. Рефлексия

Сабақ туралы өз ойларын, жеке топ жайлы ойларын қорытып смайлик немесе қысқаша сөйлем арқылы көрсету.

  1. Үйге: §6.3 оқу №7 есеп

Автор
Дата добавления 10.01.2016
Раздел Химия
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров1820
Номер материала ДВ-322206
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх