Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Научные работы / Научная работа по казахскому языку на тему "Қазақ халқының салт-дәстүрлері"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 26 апреля.

Подать заявку на курс
  • Другое

Научная работа по казахскому языку на тему "Қазақ халқының салт-дәстүрлері"

библиотека
материалов
Қазақ халқының салт-дәстүрлері
Басты мақсатымыз: Қазіргі уақытта кәптеген салт дәстүрлеріміз ұмытылып жатыр....
Кіріспе бөлімі
Отбасы, тұрмыс дәстүрлері Негізгі тақырыптар Үйлену салттары Тәрбие дәстүрлер...
Отау көтеру Қыз танысу Жар-Жар Беташар Қыз ұзату Үйлену салттары
Тәрбие дәстүрлері Шілдехана Тұсаукесер Сүндет тойы Құлақ тесу Тыштырма Тілашар
Отбасы, тұрмыс дәстүрлері Әдеп Белкөтерер Кәде Байлау
Қыз танысу “Күйеу келтір, қыз ұзат, тойыңды қыл, қыз таныстар ө қызыққа жұрт...
Қыз ұзату “Қыз ұзату” (салт, той). “Ұлын – ұяға, қызын – қияға қондыру” – ата...
Жар-жар Жар-жар (ғұрып). Ұзатылған қыз тойында қыз-жігіттер тобы кететін қызд...
Беташар Беташар (дәстүр). Жаңа түскен келінді “беташар” дәстүрі жасалмай ешкі...
Шілдехана Шілдехана – өмірге адам келгенінің және оған қуанудың бір белгісі....
Сәбиді бесікке салар кезде бесіктің түбегі тұратын тесіктен кұрт, ірімшік, т...
Тұсаукесер Тұсауыңды кесейін, Кұрмеуіңді шешейін Сәбиді қаз тұрғаннан кейін т...
Тілашар Тілашар (дәстүр). Тілашар тойына арнап шашу шашады. Әр отбасы баласы...
Сүндет тойы Сүндеттеу (салт). Һәм оның атқа мінер, сүндет тойы, Тойға сойған...
Құлақ тесу Қыздың құлағын тесу – дәстүрге енген ежелгі ғұрыптың бірі. Әдетте...
Әдеп Әдеп (дәстүр, тәрбие). «Әдепті дегенше, әдемі десейші» (Мәтел). Үлкен-кі...
Белкөтерер «Тоқсан көремін деген жасым ба еді, Быламық ішейін деген асым ба е...
Кәде Кәде ( дәстүр). «Қалыңсыз қыз болса да, кәдесіз күйеу болмайды» (мақал)....
Байлау Байлау (салт). «Бері кел, байлан мынаны!». Қазақтың мәрттік, мырзалық,...
Жоба жұмысы «қазақ халқының салт-дәстүрлері» Тоб И-11 1 курс Абраева Меруерт...
23 1

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Қазақ халқының салт-дәстүрлері
Описание слайда:

Қазақ халқының салт-дәстүрлері

№ слайда 2
Описание слайда:

№ слайда 3 Басты мақсатымыз: Қазіргі уақытта кәптеген салт дәстүрлеріміз ұмытылып жатыр.
Описание слайда:

Басты мақсатымыз: Қазіргі уақытта кәптеген салт дәстүрлеріміз ұмытылып жатыр.Сондықтан,біздің басты мақсатымыз- ұмытыла бастаған салт дәстурді еске алу.

№ слайда 4 Кіріспе бөлімі
Описание слайда:

Кіріспе бөлімі

№ слайда 5 Отбасы, тұрмыс дәстүрлері Негізгі тақырыптар Үйлену салттары Тәрбие дәстүрлер
Описание слайда:

Отбасы, тұрмыс дәстүрлері Негізгі тақырыптар Үйлену салттары Тәрбие дәстүрлері Авторлар

№ слайда 6 Отау көтеру Қыз танысу Жар-Жар Беташар Қыз ұзату Үйлену салттары
Описание слайда:

Отау көтеру Қыз танысу Жар-Жар Беташар Қыз ұзату Үйлену салттары

№ слайда 7 Тәрбие дәстүрлері Шілдехана Тұсаукесер Сүндет тойы Құлақ тесу Тыштырма Тілашар
Описание слайда:

Тәрбие дәстүрлері Шілдехана Тұсаукесер Сүндет тойы Құлақ тесу Тыштырма Тілашар

№ слайда 8 Отбасы, тұрмыс дәстүрлері Әдеп Белкөтерер Кәде Байлау
Описание слайда:

Отбасы, тұрмыс дәстүрлері Әдеп Белкөтерер Кәде Байлау

№ слайда 9 Қыз танысу “Күйеу келтір, қыз ұзат, тойыңды қыл, қыз таныстар ө қызыққа жұрт
Описание слайда:

Қыз танысу “Күйеу келтір, қыз ұзат, тойыңды қыл, қыз таныстар ө қызыққа жұрт ыржыңшыл” ( Абай). Ұзатылған қыз өз босағасынан аттанар бұрын жеңгесін ертіп туган туыстарын аралап, көреді. Мұны дәстүр бойынша “қыз танысу” дейді. Кыздың барған үйі оған кұрмет көрсетіп, жақсы тілектер тілеп, бағалы киім, дүние-мүлік, жақсы тағымдар беріп аттандырады. Бұл бұрын халық арасында өте жарасты дәстүр болып қалыптасқан.

№ слайда 10 Қыз ұзату “Қыз ұзату” (салт, той). “Ұлын – ұяға, қызын – қияға қондыру” – ата
Описание слайда:

Қыз ұзату “Қыз ұзату” (салт, той). “Ұлын – ұяға, қызын – қияға қондыру” – ата-ананың тілегі әрі парызы. Соның ішінде қыз ұзату – үлкен той, думан әрі қызық. Қызды алуға құда (тақ санмен) бес не жеті кейде одан да көп адам келеді. Мұның ішінде бас құда, құдалар және күйеу жолдас болады. Солтүстік және Орталық Қазақстанда тек ер адамдар барады. Құдалар әдетте кешкілік баруы керек. Жақын адамдар құданы үйіне шақырады.Оның алдында қыз “Қоштасу жырын”, жастар “Жар-жар”, “Ау-жар”, “Аушадияр” айтылады.

№ слайда 11 Жар-жар Жар-жар (ғұрып). Ұзатылған қыз тойында қыз-жігіттер тобы кететін қызд
Описание слайда:

Жар-жар Жар-жар (ғұрып). Ұзатылған қыз тойында қыз-жігіттер тобы кететін қыздың көңілін аулап, бара жатырған жағында да осындай жақсы жайлар болатынын өлеңмен айтысады. Сонымен бірге олар қыздың бақытты, елге сыйлы болуына тілектестік білдіреді. Мұның бәрі өлеңмен айтылатындықтан “Жар-жар” қызықты болып естіледі.

№ слайда 12 Беташар Беташар (дәстүр). Жаңа түскен келінді “беташар” дәстүрі жасалмай ешкі
Описание слайда:

Беташар Беташар (дәстүр). Жаңа түскен келінді “беташар” дәстүрі жасалмай ешкім көре алмайды. Оны көру үшін әдейі “беташар” жасалады. Жас келіннің екі жағында екі көргенді келіндері тұрады. Мұнда “Беташар” жыры айтыла отырып, келінге оның атасы, енесі, оның басқа туыстары таныстырылып, келін оларға сәлем жасайды. Сәлем жасаған адамдар “көрімдік” береді. Бет ашатын жігіт ән-жырды желдірте, көңілді көтере жыр төгуі керек.

№ слайда 13 Шілдехана Шілдехана – өмірге адам келгенінің және оған қуанудың бір белгісі.
Описание слайда:

Шілдехана Шілдехана – өмірге адам келгенінің және оған қуанудың бір белгісі. “Ұл туғанға күн туады”, “Қыз туғанға ай туады” деп бала туғаннан сүйінші сұраушылар ұл туса – “атұстар”, қыз туса – “көйлек тігер” деп хабарлайды. Осы сөздің өзінде де қазақтың сыпайы сөйлейтін әдептілік мінезі, мәдениеттілік қалпы тағы аңғарылып тұрған жоқ па!

№ слайда 14 Сәбиді бесікке салар кезде бесіктің түбегі тұратын тесіктен кұрт, ірімшік, т
Описание слайда:

Сәбиді бесікке салар кезде бесіктің түбегі тұратын тесіктен кұрт, ірімшік, тәттілер өткізіп “тышты, тышты” деп ырым жасайды және оны “тыштырма” деп атайды. “Тыштырманы” әйелдер ырымдап бөлісіп алып, бала-шағаларына үлестіріп береді. Тыштырма

№ слайда 15 Тұсаукесер Тұсауыңды кесейін, Кұрмеуіңді шешейін Сәбиді қаз тұрғаннан кейін т
Описание слайда:

Тұсаукесер Тұсауыңды кесейін, Кұрмеуіңді шешейін Сәбиді қаз тұрғаннан кейін тез жүріп кетсін деген тілекпен жасалатын ғұрып, ырым. Ол үшін арнайы ала жіп дайындалады. Сол жіппен баланың аяғын кәдімдей тұсап оны аяғын жылдам басатын әйелге қидырады. Сүріншек, жайбасар адамдарға кестірмейді. Тұсауы кесілген баланы қолынан ұстап тез жүгіртеді, шашу шашылады. Тұсау кесердің жібін дайындаудың бірнеше түрлері, жолдары, сенімдері де бар. Көбейіп, көгере берсің деп көк шөптен есіп жасайды. Бай болсын деп малдың тоқ ішегінен де өреді. Адал болсын деп ала жіптен де жасайды.

№ слайда 16 Тілашар Тілашар (дәстүр). Тілашар тойына арнап шашу шашады. Әр отбасы баласы
Описание слайда:

Тілашар Тілашар (дәстүр). Тілашар тойына арнап шашу шашады. Әр отбасы баласы жеті жасқа толған соң медресеге, мектепке оқуға береді. Бұл да бала өміріндегі елеулі оқиға, есте қаларлық елеулі кезең болып табылады. Осы күні балаға жаңа киім кигізіп, оқу жабдықтарын дайындап, шағын той жасайды. Мұны дәстүрлі «тілашар» тойы деп атайды. Үлкен-кішілер балаға өсті, азамат болды, «ғалым бол», «ақын бол» деген сияқты тілек білдіріп, бата береді. Жаңа киіміне байғазы, тағамдар ұсынады.

№ слайда 17 Сүндет тойы Сүндеттеу (салт). Һәм оның атқа мінер, сүндет тойы, Тойға сойған
Описание слайда:

Сүндет тойы Сүндеттеу (салт). Һәм оның атқа мінер, сүндет тойы, Тойға сойған үйінің жылқы, қойы. (С. Торайғыров) Еркек баланы тақ жасында яғни 3,5,7 жасында сүндетке отырғызады. Сүндеттеудің денсаулыққа, тазалыққа да пайдасы зор. Бұл рәсімнің “сүндет тойы” деген сияқты жөн-жоралары болады, “қайырлы, құтты болсын” айтылып, шашу шашылады. Сүндет міндеті бұрын қожа, молдаларға ғана тапсырылса, қазір оны дәрігерлер де жасай береді. Бұрынғы кезде ауқатты адамдар бала сүндеттегенде үлке той жасаған. Оны “сүндет тойы” деп атайды. Бұл дәстүр оңтүстікте әлі де сақталған.

№ слайда 18 Құлақ тесу Қыздың құлағын тесу – дәстүрге енген ежелгі ғұрыптың бірі. Әдетте
Описание слайда:

Құлақ тесу Қыздың құлағын тесу – дәстүрге енген ежелгі ғұрыптың бірі. Әдетте бойжеткеннің немесе балиғатқа толған қыздың (9 жас, кейде одан да ертерек) құлағын тесу үшін қыздың шешесі, жеңгелері, апалары жиналады. Құлақты уқалап, жанын кетіріп, қыздырылған жуан инемен немесе кәдімгі тарымен теседі. Ол үшін екі тарыны құлақтың сырғалығының екі жағынан бірінің тұсына бірін дәл келтіріп уқалайды. Бір қызығы тесілген құлаққа қызыл иттің жүнін есіп өткізеді. .Халық ұғымында қыздың құлағын тесу – оны сүндеттеумен бірдей деген қағида бар. Бұл – халық сөзі.

№ слайда 19 Әдеп Әдеп (дәстүр, тәрбие). «Әдепті дегенше, әдемі десейші» (Мәтел). Үлкен-кі
Описание слайда:

Әдеп Әдеп (дәстүр, тәрбие). «Әдепті дегенше, әдемі десейші» (Мәтел). Үлкен-кіші болсын әдеп сақтау халықтық тәлім-тәрбиенің аса үлгілі, тәрбие ісіндегі қалыптасқан заңы, жолы бар ерекше қасиетті тәлімдік дәстүрі. Мысалы, үлкеннің жолын кеспеу, бұрын сөйлемеу, келінге сыпайы сөйлеу, ата алдындағы иба, халық ортасындағы инабат, мешіт ішіндегі әдептілік, сәлем беру, сәлем алу жолы тағы сол сияқты адамгершілік, сыйлау, сыйласу халқымыздың ертеден келе жатқан әдеті әрі ғұрпы. Бұлардың бәрі жасына қарамастан тәртіп, тәрбие жолына үздіксіз әрі үзіліссіз қызмет етіп келеді. Әдептілік – әр адамның бет бейнесі, өзін-өзі таныту жолындағы іс-үлгісі, адамның қасиеті екені сөзсіз.

№ слайда 20 Белкөтерер «Тоқсан көремін деген жасым ба еді, Быламық ішейін деген асым ба е
Описание слайда:

Белкөтерер «Тоқсан көремін деген жасым ба еді, Быламық ішейін деген асым ба едің» – деп, баяғы қариялар айтқандай жасы жеткен адамдар тісі болмаған соң тамақ жей алмайды. Мұндай жағдайда осындай адамдарға арнап «белкөтерер» деген тағам дайындалады. Бұл әрі жұмсақ, әрі дәмді, нәрі мол қазы, сарымай, жент, қымыз, ақ ірімшік, бал, тағы сол сияқты тамақтардан әзірленеді. «Белкөтерер» аурудан жаңа тұрған адамдарға, сол сияқты «Наурыз», «Айт» күндері де үлкендерге әдейі тартылады.

№ слайда 21 Кәде Кәде ( дәстүр). «Қалыңсыз қыз болса да, кәдесіз күйеу болмайды» (мақал).
Описание слайда:

Кәде Кәде ( дәстүр). «Қалыңсыз қыз болса да, кәдесіз күйеу болмайды» (мақал). Айтта, ойын-тойда тағы сол сияқты ажарлы, базарлы мейрамдарда берілетін сыйды немесе алымды «кәде» деп атайды. Кәде - ойын-тойдың әсіресе құдалық, келін түсіру тойларының гүлі, ажары. Оны сұрауға, талап етуге әркімнің хақы бар. Ұлт мәдениетінде кәде түрлері өте көп және оның ереже, жолы, заңы бар. Кәде беру – міндет. Өйткені жазылмаған заңымызда «ат өлсе де, кәде өлмейді» деген атамыздан қалған аталы сөз бар.

№ слайда 22 Байлау Байлау (салт). «Бері кел, байлан мынаны!». Қазақтың мәрттік, мырзалық,
Описание слайда:

Байлау Байлау (салт). «Бері кел, байлан мынаны!». Қазақтың мәрттік, мырзалық, азаматтық қасиетін білдіретін салттарының бірі – байлау. Соғып алған аңды кездескен кісіге сыйлау, олжаны, тауып алған дүниені (затты) жанындағы адамға ұсыну ежелден қалыптасқан ұлттық әдет. Бұл салтты бұзу адамгершілік әдебінен аттау ретінде жазаға тартылады, сөгіс жарияланады немесе ел алдында бетке басылады. Дегенмен мұндай жағдайда аңшы адамның алғашқы олжасы болса, ол «байлануға» жатпайды, керісінше оған «құтты болсын» айтады

№ слайда 23 Жоба жұмысы «қазақ халқының салт-дәстүрлері» Тоб И-11 1 курс Абраева Меруерт
Описание слайда:

Жоба жұмысы «қазақ халқының салт-дәстүрлері» Тоб И-11 1 курс Абраева Меруерт Адырбаев Темирлан Амамбаева Айнура Басанова Жансая Серикбаев Азамат Сакипжанов Мурат

Автор
Дата добавления 04.03.2016
Раздел Другое
Подраздел Научные работы
Просмотров128
Номер материала ДВ-503357
Получить свидетельство о публикации

"Инфоурок" приглашает всех педагогов и детей к участию в самой массовой интернет-олимпиаде «Весна 2017» с рекордно низкой оплатой за одного ученика - всего 45 рублей

В олимпиадах "Инфоурок" лучшие условия для учителей и учеников:

1. невероятно низкий размер орг.взноса — всего 58 рублей, из которых 13 рублей остаётся учителю на компенсацию расходов;
2. подходящие по сложности для большинства учеников задания;
3. призовой фонд 1.000.000 рублей для самых активных учителей;
4. официальные наградные документы для учителей бесплатно(от организатора - ООО "Инфоурок" - имеющего образовательную лицензию и свидетельство СМИ) - при участии от 10 учеников
5. бесплатный доступ ко всем видеоурокам проекта "Инфоурок";
6. легко подать заявку, не нужно отправлять ответы в бумажном виде;
7. родителям всех учеников - благодарственные письма от «Инфоурок».
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://infourok.ru/konkurs


Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ


Идёт приём заявок на международный конкурс по математике "Весенний марафон" для учеников 1-11 классов и дошкольников

Уникальность конкурса в преимуществах для учителей и учеников:

1. Задания подходят для учеников с любым уровнем знаний;
2. Бесплатные наградные документы для учителей;
3. Невероятно низкий орг.взнос - всего 38 рублей;
4. Публикация рейтинга классов по итогам конкурса;
и многое другое...

Подайте заявку сейчас - https://urokimatematiki.ru

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх