Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Презентации / Научная работа по теме: " Наурыз көженің адам ағзасына пайдасы"
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Начальные классы

Научная работа по теме: " Наурыз көженің адам ағзасына пайдасы"

библиотека
материалов
« НАУРЫЗ КӨЖЕНІҢ АДАМ АҒЗАСЫНА ПАЙДАСЫ» ҒЫЛЫМИ ЖОБА 		 	 Мақсаты:Наурыз көжен...
Наурыз мерекесінің танымдық мәні мол, жұмбақ сырлы өзіндік рәсімдері мен шар...
Осылардың қатарынан орын алатын 7 түрлі дәмнен жасалатын Наурыз көженің ерекш...
3. Негізгі бөлімі 1-баяндама Тақырыбы . «Судың маңызы» Мақсаты: Судың өзіндік...
2- баяндама. Тақырыбы . « Ет етке , сорпа бетке» Мақсаты: Жас ет пен сүр етті...
Пісірген кезде ет 40 пайыздай салмағын жояды. Одан суы, экстрактивті заттары,...
3-баяндама. Тақырыбы. « Сорпа» Мақсаты: Сорпаның пайдасын анықтау арқылы маңы...
4-баяндама Тақырыбы «Ағы бардың бағы бар» Мақсаты: Сүттің қасиеттерін ашу ар...
Сүт- химиялық құрамы жағынан тамаша тағам. Оның құрамында адам ағзасының қалы...
5-баяндама. Тақырыбы «Ағарған ішкен азбайды.» Мақсаты: Құрттың пайдасын анықт...
6-баяндама. Тақырыбы «Май» Мақсаты : Майдың пайдасын анықтау арқылы маңыздылы...
Д дәрумені жетіспеген жағдайда мешел ауруына шалдыққан бала.
7-баяндама. Тақырыбы . « Алтын , күміс тас екен, 				 Арпа, бидай ас екен» М...
Аз мөлшерде дәрумендер мен калий, кальций, магний, фосфор ,темір тұздары бола...
8-баяндама. Тақырыбы. - «Тұзды төкпе, малды теппе» Мақсаты: Тағамдағы тұздың...
	ТҰЗ
9- баяндама. Тақырыбы «Табиғат пен тағам арасындағы байланыс» Мақсаты: Табиға...
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ: ҚР президенті Н.Ә.Назарбаевтың халқына Жолдауы «Жаңа әлем...
31 1

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1
Описание слайда:

№ слайда 2 « НАУРЫЗ КӨЖЕНІҢ АДАМ АҒЗАСЫНА ПАЙДАСЫ» ҒЫЛЫМИ ЖОБА 		 	 Мақсаты:Наурыз көжен
Описание слайда:

« НАУРЫЗ КӨЖЕНІҢ АДАМ АҒЗАСЫНА ПАЙДАСЫ» ҒЫЛЫМИ ЖОБА Мақсаты:Наурыз көженің адам денсаулығындағы маңызын ғылыми тұрғыдан зерттеу арқылы көрсету.

№ слайда 3 Наурыз мерекесінің танымдық мәні мол, жұмбақ сырлы өзіндік рәсімдері мен шар
Описание слайда:

Наурыз мерекесінің танымдық мәні мол, жұмбақ сырлы өзіндік рәсімдері мен шартты талаптары баршылық .Соның бірі –Ұлыстың Ұлы күні Наурызнамада дайындалатын - Наурыз көже «Ұлыс күні қазан толса, ол жылы ақ мол болар» деп,көже мейілінше мол жасалады . «Жақсы тамақ қалғанша , жаман қарын жарылсын» деп ,тоя ішу ғұрпы сақталған.Сондықтан болар наурыз көжені «көп көже», «тоқ көже» деп те атайды. Тіпті алаңсыз тойғанынша ішсін деген ниеттен болар, қаласа әркімнің өзі құйып алу еркі де болған . Мұның бәрі наурыз мерекесінің теңдік күні, еріктілік, имандылық мерекесі деген түсініктен туса керек. Халқымызда ежелден 7 санын қасиетті дейтіні белгілі. Тіпті санағанның өзінде біреу, екеу, үшеу, төртеу, бесеу, алтау, жетеу деп айтамыз. Ешқашан сегізеу, тоғызеу демеген. Ұлттық таным бойынша 7 қазына, 7 ата, 7күн, 7қат көк, 7 музыкалық дыбыс т.б. ұғымдарды білеміз:

№ слайда 4 Осылардың қатарынан орын алатын 7 түрлі дәмнен жасалатын Наурыз көженің ерекш
Описание слайда:

Осылардың қатарынан орын алатын 7 түрлі дәмнен жасалатын Наурыз көженің ерекшелігі қандай? Әр жаңа жылда дайындалатын осынау дәмнің құдіреті неде?

№ слайда 5 3. Негізгі бөлімі 1-баяндама Тақырыбы . «Судың маңызы» Мақсаты: Судың өзіндік
Описание слайда:

3. Негізгі бөлімі 1-баяндама Тақырыбы . «Судың маңызы» Мақсаты: Судың өзіндік ерекшелігін ашу.  Су-тамақ рационының маңызды құрамдас бөлігі. Сусыз тіршілік жоқ. Адам шөлдегеннен гөрі аштыққа шыдамды келеді. Зат алмасудың барлық процестері судың қатысуымен атқарылады. Тамақты сіңіру, қанға нәрлі заттардың жетуі сұйық ортада өтеді. Зат алмасудың зиянды өнімі организмнен су арқылы шығарылады. Организмде судың жеткіліксіз болуы шөлдеуге әкеліп соқтырады да, судың артық болуы жүрек-қан тамыр жүйесінің жұмысын қиындатады, ағыл- тегіл терлетеді,қалжыратады. Су-ғажайып зат. Су бір мезгілде 3 түрлі күйінде кездеседі Мұз-судың қатты күйі,оның сұйыққа айналуымен булануы қатар жүреді. Су-тіршілік көзі. Тірлігі оттегінсіз өтетін ішекте тіршілік ететін бактериялар бар,бірақ сусыз өмір сүретін ағза кездеспейді.Тіршілік құбылыстарының бәрі судың қатысуымен жүреді. Сондықтан ағзалар денесінің 50-90 пайызы судан тұрады. Салмағы 70 кг адамның денесінде 50 кг су бар. Оның мөлшері 17кг-ға кемісе, адам өледі. Адам су ішпей 1 апта ғана шыдайды. Су- табиғатта ең көп таралған зат. Жер бетінің 2/3 бөлігін су қабаты алып жатыр. Судың тағы бір кереметі оның су қабаты, ауа қабаты, құрлық қабаты арасында тынымсыз айналыста жүретіндігі. Судың тағы бір қасиеті –жақсы еріткіш. Ас тұзын суға салсақ, оның қатты түйіршіктері еріп, мөлдір ерітіндіге айналады. Жерге сіңген су тау жыныстарындағы әр түрлі минерал заттарын ерітеді. Бұдан судың физикалық қасиеті өзгереді. Дәм және иіс пайда болады,жылынады. Жаңа қасиеттерге ие болған жер астынан шығатын суларды минералдық сулар деп атайды. Судағы еріген заттарының мөлшері оның кездесетін жерлеріне байланысты. Ішуге жарамды судың 1л. 2-20 гр еріген тұздары болады. Ол адам ағзасына пайдалы әр түрлі сырқаттардан айығуға жәрдемдеседі. Ондай суларды шипалы сулар дейміз.   Су табиғаттағы барлық тіршілік атаулының құрамына кіреді. Көптеген өсімдіктің 80-95 пайызы судан тұрады.Адам ағзасының құрамында қанның, ас қорытатын сөлдің, сілекейдің құрамына кіреді.

№ слайда 6
Описание слайда:

№ слайда 7
Описание слайда:

№ слайда 8 2- баяндама. Тақырыбы . « Ет етке , сорпа бетке» Мақсаты: Жас ет пен сүр етті
Описание слайда:

2- баяндама. Тақырыбы . « Ет етке , сорпа бетке» Мақсаты: Жас ет пен сүр еттің ерекшелігін анықтау арқылы еттің маңыздылығын көрсету.   Ет - ең негізгі тағамдық өнімдердің бірі. Етттің дәмі әр алуан тағамдармен жақсы үйлеседі. Қоректілігі жағынан ең құндысы әрі жұмсағы-бұшық ет. Бұлшық ет тканінің ақуызында адам ағзасына қажетті амин қышқылдары түгелдей кездеседі. Экстрактивті заттар етке хош иіс беріп, ас қорыту бездерінің қызыметін жақсартады. Ет калориялық май ткандерінің мөлшеріне байланысты. Қоректілік және дәмдік сапасы бойынша ең тәуір етте 14-19 пайыз,ақуыз 12-15 пайыз май болады.  

№ слайда 9
Описание слайда:

№ слайда 10 Пісірген кезде ет 40 пайыздай салмағын жояды. Одан суы, экстрактивті заттары,
Описание слайда:

Пісірген кезде ет 40 пайыздай салмағын жояды. Одан суы, экстрактивті заттары, минералды тұздары бөлінеді де, ерітіндіге айналып сорпаға шығады. Наурыз көжеге соғымбасының арнайы сойылған қойдың басын, етін салады. Сүр ет дегеніміз –ыстап кептірілген ет. Етті ұзақ сақтау үшін ыс салып сүрлеу дағдыға айналған тәсіл, ол әсіресе соғым етін сақтау үшін кең қолданылады. Дұрыс сүрленген соғым еті мейіздей сары болады. Мұндай сүр етті қанша уақыт сақтаса да, бұзылмайды. Ыс сіңген еттің хош иісі, жағымды кермек дәмі болады. Бірақ оның сорпасы жайсыздау келеді. Сондықтан оған жас ет қосып, асады.Сүр ет пен жас етті араластырғанда, сорпа дәмді болады. Еттің құрамындағы дәрумендерге тоқталайық.

№ слайда 11
Описание слайда:

№ слайда 12
Описание слайда:

№ слайда 13 3-баяндама. Тақырыбы. « Сорпа» Мақсаты: Сорпаның пайдасын анықтау арқылы маңы
Описание слайда:

3-баяндама. Тақырыбы. « Сорпа» Мақсаты: Сорпаның пайдасын анықтау арқылы маңыздылығын дәлелдеу. Сорпаның азықтық нәрі көп ,асты жеңіл таратуға, жұғымдылығын арттыруға әсері мол. Сорпада оған қайнатқан азықтардың жұғымды қоректік заттары көп, адам ағзасына қажетті заттардың 15 пайыздан астамы осы сорпада . Сорпасы нәрлі, еті жұмсақ, татымды, дәмді болсын деген етті салқын суға салып, отты ә дегеннен күшті жақпай, жай шымырлатып қайнату керек. Ет қайнап жатқанда көбірек сапырылса, сорпа дәмді және құнарлы болады. Сұрақ. - Сорпаны еттен басқа тағы қандай тағамдардан алуға болады Жауап .- Сорпаны балықты, көкөністі, саңырауқұлақты қайнатқанда алуға болады.

№ слайда 14
Описание слайда:

№ слайда 15 4-баяндама Тақырыбы «Ағы бардың бағы бар» Мақсаты: Сүттің қасиеттерін ашу ар
Описание слайда:

4-баяндама Тақырыбы «Ағы бардың бағы бар» Мақсаты: Сүттің қасиеттерін ашу арқылы маңыздылығын көрсету. Сүт-сүтқоректі жануарлардың сүт бездерінен бөлінетін секрециялық сұйық. Сүттің өзі және одан өндірілетін өнімдер өте сіңімді және адам ағзасы үшін өте пайдалы тағам. Кезінде академик И.П.Павлов сүтті «табиғаттың өзі дайындаған тамаша тағамы» деп бағалаған болатын. Қоректік жағынан алғанда бұл тағамдық құндылығымен ағза үшін аса маңызды табиғи өнім. Сүттің тарихы ертеден басталады. Археологтар бір қазбадан тапқан ірімшік қайнататын қазанды жер астында 5000 жылдай сақталған деп топшылайды. Сүтті баладан бастап, қарияларға дейін ішеді. Өйткені, ол дәрумендерге, көмірсу мен майларға, ақуыз бен минералды заттарға, микроэлементтер мен ферменттерге өте бай.

№ слайда 16
Описание слайда:

№ слайда 17 Сүт- химиялық құрамы жағынан тамаша тағам. Оның құрамында адам ағзасының қалы
Описание слайда:

Сүт- химиялық құрамы жағынан тамаша тағам. Оның құрамында адам ағзасының қалыпты жетілуі үшін барлық зат бар. Соған орай оған физиологиялық құндылығы жағынан бірде бір азық тең келе алмайды. Сүт басқа өнімдердің биологиялық құндылығын көтереді. Ас қорыту бездерінің жұмыс істеу қабілетін үнемі жақсартып отырады. Сүтті пайдаланып әр түрлі тағамдар дайындауға болады. Айран ұйытып, ірімшік, құрт кептіруден бастап, ботқа пісіруге дейін осы бір керемет өнім пайдаланылады. Ал сүт қосып дайындалған тағам өте дәмді болады. Оның үстіне сүт өнімдерінің дәрулік қасиеті бар. Олар емдеу, алдын алу, диеталық тағам ретінде де қолданылып жүр.

№ слайда 18
Описание слайда:

№ слайда 19 5-баяндама. Тақырыбы «Ағарған ішкен азбайды.» Мақсаты: Құрттың пайдасын анықт
Описание слайда:

5-баяндама. Тақырыбы «Ағарған ішкен азбайды.» Мақсаты: Құрттың пайдасын анықтау арқылы маңызын көрсету. Құрт – ұлттық тағам. Ашыған айранды сабаға құйып, бірнеше күн іркіт жасайды. Сабада пісілген іркітті майы алынғаннан кейін үлкен қазанға құйып қайнатады. Іркіт баяу қайнап, жел көбігі таралғаннан кейін қоюланады. Суыған соң таза қапшыққа құйып, суын сорғыту үшін іліп қояды. Сарысуы ағып 5-6 күн бойы әбден құрғаған соң, ұсақтап бөліп, сығып, өреге жайып кептіреді. 1-2 аптадан соң өредегі құртты қапқа салып , күн көзіне кептіреді. Құртты 2-3 жылға дейін сақтауға болады. Құрт- күшті ас, ол әр түрлі тамаққа қосылады. Құрттың сарысуын сүт қосып қайнатып ірімшік жасайды. Құрт өкпе ауруына, суық тиіп ауырған кезде ыстықтай ішкізіледі. Ұзақ сапарларда құрт- әрі сусын, әрі қорек. Сарысуын ауырған малға ішкізеді, шаш жууға болады, тері илеу үшін малта жасайды.

№ слайда 20
Описание слайда:

№ слайда 21 6-баяндама. Тақырыбы «Май» Мақсаты : Майдың пайдасын анықтау арқылы маңыздылы
Описание слайда:

6-баяндама. Тақырыбы «Май» Мақсаты : Майдың пайдасын анықтау арқылы маңыздылығын көрсету. Май- барлық азықтардың негізгі нәрі, ең негізгі құнары. Мал майының өткірлік , дәмділік, емдік қасиеттері бар. Майлар- тағамның қажетті және ең калориялы құрамдас бөліктері. Ағзаға 1гр.май сіңіп тарағанда, ақуыз немесе көмірсулар тарап сіңгендегіден 2есе артық жылу энергиясы бөлініп шығады. Майдың тағы бір қасиеті ол өзімен бірге пайдаланылған басқа тағамдардың жақсы қорытылып сіңуіне ықпал жасап, оларға жағымды дәмділік пен хош иіс береді. Май ағзаға тек энергиялық қуат үшін ғана емес, пластикалық мақсат үшін де қажет. Ол дегеніміз жаңа клетка құрылымын жасау керек. Адам майлармен бірге А. Д. Е.дәрумендерін де алады.   Сұрақ. – Мен осы дәрумендер туралы толығырақ білгім келеді Жауап : - А дәрумені- көздің көру қабілетін жақсы сақтау үшін қажет. Ағзаның бірқалыпты өсуін қамтамасыз етеді. Егер бұл дәрумен жетіспесе, адамның жүзі солғын тартады, терісі, шашы құрғақтанып, қабыршықтанады, безеу бөртпелері пайда болып, тырнақтары сына береді, жарықтан жасқанып, көзі күндіз көріп, түнде көрмейді. А дәрумені малдан алынатын тағамдарда, майда, ірімшікте өте көп кездеседі. Д дәрумені - ағзада кальций мен фосфор тұздарын сіңіруге көмектеседі. Бұл дәрумен жетіспеген жағдайда бала мешел ауруына шалдығады. Е дәрумені- бұлшық еттердің қызметін жақсартады. Ол маймен қатар, жұмыртқада, сүттің құрамында болады.        

№ слайда 22 Д дәрумені жетіспеген жағдайда мешел ауруына шалдыққан бала.
Описание слайда:

Д дәрумені жетіспеген жағдайда мешел ауруына шалдыққан бала.

№ слайда 23 7-баяндама. Тақырыбы . « Алтын , күміс тас екен, 				 Арпа, бидай ас екен» М
Описание слайда:

7-баяндама. Тақырыбы . « Алтын , күміс тас екен, Арпа, бидай ас екен» Мақсаты: Дәнді дақылдардың құрамын зерттеу арқылы маңыздылығын ашу. Тары, күріш, арпа, бидайдың тағамдық қасиеті жоғары және жұғымды калориялы болады. Олар балалар мен ауруға шалдыққан адамдарды тамақтандыру үшін ерекше қажет. Бұлар көмірсу мен өсімдік ақуыздарының негізі болып табылады.

№ слайда 24 Аз мөлшерде дәрумендер мен калий, кальций, магний, фосфор ,темір тұздары бола
Описание слайда:

Аз мөлшерде дәрумендер мен калий, кальций, магний, фосфор ,темір тұздары болады. Ұлттық тағамдардың жұғымдыларының бірі саналып, біраз ас түрлерінің дәмін келтіретіні – тары. Тары өте құнарлы дақыл. Оның құрамына назар аударсақ, ақуыздың 10-15, көмірсудың 59, майдың 38, күлдің 3,6 пайызы барын анықтауға болады.

№ слайда 25
Описание слайда:

№ слайда 26
Описание слайда:

№ слайда 27 8-баяндама. Тақырыбы. - «Тұзды төкпе, малды теппе» Мақсаты: Тағамдағы тұздың
Описание слайда:

8-баяндама. Тақырыбы. - «Тұзды төкпе, малды теппе» Мақсаты: Тағамдағы тұздың алатын орнын анықтау. Тұз - адам организмінің қалыпты жұмыс істеуі үшін бірден-бір қажетті зат. Ол тағамның дәмін келтірумен бірге, тканьдердегі су мөлшерін реттеп, асқазан сөлінде тұз қышқылын түзеді. Адам ағзасына күн сайын тамақ арқылы орта есеппен 10-15 грамдай ас тұзы сіңіріледі. Ас тұзы тағамның барлық түріне қолданылады. Тамаққа тұзды дұрыстап салудың маңызы зор. Етке тұзды пісерден 30 минут бұрын салу керек.

№ слайда 28 	ТҰЗ
Описание слайда:

ТҰЗ

№ слайда 29 9- баяндама. Тақырыбы «Табиғат пен тағам арасындағы байланыс» Мақсаты: Табиға
Описание слайда:

9- баяндама. Тақырыбы «Табиғат пен тағам арасындағы байланыс» Мақсаты: Табиғат пен тағам арасындағы байланысты ашу арқылы Наурыз көженің қасиеттерін көрсету. Халқымыз даналықпен тағам түрлерін топтап, белгілі бір түстерге балап айтады екен. Олар : 1.КӨК.-көктемде тасыған су жер- дүниені көк толқын етеді.   2.ҚЫЗЫЛ.-қарындары тойғанда қазы-қартаға да қарамай қалатын халқымыз 3 күн ет жемесе тістері қышып, қызылсырайтыны тағы бар. Ендеше барлық ет тағамын қызылға балайды.   3.ЖАСЫЛ.- жерден өсетін өнімдердің бәрін жасыл өсімдіктің дәні деп түсінеміз.   4.АҚ-барлық сүт тағамдарын ақ сүтке теңеу орынды. 5.САРЫ-май өзінің түсінің сарылығымен бірге ең асылын «сары майдай» сақтаған.   6.ҚОҢЫР-бидайдың,тарының талқанын көжеге умаждап қосатын ұнды, кеспені қоңыр түске теңейді.   7.ҚАРА- тұзды қасиетті қара дәм, қара бас тұз дейді. Осы жеті түс белгілі тәртіппен орналастырылғанда, қайтадан ақ сәуле түзеді.  

№ слайда 30
Описание слайда:

№ слайда 31 ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ: ҚР президенті Н.Ә.Назарбаевтың халқына Жолдауы «Жаңа әлем
Описание слайда:

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ: ҚР президенті Н.Ә.Назарбаевтың халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан » 2007, ақпан ҚР 12 жылдық жалпы орта білім беру тұжырымдамасы. Астана, 2005 жыл Білім беру мекемесі басшыларының анықтамалығы. 2007, наурыз «Ақиқат» журналы 1993, № 42 С.Кенжеахметұлы «Қазақ халқының салт – дәстүрлері» Алматы, 2004 «12 жылдық білім» Республикалық ғылыми - әдістемелік және ақпараттық – сараптамалық журнал 2006, № 4 «Наурыз» Аруна баспасы, 2001 К.Хикмет «Даналық сүрлеуі» «Қасиет» баспасы , Алматы, 2006 А.Жүнісов «Фәниден бақиға дейін» «Қайнар» баспасы, Алматы 1994  

Краткое описание документа:

Наурыз мерекесінің танымдық мәні мол, жұмбақ сырлы өзіндік рәсімдері мен шартты талаптары баршылық .Соның бірі –Ұлыстың Ұлы күні Наурызнамада дайындалатын - Наурыз көже «Ұлыс күні қазан толса, ол жылы ақ мол болар» деп,көже мейілінше мол жасалады . «Жақсы тамақ қалғанша , жаман қарын жарылсын» деп ,тоя ішу ғұрпы сақталған.Сондықтан болар наурыз көжені «көп көже», «тоқ көже» деп те атайды. Тіпті алаңсыз тойғанынша ішсін деген ниеттен болар, қаласа әркімнің өзі құйып алу еркі де болған . Мұның бәрі наурыз мерекесінің теңдік күні, еріктілік, имандылық мерекесі деген түсініктен туса керек.
Халқымызда ежелден 7 санын қасиетті дейтіні белгілі. Тіпті санағанның өзінде біреу, екеу, үшеу, төртеу, бесеу, алтау, жетеу деп айтамыз. Ешқашан сегізеу, тоғызеу демеген. Ұлттық таным бойынша 7 қазына, 7 ата, 7күн, 7қат көк, 7 музыкалық дыбыс т.б. ұғымдарды білеміз: 

Автор
Дата добавления 26.02.2015
Раздел Начальные классы
Подраздел Презентации
Просмотров718
Номер материала 411473
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх