Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Научные работы / Word. Ілмек бізбен кесте тігу өнері. Ғылыми жоба 26 бет

Word. Ілмек бізбен кесте тігу өнері. Ғылыми жоба 26 бет

  • Начальные классы

Поделитесь материалом с коллегами:



МАЗМҰНЫ





І. Кіріспе …...................................................................................................3



ІІ. Негізгі бөлім





2. 1 Кесте және көркемдеп тігу...................................................................5

2. 2 Кестені бізбен жəне жай инемен əшекейлеу..................................12

2. 3 Ілгек бізбен кесте тігу өнері................................................................13

2. 4 "Сәнді тоқыма жастық" жасаудың

технологиялық картасы.....................................................................22

2. 5 Қауіпсіздік ережесі .............................................................................24



ІІІ. Қорытынды...........................................................................................25

ІҮ. Пайдаланылған әдебиеттер................................................................26









І Кіріспе


Кестелеу өнері қазақ мəдениеті мен өнерінің қалыптасуы мен даму тарихында өзіндік үлесі бар қолөнердің бірі. Бұл өнер атадан-балаға қалып, алдыңғылардың өнерін кейінгілер жалғастыру жолымен біздің заманымызға жеткен. Оның өзіне тəн ғылымилығы мен заңдылығы бар. Кесте тігу өнерімен қазақ халқы ерте кезден айналысқанын əдебиеттер мен тарихтан, архелогиялық қазбалар мен жазба ескерткіштерінен білеміз [2].

Кестешілер – сан ғасырлар бойына халқымыздың талантты ісмерлерінің көркем қиялдары мен шеберлік құдіретін байланыстырып, бейнелеген. Кестенің даму барысында да басқа өнер салалары сияқты тарихи дəуірдің таңбасы бар. Ежелгі Қазақстан аумағын мекендеген сақтар, ғұндар, түркілер мəдениеті жəне қазақ мемлекетінің құрылуы, Ресейге қосылуы, Кеңес үкіметінің орнауы сияқты тарихи оқиғалар көрініс тапқан [2]. Негізінен алғанда кестелеп тігудің «баспа кесте», «біз кесте», «маржандап, моншақтап кестелеу», «қабырға кесте», «шекпе кесте», «тығыз кесте», «түкті кесте» немесе «төкпе кесте», «бөртпе кесте», «ашамай кесте», «шыраш», «бұзау тіс», «тышқан із», «оюлау», «жапсырма кесте», «ойма», «құрақ кесте» т.б. түрлері белгілі [2].

Кестемен ұлттық тұрмыстық бұйымдардан түскиіз, сырмақ, аяққап, т.б. заттар түрлі оюлармен кестелеп безендірілсе, əйелдер киімінен: кимешек, көйлектің етегі, белдемше төңірегі, ерлердің бас киімі, шапан жағалары, шалбар балақтары өрнек салынып кестеленген [4].

Кесте – қазақ халқының сəндік қолөнерінің ежелден кеңінен дамыған ерекше бір түрі. Кестенің алғашқы үлгілерін 1929 жылы М.П. Грязновтың жетекшілігімен Таулы Алтай өңіріндегі екінші Пазырық жəне Ноинұлан қорғанында жүргізілген археологиялық экспедициядан табылған киізге өрнектеліп жəне бейнеленіп кестеленген құрал-жабдықтар, тұскиіз, тұскілем, ер тоқымдар, киім-кешектер, жауынгерлердің сыртқы су қағарлары, шекпен, қамзолдар куəлік етеді [1].

Кесте – сан ғасырлар бойына халқымыздың талантты ісмерлерінің көркем қиялдарын шеберлік құдіретімен бейнелеген ақыл-парасаттарының жауһары. Аналарымыз кесте өнерінің қыз баланың табанды, сабырлы, мінез-құлқын қалыптастыруға тигізетін пайдасы көп деп есептеген. Бойжеткен қыздар өзіне арналған жасаудың кестеленетін түрлерінің бəрін өздері тіккен. Олардың іс үстінде ісмерлігі шыңдалған.

Бүгінгі күнде елімізде кесте өнеріне қызығушылық танытып, кесте ісімен шұғылданып жүрген оқушылар мен мұғалімдер, зейнеткер жасындағы əжелер де баршылық. Республикамызда 400-ден астам кестешілер есімі белгілі. 1926 жылы Парижде өткен Халықаралық этнографиялық көрмеде тараздық Р. Барлыбаева қазақ қолөнерінің байлығы мен əсемдігін бүкіл дүние жүзіне паш етіп, кестелі тұскиізі үшін халықаралық сыйлық алды. 1957 жылы республикалық 1 көрмеде қарағандылық З. Баймағамбетова, зайсандық А Құнақова, семейлік Қ. Абаева, талдықорғандық Ж.Молдабергенованың кестелері көркемдік жағынан жоғары бағаланып, бірнеше сыйлыққы ие болды [2]. Қазақ халқының кесте өнеріне тəн стильдегі бұйымдар жасайтын Алматыда «Тұскиіз», Таразда «Өнерпаз», Өскеменде «Өрнек» секілді фабрикалар ашылған [5].

Зерттеудің мақсаты: Кесте тігудің түрлі технологияларымен таныстыра отырып, оның ішінде ілмек біз арқылы кесте тоқудың өзіндік қыр-сырларын ашу, жаңа технологияларды таныстыра отырып, олардың жасалу жолдарын көрсету.

Міндеттері:

- Ілмек бізбен кесте тігудің сан алуан қыр-сырын ашу;

- Оның адамзат өміріндегі алатын орны айқындалып, маңыздылығын таныту;

- Ілмек бізбен кесте тоқу технологиясын жан-жақты сипаттау;

- "Сәнді тоқыма жастық" жасаудың технологиялық картасын жасау.



ІІ Негізгі бөлім


2. 1 Кесте және көркемдеп тігу


Кесте және көркемдеп тігу ою-өрнекті әшекейлеудің ертеден келе жатқан элементтерінің басты түрі. Кестені бізбен және жай инемен әшекейлеп тігу барлық халықтарға да ортақ өнер. Кесте өнері  нағыз халықтық, алуан әдісті, таңдауы көп өнер. Кесте өнерінің қазақ халқына тән байырғы көне түрлері: біз кесте, айқас тігу, айқыш-ұйқыш тігу, басып тігу, қайып тігу. Біз кестенің шым кесте және әредік кесте деп аталатын екі түрі бар.

         hello_html_e08a598.jpghello_html_4fa226f0.jpg

Біз кесте дөңгелек немесе төрт бұрышты етіліп кергіш ағашқа керілген материалдың бетіне түсірілген ою-өрнек бойынша қарамақты бізбен өткермелеп шалу арқылы кестеленеді.

Шым кесте деп тігілетін материалдың ашық жерін қалдырмай немесе ашық орынды өте аз қалдырып, тұтас кестелеген шымқай кестені айтады.
Әредік кестеде материалдың әр жері өшекейленіп, бөлек-бөлек өрнек салынады.
Шым кесте, тұс киіз, сандыққап, мақпал шапан, орамалдың алақаны, жастық жапқыш, кежім, сәукеле сияқты басқа да көптеген заттарға төгіледі немесе бөлек материалға төгіп қондырылады. Әредік кесте тақия, балақ, өңір, жаға, етекке және кең қоныш етіктердің бұрыш-бұрышы, перделердің шеттері сияқты заттарға төгіледі немесе бөлек төгіп қондырады.


2. 2 Кестені бізбен жəне жай инемен əшекейлеу


Кестені бізбен жəне жай инемен əшекейлеп тігу барлық халықтарға да ортақ өнер. Кесте өнерімен тереңірек танысу үшін мен оның ең күрделі жəне көп тараған түрі тұскиіз кестесі мен тұскиіздің жасалу түрлерін білуде көп іздендім. Тұскиіз – халық арасында ең көп тараған кестелі бұйымның бірі. Оның негізгі үш түрі бар:

біріншісі – тұтас матаны əр түсті жіппен шымқай кестелеу. Мысалы, кестелеуге арналған матаның шетін ені 10-12 сантиметрдей өзге түсті матамен көмкереді. Кейде матаның шетін көмкерудің орнына оны кестелейді, кейде машинамен өрнектеп тігеді. Содан кейін ортадағы матаға 2-3 дөңгелек не ромб бейнелі сызықты кестелеп алып, оның ішін «гүл», «түйе табан», «қошқар мүйіз» сияқты оюлардың бірімен толтырып кестелейді. Қатар орналасқан дөңгелектердің, аралығындағы қолтықшаларын мүйіз тектес оюлармен толтырады. Көбінесе төсектің тұсына ұсталады. Сондықтан оның төсектен төмен түсіп тұратын шетін көмкеріп, жиектемейді.

Екіншісі – əр түрлі маталарды оюластырып кестелеу. Əр түрлі матаны өзара оюластырып кестелегенде кестеші өз қалауынша түстері əртүрлі бірнеше бөлек маталарды бір-біріне оюластырып, сол ою тігістерін бойлай кестелейді.

Үшіншісі – маталарды бөлек кестелеп, киіз бетіне оюлап жапсыру. Мұндай əдіспен кестеленген тұскиіздің бір жері мата, бір жері киіз болып көрініп тұрады. Осындай былғары тұскиіздің сирек кездесетін бір түрі Алматыдағы Мемлекеттік өлкетану музейінде сақталған.







2. 3 Ілгек бізбен кесте тігу өнері


Бірінші шалуды кім және қашан ойлап тапқанын ешкім білмейді. Бірақ таңғажайып шалу біздің дәуірімізден бұрын пайда болған.

Египетте мазарлардың бірінен баланың тоқылған аяқ киімін  тапқан. Археологтар оған 4 мың жыл болғанын анықтаған. Ал келесі бір мазардан тоқылған шұлықты тапқан, бір қызығы үлкен бармағы бөлек тоқылған. Ол кездегі киетін аяқ киімге ыңғайлы екен.

Ең қызығы тоқу алғашында ер адамдардың кәсібі болған. Онымен аңшылар, балықшылар айналысқан. Олар торлар мен аулар тоқыған. Уақыт өте келе бұл іспен әйелдер айналыса бастаған. Климаты қатаң аймақтарда әйелдер үй ішіндегілерге түрлі жылы киімдер тоқыған.

Ал оңтүстік аймақтарда күн көзінен қорғану үшін түрлі қолшатыр, шляпа, шәлі, қолғаптар тоқыған.

2. 5 Қауіпсіздік ережесі


Жұмыс орнын ұйымдастыру. Ілмек бізбен тоқығанда сақталатын қауіпсіздік ережесі:

1.Жұмыс орны жақсы жарықтандырылған болуы керек.

2.Орындық арқасына сүйеніп, тік отыру керек.

3.Тоқу кезінде арқасы бар орындықта басты сәл иіп отырады.

4.Ілмек біздің ұшы қауіпсіз, шектелген болуы крек.

5.Тоқып жатқан жайма бүлінбеуі үшін және қолда иірімжіптің қиқымдары қалмас үшін тоқып бастағанда және аяқтағанда қолды жуу қажет.

6.Жұмыс соңында барлық құрал-жабдықтарды жәшікке жинап салу керек.

7.Ілмек бізді қорабымен алып жүру қажет.






Ғылыми жобаның толық нұсқасын жүктеу ақылы.





Ғылыми жобалар жалпы қойылатын талапқа сай дайындалған.

Уорд нұсқасы, аңдатпалар, пікірлері, күнделігі және көрнекі жасалынған тұсаукесері (презентация) ғылыми жобаның құрылымы жүйеленген толық нұсқасын құрайды.

Ол үшін халық банкінің 4402 5735 5419 3229 шотына (ЖСН 750115401055)

Каспий банк депозитіне ЖСН 750115401055 номеріне ақша аударып,

немесе

Qiwi кошелек арқылы 8-701-859-48-75 (телефонға емес) номеріне 2500 теңге аударып, осы номерге телефон соғып, қажетті ғылыми жобаңызды айтасыз немесе saulealt@mail.ru поштасына не ватсапқа түбіртектің сканерленген түрін салып, қажетті ғылыми жоба тақырыбын жазып жібересіз.

Хабар алынысымен Сіздің поштаңызға қалаған ғылыми жобаңыздың толық нұсқасы салынады.

Сондай-ақ, өзіңізде бар ғылыми жобаның толық нұсқасымен айырбас жасауға болады, сіз онымен сайтымыздың толыға түсуіне көмектесесіз!!!

Байланыс телефоны (ватсап) : 8-701-859-48-75 Сауле























Осы сайт арқылы ала аласыздар!!!



ОҚУШЫ ҒЫЛЫМИ ЖОБАЛАРЫ



2500 ТЕҢГЕДЕН





Бастауыш сыныпқа арналған ғылыми жобалар:



  1. Қарбыздың адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 29 бет

  2. Қауынның адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 27 бет

  3. Дәрілік өсімдіктердің емдік қасиеттері ғылыми жоба 44 бет

  4. Жолжелкеннің емдік қасиеттері ғылыми жоба 20 бет

  5. Лимон жемісінің таңғажайып әлемі ғылыми жоба 22 бет

  6. Түймедақтың емдік қасиеттері ғылыми жоба 24 бет

  7. Бақбақтың емдік қасиеттері ғылыми жоба 22 бет

  8. Құрма - құнардың қайнар көзі ғылыми жоба 37 бет

  9. Үкі - киелі құс ғылыми жоба 13 бет

  10. Шайдың құпия сыры ғылыми жоба 23 бет

  11. Тотының тоқсан тарауы ғылыми жоба 26 бет

  12. Әсемдік пен әдеміліктің символы - тауыс құсы ғылыми жоба 18 бет

  13. Тасбақа - төзімді жануар ғылыми жоба 16 бет

  14. Судың құпия сырлары ғылыми жоба 27 бет

  15. Зәйтүн жемісі мен майының адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 24 бет

  16.  Төрт түліктің бірі - сиыр ғылыми жоба 22 бет

  17. Сахар сабынығылымижоба 23 бет

  18. Фелинотерапия және мысықтар әлемі ғылыми жоба 26 бет

  19. Қырғауыл - сезімтал құс ғылыми жоба 18 бет

  20. Кірпі, менің тікенекті досым ғылыми жоба 14 бет

  21. Қызылша және оның пайдасы ғылыми жоба 25 бет

  22. Итмұрынның емдік қасиеттері ғылыми жоба 21 бет

  23. Алма жемісінің пайдасы ғылыми жоба 30 бет

  24. Қамыстың тұрмыста және шаруашылықта қолданылуы ғылыми жоба 22 бет

  25. Ішекқұрттар, олардың адам ағзасына әсері ғылыми жоба 27 бет

  26. Желден жүйрік жануар ғылыми жоба 20 бет

  27. Жыл иесі - жылан ғылыми жоба 20 бет

  28. Жұмбақтар сыры ғылымижоба 18 бет

  29. Жаңғақ жемісінің қасиеттері ғылыми жоба 22 бет

  30. Жергілікті жердегі жануарлар мен жәндіктерді емдік мақсатта қолдану ғылыми жоба 27 бет

  31. Ақсуым - арымдай, Жабағылым - жанымдай ғылыми жоба 26 бет

  32. Адыраспан - киелі көп ғылыми жоба 16 бет

  33. Кереметі көп киелі ағаш ғылыми жоба 24 бет

  34. Құлпынайдың адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 32 бет

  35. Ошағанның емдік қасиеттері ғылыми жоба 20 бет

  36. Таңқурайдың адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 20 бет

  37. Қарақаттың адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 24 бет

  38. Мақсырдың пайдасы ғылыми жоба 25 бет

  39. Күнбағыстың адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 24 бет

  40. Қиярдың адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 24 бет

  41. Қырыққабаттың адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 30 бет

  42. Сарымсақ - сансыз ауруға ем ғылыми жоба 25 бет

  43. Пияздың адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 25 бет

  44. Шырғанақ (облепиха) жидегінің емдік қасиеттері ғылыми жоба 27 бет

  45. Қызанақтың адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 25 бет

  46. Анар - жеміс-жидектердің патшасы ғылыми жоба 25 бет

  47. Жүзім - дертке шипа болатын жеміс ғылыми жоба 23 бет

  48. Шие жемісінің адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 25 бет

  49. Сәбіз және оның адам ағзасына пайдасы ғылыми жоба 25 бет

  50. Сан қырлы сырдың иесі, сүлікте емнің киесі ғылыми жоба 16 бет

  51. Дәруменге бай - асқабақ ғылыми жоба

  52. Киелі сандар сыры ғылыми жоба

  53. 7 санының қасиеті ғылыми жоба

  54. Мақал-мәтелдердегі киелі сандардың мәнін ашу ғылыми жоба

  55. Қазақтың байырғы өлшемдері ғылыми жоба

  56. Числа в пословицах и поговорках

Этнопедагогика (бастауыш)

  1. Қазақтың ұлттық ағаш ою-өрнегінің этномәдени қызметі ғылыми жоба 28 бет

  2. Қазақтың ұлттық киім үлгілері ғылыми жоба 25 бет

  3. Зергерлік әшекей бұйымдар жиынтығы ғылыми жоба 20 бет

  4. Ата салтым - асыл қазынам (ерулік туралы) ғылыми жоба 17 бет

  5. Ақ тілеудің белгісі - бата ғылыми жоба 16 бет



Сабақ жоспарлары

Көркем жазу сабақ жоспарлары 34 сағат 1-4 сыныптар 2500

Бейнелеу өнері 1, 5, 6 сыныптар толық сабақ жоспарлары500



Қазақ тілі мен әдебиеті бойынша ғылыми жобалар тізімі



  1. Ә.ҚОҢЫРАТБАЕВТЫҢ ТОТЫНАМА ЕРТЕГІЛЕРІНІҢ ШЫҒУ ТАРИХЫ

  2. ОРАЗБЕК СӘРСЕНБАЙ КӨРКЕМСӨЗ ШЕБЕРІ

  3. Қ.ӘБДІҚАДЫРОВТЫҢ МЫҢ БІР ТҮН ЕРТЕГІСІ

  4. МАҚАЛ-МӘТЕЛДЕРДЕГІ КИЕЛІ САНДАРДЫҢ МӘНІН АШУ

  5. М.МАҚАТАЕВ ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ РУХ

  6. Қ ӘБДІҚАДЫРОВ ШЫҒАРМАЛАРЫНЫҢ КӨРКЕМДІК ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

  7. ҒАНИТӘРБИЕСІНДЕӨСКЕНҒҰЛАМА

  8. АЛАШТЫҢАРЫСЫ, ЖАСТАРДЫҢКӨСЕМІ

  9. ЖАЛЫНДАПӨТКЕНЖАСҒҰМЫР (ҒАНИМҰРАТБАЕВТУРАЛЫ)

  10. СЫР СҮЛЕЙІ - БҰДАБАЙ

  11. АЛМА ҚЫРАУБАЕВА - ӘДЕБИЕТТАНУШЫ ҒАЛЫМ, КЕМЕҢГЕР ҰСТАЗ

  12. Өшпес ән мен тозбас жырдың дүлдүлі(Нартай Бекежанов туралы)

  13. О.Сәрсенбайдың «Бақыт құсы» повесіндегі диалект сөздер

  14. Қорқыт туралы аңыз бен ақиқат

  15. Абай – дана, Абай – дара қазақта

  16. Қазақ сатирасының бала тәрбиесіне әсері (О.Әубәкіровтың сықақ өлеңдері бойынша)

  17. Халқына пана болған – Бала би

18 Ұлытаудың ұланы – Жүрсін Ерман

19 Халық даналығына баулудағы мақал – мәтелдердің тәрбиелік мәні

20. Дала академигі Ы.Жақаевтың көркем әдебиеттегі бейнесі



Қазақстан тарихы бойынша

  1. Өзгент қаласы және оның Сыр өңірі тарихындағы маңызы ҒЫЛЫМИ ЖОБА

  2. Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы ҒЫЛЫМИ ЖОБА

  3. Түркі жұртының мұраты – Мәңгілік Ел

  4. Ұлы Жібек жолының Сыр бойындағы тармақтары

  5. Шиелі халқының тарихы және әлеуметік жағдайлары

  6. Ыбырай Жақаевтың ерен еңбек жеңістері – патриотизм үлгісі

  7. Еңбегімен ел таныған тау тұлға (Ы.Жақаев туралы)

  8. Ақ күріштің атасы – Ыбырай Жақаев



Физика бойынша

Уран өндірісінің жергілікті халықтың әлеуметтік жағдайына ықпалы! ҒЫЛЫМИ ЖОБА

Атом өнеркәсібінің элитасы ҒЫЛЫМИ ЖОБА

Информатика бойынша

  1. ХХІ ғасыр ғылыми техникасы - ұялы телефон. ҒЫЛЫМИ ЖОБА

  2. Wi-Fi-дың пайдасы мен зияны ғылыми жоба 24 бет

Химия бойынша

Жасыл өндіріске – жасыл химия арқылы ҒЫЛЫМИ ЖОБА

Биология бойынша

Спирттің бидай өсімдігіне мутагендік әсері ҒЫЛЫМИ ЖОБА

Ағылшын тілі бойынша

Ағылшын және қазақ мақал-мәтелдерінің ұқсастықтары мен ерекшеліктері ғылыми жоба

Математика бойынша

Қазақтың байырғы өлшемдері ғылыми жоба

Симметрия – ғажайып әлем

Математика және табиғат



Ғылыми жобалар жалпы қойылатын талапқа сай дайындалған.

Уорд нұсқасы, аңдатпалар, пікірлері, күнделігі және көрнекі жасалынған тұсаукесері (презентация) ғылыми жобаның құрылымы жүйеленген толық нұсқасымен.

Ғылыми жобаның толық нұсқасын Алтынбекова Сауле Алтынбекқызы сайты арқылы ала аласыз!

Осы сайттан басқа да сан алуан тақырыптағы қызықты ғылыми жобаларды, диплом жұмыстары мен сабақ жоспарларын кезіктіреcіз!



Байланыс телефоны (ватсап) : 8-701-859-48-75 Сауле








12

Автор
Дата добавления 22.10.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Научные работы
Просмотров25
Номер материала ДБ-281543
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх