Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Рабочие программы / "Орфоэпиялық және орфографиялық нормалар"

"Орфоэпиялық және орфографиялық нормалар"

Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!

Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".

Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy

  • Другое

Поделитесь материалом с коллегами:

Сабақ жоспары

1. Пән аты: Қазақ тілі

2. Сыныбы: 6 Тексерілді

3. Күні, айы, жылы:

4. Тоқсан: I

5. Мұғалім


Сабақтың тақырыбы: Орфоэпиялық және орфографиялық нормалар

Сабақтың мақсаты:

1. Білімділік: оқушыларға орфоэпиялық және орфографиялық нормалар туралы мәлімет бере отырып, дұрыс айта ділуге, дұрыс жаза білуге үйрету.

2. Тәрбиелік: Оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу, ұлтжандылыққа тәрбиелеу.

3. Дамытушылық: оқушылардың тілдік дүниетанымдарын кеңейту, ауызша, жазбаша тіл мәдениетін дамыту.

Сабақтың типі: аралас

Сабақтың түрі: дәстүрлі

Сабақтың әдіс-тәсілі: сұрақ-жауап, мәнерлеп оқу, баяндау, жазбаша жұмыс, түсіндіру, жаттығу

Сабақтың көрнекілігі: Орфоэпиялық, орфографиялық сөздіктер

Пәнаралық байланыс: қазақ әдебиеті

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі: 1.Оқушылармен сәлемдесу

2.Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру

3.Оқушылардың зейіндерін сабаққа аудару

II. Үй тапсырмасын тексеру:

Пысықтауға арналған сұрақтар (21-22бет.)

III. Жаңа тақырыпты түсіндіру:

  1. Тақтаға жазылған мысалдар арқылы түсіндіру.

    1. балалық, мектеп, белсенділік, жаңалық, жақсы бала, білімді жігіт, т.б.

    2. үздүк оқушы, көлеңке, кітап оқу, жазса, ауызша


  1. Оқушыларға теориялық білім беру.

Сөздердің айтылуы мен жазылуы бірде сәйкес келіп, екінші бірде сәйкес келмей жатады. Мысалы: балалық, мектеп, белсенділік, жаңалық, жақсы бала, білімді жігіт, т.б. сөздер мен тіркестер осылай айтылады да, осылай жазылады. Олардың орфоэпиясы мен орфографиясында айырмашылық жоқ. Ал үздік оқушы, көлеңке, кітап оқу, жазса, ауызша сияқты сөздер мен сөз тіркестері осылай жазылғанымен, басқаша айтылады: үздүк оқушы, көлөңке, кітәб оқу, жасса, ауысша. Сөйтіп, бұл сияқты сөздердің орфоэпиясы (айтылуы) мен орфографиясы (жазылуы) бірдей емес. Ондай сәйкессіздіктің көпшілігі үндестік (буын үндестігі және дыбыс үндестігі: ілгерінді ықпал, кейінді ықпал, тоғыспалы ықпал) заңына байланысты болып келеді. Сөздердің дұрыс айтылуын орфоэпиялық сөздіктер, ал дұрыс жазылуын орфографиялық сөздіктер көрсетеді. Мәдениетті елдердің жазуында сөздер ресми түрде қабылданған орфографиялық ережелер бойынша біркелкі жазылады. Сөйлеуде сөздердің дұрыс айтылу нормасы сақталып, құлаққа жағымды етіп айтылады.

Еске түсіру сәті

Үндестік заңы дегеніміз – сөз ішінде дыбыстардың бір-бірімен үндесіп, біркелкі болып қолданылуы.

үндестік заңының 2 түрі бар: буын үндестігі және дыбыс үндестігі.

Буын үндестігі – сөз ішіндегі дауысты дыбыстардың бірыңғай жуан не жіңішке болып үндесуі.

Дыбыс үндестігі дегеніміз – қатар келген екі дыбыстың бір-біріне ықпал етіп үндесуі. Оның 2 түрі бар:

  1. ілгерінді ықпал

  2. кейінді ықпал

Ілгерінді ықпал – қатар тұрған екі дыбыстың біріншісінің өзінен кейінгі дыбысқа ықпал етіп, өзіне ұқсатуы.

  1. Сөз бен қосымша арасында: қаш - са (қашша)

  2. екі сөз арасында: ақ балық (ақ палық)

  3. Күрделі сөздерде:

а) біріккен сөз: көзқарас (көзғарас)

ә) тіркескен сөз: ала кел (ала гел)

б) қос сөз: құрбы-құрдас (құрбы –ғұрдас)

Кейінді ықпал – қатар тұрған екі дыбыстың соңғысының өзінің алдынғы дыбысқа ықпал етіп, өзіне ұқсатуы

1) Түбір мен қосымша арасында: бас + шы (башшы)

2) Екі сөз арасында: ақ лақ (ағ дақ)

3) Күрделі сөздерде

а) біріккен сөз: Есенгелді (Есеңгелді)

ә) тіркескен сөз:он бес (ом бес)

б) қос сөз: астан-кестен (астаң-кестен)

IV. Жаңа сабақты бекіту.

  1. Оқулықпен жұмыс.

36- жаттығу (жазбаша)

Берілген сөздерді орфографиялық сөздікпен салыстырып қарап, дәптерлеріңе жазыңдар.

Педагогтер, педагогі, геологтен, геологке, округтік, округке, парктен, паркі, киоскіге, фактіге, полктен, полкі, ансамбльге, ансамблі, бинокльдер.


38- жаттығу (ауызша)

Мәтінді түсініп оқыңдар. Қазақ тілінің халықтық ерекшелігін қай заңдылық танытатын еді, естеріңе түсіріңдер.


39- жаттығу (ауызша)

Берілген сөздер мен тіркестерді оқып, жазылуы мен айтылуын салыстырыңдар, дыбыстық өзгерістердің себебін айтыңдар.


40- жаттығу (жазбаша)

Төмендегі сөздерді орфографиялық норма бойынша жазыңдар.

үлгі: енгізу, бұрынғы, ....

түнге қарай, күнге, көк лақ, жоқ іздеу, жатақ үй, қақпан құру, басшы, көк өгіз.

2. Қайталауға арналған сұрақтар мен тапсырмалар (үлестірмелі карточкалармен жұмыс)


1

    1. Жалпылама қолданылатын сөздердің ерекшелігін еске түсіріп, түсініктеріңді мысалдармен дәлелдеп айтыңдар.

    2. «Ел» сөзін жекеше, көпше түрде тәуелде



2

      1. Диалектизм дегеніміз не?

Оларға мысалдар келтіріп, диалектілік ерекшеліктерді дәлелдеңдер.

      1. «Жер» сөзін жекеше, көпше түрде тәуелде




3


1. Көнерген сөздердің ерекшеліктері қандай? Олардың түрлеріне мысалдар келтіріңдер.

2. «дос» сөзіне фонетикалық талдау жаса.




4

Термин сөздердің ерекшелігі мен қызметін еске түсіріңдер. Қандай терминдерді білесіңдер және олар ғылымның қандай салаларына қатысты? Ғылымның әр түрлі саласына қатысты терминдерге мысал келтіріңдер.



5

Тұрақты тіркес пен сөз тіркесінің айырмашылығын және олардың өзіне тән ерекшелігін мысалдар арқылы салыстырып айтыңдар.

V. Үйге тапсырма беру:

37- жаттығу (жазбаша)

Орфографиялық сөздіктен түбір тұлғалары өзгеріп барып біріккен түрде жазылатын екі түбірден құралған бірнеше кісі атын теріп жазыңдар.

VІ . Оқушылардың жауаптарын бағалау.

VIІ. Сабақтың аяқталуы.



1

  1. 1.Жалпылама қолданылатын сөздердің ерекшелігін еске түсіріп, түсініктеріңді мысалдармен дәлелдеп айтыңдар.

2.«Ел» сөзін жекеше, көпше түрде тәуелде






2

      1. Диалектизм дегеніміз не?

Оларға мысалдар келтіріп, диалектілік ерекшеліктерді дәлелдеңдер.

      1. «Жер» сөзін жекеше, көпше түрде тәуелде






3


1. Көнерген сөздердің ерекшеліктері қандай? Олардың түрлеріне мысалдар келтіріңдер.

2. «дос» сөзіне фонетикалық талдау жаса.







4

Термин сөздердің ерекшелігі мен қызметін еске түсіріңдер. Қандай терминдерді білесіңдер және олар ғылымның қандай салаларына қатысты? Ғылымның әр түрлі саласына қатысты терминдерге мысал келтіріңдер.




5

Тұрақты тіркес пен сөз тіркесінің айырмашылығын және олардың өзіне тән ерекшелігін мысалдар арқылы салыстырып айтыңдар.


Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"

Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:

1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.

Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs

Автор
Дата добавления 24.12.2015
Раздел Другое
Подраздел Рабочие программы
Просмотров1840
Номер материала ДВ-283622
Получить свидетельство о публикации

УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ

от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.

Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.

Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх