Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Химия / Рабочие программы / Открытый урок по химии на тему "Фосфор және оның қасиеттері"

Открытый урок по химии на тему "Фосфор және оның қасиеттері"

Идёт приём заявок на самые массовые международные олимпиады проекта "Инфоурок"

Для учителей мы подготовили самые привлекательные условия в русскоязычном интернете:

1. Бесплатные наградные документы с указанием данных образовательной Лицензии и Свидeтельства СМИ;
2. Призовой фонд 1.500.000 рублей для самых активных учителей;
3. До 100 рублей за одного ученика остаётся у учителя (при орг.взносе 150 рублей);
4. Бесплатные путёвки в Турцию (на двоих, всё включено) - розыгрыш среди активных учителей;
5. Бесплатная подписка на месяц на видеоуроки от "Инфоурок" - активным учителям;
6. Благодарность учителю будет выслана на адрес руководителя школы.

Подайте заявку на олимпиаду сейчас - https://infourok.ru/konkurs

  • Химия

Поделитесь материалом с коллегами:

Қуанғанова Шынар Ибадуллақызы, химия пәнінің мұғалімі

Тақырыбы: Фосфор және оның қасиеттері

Қатысушылар: 9 «А» сынып оқушылары

Пәні: Химия

Сабақтың мақсаты:

Білімділік : Фосфордың жалпы сипаттамасымен таныстыра отырып,табиғатта

кездесуі мен алыну жолдарын меңгерту.

Тәрбиелік : Дәстүрлі емес оқыту әдісін қолдана отырып,оқушылардың химия

пәніне деген танымдық қызығушылығын арттыру.

Дамытушылық : Сын тұрғысынан ойлауды дамыту технологиясы арқылы

оқушыларды өзіндік жұмысқа дағдыландыру және

сараптау,салыстыру қабілеттерін дамыту.Өзін-өзі бақылау мен

талдауды іске асыру.


Сабақтың түрі: аралас сабақ

Құрал – жабдықтар: интерактивті тақта, слайдтар, Менделеев жасаған химиялық

элементтердің периодтық кестесі, медиобьектілер.

Сабақ жоспары

І. Ұйымдастыру (1 мин)

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау.

ІІІ. Үй тапсырмасын бекіту.

ІҮ. Жаңа сабақты түсіндіру.

Жоспармен таныстыру.

Ү. Сабақты бекіту

ҮІ. Үйге тапсырма беру

ҮІІ. Бағалау.

І. Үй тапсырмасы. Азот және оның қосылыстары.

Сұрақтар: 1. Азоттың периодтық жүйедегі орны, атом құрылысы.

2. Азоттың сутекті қосылыстары. Алыну жолдары.

3. Азоттың оттекті қосылыстары.

4. Азот қышқылы. Алыну әдістері.

5. Азот қышқылының тұздары. Химиялық қасиеттері.

6. Нитраттардың химиялық қасиеттері, қолданылуы.


Үй тапсырмасын бекіту: (Ой толғаныс)

  1. Азоттың сутекті қосылысы қалай аталады? (Аммиак)

  2. Азоттың металдармен қосылысында қандай тұз түзіледі, ол қалай аталады?

  3. Ауаның неше пайызын азот құрайды? (78)

  4. Азот қышқылының тұзы қалай аталады? (Нитраттар)

  5. Аммиактың судағы ерітіндісі қалай аталады? (Мүсәтір спирті немесе аммоний гидроксиді)

  6. Отсыз түтін қалай түзіледі? (аммиак пен тұз қышқылы)

  7. «Түлкі құйрығы» деп қай газды атаған? (Азоттың (ІҮ) оксиді)

  8. «Патша сұйығы» деген не? (1 көлем HNO3 + 3көлем НСІ қоспасы)

  9. Азот табиғатта қандай түрде тараған? (газ күйінде)

  10. Азот қышқылы жарықтың әсерінен неге ыдырайды? (NO2 + H2O)


Сабағымызды әрі қарай мына әңгімемен бастағалы тұрмын.

Фосфорды алғаш ашқан – Гамбургтік алхимик Геннинг Бранд (1669 ж). Басқа да алхимиктер тәрізді Бранд қарттарды жасартып, сырқаттарды жазатын өмір элексирі мен асыл емес металдарды алтынға айналдыратын философиялық тасты табуға әрекет жасады. Брандты алға жетелеген адамдардың қамы емес, оның байлыққа құмарлығы болды. Бір тәжірибенің барысында ол зәрді буландырып, алынған қалдықты көмір және құм қосып, буландыруды жалғастырды. Кейін ретортада қараңғыда жарық шығаратын зат түзілді. Рас, kaltes Feuer (суық от) немесе «менің отым» деп Бранд атаған зат қорғасынды алтынға айналдырмады және қарттардың сырт келбетін өзгертпеді, бірақ алынған заттың қыздырусыз жарқырауы ерекше, әрі таңсық болды. Брандтың ойынша бұл тас кәріні жасартатын, ауруды тез сауықтыратын, адамның өмірін ұзартатын көрінеді. Алынған зат жарық шығарады, осыны пайдаланып, Бранд байларға сатып, ақшаға кенелді. Бұл зат не деп ойлайсыңдар?

Оқушы: -Фосфор


Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: «Фосфор және оның қасиеттері».

Мақсаты: фосфордың периодтық жүйедегі орны,атом құрылысы, алыну әдістерін, қасиеттері мен қосылыстары туралы білім білік дағдыларын қалыптастыру. Азотпен ұқсастығы мен айырмашылығы, қолданылуы туралы түсіндіру, оның қосылыстарын жіктеуге, салыстыруға, химиялық реакция теңдеуін жазып, теңестіре білуге баулу.



«Мағынаны тану» кезеңі.

Қайталау – оқу анасы, дегендей алдағы тақырыптардан алған теориялық білімімізге сүйене отырып, фосфорға сипаттама берейік.

hello_html_mb725505.png

Оқушы: - Химиялық элементтердің периодтық жүйесінде фосфор ІІІ периодта, Ү топтың негізгі топшасында орналасқан. Салыстырмалы атомдық массасы 31, реттік нөмірі (ядро заряды) 15. Фосфор – азоттың аналогы, себебі оның валенттілік электрондарының электрондық конфигурациясы азоттікі тәрізді s2p3. Бірақ азот атомына қарағанда фосфор атомының иондану энергиясы төмендеу және оның радиусы үлкен. Бұл азотқа қарағанда фосфордың бейметалдық сипаттарының әлсіздеу екендігін көрсетеді.

Фосфор атомындағы электрондардың орналасуы: Р +15 )2е-)8е-)5е-

Электрондық формуласы: 1s22s22p63s23p3. Графиктік формуласы.

Фосфор қосылыстарында -3,+3,+5 тотығу дәрежелерін көрсетеді.

Фосфордың ұшқыш сутекті қосылысы фосфин мен аммиак молекулалары формасы жағынан ұқсас болғанымен, фосфин молекуласы берік емес, улы, тұрақсыз газ, тез тотығып кетеді.

Фосфорды алғаш ашқан кім? - 1669 ж. неміс алхимигі Х.Бранд.

«Ой қозғау» кезеңі :

  • Фосфорды қайда кездестіруге болады ?

  • Табиғатта фосфор тау жыныстары мен минералдарда қосылыс түрінде кездеседі. Мысалы фосфорит және апатитте кальций фосфаты түрінде болады. Олар Жамбыл облысындағы Қаратау маңында кездеседі.

Азот тәрізді фосфор да өсімдік пен жануар нәруызының негізгі құрам бөлігі болып табылады. Фосфор өсімдіктердің дәнінде, жануарлардың сүтінде, қанда, ми мен жүрек ұлпаларында кездеседі. Мысалы , ересек адамдардың сүйегінде 600 гр ет ұлпасында 56 гр, жүйке жүйесінде 5 гр- ға дейін фосфор болады.

Сүйек қрамындағы фосфор қаңқаға беріктік қасиет береді. Жануарлар мен адамдар фосфорды өсімдіктен қабылдайды. Фосфор қосылыстары барлық зат алмасу процестеріне қатысады.

Физикалық қасиеттері. Азотқа қарағанда фосфор элементінің бейметалдық қасиетінің төмендеуі оның жай заттарының қасиеттеріне әсер етеді. Мысалы, фосфордың азоттан өзгеше бірнеше аллотропиялық түр өзгерістері бар: ақ (сары), қызыл және қара.

Ақ фосфор – тез тұтанатын, өте улы зат. Оның буымен дем алуға болмайды. От алғыш қауіптілігіне байланысты оны шыны ыдыста су астында сыртынан құм салынған металл банкада сақтайды. Суда ерімейді, бірақ күкірттікөміртекте ериді. Қараңғыда жарқырайды. Ауасыз кеңістікте қыздырсақ қызыл фосфорға, ал жоғары қысымда қара фосфорға айналады. Молекуласының кеңістіктегі пішіні тераэдр тәрізді.

Қызыл фосфор – қызыл – қоңыр түсті ұнтақ зат, улы емес, полимерлі құрылысты болып келеді. Суда және күкірттікөміртекте ерімейді. Қараңғыда жарқырамайды. Қызыл фосфордың қасиеттері оның алыну жағдайына байланысты.

Қара фосфор – сыртқы түрі графитке ұқсайды, қолмен ұстағанда майлы жартылай өткізгіштік қасиеті бар. Қара фосфор аз кездеседі.

hello_html_329f2790.png

Алынуы.

Фосфорды апатиттен неесе фосфориттен алады. Соңғыларды көмірмен және құммен бірге араластырып, электр пештерінде 15000С – да қатты қыздырып алады.

hello_html_13ed75c.png

Химиялық қасиеттері.

Фосфор жай және күрделі заттармен әрекеттесіп, тотықтырғыштық та (азоттан төмен) және тотықсыздандырғыштық та қасиет көрсетеді. Тотықсыздандырғыш ретінде оттекпен және белсенді бейметалдармен реакцияға түседі.

Металдармен әрекеттескенде тотықтырғыштық қасиет көрсетеді, нәтижесінде фосфидтер түзеді.

Қолданылуы:

Фосфор сіріңке және улы химикаттар өндрісінде, фосфор қышқлын алуда қолданылады.

hello_html_656c0690.pnghello_html_m7a619ec4.pnghello_html_18ce2b3f.png

Білімді бекіту кезеңі .

  • Химиялық диктант.

hello_html_m36feaa85.png

  • «Сандарды сөйлетейік».

hello_html_m6360b791.png







  • «Менің тұжырымым дұрыс па?»

  • Фосфор Ү топтың негізгі топшасында орналасқан

  • Сыртқы энергетикалық деңгейінде 3 электрон бар

  • Фосфор металдық қасиет көрсетеді

  • Фосфор атомының құрамында 15 протон және 16 нейтрон бар

  • Фосфор сумен әрекеттескенде оксид түзеді

  • Фосфордың сыртқы энергетикалық деңгейінде 2 жұптасқан, 3 жұптаспаған электроны бар

  • Деңгейлік тапсырмалар.

hello_html_m43ced4c6.png

Үйге тапсырма

Бағалау.

Бағалау мониторингі

3” - 2 – 7 ұпай

4” - 8 – 12 ұпай

5”- 13 – тен жоғары hello_html_m4d466bb7.png

Самые низкие цены на курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации!

Предлагаем учителям воспользоваться 50% скидкой при обучении по программам профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок".

Начало обучения ближайших групп: 18 января и 25 января. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (20% в начале обучения и 80% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru/kursy

Автор
Дата добавления 25.10.2015
Раздел Химия
Подраздел Рабочие программы
Просмотров277
Номер материала ДВ-094381
Получить свидетельство о публикации

УЖЕ ЧЕРЕЗ 10 МИНУТ ВЫ МОЖЕТЕ ПОЛУЧИТЬ ДИПЛОМ

от проекта "Инфоурок" с указанием данных образовательной лицензии, что важно при прохождении аттестации.

Если Вы учитель или воспитатель, то можете прямо сейчас получить документ, подтверждающий Ваши профессиональные компетенции. Выдаваемые дипломы и сертификаты помогут Вам наполнить собственное портфолио и успешно пройти аттестацию.

Список всех тестов можно посмотреть тут - https://infourok.ru/tests

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх