Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / История / Другие методич. материалы / Открытый урок по истории для учащихся 8 класса

Открытый урок по истории для учащихся 8 класса



57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


  • История

Поделитесь материалом с коллегами:

Абылай хан билігі тұсындағы қазақ хандығы

Добавить комментарий

Қызылорда облысы, Сырдария ауданы, 

210О.Әбілпаттаев атындағы орта мектебінің

 тарих пәнінің мұғалімі Тәжібаева Айгүл Әбдісұлтанқызы

 

Өзіндік жұмыста оқушы:

1).Істейтін жұмыстың мақсатын біледі;

2). Оқушылар өз еркімен орындайды

3).Жұмыстың жемісті аяқталуына, оның алдағы нәтижесіне қызығады;

 

 

Тарихи мазмұндама

Абылайдың өмір кезеңдері

Нақты есімі

•  Абылайдың хан тағына отыруы

•   Абылай ханның ішкі, сыртқы саясаты

•   Қазақ  мәдениетіне  қосқан үлесі

•  Қазақ тарихындағы тарихи тұлға (көзі тірісінде “Ақ әулие” деп атаған)

 

Үй тапсырмасын тексеру

 

1.Кіші жүзде Әбілқайырдың өлімінен кейін жағдай қалай қалыптасты?

2.Ертіс, Жайық бойында әскери шептер салудың мақсаты неде?

3.Қазақ-орыс саудасының басты орталықтарына сипаттама беріңдер

4.Қазақ-орыс саудасындағы отаршылдықты қалай аңғаруға   болады?

Мақсаты

Білімділік:  Аса көрнекті саяси және мемлекет қайраткері Абылайханның Қазақ елінің дербес мемлекет ретінде қалыптасуына, қазақтың құқықтық жүйесін қалыптастыруға, қосқан үлесін ашып көрсету

Дамытушылық: Абылай ханның тұлғалық бейнесін талдау арқылы оқушылардың таным қабілеттерін дамыту

Тәрбиелік: Оқушылар бойында өз жеріне, еліне деген сүйіспеншілікке баулу, оның қадір-қасиетін ұғынуға  тәрбиелеу.

Әдісі: Модульдік оқыту технологиясы

Түрі:   Аралас сабақ

Көрнекілігі:  слайд,  интерактивті тақта, карта,электронды оқулық, домбыра

Пән аралық байланыс:   география, музыка, құқық

Барысы:   І. Ұйымдастыру кезеңі

•  ІІ. Үй тапсырмасын пысықтау

•  ІІІ. Жаңа сабақ

1. Қызығушылықты ояту

2. Мағынаны ажырату

хронологиялық кесте

жылдар 

 Негізгі оқиға

1740 тамыз

Орта жүз ханы Әбілмамбет пен Абылай Орскіге келіп, Ресей империясының билігін мойындайды

1741ж

Жоңғарлармен қақтығыстардың бірінде тұтқынға түседі

1745ж

Жоңғар қонтайшысы Қалдан-Сереннің қайтыс болуы

1755

Әмірсана бастаған Маньчжур-Цин қарулы күштері Жоңғарияға басып кіреді

1757

 Қытай қолбасшылары Фу Дэ, Чжао Хой бастаған әскер Қазақ жеріне басып кіреді

1757-1760

Абылай Пекинде Қытай билігін мойындайды

1771

Орта жүздің ханы Әбілмәмбет дүние салады                              

1761

Императрица ІІ Екатеринаға хат жолдап, ағаштан үй тұрғызу үшін бірнеше ұста және 200-300 пұт астық жіберуді сұрайды

1781

Абылай

                             Абылай

 

Өмір сүрген жылдары                                                                                           

1711-1781 жж

Билік құрған жылдары

1771-1781 жж

Қолбасшы, саяси дипломат, реформатор, халық мәдениетінің жанашыры

Ішкі саясаты-

1.Бір орталықтан басқаратын мемлекет құрды.

2.Сот билігін күшейте түсті.

3.Қазақ рулары мен тайпаларының арасындағы қақтығыстар мен барымта алуды тоқтатты.

Сыртқы саясаты- 

Ресей, Қытай, Орта Азия елдерімен экономикалық және сауда байланысы.

Қазақ жеріне ешкім қол сұға алмайтын тұтастығын қамтамасыз етуге бағыттады.

Абылай хан өмірі мен қызметіне арналған туындылар:

«Аласапыран»,

 «Алмас қылыш», «Көшпенділер» (І.Есенберлин), «Батыр Баян»

(М.Жүмабаев), «Абылай хан» диссертациясы(Ж.Жақсығалиев)

Абылай мұсылманша жақсы білім алған. Ол шығыстың жеті  тілін білді. Домбыраны жақсы тартты. Оның өзі шығарған жиырмадан астам күйлері бар «Ақ толқын», «Ала байрақ», «Бұлан жігіт», «Дүние қалды», «Қайран елім», «Қара жорға», «Қоржынқақпай», «Майда жел», «Сары бура», «Шаңды жорық» т.б. күйлердің авторы.

Пікірталастық және рөлдік оқыта үйрету  ойыны “ Қазақ тарихындағы тарихи тұлға” (көзі тірісінде “Ақ әулие” деп атаған)

•                       сарапшылар    

А→Б

 қарама-қарсы сұрақтар  

Салыстыру

Абылай хан                    Н.Ә.Назарбаев              

XYІІІ ғ                                  XXІ ғ

                     Ортақ белгілері

Адамзат күнтізбесі”

Халықтың ерік-жігерінің тастүйін бірлігі Абылай ханның бір басында бейнеленеді. Батырлармен тізе қосып, қаһармандықтың тамаша үлгісін көрсеткен, сөйтіп, халықтың ұйытқысы болған Абылай ханның ерліктері сонау қатал заманда қазақ рухын қайта түлетудің бір алтын діңгегіне айналды.

     Н.Ә.Назарбаев “Тарих толқынында”

Мұхтар Әуезов

Қазақтың дербес ел болуына, әрі-беріден соң қазақтың қазақ болуына, басы қосылып, бір жеңнен қол, бір жағадан бас шығаруына ерен еңбек сіңірген Абылайдан артық адам болмас”.

Жаңа ұғымдармен жұмыс

* дипломант- сырт елдермен келіссіз жүргізетін адам

* қонтайшы- жоңғарлардың ханы

* реформа-өзгеріс енгізу,қайта құру

 

Не? Қайда? Қашан? ”

1711-1781 жж.

Абылай ханның өмір сүрген жылдары

1743 ж.

Абылайдың тұтқыннан босатылуы

1745 ж. тамыз

Қалдан Сереннің өлімі

Сандар да сөйлейді” ойыны

1740 ж. Әбілмәмбет,   Абылай сұлтан және басқа да қазақ ақсүйектерінің Ресейге ант беруі

 1771 ж.    Орта жүздің ханы Әбілмамбет дүние салады.

1757-1760 жж. Абылай ханның Пекинде Қытайдың билігін мойындауы

ІY . Жаңа тақырыпты бекіту

XYІІІ ғ-ң 20-30 жылдарында жоңғарлар басып алған шекаралық аймақтар қалай қайтарылды?

1757-1760 жылдары Абылайдың Қытай билігін мойындауына не себеп болды?

Үш жүздің өкілдері Абылайды орта жүздің ғана емес барлық қазақтың билеушісі етіп тануына қандай жағдайлар себеп болды?     

Топпен жұмыс

1- топ – Абылай ханға жалпы сипаттама беріңдер

2 – топ – Абылай хан қазақ елінің  шаруашылығын дамытуда қандай өзгерістер енгізді?                                             

    3 – топ – Абылайдың қазақ  халқының дәстүрін, рухани мәдениетін дамытқандығын неден байқуға болады?

 

* Қазақстан қалаларының басты-басты көшелері Абылай ханның атымен аталады

* Алматыда Қазақ мемлекеттік халықаралық қатынастар және дүние жүзі тілдері университетіне Абылай ханнаң есімі берілген.

* Көкшетаудың етегінде Абылай ханның құрметіне алып ескеткіш құлыптас (стелла) орнатылған

* Қазақтар аса көрнекті қазақ ханының есімін бүгінде өздерінің перзенттеріне зор ықыласпен қояды.

 

Үйге тапсырма:

а) салыстыру тесті

б”) Абылай ханның “Ақ туы” тақырыбында  зерттеу жұмыстары           

Нәтиже

Отанға деген сүйіспеншілік

Азаматтық пен елжандылық

Ұлттық бірлікті қалыптастыру

Өз халқының тарихын, мәдениетін құрметтеу

Жеке тұлғаның қалыптасуы

Кәсіби білімге баулу








ақырыбы:         «Абылай хан билігі

             тұсындағы Қазақ хандығы»



Сыныбы:  8 сынып

 

 

 

 

 

                                            Өткізген: тарих пәнінің мұғалімі

Құттығожин Н.С.

 

 

 

 

 

 

 

 

2013-2014 оқу жылы

 

 

 

 

 



Сабақтың тақырыбы: «Абылай хан билігі

                                           тұсындағы Қазақ хандығы»

Сабақтың мақсаты:

-         Оқушыларды Абылайдың өмірі және  қызметімен таныстыра отырып, аса ірі мемлекет қайраткері, дипломат, қолбасшы болғандығын көрсету. Абылайды осындай дәрежеге көтерген деректерді ашу;

-         Тақырыпқа қатысты мәтінмен жұмыс жүргізу барысында оқушыларды топтық жұмысқа дағдыландыру, тарихи деректерге сүйене отырып, өз бетімен тұжырым жасай білуге үйрету;

-         Абылай хан бейнесі арқылы оқушыларды Отанға деген сүйіспеншілік, адалдық, табандылық рухында тәрбиелеу

Сабақ типі: аралас сабақ
Сабақ әдісі: сұрақ-жауап, ой-қозғау, топтастыру, сын тұрғысынан

                     ойлау стратегиялары

Оқыту формасы: топтық жұмыс
Көрнекілігі:  карта, интерактивті тақта, үлестірмелі материалдар


                            САБАҚТЫҢ БАРЫСЫ:

 

Ұйымдастыру кезеңі
1) Оқушылармен амандасу,  түгендеу

-         Қуаныш бүгін ерекше

     Шуағын шашып тұр әлем.

    Білімнің  түскен жолына,

    Ұрпағым  саған мың сәлем.

2) Сыныпты 3 топқа бөлу,

 «Батыр», «Хан», «Билер» топтары
3) «Жақсы тілек» тренингі


4) Сабаққа назарын аудару

    Үй тапсырмасын сұрау кезеңі:

    «Алтын қақпа» ойыны

 

Тас қақпа

 

Күміс қақпа

 

Алтын қақпа

 

«Батырлар» тобына

 

Кіші Жүздің алып жатқан аумағын ата?

Жоңғар хандығына сипаттама бер

Иоган Густав Ренат деген адам туралы не білесің?

«Хандар» тобына

Орта жүздің территориясы?

«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» оқиғасы туралы не білесің?

 

«Қырғыз-қазақ немес қырғыз-қайсақ ордасына сипаттама» еңбегінің авторы кім?

 

 «Билер» тобына

 

 

 

 

Ұлы жүз тайпалары ежелден қоныстанған жерлерді ата?

Қазақ-жоңғар шайқастарын ата, сипаттама бер

 

 

  Тевкелев Алексей Иванович жөнінде баяндап бер



 

Үш жүздің төбе билерін атап бер

Жоңғарларға қарсы күрескен қазақ батырларынан кімдерді білесің?

 

Тәуке билігі кезіндегі заманға қандай баға беріледі?

 

 

Жаңа тақырыпты түсіндіру
Абылай хан билігі тұсындағы Қазақ хандығы



-        Қызығушылығын ояту мақсатында «Көшпенділер» кинофильмінен үзінді көрсетіледі.

-         Абылай туралы не білеміз?

 

Жаңа сабақтың мақсаты хабарланып, сәйкесінше оқушылардың міндеттері айқындалады 

Жаңа сабаққа көшу

 «Естігенімді – ұмытамын,

   көргенімді – есте сақтаймын,

   өз істегенімді – меңгеремін»               Конфуций

Жоспар:

1.     Абылай – аса көрнекті саяси және мемлекет қайраткері

2.     Абылай ханның ішкі саясатының ерекшеліктері

3.     Абылай ханның сыртқы саясаты

4.     Абылайдың Қазақстан тарихындағы орны

Мәтінмен жұмыс (презентация)

Топ мүшелері берілген тақырыпшаны баяндап, көрнекілік дайындап шығады, сәйкес топтар дәптерге түртіп отырады. Сұрақтар әзірлеп, тыңдармандар ойын таразылайды.

          

 

Негізгі мәлімет

1711 ж - Әбілмансұр дүниеге келді

1741-42 ж – Жоңғар тұтқынында болды

1771 ж – Үш жүздің ханы болып сайланды

1778 ж – Ресей империясы Орта жүздің ханы деп тағайындады

1781 ж – Түркістандағы Қ.А.Иассауи кесенесінде жерленді

Мирасқоры – Уәли

Абылай хан өмірі мен қызметіне арналған туындылар: «Аласапыран», «Алмас қылыш», «Көшпенділер» (І.Ессенберлин), «Батыр Баян»(М.Жүмабаев), «Абылай хан» диссертациясы(Ж.Жақсығалиев)

 

Пысықтау кезеңі

Ой толғау  

Бүгінгі сабақта нені білдік, не үйрендік?

 

 

қазақтың тәуелсіздігін нығайтты

hello_html_0.gif                            ағаш үйлер салғызды    Мәмілегер

hello_html_0.gif    hello_html_0.gif                                                                                  Хан

hello_html_0.gifhello_html_0.gifелін қорғады

hello_html_0.gifhello_html_0.gifhello_html_0.gifhello_html_0.gifhello_html_0.gifhello_html_0.gif                                                Абылай                                           қолбасшы

              Не істеді?                                                 Кім?

hello_html_0.gifhello_html_0.gifhello_html_0.gifhello_html_0.gifhello_html_0.gif                                                                                                     саясаткер     

халықты біріктірді                                 күйші          қайраткер

                     егіншілікті дамытты

        

                                                                                 

 

Бағалау

Қорытындылау

    Біз үшін қай заманғы тарихымыз болмасын қымбат, бабаларымыз құрметті. Қазір өзіміз өмір сүріп жатқан Отанымыздың іргетасы. «Өз тарихын білмеген халық, өзін де сыйламайды» деп Елбасымыз айтқандай, тарихты білу баршамыздың парызымыз.

 

Үйге тапсырма беру

Қазақстан тарихы   8 сынып   § 9, 56-63 беттерді оқу, 62-63 беттегі тарихи деректі талдау, тест құрастыру

 

 

 

 

 

Қосымша

 

Әбілмансұр  (1711— 23.5.1781 , Оңтүстік  Қазақстан, Арыс  жағасы) — ұлы   мемлекет  қайраткері,  қолбасшы  және  дипломат.  Арғы   тегі   Жошы   хан,  бергі  бабалары  Қазақ   даласының   негізін   салған   Әз – Жәнібек,  одан  соң  Еңсегей   бойлы      Ер   Есім  хан,  Салқам    Жәңгір  хан:  Абылай – Жәңгір   ханның   бесінші   ұрпағы.  

Сұлтан Абылай мұсылманша жақсы білім алған. Ол шығыстың жеті  тілін білді. Домбыраны жақсы тартты. Оның өзі шығарған жиырмадан астам күйлері бар.

Он бес жасқа толған кезінен бастап жоңғар басқыншыларымен соғысқа белсене қатысқан.

Шоқан  Уәлихановтың  айтуына   сүйенсек,  Төле   бидің  тәлім – тәрбиесінде  болуы  Абылайға  зор  ықпал  жасады.  Қазақ   даласының   даналығын  бойына  жинаған  баба   ақылы  мен  парасатына,  ел  билеу  қабілетін,  анталаған жауға  қарсы  қазақ  халқы  басы  біріске  ғана    тойтарыс  бере  алатынын  жас  баланың  санасына  ұялата  білген.  Оған   қоса  бала  кезінен  көрген  жұпыны   тіршілік,  өмірлік  тәжірибе  Абылайдың  ел  өміріне          ерте  араласуына  себепші  болды.

Сөзге шебер, әрі тапқыр болды. өз замандастары арасында сөзіне берік, алғыр ойлы, барынша адал әрі әділдігімен көзге түскен.

Абылайдың аты халық арасында 20 жасында-ақ кеңінен танымал болған.  Бұқар, Үмбетей  жыраулардың  т.б.  ауыз  әдебиетінің ірі  өкілдерінің  мәліметтеріне  қарағанда,  Абылай   қан  майданда  ерлігімен  танылған.    

деуі  осының  дәлелі.

Өз билігін нығайта түсу және шекаралас елдермен бейбіт қарым-қатынас орнату мақсатын алға қойып, қазақ елінің тәуелсіздігі мен біртұтастығын сақтап қалу жолында аянбаған тарихи тұлға.

 

                              Абылайдың  ақ  туы

 

  Абылайдың  ақ  туы — Абылай  ханның  жауынгерлік  туы.   Кезінде  бүкіл  қазақ  халқының  атынан  айтылатын  жауынгерлік  ұран  ретінде  де  қолданылған.  20 ғасырдың  басындағы  қазақ  интелегенциясы,  Алаш  орда  жетекшілері  халықты  бірлікке  шақырып,  А.а.т. — тарихи  зат,  жоңғар  шапқыншылығына  қарсы  соғыста  көтерілген  ту.  Қыл  шашақты,  ақ  жібек  мата.  Ту 1930  жылға  дейін  Арыс  қаласының   маңындағы  «Хан  қорған»  дген   жердегі  төре  тұқымдарының  қолында  сақталып  келген.  Ел  аузындағы   әңгімелердің  бірін  де  НКВД  адамдары  алып  кеткеен,  екіншісінде  жергілікті  халық  тәбәрік  ретінде  бөліп  - алған.




57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


Автор
Дата добавления 08.02.2016
Раздел История
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров88
Номер материала ДВ-428029
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх