Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / История / Другие методич. материалы / Оқу мен оқытудағы өз тәжірбиенізде енгізгендігі өзгеріс жайлы рефлексивтік есеп

Оқу мен оқытудағы өз тәжірбиенізде енгізгендігі өзгеріс жайлы рефлексивтік есеп


До 7 декабря продлён приём заявок на
Международный конкурс "Мириады открытий"
(конкурс сразу по 24 предметам за один оргвзнос)

  • История

Поделитесь материалом с коллегами:



ШҚО Жарма ауданы

Шар қаласы

Т.Көбдіков атындағы орта мектеп

Тарих пәнінің мұғалімі

Ажимбетова Каламкас Байкеновна


Оқу мен оқытудағы өз тәжірбиенізде енгізгендігі өзгеріс жайлы

рефлексивтік есеп


Еңбек жолымды дәстүрлі сабақ беруден бастағанмын. Сабақ беру барысында әрқашанда ойланып жүретінмін мұғалім көп оқып ізденеді, сөйлеу мәдениетін қалыптастырады, айтқан білімінің барлығын оқушылардың барлығы қабылдай бермейді. Бұдан шығу жолы қандай деп көп ойланатынмын. Сол себепті мұғалімдердің сабақтарына қатысып, іс-тәжірибе алмасып отыратынмын.

3-деңгей бағдарламасы оқытылып жатыр деген күннен бастап өзімде бір осы бағдарламаны білгім келіп асықтым. Өйткені, қазіргі жаһандану заманында бар білімімен шектеліп қалу мүмкін емес. Сондықтан да өзімде өмірде үздіксіз білім алу керек деген мақсат қойғанмын.

Педагогикалық шеберлік орталығында 3-деңгей бағдарламасы жайлы біздің трениріміз бізге жете түсіндіріп барлық мағлұматты айтты. Қолымызға мұғалімге арналған нұсқаулықты ашып оқығанда маған оқытудағы Кембридж тәсілінің теориялық негіздері бөлімінде өзім іздеген сұраққа жауапты алдым деп ойлаймын. Дәлелі мұғалімге арналған нұсқаулықта былай жазылған «Дайын білім беруге негізделген «дәстүрлі» стиль арқылы алынған білім оқушылардың жинақтаған өзге білімдерімен тиімді сіңісе алмайды, сондықтан механикалық есте сақтау, үстірт білім алу жағдайлары орын алады. Дәстүрлі оқытудан алынған механикалық түрде есте сақталған мәліметтерді емтихан кездерінде ұтымды пайдалануға болады, бірақ мән-мағынасы терең меңгерілмей, жай ғана жатталғандықтан, тақырыпты оқыту аяқталған соң немесе емтихан біткен соң керексіз болып қалады және оқушы оны өмірде тиімді пайдалана алмайды» деген.

Бағдарламаны оқуда әр модулді жеке дара оқып біліп түсіне бастадық. Әрбір жасаған жұмыстарымыз топқа бірігіп бірлесе орындаумен болды. Көптеген сұрақтарға бірлесе жауап іздедік. Бұдан түсінгенім топқа бірігу кезіндегі жұмыстың нәтижесі жүйелі болатынына көзім жетті. Сонымен қатар әр сабаққа рефлексивті есеп беру арқылы нәтижелігін көрсетті.

Егерде есті кісілердің қатарында болғың келсе, күнінде бір мәртебе, болмаса жұмасында бір,ең болмаса айында бір, өзіңнен өзің есеп ал! Сол алдынғы есеп алғаннан бергі өмірді қалай өткіздің екен, не білімге, не ахиретке, не дүниеге жарамды, күнінде өзің өкінбестей қылықпен өткізіппісің? Жоқ, болмаса, не қылып өткізгеніңді өзің де білмей қалыппысың? Абайдың он бесінші қара сөзі бұған дәлме – дәл келеді.

Сондықтан мектептегі іс-тәжірбиемде осы тұстарды пайдаланамын деп ойладым. Күнделікті сабақ жоспарын құру кезінде бірнеше жыл бойы сабаққа мақсатты дұрыс қойып жүрмегеніме көзім жетті. Дәстүрлі сабаққа үш мақсат қойылады білімділік, дамытушылық, тәрбиелік сонда мен мақсатты жалпылама алып көптеген өзіме міндеттер алады екенмін. Қазіргі таңда қысқа мерзімді жоспар құрғанда оқушыға бағыттап сол қырық бес минутта қарастырылатын тақырып бойынша мақсат қоя бастадым.

Сондай – ақ қысқа мерзімді жоспар құруда сонымен оқушылардың жас ерекшеліктерін және жан дүниесін де оқытуға байланысты тақырып дайындауда да назар аударатын болдым. Оқытудың сындарлы теориясына негізделген Үшінші деңгей бағдарламасы мұғалімнің алдына ең алдымен оқушының жан дүниесін жақсы түсіне білу жөнінде нақты міндеттеме қойып отыр. Сапалы оқытудың маңызды факторы мұғалімнің оқушының тақырып мәнін өз бетімен меңгеруін түсінуі мен бағалай алуы болып табылады. (Мұғалімге арналған нұсқаулық – 6 бет).

Қысқа мерзімді жоспарда мақсат пен күтілетін нәтижелерді анықтап алғаннан кейін маған жоспар құру жеңіл болды.

Тарих сабағы көбінесе оқушылардың сөйлеу мәдениеті және ойын жетік жеткізе алу керек. Қазіргі таңда мектебіміз қаншалықты қазақ тілді болғанымен оқушыларымыз орыс тілде ойланып, қысқа да нұсқа жауап береді. Сондықтан өзім сұрақты қоя біле үйрендім. Мысалы бұрынғы сабақтарда Тайпалар қай ғасырға жатады? Билеушісі кім? Қай территорияны қамтиды? Және т.б. Оқушылар бұл сұрақтарға тезара жауап береді болды сұрақтың мағынасы солай жабылады. Қазіргі таңда оқушыға бірінші сұрақ қою үшін өзім ойланып аламын. Мысалы: Қазіргі таңда маңызы қандай? Неліктен олай ойлайсын? Егер де бұл оқиға басқалай өрбісе не ойлар едің? Тағы сол сияқты сұрақтар қойылып оқушылар ойланып, пікірлесіп, ой тұжырымдары қалыптасады.

Сұрақты қоя отырып оқушы оны түсіне отырып жүйелі нақты жауап беру керек. Өзімнің сабақтарымда да осыны пайдаланып көрдім. Ойлап қарап отырсам өткен сабақатарымда сұрақтардың барлығы төмен дәрежеде екен. Сұрақ қою маңызды дағдылардың бірі болып табылады, себебі сұрақ дұрыс қойылған жағдайда оқытудың тиімді құралына айналады және де оқушылардың оқуына қолдау көрсетіп, оны жақсарта және кеңейте алады. (Мұғалімге арналған нұсқаулық – 38 бет). Сабақта түрткі болу, сынақтан өткізу және басқаға бағыттау сияқты әртүрлі тәсілдерін пайдалануға болады.


D:\практика\4 сабак\20150513_175312.jpg(Оқушы ойын жетік жеткізе алмады мен сұрақты басқа оқушыға бағыттадым).

Сабақта бұл тәсілдер өз нәтижесін берді. Бірінші сабағымда «Көшпелілер өркениетінің әлем мәдениетінде қосқан үлесі қандайa?» деп сұрақ қойдым. Бастапқы уақытта оқушы қысқа жауап берді, басқа ой білдіретін түрткі сұрақ қойғанымда оқушылардың жауабы кеңейе түсті, өз идеяларын дамытуға көмектескендей болып оқушылардың ойлары көбейе түсті, бір ойдан екінші ой туындай түсті. Жауап бере алмаған оқушыға А. ойын дамыта түсші деп басқаға бағыттай білдім.

Сонымен қатар топта жұмыс жасағанда ең бірінші ережеге бағына отырып жұмыс жасау керектігі және топта ролдер, жеке, жұппен жұмыс жасау әдістерінің маңыздылығын түсіне білдім. Әсіресе күрделі тақырыпты ашу мақсатында осы топпен жұмыс жасау тиімді болып отырды. Өйткені, орта мерзімде көрсетілген тараудың тақырыптары кітапта берілмеген. Маған тақырыптың барлығын басқа қосымша кітаптардан алып оқушыларға тақырып түсінікті болу үшін мәтінге барлық мәселелрді кірістіруге тырыстым бұл мәтіндер ауқымды болып шықты. Сондықтан топпен жұмыс жасағанда бұл мәтіндерді меңгерту тиімді болғандығы сондықтан. Оқушылар топта мәтінді жеке оқып алып, жұпта бірге талқылап, топта ой бөлісіп отырды.





D:\практика\1 сабак фото\DSCF1642.JPG (Топта жаңа тақырып бойынша мәтінмен танысуда).


Негізінен қандай жұмыс жасасанда ережеге бағынуды үйретіп отырса жұмыстың нәтижелігі көрінеді екен. Топпен жұмыс жасай отырып оқушы арасында жақсы қарым-қатынас қалыптасумен қатар бір-бірімен диалогқа түсіп, пікір алыса отырып көптеген тақырып бойынша тұжырымдар, дәлелдемелер келтіріп, ой қорытата алады. Выготскийдің айтуы бойынша оқушылар өздерінің «жақын арадағы даму аймағында» жұмыс істесе, танымдық дамудың жақсаратындығын атап көрсеткен. ЖАДА оқушы дамытатын дағды мен қабілеттер, өз бетімен жасай алмайтын тапсырмалар көлемін айқындайды. Бұл тапсырмаларды орындауда, оқушыларға жаңаны үйренуде тірек болатын ересектердің көмегі немесе қолдауы керек. Бұл қолдау қарым-қатынасты қамтиды және де Выготский бұл жағдайда оны оқытудың негізгі құралы деп есептейді. (Мұғалімге арналған нұсқаулық – 36 бет).

D:\практика\1 сабак фото\DSCF1648.JPG (Бірлесе жұмыс жасаған топтық жұмыстың нәтижесі).


Сындарлылық теориясына негізделген оқытудың мақсаты – оқушының пәнді терең түсіну қабілетін дамыту, алған білімдерін сыныптан тыс жерде, кез келген жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз ету. Осыны негізге ала отырып жоспар құруда оқушыларға сын тұрғысынан ойландыратын сұрақтарды қоюға дағдылана бастадым. Өйткені, оқушы ойланатындай жауап беруге үйретсек жан-жақты ойланып тіл байлығы қалыптасады екен. Оқушы ойлана, салыстыра отырып өзінің көзқарасын дәлелдеуге тырысады және ой тұжырымдары қалыптасады. Менің ойымша өзім сыни ойлай алатын болсам оқушыға да дұрыс бағыт бере алады екенмін. Ойлау арқылы көп нәрсеге қол жеткізуге болады. Шығыс даналығы былай дейді: «Маған айтсан, ұмытып қалам, көрсетсең есімде қалады. Ал, өзім істесем, үйреніп алам». Сын тұрғысынан ойлауда ең басты назар аударатын мәселе сұрақтың дұрыс қойылуы. Әр сабағымда пайдаландым десе болады. Бастапқы уақытта оқушыларға сұрақтар қойған уақытта жауаптары қысқа болып ойларын жеткізе алмады. Бірінші сабақта оқушыларға толығымен түсіндіріп өттім. Өмірмен байланыстыра отырып мысалдар келтіріп айттып өттім. Оқушылар өздерін тереңге үнілмейтіндерін айттып ойлануға бел буды.

«Метатану» термині оқушылардың саналы білім алуы мен ойлауын дамытуға ықпал ететін бірқатар үдерістерге қатысты қолданылады. Метатануға танымдық үдерістеді білу, түсіну және реттеу немесе танымдық үдерістерді қарастыру үшін танымдық үдерістерді қолдану, соның ішінде қатесін танып-білу және ойлауды бақылау деген анықтама беруге болады. (Мұғалімге арналған нұсқаулық – 41 бет). Осы кезде Флейвеллдің пікірімен келісуге болады.

Жалпы алғанда негізінен сын тұрғысынан ойлаудағы ашық сұрақтарды пайдалануда өзім бастапқы уақытта көп ойландым, әр сабаққа ойлана дайындала келе өзім де дағдылана бастадым. Ең негізгі өзім ойымша сұрақты ойлағанда өмірмен байланыстыра бастасам шешімі тез шығады екен.

Кейінгі сабақтарда оқушылар сын тұрғысынан ойландыратын ашық сұрақтарды қойғанда жоғарыда айттып өткендей жауап бере алды. Бұл мен үшін жақсы нәтиже болды. Үшінші сабақта оқушыларға «Көшпенділердің ат әбзелдері мен киімдерінің қазіргі таңда тарихи маңызы қандай?» деген сұрақ қойдым. Оқушылар көптеген дәлелдемелер келтірді. Оқушылардың айтуы бойынша ат әбзелдері мен ұлттық киімдер көптеген шетел мұрайжайларында көрініс табуда әсіресе көптеген ғалымдардың ат әбзелдерінің жасалу жолы мен қолданған материалдары жайлы қызығушылық тудырады. Мұндағы көрініс «Алтын адам» ескерткішін айтуға болады. Сонда біздің ата-бабамыз сонау сақ дәуірінен бастап алтынды қорыта және қолдана білген. Ұлттық киімдерінде жәбек матаны қолданып алтын жіппен әсемдей білгендігі жөнінде көптеген ойлар айтты. Сонымен қатар сын тұрғысынан ойландыратын ашық сұрақтарды біз сабақта топқа бірігуде және топ ішінде диалог арқылы сын тұрғысынан ойлауда жүргізіп отырдық және оқушылар ой бөлісу арқылы түртіп алу әдісін қолданды. Оқушылар «Көшпелілердің материалдық мәдениеті» деген тақырыпта топқа оқушыларды ойландыру үшін жалпы қазіргі таңда көшпенділердің материалдық мәдениеті көрініс табуда ма? деген сұрақ қою арқылы оқушылар ламинат парақтарына 5 аргумент келтірк керек болды. Топта оқушылар пікір алысып, ойларын бір-біріне айтып, талқылап жұмыстарын қорғады.


D:\практика\3 сабак фото\4FmJtusyKOI.jpg (Оқушылардың келтірген аргументтері).


Барлық топтар бұл жерде Александрдың айтуы бойынша білімді игерудің бес үлгісін көрсетті:

Механикалық есте сақтау – (үнемі қайталап отыру арқылы фактілерді, ойларды және күнделікті іс-әрекеттерді жаттау);

Декламация (тестілеу үшін дайындалған сұрақтарды пайдалану; бұрын өткендерді еске түсіруге ынталандыру; оқушыларға жауап туралы ойлауға түрткі болу үшін ишара жасау арқылы білім мен түсінігін толықтыру);

Нұсқаулық/баяндау ( оқушыға не істеу керектігін түсіндіру немесе ақпаратты жеткізу, фактілерді, қағидаттар мен рәсімдерді түсіндіру);

Талқылау (ақпаратты тарату және мәселелерді шешу мақсатында ой бөлісу);

Диалог (қателік пен тәуекелдерді азайтып, таңдауды қысқартуға,түсініктер мен қағидаттарды «жеткізуді» тездетуге ықпал ететін құрылымдалған, кумулятивтік әңгіме мен пікірталас арқылы өзара түсіністікке қол жеткізу).

Сонымен қатар оқушылар кластер құру, тестерді сәйкестендіру, жабық тест, аргументтерді дәлелдеу, пазлдарды құрастыру әдістерімен де жұмыс жасай білді. Дәстүрлі сабақтарда әдістерді білгенмен оларды жүйелі қолданбағанбыз. Ал қазір орта мерзім жоспарына әдістерді енгізіп оқушылар тарапынан да қызығушылық туу арқылы тақырыпты меңгеру мен бекітуде өз әсерін жақсы жағынан көрсетті. Пазлдарды құрастыруда оқушылар бірге бірлесіп қызығушылықпен орындап белсенді қатысып берілген тапсырманы дұрыс орындай білді. Пазлдарды жасауда бір топқа ғана бергем. Басқа топтарға да келесі сабақтарымда қолдану керекпін.



D:\практика\2 сабак фото\DSCF1695.JPG (Оқушылар топта бірлесе «Көшпелілердің ат әбзелдері мен киімдері» атты тақырыпта пазлдарды құрастырды).

АКТ оқушыларға ғылыми ұғымдарды түсіндіруді және олардың қабылдауын, түсінуін жеңілдетуге мүмкіндік беріп, мұғалімдерге сабақ беруде көмектесетін мағызды құрал болып отыр. Сондықтан оқыту барысында осы технологияларды ойланып қолдану қажет. (Мұғалімге арналған нұсқаулық – 57 бет).

Мен үшінші сабағымда тақырыпты ашу мақсатына және өздігінен меңгерту үшін оқушыларды үш топқа бөліп «Көшпелілердің материалдық мәдениеті» атты тақырыпта оқушыларға үш беттен тұратын таныстырылым дайындауға бердім. Мұнда мен оқушыларға көшпелілердің материалдық мәдениеті жайлы тақырыпты ашу керек дедім де болды ары қарай оқушылар өздігінен жұмыс жасады. Үш топтың ішінен бір топ интернет қолданды. Жиырма минут уақыт берілді оқушылар бірлесе жұмыс жасады. Топта рөлдерін жүйелі бөлген. Әрқайсысы өз міндетін атқарып жұмыстары жүйелі жүрді. Бірінші топ көшпелілердің материалдық мәдениетіндегі сақтардың киіз үймен мен ұлттық киімдері жайлы интернетті пайдалан отырып толық таныстырылым дайындап шығарды, екінші топ қаңлылардың металл өндірісі бойынша көптеген мәліметтер келтірген. Үшінші топ ғұндардың зергерлік өнері жайлы таныстырылым дайындады. Бұл тапсырманы орындауда жақсы нәтиже көрсетті өйткені оқушылар төменгі сынып болғанның өзіңде тақырыпқа сай, мағыналы дайындап шығарды. Қорғау кезінде де ойларын дәлелдеп берді.Бұл мен үшін күтпеген жағдай болды, орта мерзімді жоспар құрған уақытта осы тапсырмаларға күмәнмен қарадым. Ең нәтижелі сабақтардың бірі болып шықты.

D:\практика\3 сабак фото\-qj2jxsDFbQ.jpg (Бірінші топтың «Көшпенділердің материалдық мәдениті» атты тақырыпта сақтардың киіз үйі мен ұлттық киімдері жайлы таныстырылым қорғауда)

Мектептегі іс-тәжірбиемде орта мерзімді құруда бағалау кезеңіне келгенде көп ойландым. Сабақта смайликпен, бағдаршам, қол бұлғау, критериалды бағалау, өзара бағалау және өзің-өзі бағалау бойынша әдістерді қолдандым.

Өзара бағалауда оқушылар екі жұлдыз, бір тілек әдісін қолданды, бастапқы кезде оқушылар ұсыныстарын дұрыс білдіре алмады, бірақ дұрыс бағыт бергендіктен кейінгі сабақтарда оқушылар жұмыс жасай алды. Оқушыларға өзің-өзі бағалау әдістері ұнады, өйткені өздері оқыған жасаған жұмыстарына анализ бере алады және қандай жерлерді қарау керек толықтыру керек екендерін бағдарлап отырды. Сонымен қатар бұрын сабақта 7-8 оқушы бағаланатын болса, қазір сыныптың жартысынан көбі бағаланады және өзері ой түйіп кетеді.

«Бағалау» термині «жақын отыру» дегенді білдіретін латын сөзінен шыққандығы кездейсоқ емес, себебі бағалаудың негізгі сипаты бір адам басқа адамның не айтып, не істегенін немесе өзін өзі бақылау жағдайында өзінің дербес ойлауын, түсінігін немесе тәртібін мұқият бақылауы болып табылады. (Мұғалімге арналған нұсқаулық – 53 бет).

Сабақты бағалауда оқушылардың пікірімен де санасып отырдым қорытындылау кезіңде бағалары не қалай қойылғандығы жөнінде айттып отырдым. Сол арада да оқушылардың бағалау жөнінде сұрақтары болса бірден жауап беріп отырдым. Мұндағы ең нәтиже оқушылардың да ойларын ескеру керектігі дұрыс екен.

Әр сабағымда оқушылардан кері байланыс алып отырдым. Оқушыларға нақты сабақ жөнінде ойларын жазу керек екендіктерін айттып өттім. Келесі сабақтарда өткен сабақ бойынша оқушылармен рефлексия жасап отырдық. Сол арқылы келесі сабақтарда жіберген қателерімізді қайталамауға тырыстық. Оқушыларға да бұл ұнады, өйткені әрқашанда олардың ойларымен санасып отырдым. Осы жерде Джин Раддоктың «Оқушы үні» жобасы көрініс тапты және нәтижесі пайдалы екендігін көрсетті.

Негізінен бұл бағдарламаны оқығаныма өкінбеймін. Қазіргі таңда ойланудамын бұрынғы сабақтарыма қарағанда қазіргі сабақтарымының нәтижелігі көрініп отырды. Оқушы мен мұғалім арасында еркіндік бола отырып, оқушылар сенімділік білдіреді.

Мектептегі іс-тәжірбиемде дарынды оқушыға көп көңіл бөлінбеді. Келешекте осыған назар аударуым керек. Сонымен қатар әлі де болса бағалау жөнінде қосымша материалдар оқып білімімді шыңдау қажет. Басқа жоғарғы сыныптарға да орта мерзімді жоспар құруға шыңдалуым қажет.




57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)

Автор
Дата добавления 30.01.2016
Раздел История
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров151
Номер материала ДВ-394241
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх