Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Конспекты / План конспект Уйғур тили "Қошма сөзләр" 5синип

План конспект Уйғур тили "Қошма сөзләр" 5синип



Осталось всего 4 дня приёма заявок на
Международный конкурс "Мириады открытий"
(конкурс сразу по 24 предметам за один оргвзнос)


  • Другое

Поделитесь материалом с коллегами:

Дәрисниң мавзуси: Қошма сөзләр

Мәхсити: 1 Қошма сөзләр, уларниң ясилиши вә йезилиши һәққидә чүшәнчә бериш

2. Морфологиялик тәһлил қилишқа, саватлиқ вә чирайлиқ йезишқа, бағлинишлиқ сөзләшкә адәтләндүрүш

3. Әдәбий әсәрләрдә мәзкүр жүмлиләрниң қоллинилишиға нәзәр ағдуруш, әмгәк сөйүшкә, инсанни қәдирләшкә, билим елишқа дәвәт қилиш


Дәрис түри: арилаш

Дәрис типи: қелиплашқан

Көрнәклик қураллар: интерактив тахта, слайдлар

Қоллинилидиған усуллар: тәһлил, соал-жавап

Пайдиланған технология: СТО «Чүшәнчиләр дәриғи» , «инсерт», Венн

диаграммиси «Тоғра вә натоғра пикирләр», «Инсерт, «Қоюн дәптәр»

Дәрисниң бериши:


І. Уюштуруш. Саламлишиш, оқуғучиларни түгәл-ш, дәрискә тәйярлиғини тәкшүрүш 1-слайд


ІІ. Мәхсәт қоюш. 2-слайд

  1. Йеңи мавзуни чүшәндүрүш

  2. Көнүкмиләр, һәр хил тапшурмилар арқилиқ оқуғучиларға қошма сөзләр, уларниң алаһидиликлири һәққидә билим бериш.


Күтилидиған нәтижә: 3-слайд

1. Сөзләрни тәһлил қилишқа үгиниду.

2. Өз ой пикирлирини бағлинишлиқ сөзләр арқилиқ йәткүзиду.

3. Мустәқил иш жүргүзүштә паалийәтчанлиғи өсиду.

4-слайд. Психологиялик тренинг Еғизчә тапшуруқ. Тахтида карточкилар есилған. Униңда мақаллар бар. Оқуғучи мақални тоғра давамлаштурса, варақ кәйнидә униңға беғишланған тиләк чиқиду.

1. Миң тәңгәң болғичә,....

2. Билимликниң гепи оң,.......

3. Яхшилиқ қилсаң яшайсән,.....

4. Билимни бүйүк бил,......

5. Яхши сөз жан озуғи,......

6. Яхши тепип сөзләйду,.......





5-слайд Эпиграф

Саадәт керәк екән - әмгәк қайнимида үз,

Парағәт керәк екән – һорунлуқниң бешин үз.

Хәлқим десәң, һәр ишта йеңип чиқисән чоқум.

Елим десәң, һеч қачан патқаққа тәгмәйду үз.


6-слайд. Синип 2 топқа бөлүниду.

Һәр топтин 1 оқуғучи чиқип, өзлиригә нам таллайду вә сәвәвини чүшәндүриду.

1-топ – Әмгәк («Умумға Ортақ Әмгәк Жәмийитигә қарап 20 қәдәм» мәктүбидә бу мәсилигә кәң түрдә чүшәнчә берилиду».

2-топ – Тәләп («Талаптыға нур жауар» дегән қазақ хәлиқ даналиғида. Һәр ким өзигә тәләп қоюшини вә уни орунлашни билиши керәк)


7-слайд


ІІІ. Өй тапшурмисини сораш

Синип топ билән ишләйду. Һәр бир топ өткән мавзу бойичә ИНСЕРТ стратегиясини қоллинип, тапшурмилар берилиду.

1-топ – томур сөзләр бойичә карточкилар арқилиқ

2-топ – ясалма сөзләр бойичә карточкилар арқилиқ


8-слайд


ІV Билимини тәкшүрүш

Тоғра вә натоғра пикирләр


  1. Сөз тәркивини, сөз түкүмлирини вә сөзләрниң ясилишини һәм түрлиниш қаидилирини үгитидиған пән лексикология дәп атилиду.

  2. Морфология грек (юнан) сөзи болуп, уйғурчә сөз шәкиллири тоғрисидики тәлимат дегән мәнани аңлитиду.

  3. Томур сөз - сөзниң асасий мәнасини билдүридиған, мәналиқ қисимларға бөлүнмәйдиған қисми.

  4. Ясалма сөз – томур сөзгә қошумчиларни улаш арқилиқ ясалған сөзләр



9-слайд ІV. Йеңи мавзуни чүшәндүрүш

Қизиқишини ойғитиш..

«Чүшәнчиләр дәриғи» Оқуғучилар йеңи мавзу һәққидә төвәнки синипларда алған билимини йезип, дәрәққә илиду

Мәнани ажритиш. Инсерт усули арқилиқ. Дәрисликтин бәлгү қоюш арқилиқ йеңи мавзуни оқуп чиқиду. Топлар өз ара бир-биридин сорап, андин һәр топ өзлириниң чүшәнчисини ейтиду. Соалларға жавап бериду



10-слайд


Йеңи мавзу кәштә бойичә чүшәндүрүлиду


Р/с

Ясилиши

Мисаллар

1.

Ясалма сөзләр икки яки униңдин артуқ сөзләрниң яндишип келиши арқилиқ ясилиду.

Мәктәп беғи, яғач қошуқ, Ана вәтән

2.

Қошма сөзләрниң биринчиси ениқлиғучи, иккинчиси ениқланғучи болуп келиду



3.

Қошма сөзләрниң тәркивидики сөзләр айрим йезилиду.



4.

Қошумчилар қошма сөзниң ахиридики сөзгила улиниду.


қара буғдайни, дәм елишқа вә б.

5.

Дәсләпки сөзлири һәр, һеч, бәзи, гайи, бир дегән сөзләрдин түзүлгән қошма сөзләрму айрим йезилиду.






Қазақ тилида 11-слайд

Рус тилида 12-слайд


V. Йеңи дәристә чүшәнгинини мустәһкәмләш

1. 325-көнүкмә шәрти бойичә еғизчә орунлиниду.

2. 326-көнүкмә йезиқчә орунлиниду

3. 327-көнүкмә тахтида орунлиниду


Төвәндики сөзләрниң арисидин пәқәт қошма сөзләрни терип язимиз.

Ақтөш, ата-ана, Қазақстан Жумһурийити, егиз-пәс, Алтөй, бәлбағ, Пәнжим йезиси, Ана мәктәп, татлиқ-турум, Йәттису

VІ. Бәкитиш. Рефлексия стадияси.

Һәр топқа өз етиға лайиқ мәтин түзүш тапшурулиду.

1-топ. «Адәм әмгиги билән гөзәл» дәйду хәлқимиз. Бизниң оюмизчә, әмгәк қилсаң…

2-топ – Тәләп болмиған йәрдә иш алға маңмайду. Бизниң ейтмақчи болғинимиз…


VІІ. Өйгә тапшурма. 114-116-бәтләрни оқуш. 328-көнүкмә йезиқчә орунлаш

Бәдиий мәтинләрдин қошма сөзләрни тепиш.






Дәрисниң мавзуси: Мустәқил сөзләр

Мәхсити: 1 Сөзләрниң түрлири, мустәқил сөзләрниң алаһидиликлири һәққидә чүшәнчә бериш

2. Морфологиялик тәһлил қилишқа, саватлиқ вә чирайлиқ йезишқа, бағлинишлиқ сөзләшкә адәтләндүрүш

3. Ойлаш қабилийитини ашуруш,өз алдиға ишләшкә дәвәт қилиш

Дәрис түри: арилаш

Дәрис типи: қелиплашқан

Көрнәклик қураллар: дәрислик, таблица

Қоллинилидиған усуллар: тәһлил, соал-жавап

Пайдиланған технология: СТО «Тоғра вә натоғра пикирләр», «Идеяләр дәриғи» инсерт, Венн диаграммиси

Йеңи уқумлар: мустәқил, грамматика, синтаксис


Дәрисниң бериши:


І. Уюштуруш. Саламлишиш, оқуғучиларни түгәлләш, дәрискә тәйярлиғини тәкшүрүш, өзини-өзи баһалаш вариғини тарқитиш

ІІ. Мәхсәт қоюш. Көнүкмиләр, һәр хил тапшурмилар арқилиқ оқуғучиларниң қошумчилар һәққидики билимини байқаш, сөз түрлири, мустәқил сөзләр тоғрисида билим бериш.


Психологиялик тренинг Еғизчә тапшуруқ. Тахтида карточкилар есилған. Униңда мақаллар бар. Оқуғучи мақални тоғра давамлаштурса, варақ кәйнидә униңға беғишланған тиләк чиқиду.


1. Миң тәңгәң болғичә,....

2. Билимликниң гепи оң,.......

3. Тән сақлиқ-.....

4. Атилар сөзи-......

5. Билим билән һекмәт-......

6. Яхши тепип сөзләйду,......

7. Дост жиғлитип ейтиду,......

8. Йәттә өлчәп-.....!


Синип 2 топқа бөлүниду.

Һәр топтин 1 оқуғучи чиқип, өзлиригә нам таллайду вә сәвәвини чүшәндүриду.

1-топ – «Саламәтлик»

2-топ – «Әмгәк»


ІІІ. Өй тапшурмисини сораш

Синип топ билән ишләйду. Һәр бир топ өткән мавзу бойичә ИНСЕРТ стратегиясини қоллинип, тапшурмилар берилиду.

1-топ – қощ сөзләр бойичә карточкилар арқилиқ

2-топ – бириккән сөзләр бойичә карточкилар арқилиқ



ІV Билимини тәкшүрүш

«Тоғра вә натоғра пикирләр» Оқуғучилар өтүлгән мавзу бойичә тоғра пикирләрни ениқлайду:

1. Қошумчилар 4 түргә бөлүниду

2. Сөз ясиғучи қошумчилар жүмлидики сөзләрни бир-бири билән бағлайду

3. Билим, сезим, еқим сөзлири сөз ясиғучи қошумчиларниң ярдими билән ясалған.

4. Келиш қошумчилири сөз ясиғучи қошумчиларға ятиду

5. Уйғур тилида томурдин алдин келидиған қошумчилар бар

6. Барлиқ қошумчилар сөзниң томуридин кейин улиниду.

7. Сөз түрлигүчи қошумчә сөз ясиғучи қошумчидин кейин улиниду


ІV. Йеңи мавзуни чүшәндүрүш..

Қизиқишини ойғитиш. Сүрәткә қарап, мәтин түзүңлар.

Силәрниң оюңлар қандақ? Мустәқил сөзләр дәп қандақ сөзләр атилиду? «Идеяләр дәриғи»гә чүшәнчиләр йезилиду

hello_html_2b0e602b.pnghello_html_m12da8d93.png


Сөзләр мәнасиға, грамматикилиқ хусусийәтлиригә, тилдики хизмитигә қарап 3 түргә бөлүниду: мустәқил сөзләр, ярдәмчи сөзләр, имлиқ сөзләр


Сөзләр

Прямая соединительная линия 3Прямая соединительная линия 5Прямая соединительная линия 4

мустәқил ярдәмчи имлиқ


Мустәқил сөзләр - өз алдиға мәна аңлитидиған вә жүмлидә жүмлә мүчиси болуп келидиған сөзләр.

Алаһидиликлири:

1. Мустәқил сөзләргә айрим һаләттә турғанда соал қоюшқа болиду

2. Лексикилиқ мәна аңлитиду. М: китап, тағ, қәләм – нәрсә намлири

Ақ, сериқ, егиз – нәрсә бәлгүси

3. Мофологиялик шәкли болиду: томур вә қошумчиға бөлүниду

4. Синтаксислиқ хизмити болиду

Мустәқил сөзләр: исим, сүпәт, сан, алмаш, пеил, рәвиш, тәхлидий сөзләр

Һәр түрлүк һис-туйғу, чақириш, һайдаш мәналирини билдүридиған сөзләр имлиқ сөзләр дәп атилиду.

Түзүлүши жәһәттин бир сөздин түз-н вә қош сөз шәклидә болиду.

2. Жүмлидә пәш арқилиқ ажритилип йезилиду.

3. Һис-туйғу имлиқлири күчлүк аһаң билән ейтилса, улардин кейин үндәш бәлгүси қоюлиду.

4. Бирәр соалға жавап бәрмәйду вә жүмлә мүчиси болалмайду.

Лексикилиқ мәна аңлатмайдиған, өз алдиға жүмлә мүчиси болалмайдиған, пәқәт сөзләрни яки жүмлиләрни бир-бири билән бағлайдиған сөзләр ярдәмчи сөзләр дәп атилиду.

Қазақ тилида

Рус тилида


V. Мустәһкәмләш.

1. 369-көнүкмә шәрти бойичә еғизчә орунлиниду.

2. 370-көнүкмә йезиқчә тахтида вә дәптәргә орунлиниду


Ким чевәр? оюни

  • Алтун сандуқтин “ мәтинни елип, қазақ, рус тиллириға тәржимә қилиду.

І топ Мениң достумниң исми-Мадина. Униң көзлири дүгләк, қап-қара. Чечи узун, оттура бойлуқ. Очуқ қиз.


Моего друга завут-Мадина. У нее глаза круглые и черные. Волосы длинные, рост средний. Характером добрая.

Мениң достумниң исми-Мадина. Униң көзлири дүгләк, қап-қара. Чечи узун, оттура бойлуқ. Мүжәз-хулқи очуқ.


ІІ топ Мениң бовам бар. Униң исми-Әкрәм. У 65 яшта. Бовам һөрмәтлик дәм елишта. Мениң бовам –әмгәкчан.

Менің атам бар. Атамның аты-Әкрам. Ол 65 жаста. Атам зейнеткер. Менің атам-еңбекқор

У меня есть дед. Его завут-Акрам. Ему 65 лет. Дед-пенсионер. Мой дед-трудолюбивый.


VІ. Бәкитиш.

Рефлексия. Һәр топқа өз етиға лайиқ мустәқил сөзләрни пайдилинип, мәтин түзүш тапшурулиду.

1-топ. – Хәлқимиз «Әқил қеримас, алтун – чиримас» дәп бекар ейтмиған. Әгәр әқлиң болмиса,…

2. топ – «Сақ тәндә - сағлам әқил» дегән сөздә наһайити чоңқур мәна ятиду. һәқиқәтәнму. Сәвәви…

VІІ. Өйгә тапшурма. 1.133-135-бәтләрни оқуш.

2.Қаидиләрни ядқа елиш, 5тин сөз ойлап йезиш




57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)


Автор
Дата добавления 23.01.2016
Раздел Другое
Подраздел Конспекты
Просмотров87
Номер материала ДВ-369576
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх