221863
столько раз учителя, ученики и родители
посетили сайт «Инфоурок»
за прошедшие 24 часа
+Добавить материал
и получить бесплатное
свидетельство о публикации
в СМИ №ФС77-60625 от 20.01.2015
Дистанционные курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации для педагогов

Дистанционные курсы для педагогов - курсы профессиональной переподготовки от 6.900 руб.;
- курсы повышения квалификации от 1.500 руб.
Престижные документы для аттестации

ВЫБРАТЬ КУРС СО СКИДКОЙ 50%

ВНИМАНИЕ: Скидка действует ТОЛЬКО сейчас!

(Лицензия на осуществление образовательной деятельности № 5201 выдана ООО "Инфоурок")

ИнфоурокДругоеКонспектыПлан-конспект урока по татарскому языку на тему "Образование имен существительных" (6 класс)

План-конспект урока по татарскому языку на тему "Образование имен существительных" (6 класс)

библиотека
материалов
Скачать материал целиком можно бесплатно по ссылке внизу страницы.

Исмәгыйлова Гөлнур Наил кызының 6нчы А сыйныфының татар төркемендә

үткәрелгән татар теле дәресе

Исемнәрнең ясалышы

6нчы сыйныф.

(Дәрес эшкәртмәсе)

.

Дәреснең темасы: Исемнәрнең ясалышы.

Дәреснең максаты:

1. Исемнәрнең ясалышы һәм төрләре турында төшенчә бирү.

2. Ясалма исемнәрне сөйләмдә кулланырга өйрәтү.

3. Туган якка ихтирам хисе уяту.

Җиһазлау: дәреслек, такта, акбур, исемнең ясагыч кушымчалары язылган карточкалар.

Укыту методы: күрсәтү–аңлату методы.

Укыту алымнары: карточкалар белән эш, тактада һәм дәфтәрдә эшләү.

Принциплар: фәннилек, теория һәм практика берлеге, эзлеклелек, коммуникатив.

Дәрес төре: яңа материалны аңлату дәресе.

Дәрес планы.

I. Оештуры этабы

II. Актуальләштерү этабы

1. Өй эшен тикшерү.

а) 48нче күнегү «Туган ягым». (2 укучы)

б) Сан, тартым һәм килеш кушымчалы тиңдәш кисәкләр таптырту, куллану мөмкинлеген аңлату. (2 укучы)

2. Исем сүз төркемен искә төшерү. (2 укучы)

билгеләмәсе, сораулары.

исемнәрнең сан, тартым, килеш белән төрләнеше.

III. Яңа материалны аңлату этабы.

1. Исемнәрнең ясалышы турында төшенчә бирү.

2. Таблица сызу.

3. Ясагыч кушымчаларны тактада аңлату.

IV. Белем һәм күнекмәләрне ныгыту.

1. 49нчы күнегү (телдән)

2. Тактага язылган сүзләргә дөрес итеп ясагыч кушымчалар кую (карточка) (2 укучы).

3. Тактага язылган ясалма исемнәрне файдаланып җөмләләр төзү. (2 укучы)

V. Өйгә эш бирү этабы.

а) 52нче күнегү (язмача).

VI. Йомгаклау этабы

а) Кабатлау.

б) Нәтиҗәләләр чыгару.






Дәрес барышы.

I. Оештуры этабы

Сыйныфны җыю.

Укучыларны барлау.

II. Актуальләштерү этабы

1. Өй эшен тикшерү.

а) Ике укучыдан «Туган ягым» дигән иншаны укыту.

б) Иншада файдаланган сан, тартым һәм килеш кушымчалы тиңдәш кисәкләр таптырту, куллану мөмкинлеген ачыклау.

Укучылар, сез туган ягыгыз турында бик матур инша–хикәяләр язып килгәнсез. Бик рәхәтләнеп укыдым. Әйе, күбегез үзегезнең әти–бабаларыгыз яшәгән авылны, төбәкне тасвирлаган. Сезнең авылны яратуыгыз һәм хөрмәт итүегез мине бик куандыра.

2. Кыскача гына исем сүз төркемен искә төшереп үтәбез.

Исем сүз төркеме дип нәрсәгә әйтәбез?

(Исем – предмет һәм затны белдерә торган сүз төркеме. Ул кем? нәрсә? кемнең? нәрсәнең? кемгә? нәрсәгә? кебек сорауларга җавап бирә.)

Исем сүз төркеменә нинди категориләр хас?

(Килеш, тартым, берлек һәм күплек сан.)

Исем ничә килеш белән төрләнә?

(Баш, иялек, юнәлеш, төшем, чыгыш, урын–вакыт килешләре.)

III. Яңа материалны аңлату этабы.

Укучылар, без бүген яңа тема үтәбез. Ул исемнәрнең ясалышы дип атала. Игътибар белән тыңлагыз.

Ясалышы ягыннан исемнәр, башка сүз төркемнәре кебек үк, тамыр (ягъни башка сүздән ясалмаган), һәм ясалма (ягъни башка сүздән ясалган) булалар. Мәсәлән: җир, су, тау – тамыр исемнәр; ачкыч, алъяпкыч, йорт–ил, җир җиләге – ясалма исемнәр.

Исем ясагыч кушымчалар ялгап ясала. Бу ысул белән исемнәр, нигездә, исемнәр, фигыльләр, сыйфат һәм саннардан ясалалар. Мәсәлән,

исемнән: эшче, ашлык, юлдаш

фигыльдән: утыргыч, күзәтүче

сыйфаттан: игезәк, матурлык, яшеллек

саннан: бишлек, өчлек

Тактада исемнәрнең ясалышы дигән таблица сызабыз. Сез дәфтәрләрегезне ачып бүгенге числоны, теманы язып куегыз. Таблицаны дәфтәрләрегезгә күчереп языгыз.













Исемнәрнең ясалышы

тамыр ясалма

өй, ат, –кушымчалар ярдәмендә

баш ясалган исемнәр

кушма: кулъяулык

парлы: хатын–кыз

тезмә: ата–каз.




Татар телендә йөзгә якын исем ясагыч кушымча бар. Иң таралганнары түбәндәгеләр. Игътибар белән тактага карагыз:

ча, –че: тракторчы, җинаятьче, эшче;

лык, –лек: батырлык, шатлык, тигезлек;

даш, –дәш: чордаш, юлдаш, фикердәш;

ча, –чә: сыекча, яшелчә;

ыш, –еш: борылыш, кичереш, төзелеш;

ма, –мә: аерма, ярма, бүлмә;

ык, –ек: боерык, бүлек, тишек;

ак, –әк, –к: урак, бүләк, теләк;

ым, –ем, –м: салам, телем, сөйләм.

ыч, –еч, –ч: таяныч, юаныч, сөенеч;


IV. Белем һәм күнекмәләрне ныгыту этабы.

1. 49нчы күнегүне телдән эшлибез (5 укучы). Бирелгән исемнәрне ике төркемгә аерыгыз: тамыр һәм ясалма.

тамыр (ат, арба, ылыс, кишер, түтәл)

ясалма (азык–төлек, сәламәтлек, юлбашчы, агай–эне, сыйныфташ, илкәй, таныклык, яшьләр оешмасы, чынбарлык, чабылдык, авыз–борын, теш бакасы, игенче, тимер юл, педагогия көллияте, өчпочмак, драмтүгәрәк, өс киеме, кадак)

Ни өчен тәбәнәк, һәм кадак сүзләрен ясалма исемгә керттегез? Элек алар ясалма исмнәр булганнар. Борынгы –ак, –әк, –к кушымчасы хәзер аерылып күрсәтелми, алар ярдәмендә яңа сүзләр ясалмыйлар.

2. Тактаның артына сүзләр язылган. Ике укучы чыгып, кушымачалар язылган карточка ярдәмендә шул сүзләрдән ясалма исемнәр ясыйлар.

Беренче вариант: урман–, эшсез–, арка–, сер–, тарт–, эш–.

Кушымчалар: –лык, –лек, –даш, –дәш, –ма, –че.

Икенче вариант: печән–, яшел–, нефть–, ач–, бас–, аш–.

Кушымчалар: –лек, –чә, –че, –кыч, –ма, –лык.

Барлыкка килгән сүзләр ярдәмендә җөмләләр төзегез. Табигать, эш профессияме турында язарга мөмкин. (2 укычы сөйли).

V. Өйгә эш бирү этабы.

а) 52нче күнегүне дәфтәрләрегезгә эшләп килегез.

Кушымча ялгау ысулы белән язылган исемнәрнең астына сызарга.

Ташчы, халык, асылташ, белешмә, ашлык, төче, болан, якташ, кичә, арыш, ачыш, төркемчә, тырыш, очыш, тукыма, ачкыч, агач, ышаныч.

б) Бүген үткән исемнәр ясалышы дигән теманы кабатлап килегез.

VI. Йомгаклау этабы.

а) Үтелгән теманы кыскача гына кабатлап китәбез.

Исемнәр ясалыш ягыннан ничә төрле була (тамыр, ясалма, парлы, кушма, тезмә)

Ясагыч кушымачаларны атагыз. (–чы, –лык, –даш, –ма, –ыч, –ым һ.б.)

б) Укучылар мин сездән кәнәгать калдым. 5 укучыга билгеләр куям, көндәлекләрегезне алып килегез


Общая информация

Номер материала: ДВ-258324

Вам будут интересны эти курсы:

Курс «Менеджер по продажам»
Курс «Мерчендайзинг»
Курс повышения квалификации «Интеллектуальная собственность: авторское право, патенты, товарные знаки, бренды»
Курс «Правовое обеспечение деятельности коммерческой организации и индивидуальных предпринимателей»
Курс «Гид-экскурсовод: Основы туристского сопровождения»
Курс повышения квалификации «Методика написания учебной и научно-исследовательской работы в школе (доклад, реферат, эссе, статья) в процессе реализации метапредметных задач ФГОС ОО»
Курс повышения квалификации «Педагогическая риторика в условиях реализации ФГОС»
Курс повышения квалификации «Экономика предприятия: оценка эффективности деятельности»
Курс повышения квалификации «Маркетинг в организации, как средство привлечения новых клиентов»
Курс профессиональной переподготовки «Организация маркетинга в туризме»
Курс повышения квалификации «Страхование и актуарные расчеты»
Курс повышения квалификации «Мировая экономика и международные экономические отношения»
Курс профессиональной переподготовки «Корпоративная культура как фактор эффективности современной организации»
Курс повышения квалификации «Международные валютно-кредитные отношения»
Курс профессиональной переподготовки «Управление корпоративной информационной безопасностью: Администрирование и эксплуатация аппаратно-программных средств защиты информации в компьютерных системах»

Благодарность за вклад в развитие крупнейшей онлайн-библиотеки методических разработок для учителей

Опубликуйте минимум 3 материала, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную благодарность

Сертификат о создании сайта

Добавьте минимум пять материалов, чтобы получить сертификат о создании сайта

Грамота за использование ИКТ в работе педагога

Опубликуйте минимум 10 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Свидетельство о представлении обобщённого педагогического опыта на Всероссийском уровне

Опубликуйте минимум 15 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данное cвидетельство

Грамота за высокий профессионализм, проявленный в процессе создания и развития собственного учительского сайта в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 20 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Грамота за активное участие в работе над повышением качества образования совместно с проектом "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 25 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную грамоту

Почётная грамота за научно-просветительскую и образовательную деятельность в рамках проекта "Инфоурок"

Опубликуйте минимум 40 материалов, чтобы БЕСПЛАТНО получить и скачать данную почётную грамоту

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.