Инфоурок / Биология / Рабочие программы / Пәні: Биология 8 Тақырыбы: Қанайналымның үлкен және кіші шеңберлері. Лимфа айналымы. №12 зертханалық жұмыс.
Обращаем Ваше внимание, что в соответствии с Федеральным законом N 273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации» в организациях, осуществляющих образовательную деятельность, организовывается обучение и воспитание обучающихся с ОВЗ как совместно с другими обучающимися, так и в отдельных классах или группах.

Педагогическая деятельность в соответствии с новым ФГОС требует от учителя наличия системы специальных знаний в области анатомии, физиологии, специальной психологии, дефектологии и социальной работы.

Только сейчас Вы можете пройти дистанционное обучение прямо на сайте "Инфоурок" со скидкой 40% по курсу повышения квалификации "Организация работы с обучающимися с ограниченными возможностями здоровья (ОВЗ)" (72 часа). По окончании курса Вы получите печатное удостоверение о повышении квалификации установленного образца (доставка удостоверения бесплатна).

Автор курса: Логинова Наталья Геннадьевна, кандидат педагогических наук, учитель высшей категории. Начало обучения новой группы: 27 сентября.

Подать заявку на этот курс    Смотреть список всех 216 курсов со скидкой 40%

Пәні: Биология 8 Тақырыбы: Қанайналымның үлкен және кіші шеңберлері. Лимфа айналымы. №12 зертханалық жұмыс.

библиотека
материалов

Пәні: Биология 8

Тақырыбы: Қанайналымның үлкен және кіші шеңберлері. Лимфа айналымы. №12 зертханалық жұмыс.

Оқу – тәрбие істерінің мақсаттары мен міндеттері

Мақсаты: Қанайналымның үлкен және кіші шеңберлері мен лимфа айналымы туралы білім беру.

Міндеттері:

Білімділік:  Оқушыларға үлкен және кіші қан айналым шеңберлері мен қанның қантамырларымен қозғалуын талдай отырып түсіндіру, ғылыми көзқарастарын қалыптастыру
Дамытушылық: Оқушылардың алған білімдерін жадында сақтау қабілетін дамытып жетілдіру, зейін қойып тыңдауға үйрету, өз беттерінше ізденуін қалыптастыру. Сабаққа белсенділіктері мен қызығушылықтарын арттыру.
Тәрбиелік: Оқушылар арасында ұйымшылдықты және сыйластықты ояту. Тұлғалық ізгілік қасиеттерге баулу және ұқыптылыққа, салауатты өмірге тәрбиелеуқан топтарын сауатты ажырата білу, қан құю жолдарына түсінік беру.

Құрал – жабдықтар: Слайд,секундтық бағдаршасы бар сағат немесе секундомер,сфигмоманометр және фонендоскоп

Сабақ түрі: Аралас сабақ

Әдісі: Жаңа тақырыпты түсіндіру

Сабақ барысы:

1.Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен амандасу. 2. Оқушыларды түгендеу. Сабақтың мақсаты мен кезеңдерімен таныстыру.

ІІ Үй тапсырмасын сұрау 1. «Ой қозғау».

  1. Жүрек автоматизмі деген не? Жүректің құрлысы туралы не білесіңдер?

  2. Жүрек құрылысындағы қандай бейімделу қанның бір бағытта қозғалуын қамтамасыз етеді?

  3. Неліктен жүрек бүкіл өмір бойында қажусыз және үздіксіз жұмыс істей алады.

  4. Жүрек жұмысына жүйке жүйесі қалай әсер етеді? Олардың маңызы неде?

  5. Гормондар жүрек жұмысына қалай әсер етеді?

  6. Неліктен жүрек үздіксіз және бүкіл өмір бойы қажусыз жұмыс істей алады.

  7. Жүреті қандай ұлпалар құрайды?

  8. Артерия құрылысы қандай?

  9. Вена құрылысы қандай?

  10. Капилляр дегеніміз не?

ІІІ Жаңа сабақты түсіндіру «Мағынаны тану». Ағзадағы қантамырлар екі тұйық жүйе кіші және үлкен қанайналым шеңберлерін құрайды. Үлкен қанайналым шеңберлері дегеніміз- қанның сол жақ қарыншадан шығып, бүкіл мүшелерге таралып, оң жақ жүрекшеге қайтып келуі. Бұл жүйе ағзаны оттегі мен қоректік заттармен қамтамасыз етеді.

Сол жақ қарынша жиырылып, оттегіге бай артериялды қанды адамның ең ірі артериясы қолқаға айдайды. Одан барлық мүшелерде, жүректің өзінде қанмен қамтамасыз ететін артериялар тармақталады. Артериялар әрбір мүшеде біртіндеп тармақтала отырып, көптеген ұсақ артериолдар мен капиллярлар торын түзеді. Үлкен қан айналым шеңберінің қылтамырларынан дененің барлық ұлпаларына оттегі мен қоектік заттар әкеледі, ал жасушадан капиллярларға көмірқышқыл газы өтеді. Бұл кезде артерия қаны вена қанына айналады. Капиллярлар алдымен ұсақ, одан соң едәуі ірі венаға бірігеді, сөйтіп қанды жүрекке жеткізіп, оң жақ жүрекшеге құяды.

Қан үлкен қанайналым шеңберін 23 секундта айналады.

Үлкен қан айналым шеңберінің сызбанұсқасы:

Сол жақ қарынша → қолқа → артериялар → мүшелердің капиллярлары → оң жақ жүрекше

Кіші қанайналым шеңбері – үлкен қанайналым шеңберінен оң жүрекшеге келген веналық қан үш жақтаулы қақпақшалар арқылы оң қарыншаға келеді. Оң қарыншадан кіші қанайналым шеңбері басталады. Веналық қанның оң жақ қарыншадан шығып, өкпе артериясы арқылы өкпені торлап жатқан капиллярларға жетіп, артериялы қанға айналып, қайта өкпе венасы арқылы жүректің сол жақ жүрекшесіне дейінгі жүретін жолы өкпелік, немесе кіші қанайналым шеңбері деп аталады. Сол жақ жүрекшеден артериялы қан сол жақ қарыншаға екіжақтаулы қақпақшалар арқылы кіреді. Сол қарыншадан артериялы қанды мүшелерге тарататын үлкен қанайналым шеңбері басталады. Кіші қанайналым шеңбері 4 секундта айналады.

Кіші қанайналым шеңберінің сызбанұсқасы:

Оң қарынша → өкпе артериясы → өкпе капиллярлары → өкпе венасы → сол жүрекше

Лимфа жүйесі - жүрек-қан тамырлар жүйесінің бір бөлігі. Лимфа жүйесі арқылы ұлпалардан қантамырларға су, нәруыз, май, зат алмасу өнімдері қайта өтеді. Бұл жүйемен мөлдір, түссіз сұйықтық - лимфа ағады. Лимфа қанға ұқсас болғанмен құрамында нәруыз өте аз және онда эритроциттер болмайды. Лимфа тамырларының қантамырлардан айырмашылығы - лимфа тамырларымен сұйыктық тек бір бағыт бойынша жүрекке қарай ағады. Лимфа жүйесінде артерияларға ұқсас тамырлар болмайды, тек лимфа қылтамырлары болады. Лимфа қылтамырларының қантамыр қылтамырларынан айырмашылығы — лимфа қылтамырларының бір ұшы тұйық. Олар ұлпа жасушаларының арасынан басталады. Қылтамырлар қантамырларына қарағанда лимфалық қылтамырлардың қабырғасы өте жұқа. Қантамыр қылтамырларының екі ұшы да ашық. Лимфа қылтамырлары ми, жұлын, шеміршек, қағанақ, көз бұршағынан басқа мүшелердің бәрін торлап жатады.

Лимфа қылтамырлары лимфа тамырларына бірігеді, оның ішкі бетінде қақпақшалары бар. Ол қақпақшалар лимфа сұйықтығының бір бағытка (жүрекке) қарай ағуын қамтамасыз етеді. Екі ірі лимфа тамырлары жүректің қасындағы үлкен қанайналу шеңберінің ірі вена қантамырларына қосылады. Лимфа сұйықтығы вена канымен араласып, жүректің оң жақ жүрекшесіне құйылады.

Адамда лимфаның қозғалуына 3 жағдай әсер етеді:

  1. Лимфа тамырларына жақын орналасқан қаңка бұлшықеттерінің жиырылуына байланысты.

  2. Кеуде қуысының тынысалу қозғалыстарының әсерінен.

  3. Ішек бүрлерінің жиырылуы мен босаңсуына сәйкес ағады. Қаңқа бұлшықеттері жиырылып, лимфа тамырларын қысқанда лимфа бір бағыт бойымен қозғалады. Лимфа қанға қарағанда баяу қозғалады

Оқытылған тақырып бойынша білімді қорыту және жүйелеу. Зертханалық жұмыс №12

Тақырыбы: Тамырдың соғуын кәрі жілік артериясынан өлшеу. Жүрек қан-тамырлар жүмысына байқау жүргізуді мөлшерлі жүктемеге дейінгі және кейінгі тамыр соққыларын салыстыру арқылы анықтайды (20 рет отырып тұру).

Мақсаты: Жүрек қан-тамырлар жүмысына байқау жүргізуді мөлшерлі жүктемеге дейінгі және кейінгі тамыр соққыларын салыстыру арқылы анықтау

Құрал-жабдықтар: секундтық бағдаршасы бар сағат немесе секундомер,сфигмоманометр және фонендоскоп

Жұмыс барысы.

1.Оқулықтағы 37-параграфты оқыңдар. Мынадай сұрақтарға жауап беріңдер: тамырлың соғуы дегеніміз не? Оны қалай және қайдан анықтауға болады? Неліктен тамырдың соғуын адам денесінің сол жерінен табуға болатынын түсіндіріңдер.

2. Кәрі жілік сүйегінің білезік маңынан тамырдың соғуын есептеуді үйреніңдер.

3. 1 минуттағы: а) отырып; ә) тұрып; б) 20 рет отырып тұрғаннан кейінгі тамырдың соғысын санаңдар. Кестеге толтырыңдар


отырып

тұрып

20 рет отырып тұрғаннан кейінгі тамырдың соғысын санаңдар.

Тамыр соғысы саны




Қорытынды.

Үйге тапсырма: §37,39 мазмұндау. Жаңа сөздерге анықтама жазу, жаттау









Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 27 сентября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru

Общая информация

Номер материала: ДВ-368306

Похожие материалы

2017 год объявлен годом экологии и особо охраняемых природных территорий в Российской Федерации. Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы воспитания и социализации образовательные события, приуроченные к году экологии.

Учителям 1-11 классов и воспитателям дошкольных ОУ вместе с ребятами рекомендуем принять участие в международном конкурсе «Законы экологии», приуроченном к году экологии. Участники конкурса проверят свои знания правил поведения на природе, узнают интересные факты о животных и растениях, занесённых в Красную книгу России. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

Конкурс "Законы экологии"