Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Пояснительная записка (Тайлбари бэшэг)
ВНИМАНИЮ ВСЕХ УЧИТЕЛЕЙ: согласно Федеральному закону № 313-ФЗ все педагоги должны пройти обучение навыкам оказания первой помощи.

Дистанционный курс "Оказание первой помощи детям и взрослым" от проекта "Инфоурок" даёт Вам возможность привести свои знания в соответствие с требованиями закона и получить удостоверение о повышении квалификации установленного образца (180 часов). Начало обучения новой группы: 24 мая.

Подать заявку на курс
  • Другое

Пояснительная записка (Тайлбари бэшэг)

Выбранный для просмотра документ Тайлбари бэшэг литер. 6 кл.docx

библиотека
материалов

Тайлбари бэшэг

2013-2014 оной һуралсалай жэлдэ зургаадахи классай һурагшад шэнэ ФГОС стандартын оршон байгуулалтаар һурана . Һургуулиин түсэбэй ёһоор литературын хэшээлнүүд неделиин 2 саг үгтэдэг һаа , мүнѳѳ жэлдэ неделиин 1 саг үгтэбэ. Зургаадахи класста шудалан үзэгдэхэ программа Буряа Республикын эрдэм һуралсалай министерствын методическа Соведэй 1994 ондо баталһан «Буряад һургуулиин программанууд. Буряад хэлэн ба литература 5-11 классууд» гэһэн программа дээрэ үндэһэлэгдэн табигдаба.

Һурагшадта түрэлхи литература шудалан үзүүлхэдээ , буряад хэлэнэйнгээ баялигтай гүнзэгыгѳѳр танилсуулха , һайнаар хэлүүлдэг , уншуулдаг , бэшүүлдэг болгохоһоо гадна , буряад арадайнгаа ажабайдал , түүхэ , ёһо заншал, зан абари үзэжэ байгаа зохёолнууд дээрэ үндэһэлэн , һайнаар ойлгуулха ,ухаан сэдьхэлдэнь шэнгээхэ , манай обществын ёһото эрхэтэн болгон хүмүүжүүлхэ гэһэг гол шухала зорилгонууд табигдана.

Һуралсал- хүмүүжүүлгын зорилгонуудые бэелүүлгэдэ үхибүүнэй наһанай тусхай хугасаагай арга боломжо хараадаа абадаг дээрэһээ һургуулиин литературна курс эхин удаагаа хоёр шата боложо хубаарна. Нэгэдэхи шатада (эхин классай шатада ) үхибүүн уншажа , хѳѳрэжэ , бэшэжэ һурана. Удаадахи класста (5-дахи классһаа эхилээд, 8-дахи класс хүрэтэр ) уншалга , хѳѳрэлгэеэ үргэлжэлүүлэн , зохёол шэнжэлэн үзэлгын түрүүшын дүршэлтэй боложо эхилнэ.

6-дахи классай буряад литературын программа тематическа гол ёһын үндэһэн дээрэ байгуулагдаба.эндэ арадай аман зохёолнууд, буряад литература сооһоо удхын ба байгуулалтын талаар һурагшадай ойлгосо , мэдэсэдэ таарамжатай уран һайханай зохёолнууд шэлэгдэн абтажа , тайлбарилан уншахаар, шудалан үзэхѳѳр хараалагдаба. Эдэ зохёолнууд хадаа түүхын үе сагтай , арад зоной ажабайдалтай , үйлэ хэрэгтэй , түүхэтэй , түрүү хүнүүдтэй , тэдээнэй жэшээтэ дүрэтэй сэхэ холбоотой юм.

Үгын искусствын уран һайханһаа үндэһэлэн , программа дотор ороһон зохёолнуудые уранаар уншажа , сэдьхэлээ хүдэлгэн , удхыень ойлгожо , һурагшад ухаан болон сэдьхэлээ баяжуулха байна.зохёолой текст дээрэ хүдэлхэдѳѳ , уншаһанаа хѳѳрэхэ , текст шэнжэлэл хэхэ , зохёолой удхаар һанамжа , хараа бодолоо хэлэхэ г. м. хүдэлмэринүүдтэ анхарал хандуулагдаха юм.

Үзэгдэхэ материалнуудай сэдэбүүд :

-арадуудай хани барисаан

-оньһон хошоо үгэнүүд ба үльгэрнүүд

-шэнэ сагай шэнжэ

-үлзытэ нютагайм байгаали

Хамта: уран зохёол үзэлгэдэ-24 час

хэлэлгэ хүгжѳѳлгэдэ-10 час



Сээжэлдэхэ зохёолнууд:

Д. Улзытуев Буряад хэлэн

Оньһон үгэнүүд (5жэшээһээ дээшэ) –һурагшын дураар

Аламжа Мэргэн –үльгэрһѳѳ хэһэг

Г .Чимитов Табан хурган

Б. Абидуев Сонхоор малайһан һара

Д .Улзытуев Хайранга



Һурагшадай мэдэсэ шадабарида табигдаха гол эрилтэнүүд:

Һурагшад иимэ юумэнүүдые гол түлэб мэдэхэ ёһотой:

-үзэһэн зохёолойнгоо нэрэ , автор тухайнь; үзэһэг зохёолойнгоогол үйлэнүүдые (сюжет) , геройнууд, үйлэдэгшэ нюурнууд, тэдэнэй хоорондохи харилсаа холбоон тухай; портрет, пейзаж , эпитет, метафора тухай гол ойлгосонуудба тэдэнэй янзануудые;сээжэдэхэ зохёолнуудые мэдэхэ.

Һурагшад иимэ юумэ хэжэ шадаха ёһотой:

-

Выбранный для просмотра документ Тайлбари бэшэг язык 7 класс.docx

библиотека
материалов

Тайлбари бэшэг

7-дохи класс

Долоодохи класста шудалан үзэгдэхэ материал О.Ш. Цыремпилова ба Ц.С. Жанчипова түсэблэн зохёоһон һуралсалай номоор хараалагдана.Һуралсалай программа Буряад Республикын эрдэм һуралсалай министерствын методическа Соведэй 1994 ондо баталһан «Буряад һургуулиин программанууд.Буряад хэлэн ба литература 5-11 классууд» гэһэн программа дээрэ үндэһэлэгдэн табигдаба. Һургуулиин түсэбэй ёһоор неделиин 2 саг хубаарилан үгтэнхэй.



Буряад хэлээр курс шудалан гарахадаа, һурагшад нэн түрүүн «морфологи» гэһэн хэлэн тухай наукын(дунда һургуулида хараалагдаһан) һалбаряар тон гүнзэгы мэдэсэтэй , үргэнѳѳр тэрэнээ ниитэ ажабайдалдаа хэрэглэхэ ёһотой. Диилэнхи хубинь (30%) «глагол»гэһэн шухала темэдэ зорюулагданхай. Бусад сагынь бэеэ даагаагүй хэлэлгын хуби гэһэн разделдэ үгтэнхэй.



Энээнһээ гадуур үхибүүн бүхэнэй орфографическа мэдэсэ , шадабаринь улам хүгжэжэ , нарижуулагдажа , үгэ хэлэниинь баян , нугархай , хэлэлгэнь ульгам, зүб мүрѳѳр табигдаһан байха зэргэтэй. Буряад хэлэнэй хэшээлнүүд литературын , соёл культурын , наукын, ёһо заншалай , гуримуудай г.м. материалнуудаар баяжуулагдахаар хараалагдана. Тус программын байгуулалта , удхань ехээр һэлгэгдээгүй, нэмэри материал абтагдаха. Хэшээлнүүдые эдэбхитэй һайн , үрэ дүнтэйгѳѳр , һонирхолтойгоор ябуулхын тулада һургалгын түрүү онол аргануудта түшэглэн , үхибүүдэй наһанай тусхай онсо шэнжынь хараадаа анхаралтай абажа , хүгжѳѳн һургалгын арга боломжонуудые хэрэглэн , тэрээнһээ уламжалан , проблемнэ метод ба опорно схемэ бии болгон шэнжэлхы , шүүмжэлхы , зохёохы замтай байха гол шухала.



Долоодохи класс дүүргэһэн һурагша иимэнүүд мэдэсэ, шадабари болон дадалтай байха зэргэтэй:

-глагол гэһэн темээр дүүрэн мэдэсэтэй , шүүлбэринүүдые хэжэ шадаха;

-причастна болон деепричастна обородуудые тон һайн мэдэхэ, хэлэлгэдээ (бэшэмэл , сээжэ) хэрэглэхэ;

-бэеэ даагаагүй хэлэлгын хуби гэһэн темээр тодорхой дүүрэн мэдэсэтэй;

-изложени болон найруулгануудые (ехэнхидээ юрэ хѳѳрэһэн ) бэшэжэ шадаха;

- сагай эрилтээр эрдэм мэдэсээ , шадабари , дадалаа хэрэглэжэ шадаха, үргэн ниитэдэ ѳѳрыгѳѳ зүб мүрѳѳр абажа ябаха.г. м.



Выбранный для просмотра документ Тайлбари бэшэг язык 9 кл..docx

библиотека
материалов

Тайлбари бэшэг

Буряад хэлэ үзэлгэ хадаа оршон тойрон ажабайдалые ойлгоходонь , һурагшадай болбосорхо ,хүмүүжэхэ хэрэгтэ туһатай. Буряад хэлэ үзэлгын гол зорилго хадаа һурагшадта эрдэм болбосоролой үндэһэ һууриие гүнзэгыгѳѳр ба бата бэхеэр табиха , тэдэниие практика дээрэ хэрэглэхэ шадал болон дадалтай болгохо.Юһэдэхи класста гол түлэб сложно мэдүүлэл тухай , тэдэнэй илгарал, хэрэглэлгэ, сэхэ ба ѳѳршэлэн хэлэлгэ тухай , тэдэниие хэлэлгэдээ үргэнѳѳр хэрэглэжэ һурахаар түсэблэгдэнэ.

Тус программа Буряад Республикын эрдэм һуралсалай министерствын методическа Соведэй 1994 ондо баталһан «Буряад һургуулиин программанууд. Буряад хэлэн ба литература 5-11 классууд» гэһэн программа дээрэ үндэһэлэгдэн табигдаба.

Гол түлэб программа дотор ехэ хубилалта , һэлгэлтэ хэгдээгүй , харин хэшээлнүүдтэ тааруулан , нэмэри материалаар баяжуулагдаха , хэлэ хүгжѳѳлгын , амии нюурай ургалта хүмүүжүүлгэдэ заатагүй туһатай байхань лабтай.

2013-2014 һуралсалай жэлдэ һурагшадай диилэнхи хубинь дунда зэргэ жэгдэ бэлэдхэлтэй, тиимэһээ тон муу бэлэдхэлтэй үхибүүд үгы шахуу. Эрдэм мэдэсынь нѳѳсэ дээрэ үндэһэлжэ , һурагшадай холбоо хэлэлгын дадал улам гүнзэгырүүлжэ , уран угын жэшээтэ текст болон хэһэгүүдые олоор хэрэглэбэл , алишье талада аша туһатай. Бата бэхеэр материал ойлгуулхын тула үхибүүдэй ухаан бодол гүйлгэн , опорно схемэ хэрэглэн , проблемнэ метод ба хүгжѳѳн һургалгын онол аргануудта үндэһэлэн түшэглэжэ , хэшээлнүүдые эмхидхэбэл, аша үрэ дүнтэй.

Номоор хангалтын талаар 9-дэхи ангин һурагшад Доржиев Д.Д. , Санжимитыпова Р.Ц.эрдэмтэдэй зохёон байгуулһан «Буряад хэлэн 8-9»гэһэн номоор синтаксис ,орёо мэдүүлэлнүүд ,үгүүлэл гэһэн темэнүүдые үзэхэ. Номой хангалта -100%

Юһэдэхи класс дүүргэһэн һурагша иимэ шухала шадабари ба дадалтай болоһон байха ёһотой:

-сложно мэдүүлэлнүүдэй шүүлбэри хэжэ шадаха ба олон янзын иимэнүүд мэдүүлэлнүүдые олоор зохёохо.Иимэнүүд мэдүүлэлнүүдтэ синтаксическа синонимуудые хэрэглэжэ шадаха

-литературна хэлэеэй нормонуудые гүйсэд баримталжа һураха.

-5-9 классуудта үзэһэн бэшэгэй дүримүүдые зүбѳѳр хэрэглэжэ шадаха.

-8-9 классуудта үзэһэн сэглэлтын тэмдэгүүдые алдуугүйгѳѳр бэшэлгэдээ хэрэглэхэ.

-Ямар нэгэн уран зохёолоор элидхэл бэлдэхэ , хэхэ.

-ямар нэгэн зохёолдо литературна шүүмжэлгын статья бэлдэхэ.Публицистическэ шэнжэтэй зохёолго бэшэхэ.Зохёолойнгоо удхыень , хэлыень һайнаар мүлихэ , заһаха.

-Хүнэй болон ѳѳрынгѳѳ зохёолгын алдуунуудые (бэшэгэй дүримѳѳр , сэглэлтын тэмдэгүүдээр , грамматикаар, стилиин талаар) оложо һураха.



Краткое описание документа:

Тайлбари бэшэг

            2014-15 оной һуралсалай жэлдэ  зургаадахи классай һурагшад шэнэ ФГОС стандартын оршон байгуулалтаар һурана . Һургуулиин түсэбэй ёһоор литературын хэшээлнүүд неделиин 2 саг үгтэдэг һаа , мүнѳѳ жэлдэ неделиин 1 саг үгтэбэ. Зургаадахи класста шудалан үзэгдэхэ программа Буряа Республикын эрдэм һуралсалай министерствын методическа Соведэй 1994 ондо баталһан «Буряад һургуулиин программанууд. Буряад хэлэн ба литература 5-11 классууд» гэһэн программа дээрэ үндэһэлэгдэн табигдаба.

           Һурагшадта түрэлхи литература шудалан үзүүлхэдээ , буряад хэлэнэйнгээ баялигтай гүнзэгыгѳѳр танилсуулха , һайнаар хэлүүлдэг , уншуулдаг , бэшүүлдэг болгохоһоо гадна , буряад арадайнгаа ажабайдал , түүхэ , ёһо заншал, зан абари үзэжэ байгаа зохёолнууд дээрэ үндэһэлэн , һайнаар ойлгуулха ,ухаан сэдьхэлдэнь шэнгээхэ , манай обществын ёһото эрхэтэн болгон хүмүүжүүлхэ гэһэг гол шухала зорилгонууд табигдана.

          Һуралсал- хүмүүжүүлгын зорилгонуудые бэелүүлгэдэ үхибүүнэй наһанай тусхай хугасаагай арга боломжо хараадаа абадаг дээрэһээ һургуулиин литературна курс эхин удаагаа хоёр шата боложо хубаарна. Нэгэдэхи шатада (эхин классай шатада ) үхибүүн уншажа , хѳѳрэжэ , бэшэжэ һурана. Удаадахи класста (5-дахи классһаа эхилээд, 8-дахи класс хүрэтэр ) уншалга , хѳѳрэлгэеэ үргэлжэлүүлэн , зохёол шэнжэлэн үзэлгын түрүүшын дүршэлтэй боложо эхилнэ.

          6-дахи классай буряад литературын программа тематическа гол ёһын үндэһэн дээрэ байгуулагдаба.эндэ арадай аман зохёолнууд, буряад литература сооһоо удхын ба байгуулалтын талаар һурагшадай ойлгосо , мэдэсэдэ таарамжатай уран һайханай зохёолнууд шэлэгдэн абтажа , тайлбарилан уншахаар, шудалан үзэхѳѳр хараалагдаба. Эдэ зохёолнууд хадаа түүхын үе сагтай , арад зоной ажабайдалтай , үйлэ хэрэгтэй , түүхэтэй , түрүү хүнүүдтэй , тэдээнэй жэшээтэ дүрэтэй сэхэ холбоотой юм.

         Үгын искусствын уран һайханһаа үндэһэлэн , программа дотор ороһон зохёолнуудые уранаар уншажа , сэдьхэлээ хүдэлгэн , удхыень ойлгожо , һурагшад ухаан болон сэдьхэлээ баяжуулха байна.зохёолой текст дээрэ хүдэлхэдѳѳ , уншаһанаа хѳѳрэхэ , текст шэнжэлэл хэхэ , зохёолой удхаар һанамжа , хараа бодолоо хэлэхэ г. м. хүдэлмэринүүдтэ анхарал хандуулагдаха юм.

         Үзэгдэхэ материалнуудай сэдэбүүд :

-арадуудай хани барисаан

-оньһон хошоо үгэнүүд ба үльгэрнүүд

-шэнэ сагай шэнжэ

-үлзытэ нютагайм байгаали

Хамта:  уран зохёол үзэлгэдэ-24 час

              хэлэлгэ хүгжѳѳлгэдэ-10 час

 

          Сээжэлдэхэ зохёолнууд:

Д. Улзытуев  Буряад хэлэн

Оньһон үгэнүүд (5жэшээһээ дээшэ) –һурагшын дураар

Аламжа Мэргэн –үльгэрһѳѳ хэһэг

Г .Чимитов  Табан хурган

Б. Абидуев  Сонхоор малайһан һара

Д .Улзытуев  Хайранга

 

Һурагшадай мэдэсэ шадабарида табигдаха гол эрилтэнүүд:

            Һурагшад иимэ юумэнүүдые гол түлэб мэдэхэ ёһотой:

 

-үзэһэн зохёолойнгоо нэрэ , автор тухайнь; үзэһэг зохёолойнгоогол үйлэнүүдые (сюжет) , геройнууд, үйлэдэгшэ нюурнууд, тэдэнэй хоорондохи харилсаа холбоон тухай; портрет, пейзаж , эпитет, метафора тухай гол ойлгосонуудба тэдэнэй янзануудые;сээжэдэхэ зохёолнуудые мэдэхэ.

Автор
Дата добавления 07.02.2015
Раздел Другое
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров310
Номер материала 370446
Получить свидетельство о публикации

Выберите специальность, которую Вы хотите получить:

Обучение проходит дистанционно на сайте проекта "Инфоурок".
По итогам обучения слушателям выдаются печатные дипломы установленного образца.

ПЕРЕЙТИ В КАТАЛОГ КУРСОВ

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх