Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация к празднованию Дня Чеченского языка

Презентация к празднованию Дня Чеченского языка



Московские документы для аттестации!

124 курса профессиональной переподготовки от 4 795 руб.
274 курса повышения квалификации от 1 225 руб.

Для выбора курса воспользуйтесь поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВА).

ДИПЛОМ от Столичного учебного центра: KURSY.ORG


библиотека
материалов
Нохчийн меттан урок 8 класс
Урокан ц1е: Ненан мотт – жовх1арийн кочар. 1алашо: буьйцучу меттан силсилан а...
Уьн т1ехь:   Шен ненан мотт ца хууш верг нана йоцу буобер ду. /кица / Шен мот...
«Кхо х1ума ду дуьненчохь даима а, цхьаьна а хила дезаш, вовшех даьхча кхуьй...
Пенаш т1ехь: «Нохчийн къам дийна хиларан мокхаза ч1аг1о ю нохчийн мотт». (Кад...
Графопроекторца экран т1ехь схьагойту указ:
Нохчийн Республикан Президентан Указ  11.05. 2007 ш. Соьлжа – г1ала № 207  Но...
Д1адолор (урок д1ахьошволчо). Де дика дойла шун, хьомсара дешархой! Таханлер...
Iилманчаша ч1аг1дарехь, xlopa к1иранчохь х1окху дуьненахь къоман цхьа мотт л...
Суна хетарехь, и г1уллакх уггаре а хьалха д1адоло деза доьзалехь дас-нанас а...
Ага - къоман кхиаран, г1иллакхан бух, кхерчан ладаме цхьа дакъа ду. Кхетош-кх...
…Дижалахь , жиманиг,, Мерзачу набарца, Г1атталахь, жиманиг, К1оргерчу хькъалц...
Везачу Дала х1ара доллу жил1алам а, адам а ша Лаьтта т1ехь кхуллучу заманчохь...
Ненан мотт /Ш.Арсанукаев/. Доьзалехь бийцар а дастам а хеташ, Хьуо винчу нена...
Мерза бу, моз санна, ша безачунна, Ламанан шовданал ц1ена бу и. Лермонтовс, Т...
Дешархошка хеттарш (урок д1ахьошволчо): - Х1ун оьшу адамана ирсе хила? /оьшу...
Мотт хаар, сан кхетамехь, урам-новкъахь хьал-де хаттар хилла ца 1а. Мотт xaap...
Адуев 1иса « Нохчийн мотт» Хьоьца ду жовх1арш, Меттан куц толо, Бу хьоьца лац...
Ткъа нохчалла кхио х1ун оьшу вайн къомана? (Дешархойн жоьпаш). Муьлххачу а к...
Адама мел яккхий лакхенаш, кхиамаш бахахь а цуьнан дахаре болу некъ шен кхерч...
Эзоп лай хилла цхьана вехачу грекан х1усамехь. Цкъа х1усамдас аьлла цуьнга: «...
Т1аккха х1усамдас аьлла: «Ткъа х1инца дуьненахь уггар вон х1ума ян». Эзоп баз...
«Мотт ойланан дег1 ду» - бохуш цхьа дешнаш ду-кх вайн, ткъа и ойла нийса ян,...
Хьехархо: - Х1ун оьшу шуна (дешархошна) таханлерчу дийнахь шайн ненан мотт к...
Урок д1ахьошволчун жам1: «Вешан дай санна нохчий хилла диса дезаш ду вай а....
Дешархочо урок д1аяьхьначунна совг1атна йоьшу Ш. Арсанукаевн «Весет» стихотво...
Дала нохчийн мотт беза а, бовза а, маьрша бийца а дахадойла шу! Ийманехь, исл...
27 1

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Нохчийн меттан урок 8 класс
Описание слайда:

Нохчийн меттан урок 8 класс

№ слайда 2 Урокан ц1е: Ненан мотт – жовх1арийн кочар. 1алашо: буьйцучу меттан силсилан а
Описание слайда:

Урокан ц1е: Ненан мотт – жовх1арийн кочар. 1алашо: буьйцучу меттан силсилан аг1онаш йийцаре яр; адаман дахарехь меттан сийлалла гайтар; шен матте а, махке а, халкъе а безам к1аргбар.

№ слайда 3 Уьн т1ехь:   Шен ненан мотт ца хууш верг нана йоцу буобер ду. /кица / Шен мот
Описание слайда:

Уьн т1ехь:   Шен ненан мотт ца хууш верг нана йоцу буобер ду. /кица / Шен мотт бийцар сийлахь ду. Кхечу къаьмнийн мотт хаар а сийлахь ду. /Халкъан хьекъалера/    

№ слайда 4 «Кхо х1ума ду дуьненчохь даима а, цхьаьна а хила дезаш, вовшех даьхча кхуьй
Описание слайда:

«Кхо х1ума ду дуьненчохь даима а, цхьаьна а хила дезаш, вовшех даьхча кхуьй а леш: Даймохккий, ненан моттий, халккъий. Тхо-м - нохчий, г1алг1ай Казахстанехьчул чомехь даа, цигахьчул дезаниг т1едуха ца даьхкиний тхешан махка, ц1а, карахь-куьйгахь а, т1ехь а доццушехь. Тхо ц1а оьху: Даймохккий, ненан моттий, тхешан къаммий цхьаьний бен мегаш дацарна». / А.Сулейманов/

№ слайда 5 Пенаш т1ехь: «Нохчийн къам дийна хиларан мокхаза ч1аг1о ю нохчийн мотт». (Кад
Описание слайда:

Пенаш т1ехь: «Нохчийн къам дийна хиларан мокхаза ч1аг1о ю нохчийн мотт». (Кадыров Ахьмад-Хьаьжа, Нохчийн Республикин хьалхара Президент).   « Хьо ца безаш волчо Шен нана лорур яц, Ненан сий цадечо Мехкан сий дийр дац…» /Б. Саидов / « Кхидолчу къаьмнашна, Шайниш а санна, Нохчашна шайн мотт а Сов хьоме бу…» / Ш. Арсанукаев / «…Шен ненан мотт халкъо, Сий ойбуш, 1алашбахь, Цу халкъан парг1ато Цхьаммо а хьошур яц.» / М. Мамакаев / Мукъам.: « Ненан мотт» илли. /Дешнаш Ш. Арсанукаевн, мукъам З. Дудаевн /  

№ слайда 6 Графопроекторца экран т1ехь схьагойту указ:
Описание слайда:

Графопроекторца экран т1ехь схьагойту указ:

№ слайда 7 Нохчийн Республикан Президентан Указ  11.05. 2007 ш. Соьлжа – г1ала № 207  Но
Описание слайда:

Нохчийн Республикан Президентан Указ  11.05. 2007 ш. Соьлжа – г1ала № 207  Нохчийн мотт 1алашбаран, кхид1а шарбаран, кхиоран, нохчийн культура кхиорехь, къоман башхалла ларъярехь цо лело маь1на лакхадаккхаран 1алашонца:  «Нохчийн республикехь меттанийн хьокъехь» долчу Нохчийн Республикан законна куьг яздина апрелан 25-г1а де –Нохчийн меттан де д1акхайкхо.  Х1ара указ бакъонан ницкъ болуш ду зорбатоьхначу дийнахь дуьйна.  Нохчийн Республикан Президент Р.А.Кадыров.                

№ слайда 8 Д1адолор (урок д1ахьошволчо). Де дика дойла шун, хьомсара дешархой! Таханлер
Описание слайда:

Д1адолор (урок д1ахьошволчо). Де дика дойла шун, хьомсара дешархой! Таханлера вайн цхьаьнакхетар лерина ду ненан маттана. Вайн ненан мотт- иза нохчийн мотт бу. Тайп- тайпанчу хьелашкахь хилла и: оьшуш, ца оьшуш,безаш, ца безаш, амма таханлерниг санначу дийне сатийсина цуьнца шовкъ йолчара. Цу сатийсинчеран дегнаш хьостуш указ ду вайна х1инца схьагушдерг. 25-г1а апрель – нохчийн къоман силсилехь (исторехь) дезачу денойх цхьаъ хилла д1ах1оьттина.

№ слайда 9 Iилманчаша ч1аг1дарехь, xlopa к1иранчохь х1окху дуьненахь къоман цхьа мотт л
Описание слайда:

Iилманчаша ч1аг1дарехь, xlopa к1иранчохь х1окху дуьненахь къоман цхьа мотт леш бу. Беллачу маттаца леш ду дийнна къам а шен амалца, мехаллашца, Iep-дахаран башхаллашца. Мотт кхоччуш дийна лоруш бу. нагахь оцу маттахь лаххара а цхьа б1е эзар адам къамел дан хууш, и мотт буьйцуш делахь. Муьлххачу а къоман кханалера де таханлерчу кхиазхойх а, кегийрхойх а доьзна ду. Аша буьйцучу маттах, шуна 1амочу г1иллакхех, шун оьздангаллех д1ах1уттур ду вайн халкъ. Шуьга а хьаьжна, аша лелочун мах а хадийна, эр ду къомах олуш дерг кхечу къаьмнийн векалша. Цундела вайна ч1ог1а оьшу, кханенаш а ца йохкуш, тахханехьа оцу мехалчу г1уллакхна бух кечбар.

№ слайда 10 Суна хетарехь, и г1уллакх уггаре а хьалха д1адоло деза доьзалехь дас-нанас а
Описание слайда:

Суна хетарехь, и г1уллакх уггаре а хьалха д1адоло деза доьзалехь дас-нанас аганан иллица, ненан маттаца. Аганан иллица, ненан маттаца ду нохчийн г1иллакхаш, оьздангалла, ламасташ. Ага нохчийн цхьайолчу х1усамашкара д1адаккхарца, д1адаларца д1адевлла дуккха а хаза г1иллакхаш, б1еннаш, эзарнаш иллеш, эшарш, мукъамаш. Xlopa ненан а шен илли, эшар, мукъам ма бу цо бен ца локхуш, цуьнан сино бен ца кхуллуш. Тахана наггахь а хезаш бац и мукъам, аганан, гаьнгалин а техкарца хезаш хилла болу. Кхечарех тардала г1ертачу я цхьаннех а тера ца хила г1ертачу къоман оьмар йоца хуьлу. Массо а х1ума цхьана барамехь, низамехь хилча ларло къам, цуьнан мотт, г1иллакхаш, ламасташ. Халахеташ делахь а, долуш долу хьал дог хьостуш дац, б1аьрг белош а дац.

№ слайда 11 Ага - къоман кхиаран, г1иллакхан бух, кхерчан ладаме цхьа дакъа ду. Кхетош-кх
Описание слайда:

Ага - къоман кхиаран, г1иллакхан бух, кхерчан ладаме цхьа дакъа ду. Кхетош-кхиорехь хьалхара терхи я къоман школа аьлча, нийса хир ду цунах. Оцу аганахь д1аболало беран ненан матте, цул т1аьхьа шен халкъе, махке а безам. Дуьххьара аганахь хеза берана шен ненан мукъам, илли, нохчийн иллин мукъам, шега ша хьоьстуш буьйцу мотт а. Дуьххьарлерниг, хаза аьллехь муххале а, дагахь лаьтта цунна, иэсехь, кхетамехь д1аязло гуттаренна а. Дег1ан муьлхха а цхьа меже ца хилча, сакхте лору вай и дег1. Халкъо иттаннаш шерашкахь шен дахарх чекхдаьккхина муьлхха а х1ума вай д1атасахь, халкъ а хуьлу шен цхьана декъехь, шен сица сакхте. Делахь-х1ета, шен олуш аганан илли доцу халкъ сакхте лерина а ца 1аш, заь1ап лара мегар ду. Бух ца хилча, бохь хила йиш яц.

№ слайда 12 …Дижалахь , жиманиг,, Мерзачу набарца, Г1атталахь, жиманиг, К1оргерчу хькъалц
Описание слайда:

…Дижалахь , жиманиг,, Мерзачу набарца, Г1атталахь, жиманиг, К1оргерчу хькъалца. Мерза наб кхетийла Жимачу к1орнина…олилой- болилой

№ слайда 13 Везачу Дала х1ара доллу жил1алам а, адам а ша Лаьтта т1ехь кхуллучу заманчохь
Описание слайда:

Везачу Дала х1ара доллу жил1алам а, адам а ша Лаьтта т1ехь кхуллучу заманчохь,х1оранна а делла шен-шен сибат, бос,амалш,кхолламаш,иштта х1оранна а белла шен-шен мохк а, бийца шен-шен мотт а. Шен ницкъ боллушехь – вайх кхин къам кхолла а, вайна кхин мотт бала а, Сийлахьчо вайна дина уггаре а деза совг1ат ду-кх вай нохчий кхоллар а, бийца нохчийн мотт балар а. Хьо винчу, х1ара дерриг а Дуьне хьуна совг1атна деллачу,хьан цхьаъ бен йоцчу, кхин хила йиш йоцчу хьан НЕНАН МОТТ – х1ун хир ду цул деза, цул сийлахь, цул хьоме? (Ш.Арсанукаевн стихотворени д1айоьшу).  

№ слайда 14 Ненан мотт /Ш.Арсанукаев/. Доьзалехь бийцар а дастам а хеташ, Хьуо винчу нена
Описание слайда:

Ненан мотт /Ш.Арсанукаев/. Доьзалехь бийцар а дастам а хеташ, Хьуо винчу ненан мотт д1атесна ахь. «Сов къен бу дешнашца, бац атта кхеташ», - Бохуш, и сийсазбан ца хета эхь. Ладог1а цкъа соьга, «хьекъале корта», Ладог1а, яккхий д1а лергара потт: Йист йоцу х1орд санна, бу хьуна шорта Ша хууш волчунна вайн нохчийн мотт. Г1иллакхе, оьзда бу доттаг1че буьйцуш, Мостаг1че вистхуьлуш – ду ира герз. Хьомечу езаре безам ахь буьйцуш, Бека и, шех хуьлий хьан деган мерз!

№ слайда 15 Мерза бу, моз санна, ша безачунна, Ламанан шовданал ц1ена бу и. Лермонтовс, Т
Описание слайда:

Мерза бу, моз санна, ша безачунна, Ламанан шовданал ц1ена бу и. Лермонтовс, Толстойс а ладег1на цуьнга, Услара даггара хестийна и. Б1ешераш хийла д1аихна и бекаш, Хьацарлахь, къийсамехь кхиъна и бу. Кхоьллинчу халкъана хьанала бецаш, Даима ша хилла нохчийн мотт бу… Кхидолчу къаьмнашна шайниш а санна, Нохчашна шайн ненан мотт сов хьоме бу. Нагахь хьо ца ваг1ахь хьайн халкъацанна, Хаалахь, декъазниг, - хьо цхьалха ву!

№ слайда 16 Дешархошка хеттарш (урок д1ахьошволчо): - Х1ун оьшу адамана ирсе хила? /оьшу
Описание слайда:

Дешархошка хеттарш (урок д1ахьошволчо): - Х1ун оьшу адамана ирсе хила? /оьшу Даймохк, халкъ, мотт…/. - Х1ун аг1онаш ю буьйцучу меттан? /Мерза, оьзда, ц1ена, деган мерз, ира герз/. Маца хуьлу стаг цхьалха? /хьалкъаца ца ваг1ахь…/. Иштта д1.кх. толлу текст. Кхин д1ахьо урок.

№ слайда 17 Мотт хаар, сан кхетамехь, урам-новкъахь хьал-де хаттар хилла ца 1а. Мотт xaap
Описание слайда:

Мотт хаар, сан кхетамехь, урам-новкъахь хьал-де хаттар хилла ца 1а. Мотт xaap - халкъана хьалха д1ах1оьттина, сахьтехь, шина сахьтехь оцу меттан мукъамехь, оьшучохь дош далош, кица далош, дустар далош, нийса предложенеш х1иттош, аз айдеш, аз лахдеш, нохчийн меттан мукъамехь къамел дан хаар ду. Xlopa меттан а ма бу шен мукъам. Оцу тайпанчу къамеле, хазачу мукъамехь долчу иллига санна, ладуг1у наха. Иштта диначу къамело шайн стаг вийнарг а вуьтуьйту, мел доккха дов а дерзадо. Бакъболу халкъан мотт - нохчийн мотт бу аша бийца а, 1амо а безарг школашкахь. Вайн меттан х1ора дош – х1орда бухахь хьалакхиъна жовх1ар ду. Х1ара дерриге а дуьне кхобучу, ловзочу, нана – х1ордан ницкъ а,саде1ар а шена чуозийна долу, башха жовх1ар. (Стихотворени д1айоьшу урок д1ахьочо).

№ слайда 18 Адуев 1иса « Нохчийн мотт» Хьоьца ду жовх1арш, Меттан куц толо, Бу хьоьца лац
Описание слайда:

Адуев 1иса « Нохчийн мотт» Хьоьца ду жовх1арш, Меттан куц толо, Бу хьоьца лаца мукъ, Кховдийнарг къомо. Велларг а тергалван, Ду хьоьца марчо, Муьлххачу т1ег1ан т1ехь Хилла хьо маршо.   Нохчийн мотт! Ненан мотт!- Лам чуьра татол. Хьан лар ю к1орга 1ин – Оьздангаллин г1арол. Хьо бен бац сан аг1о – Сан куьйга аьтто, Дог дуззуш сан кийрахь Нохчалла латто…  

№ слайда 19 Ткъа нохчалла кхио х1ун оьшу вайн къомана? (Дешархойн жоьпаш). Муьлххачу а к
Описание слайда:

Ткъа нохчалла кхио х1ун оьшу вайн къомана? (Дешархойн жоьпаш). Муьлххачу а къомана уггар ч1ог1а оьшуш дерг – дешар, могашалла,культура,экономика ю.Царех коьртаниг дешар ду. Дешар - къоман хьекъалан, кхетаман, культурин, хьолан а хьоста ду. Т1екхуьучу х1ора т1аьхьено 1илма ца 1амийча, цунна ца хаьа шен къоман д1адахнарг, дуьненах хилларг, долуш дерг, шен къоман т1ехиндерг муха кхолла деза а. Дешар ца дешча къоман 1илманчаш, белхан говзанчаш, лоьраш, хьехархой, экономисташ ца кхуьу. Лоьраш ца хилча, къоман могашалла ца ларло. 1илманчаш ца хилча къоман мотт, истори, культура ларлур а яц, культура а, экономика а кхиалур а яц. Дешар ца 1амийча, къам кхетамна б1аьрзе дуьсу. Кхетамна т1аьхьадисинчу, дег1 могаш доцчу къоме шен Даймохк, халкъан ламасташ, мотт, оьздангалла, къоман сий ца ларло.

№ слайда 20 Адама мел яккхий лакхенаш, кхиамаш бахахь а цуьнан дахаре болу некъ шен кхерч
Описание слайда:

Адама мел яккхий лакхенаш, кхиамаш бахахь а цуьнан дахаре болу некъ шен кхерчара, т1аккха школера д1аболалуш бу, шен дерриге а дахарехь пайдаоьцу цо ц1ахь дас-нанас, хьехархоша школехь 1амийнчух. Ткъа уггар ч1ог1а хаарш лакхадахарехь а, дахаран хьелаш тодарехь а аьтто бийриг мотт бу. Дийцарехь, 6 оьмарехь вайн эра т1екхачале ширачу Грецехь вехаш хилла хьекъалча Эзоп, басняш кхоллархо. Х1етахь дуьйна грекаша а, римлянаша а шайн баснех «Эзопан баснеш» олуш хилла. Эзопан дахарх лаьцна шортта хьадисаш дисна. Царах цхьаъ дийца лаьа суна шуна.

№ слайда 21 Эзоп лай хилла цхьана вехачу грекан х1усамехь. Цкъа х1усамдас аьлла цуьнга: «
Описание слайда:

Эзоп лай хилла цхьана вехачу грекан х1усамехь. Цкъа х1усамдас аьлла цуьнга: « Вало базара а г1ой, дуьненахь уггар г1оле йолу х1ума ян». Эзопа базара а вахана, цигара мотт беана: « Юй лаьтта т1ехь маттал хаза а,тоьлаш а х1ума? Матта т1ехь лаьтташ дац шадолу 1илма а, философи а? Мотт ца хилча х1умма а дан йиш яц: яла а, схьаэца а, эца а. Пачхьалкхан низам, бакъо,сацамаш – и шадерг мотт бахьанехь кхолладелла ду. Мотт – иза вайн доллучу дахаран бух бу. Цхьа х1ума дац маттал г1оле»

№ слайда 22 Т1аккха х1усамдас аьлла: «Ткъа х1инца дуьненахь уггар вон х1ума ян». Эзоп баз
Описание слайда:

Т1аккха х1усамдас аьлла: «Ткъа х1инца дуьненахь уггар вон х1ума ян». Эзоп базара вахана, цигара цо юха а мотт беана: « Х1ун ю дуьненахь маттал вон? Матто дохьу барт эг1ар, къайлаха бартбар, 1ехораш, летарш, дар-дацарш, хьаг1, т1ом. Хила йиш юй маттал вон х1ума?»

№ слайда 23 «Мотт ойланан дег1 ду» - бохуш цхьа дешнаш ду-кх вайн, ткъа и ойла нийса ян,
Описание слайда:

«Мотт ойланан дег1 ду» - бохуш цхьа дешнаш ду-кх вайн, ткъа и ойла нийса ян, кхеташ хила веза, вуьшта аьлча, х1уманах кхетам хила беза. Оцу т1ехь мехала дакъа лоцу ненан матто, цундела оьшу иза гуттар ч1ог1а, и бу цунах хуьлуш болу пайда. Шен ненан маттахь ечу ойлано ларво стаг вочух.

№ слайда 24 Хьехархо: - Х1ун оьшу шуна (дешархошна) таханлерчу дийнахь шайн ненан мотт к
Описание слайда:

Хьехархо: - Х1ун оьшу шуна (дешархошна) таханлерчу дийнахь шайн ненан мотт кхоччуш 1амо? Дешархошка дуьйцуьйту…

№ слайда 25 Урок д1ахьошволчун жам1: «Вешан дай санна нохчий хилла диса дезаш ду вай а.
Описание слайда:

Урок д1ахьошволчун жам1: «Вешан дай санна нохчий хилла диса дезаш ду вай а. Вайн наноша уьншерийн оьмарера таханлерачу дийне кхаччалц кхиош хилла къонахий кхиоран рагI вайна тIекхаьчна. И къонахий кхио беза аганан илли нохчийн маттахь олуш, дуьххьарлера туьйра нанас шен аьхначу маттахь дуьйцуш. Аганара гIаьттича цу кIантана бакъболчу къонахийн собар, доьналла, хьуьнарш довзуьйтуш, царах дозалладан, масал эца, цаьрга нисвалар Iамош. Дас халонаш лан, осалниг емалдан, гIийлачун гIо лаца кечван веза шен воI. Иштта вайн нанойн масалш тIехь кхио беза мехкарий. Ненан ховхачу маттаца и дан таро а ю». (Кадыров Рамзан Ахматович, Нохчийн Республикин Президент)

№ слайда 26 Дешархочо урок д1аяьхьначунна совг1атна йоьшу Ш. Арсанукаевн «Весет» стихотво
Описание слайда:

Дешархочо урок д1аяьхьначунна совг1атна йоьшу Ш. Арсанукаевн «Весет» стихотворенин кийсик.

№ слайда 27 Дала нохчийн мотт беза а, бовза а, маьрша бийца а дахадойла шу! Ийманехь, исл
Описание слайда:

Дала нохчийн мотт беза а, бовза а, маьрша бийца а дахадойла шу! Ийманехь, исламехь кхуьуьйла шу!

Очень низкие цены на курсы переподготовки от Московского учебного центра для педагогов

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 65% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: KURSY.ORG


Общая информация

Номер материала: ДВ-209918

Похожие материалы

Получите наградные документы сразу с 38 конкурсов за один орг.взнос: Подробнее ->>