Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация к уроку чувашского языка на тему: "КĂМПА – ВĂРМАН ПУЯНЛĂХĔ".

Презентация к уроку чувашского языка на тему: "КĂМПА – ВĂРМАН ПУЯНЛĂХĔ".


библиотека
материалов
КĂМПА – ВĂРМАН ПУЯНЛĂХĔ Çиес килсен çимелле Çимешкӗн те пӗлмелле!
Эсир кăмпасене паллатăр-и?
ВАТТИСЕМ СĂНАНИНЧЕН Çулла тӗтре пулсах тӑрсан кӑрӑç нумай пулать. Ача ӳксе х...
ТУПМАЛЛИ ЮМАХСЕМ Пĕчĕкскер, хитрескер, çĕр мăкăртса тухнăскер, пурçăн тутăр ç...
СĂВĂСЕМ Юманлӑхра - юман ай, Пӑнтӑр-пӑнтӑр, пӑнтӑр-пӑнтӑр! Хурӑнлӑхра – хурӑ...
КĂМПАПА ĂШАЛАНĂ ÇĂМАРТА Тăварланă кăмпана вĕтĕ тураса çупа ăшалаççĕ.Туранă су...
ГРАММАТИКА ТЕМИ СУЩЕСТВИТЕЛЬНЫЕ В КАЧЕСТВЕ ОПРЕДЕЛЕНИЯ При определяемом слове...
Кану саманчě Утрӗ шур мулкачӗ Кӳршӗ вӑрмана. Татас, ӑшалас тет Тутлӑ кӑмпана....
КĂМПА – ВĂРМАН ЫРЛĂХĔ 	Кӑмпасем вӑрманта, ҫаран ҫинче, теплицӑра ӳсеҫҫӗ. Вӗс...
СЛОВАРЬ ĔÇĔ Нурӗк – влага Кӑмрӑк – уголь Сиенлӗ – вредный Карта кӑмпи – луго...
СИНКВЭЙН Кӑмпа Тутлӑ, усӑллӑ Пӗçереççӗ, ӑшалаççӗ, типӗтеççӗ Кӑмпана татма пӗл...
Панӑ сӑмахсенчен предложени тӑвӑр Пуянлӑхӗ, çут çанталӑк, кӑмпа Тӗрлӗ ,ӳсет,...
 Килти ĕç Пӗр-пӗр кӑмпа ÿкермелле те ун çинчен каласа пама хатӗрленмелле
КĂМПА – ВĂРМАН ПУЯНЛĂХĔ
14 1

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 КĂМПА – ВĂРМАН ПУЯНЛĂХĔ Çиес килсен çимелле Çимешкӗн те пӗлмелле!
Описание слайда:

КĂМПА – ВĂРМАН ПУЯНЛĂХĔ Çиес килсен çимелле Çимешкӗн те пӗлмелле!

№ слайда 2 Эсир кăмпасене паллатăр-и?
Описание слайда:

Эсир кăмпасене паллатăр-и?

№ слайда 3 ВАТТИСЕМ СĂНАНИНЧЕН Çулла тӗтре пулсах тӑрсан кӑрӑç нумай пулать. Ача ӳксе х
Описание слайда:

ВАТТИСЕМ СĂНАНИНЧЕН Çулла тӗтре пулсах тӑрсан кӑрӑç нумай пулать. Ача ӳксе хӑрасан тата чӑхсем çӑмарта пусма сивӗнсен чӑвашсем юман кӑмпипе усӑ курнӑ. Шӑна кӑмпи çиес мар, шӑна кулли пулас мар! Палламан кӑмпана карçинккана ан хур! Шӑна кӑмпи ӳснӗ вырӑнта çимелли кӑмпа нумай ӳсет. Кӑмпа ашпа пӗр шайра. КИЛТИ ĔÇЕ ТĔРĔСЛЕНИ

№ слайда 4 ТУПМАЛЛИ ЮМАХСЕМ Пĕчĕкскер, хитрескер, çĕр мăкăртса тухнăскер, пурçăн тутăр ç
Описание слайда:

ТУПМАЛЛИ ЮМАХСЕМ Пĕчĕкскер, хитрескер, çĕр мăкăртса тухнăскер, пурçăн тутăр çыхнăскер; Çĕр айĕнчен шлепке тăхăнса тухать; Ури пур, пушмакĕ çук, шлепки пур, пуçĕ çук. Мĕн вăл? Шăп-шăкăрин пĕчĕк кин, пурте пĕр пек тумланнă; Пĕр ураллă пукане ялан пĕр пек шлепкепе; Çерем çинче кайăк хур карта çавăрнă (çерем кăмпи); Тунката тавра шлепке лартса тухнă (уплюнкка); Пĕчĕкçеççĕ паттăр çĕр витĕр тухрĕ-тухрĕ, хĕрлĕ çĕлĕк тăхăнчĕ (хĕрлĕ кăрăç);  

№ слайда 5 СĂВĂСЕМ Юманлӑхра - юман ай, Пӑнтӑр-пӑнтӑр, пӑнтӑр-пӑнтӑр! Хурӑнлӑхра – хурӑ
Описание слайда:

СĂВĂСЕМ Юманлӑхра - юман ай, Пӑнтӑр-пӑнтӑр, пӑнтӑр-пӑнтӑр! Хурӑнлӑхра – хурӑн ай. Хам вылятӑп, хам ташлатӑп. Йышлӑ ӑвӑс кӑмписем, Кӗркунне кӑçал пит мӑнтӑр, Йышлӑ шӗшкӗ кӑмписем. Уншӑн эпӗ савӑнатӑп. Тат масла, тат шур кӑмпа – Кама- мӑйӑр, кама – çӗмӗрт, Тапса тухнӑ ушкӑнпах. Е пилеш, шӑлан, палан. Ут тути те шакӑрах, Шур кӑмпа тесессӗн – хатӗр, Васкаса пуçтарӑрах. Хыр кӑмпи те пур паян. Тӗмеске çинчи çулçа Кама кирлӗ, йӑлт пуçтарӑр – Патакпа сирсем кӑштах – Темӗн те пур вӑрманта, Пилӗк-ултӑ кӑрӑçа Эй, атьсемӗр, часрах пуçтарӑр, Эс тупатӑн çавӑнтах. Васкӑр кунтӑкпа кунта. Илӗртет шӑна кӑмпи, Хӗрлӗскер хӑй, капӑр пит. Татас çук эпир ӑна – Наркӑмӑшлӑ кӑмпана.

№ слайда 6 КĂМПАПА ĂШАЛАНĂ ÇĂМАРТА Тăварланă кăмпана вĕтĕ тураса çупа ăшалаççĕ.Туранă су
Описание слайда:

КĂМПАПА ĂШАЛАНĂ ÇĂМАРТА Тăварланă кăмпана вĕтĕ тураса çупа ăшалаççĕ.Туранă сухан, çăмарта хушаççĕ. Тăвар сапса, çăмарта шурри хытиччен вут çинче тытмалла. Хатĕр апата укроп, петрушка сапса парсан аван. Пĕр порцие 2 çăмарта, 100 гр. кăмпа, сар çу, тăвар, 1 пуç сухан çитет.

№ слайда 7 ГРАММАТИКА ТЕМИ СУЩЕСТВИТЕЛЬНЫЕ В КАЧЕСТВЕ ОПРЕДЕЛЕНИЯ При определяемом слове
Описание слайда:

ГРАММАТИКА ТЕМИ СУЩЕСТВИТЕЛЬНЫЕ В КАЧЕСТВЕ ОПРЕДЕЛЕНИЯ При определяемом слове появляется аффикс принадлежности 3 лица. Определяющее слово остается неизменным. К словам с конечным гласным добавляется аффикс 3 лица – И. При этом конечный гласный слова перед аффиксом -И выпадает. К словам с конечным согласным добавляется аффикс 3 лица – Е. Кӑмпа шлепки Кӑмпа вӑрманӗ Туни вырӑнӗ Шӑрши сӗткенӗ Яшки тӗсӗ Тути Кӑмпа хыр айӗнче ӳснӗ пулсан унӑн шлепк… хыр хуппи тӗслӗ пулать. Кӑмпа шлепкине çӗçӗпе кассан сӗткен… тухать. Шур кӑмпан тун… патвар. Кӑмпа яшк… калори енӗпе аш яшкинчен те ирттерет теççӗ. Эпӗ кӑмпа яшк… ҫиме юрататӑп.

№ слайда 8 Кану саманчě Утрӗ шур мулкачӗ Кӳршӗ вӑрмана. Татас, ӑшалас тет Тутлӑ кӑмпана.
Описание слайда:

Кану саманчě Утрӗ шур мулкачӗ Кӳршӗ вӑрмана. Татас, ӑшалас тет Тутлӑ кӑмпана. Сике-сике чупнӑ чух Хӑлхисене вырттарать. Икӗ уран тӑнӑ чух Хӑлхисене чанк тытать.

№ слайда 9 КĂМПА – ВĂРМАН ЫРЛĂХĔ 	Кӑмпасем вӑрманта, ҫаран ҫинче, теплицӑра ӳсеҫҫӗ. Вӗс
Описание слайда:

КĂМПА – ВĂРМАН ЫРЛĂХĔ Кӑмпасем вӑрманта, ҫаран ҫинче, теплицӑра ӳсеҫҫӗ. Вӗсем икӗ ушкӑна пайланаҫҫӗ: ҫимелли тата наркӑмӑшли. Кӑмпана нӳрӗк те, ӑшӑ та кирлӗ. Ӑшӑ ҫумӑрлӑ ҫанталӑкра кӑмпа минутра пилӗк миллиметр таран ӳсет. Кӑмпасем пӗччен ӳсмеҫҫӗ: ушкӑнпа, черетпе, карти-картипе. Тӗсӗпе те тӗрлӗрен пулаҫҫӗ. Хыр хуппи, симӗс чӑрӑш хуппи тӗслисем, хӗрлӗ ӑвӑс ҫулҫи, сарӑ хурӑн ҫулҫи, хӑмӑр юман ҫулҫи тӗслисем. Чернил пек кӑваккисем, юр пек шуррисем, кӑмрӑк пек хурисем. Кашни кӑмпан хӑйӗн юратнӑ вырӑнӗ пур. Ӑвӑс кӑмпи ӑвӑс айӗнче, хыр кӑмпи, сарӑ кӑмпа, шурӑ кӑмпа хырлӑхра, хурӑн кӑмпи хурӑн айӗнче, ҫерем ҫинче карта кӑмпи, тунката ҫинче уплюнкка ӳсеҫҫӗ. Теплицӑра вара – каска кӑмпи тата шампиньон. Кӑмпана татма пӗлмелле. Унӑн тымарне тӑпӑлтараса кӑларма юрамасть, вӑл тепӗр ҫул ку вырӑнтан ҫухалма пултарать. Кӑмпа шлепкине ҫӗҫӗпе касса илмелле. Ҫул хӗрринче ӳсекен кӑмпасене татма юрамасть. Вӗсем ҫын сывлӑхӗшӗн сиенлӗ. Наркӑмӑшлӑ, ватӑ, хуртлӑ кӑмпана карҫинккана ан хур! Кӑмпана ӑшалаҫҫӗ, типӗтеҫҫӗ, тӑварлаҫҫӗ, маринадлаҫҫӗ. Кӑмпаран тӗрлӗ апат хатӗрлеҫҫӗ: кӑмпа яшки, шаркку, пицца, салат. Кӑмпасем тӗрлӗ витаминсемпе тата микроэлементсемпе пуян. Сӑмахран, унра белок, ҫу, кали, фосфор, аминокислота пур. Ҫапла, кӑмпана татма пӗлсен вӑл пирӗн сывлӑхшӑн усӑллӑ, паха ҫимӗҫ пулса тӑрать.

№ слайда 10 СЛОВАРЬ ĔÇĔ Нурӗк – влага Кӑмрӑк – уголь Сиенлӗ – вредный Карта кӑмпи – луго
Описание слайда:

СЛОВАРЬ ĔÇĔ Нурӗк – влага Кӑмрӑк – уголь Сиенлӗ – вредный Карта кӑмпи – луговые опята Тӑпӑлтарса кӑларма юрамасть – нельзя вырывать корнями Çаран – на лугу Паха çимӗç – качественный продукт Çерем çинче – на земле

№ слайда 11 СИНКВЭЙН Кӑмпа Тутлӑ, усӑллӑ Пӗçереççӗ, ӑшалаççӗ, типӗтеççӗ Кӑмпана татма пӗл
Описание слайда:

СИНКВЭЙН Кӑмпа Тутлӑ, усӑллӑ Пӗçереççӗ, ӑшалаççӗ, типӗтеççӗ Кӑмпана татма пӗлмелле Вӑрман пуянлӑхӗ

№ слайда 12 Панӑ сӑмахсенчен предложени тӑвӑр Пуянлӑхӗ, çут çанталӑк, кӑмпа Тӗрлӗ ,ӳсет,
Описание слайда:

Панӑ сӑмахсенчен предложени тӑвӑр Пуянлӑхӗ, çут çанталӑк, кӑмпа Тӗрлӗ ,ӳсет, кӑмпа, патра, пирӗн Хатӗрлеççӗ, çынсем, апат, тутлӑ, кӑмпаран Тутлӑ, шурӑ, кӑмпа, усӑллӑ Каска, теплицӑра, хӑвӑрт, кӑмпи, ӳсет Касса, кӑмпана, илеççӗ Пленкӑпа, ӑсатаççӗ , чӗркеççӗ те, ӑна, магазинсене Пицца, пӗçереççӗ, кӑмпасенчен, тӗрлӗ

№ слайда 13  Килти ĕç Пӗр-пӗр кӑмпа ÿкермелле те ун çинчен каласа пама хатӗрленмелле
Описание слайда:

Килти ĕç Пӗр-пӗр кӑмпа ÿкермелле те ун çинчен каласа пама хатӗрленмелле

№ слайда 14 КĂМПА – ВĂРМАН ПУЯНЛĂХĔ
Описание слайда:

КĂМПА – ВĂРМАН ПУЯНЛĂХĔ

Только до конца зимы! Скидка 60% для педагогов на ДИПЛОМЫ от Столичного учебного центра!

Курсы профессиональной переподготовки и повышения квалификации от 1 400 руб.
Для выбора курса воспользуйтесь удобным поиском на сайте KURSY.ORG


Вы получите официальный Диплом или Удостоверение установленного образца в соответствии с требованиями государства (образовательная Лицензия № 038767 выдана ООО "Столичный учебный центр" Департаментом образования города МОСКВЫ).

Московские документы для аттестации: KURSY.ORG


Общая информация

Номер материала: ДВ-181455

Похожие материалы