Презентация на тему (Атаулы сөйлемдер)

Предпросмотр материала:

1/27

Описание презентации по отдельным слайдам:

1 слайд

Кіршіксіз таза сақтаңдар,
Қазақтың тілін ғаламат.
Ананың тілі - ардақты
Аманат, саған, аманат.

Сабақтың эпиграфы
2 слайд

ІІ Үй тапсырмасын пысықтау

1. Өз ойларынан екі жолдастың әңгімелескенін үйлестіріп жазып келу. 2.Әңгімеде толымды, толымсыз сөйлемдер болу керек.
3 слайд

Үй тапсырмасын бекіту
Ой жинақтау
Синтаксис нені зерттейді? Сөйлем дегеніміз не? Сөйлем құрылысына қарай нешеге бөлінеді? Жай сөйлем дегеніміз не? Жай сөйлемнің құрамдық түрлерін ата. Бастауыштың қатысу-қатыспауына қарай жай сөйлем нешеге бөлінеді? Тұрлаулы мүшелердің қатысу-қатыспауына қарай жай сөйлем нешеге бөлінеді? Ойға қатысты сөйлем мүшелерінің қатысу -қатыс-пауына қарай жай сөйлем нешеге бөлінеді?
4 слайд

Семантикалық кесте
5 слайд

Мына сөйлемдердің қандай ерекшелігі бар?

Жаз. Қайнаған күн. Егіс даласы.
Қара бұйра жер, көк торғын аспан.
6 слайд

АТАУЛЫ СӨЙЛЕМ
7 слайд

«Атаулы» сөзінің мәні.
Құрамы: ата+у+лы (түбір зат есім+тұйық етістік жұрнағы+есім сөздерден сын есім тудыратын жұрнақ)
Атаулы күндер
Атаулы мерекелер
Атаулы бағалы қағаздар
Атаулы сөйлем
8 слайд

Сәрсен Аманжолов

Қазақтың көрнекті лингвисті, тілші, ойшылы, тюрколог ғалым.
Атаулы сөйлем терминін қазақ тіл біліміне алғаш енгізді.
1940 жылы жарыққа шыққан «Қазақ әдеби тілі синтаксисінің қысқаша курсы» деп аталатын еңбегінде С.Аманжолов атаулы сөйлемдерді енгізіп, оларға анықтамалар береді, жасалу жолдары мен түрлерін белгілейді.
9 слайд

Сәрсен Аманжолов:
Атаулы сөйлем шығу жағынан (генетика)бірінші пайда болған
деп қарауға болады.
Әуелде сөйлем бір-ақ сөзбен айтыл-ған.Соңғы кездері әр рудың ұраны да
соның қалдығы.
Мысалы: Торғауыт!
(170-бет)
10 слайд

Атаулы сөйлем

Қазақ тілінде атаулы сөйлем бастауыштан ғана жасалып, заттың құбылыстың атын білдіреді.
Атаулы сөйлемде ешқашан да баяндауыш болмайды.
Егер атаулы сөйлемге баяндауышты қосып айтсақ, ол атаулы сөйлем болудан қалады.
Атаулы сөйлемде тұрлаусыз мүшелер, оның ішінде, әсіресе, анықтауыш кездесіп отырады.
11 слайд

Ерекшелігі
Жай сөйлемнің
бір түрі

Ойды
білдірмейді.

Бастауыштан
ғана
жасалады
Заттың,
құбылыстың
атын білдіреді
Атаулы сөйлем
12 слайд

Атаулы сөйлем
13 слайд

АТАУЛЫ СӨЙЛЕМ
14 слайд

АТАУЛЫ СӨЙЛЕМ
15 слайд

Атаулы сөйлем
16 слайд

Топтық жұмыс

Сызба бойынша
Атаулы сөйлемдерді құрау
І.Зат есім.
ІІ.Заттанған сан есімнен
ІІІ.сын есімнен
ІV.есімдіктен
17 слайд

Дәптермен жұмыс
Мына сөздерден атаулы сөйлем құрап көр.
І.Түн қараңғы.Пәтері Ахметтің.
ІІ.Ақ дала жамылған қалың қарды.
ІІІ.Аяз сақылдаған сары.Уақыт кешкі.
ІV.Жайлау кең.Ауылы Абай.
18 слайд

Оқулықпен жұмыс

126-жаттығу.

Мәтіннен атаулы сөйлемдерді тауып,көшіріп жазу.
Мағынасы жағынан нені білдіретінін анықтау.
19 слайд

Шығармашылық жұмыс
Жыл мезгілдеріне байланысты берілген суреттерге қарай отырып,шағын эссе жаз.
20 слайд

ҚЫС
21 слайд

КӨКТЕМ
22 слайд

ЖАЗ
23 слайд

КҮЗ
24 слайд

І.

Атаулы сөйлем.                       Жауын жауып тұр.
2.Жалаң сөйлем.                                      — Анау Ақбоз сенікі ме?
3.Жайылма сөйлем.                                     Түн. Күз. Жайлау.
4.Жақты сөйлем.       Бұл өмірден жылап өтпеймін.
5.Жақсыз сөйлем.                               Егіншілер егін басында жүр.
6.Толымды сөйлем.                  Жұмысшыларға келуге болмайды.
7.Толымсыз сөйлем.                     Партизандар ұйықтап кетті.

Сәйкестендіру тесті
25 слайд

Сәйкестендіру тесті
                    ІІ.
1. Атаулы сөйлем.                     Қоңырау соғылды.
2.Жалаң сөйлем.                     Шәкен жиналыста
үндемеді.
3.Жайылма сөйлем..      - Асау ма өзі?
4.Жақсы сөйлем.                           Жаз. Қос басы.
5.Жақсыз сөйлем.             Ел тірегі – білімді ұрпақ.
6.Толымды сөйлем.              - Күтіп алды олар бізді.
7.Толымсыз сөйлем.   Абайды халық құрметтейді.
26 слайд

Үш қадамды сұхбат
1.Сұхбат алушы:Бүгінгі сабағымызда атаулы сөйлем туралы мәлімет алдық.Атаулы сөйлем дегеніміз не?
2.Жауап беруші:Іс-оқиғаны баяндамай,тек атап
көрсететін жай сөйлемнің түрі.
1.Сұхбат алушы:Атаулы сөйлемнің жасалу жолдары
қандай?Мысал келтір.
2.Жауап беруші:Түн.Тау іші.
3.Жинақтаушы:сонымен сұхбаталушы мен жауап беруші арасындағы сұрақ-жауап арқылы атаулы сөйлемнің жасалуы мен ерекшелігі туралы білдік.
27 слайд

Үйге тапсырма

128- жаттығу.

Презентация на тему (Атаулы сөйлемдер)

Другое

8 класс

Презентации

PPTX

04.01.2016

5764

Другое

8 класс

Презентации

Файл будет скачан в формате:

PPTX

Автор материала

Каюпова Сабира Жылгельдиевна

Учительница казахского языка и литература

На сайте: 10 лет и 6 месяцев
Всего просмотров: 12110
Подписчики: 0
Всего материалов: 5

12110
просмотров
5
материалов
0
подписчиков

Настоящий материал опубликован пользователем Каюпова Сабира Жылгельдиевна.
Инфоурок является информационным посредником. Всю ответственность за опубликованные материалы несут пользователи, загрузившие материал на сайт. Если Вы считаете, что материал нарушает авторские права либо по каким-то другим причинам должен быть удален с сайта, Вы можете на материал.