Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация на тему "Гемината"

Презентация на тему "Гемината"


  • Другое

Поделитесь материалом с коллегами:

Гемината [лат. Geminare – екі еселеу] - лингвитстикалық екі еселенген дауысс...
Кейбір ғалымдар қосарлы дауыссыздар кейін пайда болған десе, енді бірі оларды...
Қазақ тіліне ең жақын тіл болып есептелетін қарақалпақ тілінде де қосарлы дау...
Ал жаннат (жер жаннаты), қисса, ләззат, мүдде, мұқаммал, әдді, ләббай,махабба...
Көп болмаса да, одағай сөздердің айтылу сазына қарай пайда болған қосарлы дыб...
Түркітануда қосарлы дауыссыздардың пайда болу себебі туралы пікір әр түрлі....
А. М. Щербак қосарлы дауыссыз дыбыстың пайда болуы сөзді айтудың интенсивтілі...
Қосарлы дыбыстар –сөйлеушінің айтайын деген ойын дәл, нақтылай жеткізу барысы...
Қосарлы дауыссыздардың пайда болуы бұл жағынан алғанда қыстырма дыбыстың таби...
Қосарлы дауыссыз дыбыстар дегеніміз (геминация) сөз ішінде бір дауыссыз дыбы...
Қосарлы дауыссыздардың басқа түркі халықтары тіліндегідей жиі кездеспеуінің с...
1 из 11

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Гемината [лат. Geminare – екі еселеу] - лингвитстикалық екі еселенген дауысс
Описание слайда:

Гемината [лат. Geminare – екі еселеу] - лингвитстикалық екі еселенген дауыссыз. Геминация (лат. gemino — «еселеймін») — дауыссыз дыбыстың ұзақ айтылуы. Геминация түрлі себеппен пайда болады және түрлі функция атқарады. Риторикада геминация — бір сөздің жүйелі түрде немесе сөйлемнің бір бөлігінің стилистикалық мақсатта қайталануы.

№ слайда 2 Кейбір ғалымдар қосарлы дауыссыздар кейін пайда болған десе, енді бірі оларды
Описание слайда:

Кейбір ғалымдар қосарлы дауыссыздар кейін пайда болған десе, енді бірі олардың бұрыннан болып, қосарсыз варианттары ықшамдалу жолымен жасалған дегенді айтады. Мысалы: Н. К. Дмитриев арттық, артдук, қаттық сөзін катдук сөздерінен пайда болған дейді. Дегенмен, қосарлы дауыссыздардың кейіннен пайда болғанын дәлелдеушілер көп. Айғабылов та соңғы пікірлерге қосыла отырып, қыстырма дыбыстың пайда болуына өте жақын, тіпті себептері бір құбылыс деп қарайды.

№ слайда 3 Қазақ тіліне ең жақын тіл болып есептелетін қарақалпақ тілінде де қосарлы дау
Описание слайда:

Қазақ тіліне ең жақын тіл болып есептелетін қарақалпақ тілінде де қосарлы дауыссыз дыбыстар көбірек кездеседі. Мысалы, ғарры, әлле (кәрі, әлде) т.б. Мұның өзі қазақ тілінде қосарлы дауыссыз дыбыстардың қатар келе бермеуі жағынан туыс тілдер ішінде ерекше орны бар. Әсіресе бұл жағдай орыс тілінен енген коммунист, грамматика сияқты сөздерде бір м –ның түсіріліп айтылуы (жазылуда сақталады) осы ерекшелікті анықтай түседі.

№ слайда 4 Ал жаннат (жер жаннаты), қисса, ләззат, мүдде, мұқаммал, әдді, ләббай,махабба
Описание слайда:

Ал жаннат (жер жаннаты), қисса, ләззат, мүдде, мұқаммал, әдді, ләббай,махаббат сияқты басқа тілден енген сөзде кездесетін қосарлы дауыссыз дыбыстардың жазылуда сақталғанымен, айтылуы айтылу кезінде бір дыбыстың түсіріліп айтылатын кезі жиі кездеседі.

№ слайда 5 Көп болмаса да, одағай сөздердің айтылу сазына қарай пайда болған қосарлы дыб
Описание слайда:

Көп болмаса да, одағай сөздердің айтылу сазына қарай пайда болған қосарлы дыбыстар бар. Мысалы: мә саған деген тіркес айтыла келе мәссаған деген одағайға айналуындағы, бір с –ның қосылып айтылуы осыны көрсетеді. Сондай –ақ ой –пірім –ай сөзінің таңқалу, шошу, кею мағынасына ауысып, ойпырмай, одан барып ойппырмай болып қосарлы дыбыспен айтылуы да назар аударарлық құбылыс. Тіліміздегі әпперекелде, әттегене –ай одағайларын да осы жолмен түсіндіруге болады.

№ слайда 6 Түркітануда қосарлы дауыссыздардың пайда болу себебі туралы пікір әр түрлі.
Описание слайда:

Түркітануда қосарлы дауыссыздардың пайда болу себебі туралы пікір әр түрлі. Ұйғыр тілінің зерттеушісі бұл құбылыстың себебін екпіннің басқы буынға түсуіне байланысты деп қарайды. Ғалымның айтып отырғаны жоғарыда келтірілген қазақ тіліндегі әпперекелде, әттегене –ай деген сөздердің айтылу сазына да келеді.

№ слайда 7 А. М. Щербак қосарлы дауыссыз дыбыстың пайда болуы сөзді айтудың интенсивтілі
Описание слайда:

А. М. Щербак қосарлы дауыссыз дыбыстың пайда болуы сөзді айтудың интенсивтілігін арттыру үшін қосалқы құрал ретінде қалыптасқан айтылыс формаларының бір түрі, қосарланған дауыссыздар сапалық жағынан күшті және тұрақты болып келетіндігін айтады.

№ слайда 8 Қосарлы дыбыстар –сөйлеушінің айтайын деген ойын дәл, нақтылай жеткізу барысы
Описание слайда:

Қосарлы дыбыстар –сөйлеушінің айтайын деген ойын дәл, нақтылай жеткізу барысындағы психологиялық көңіл –күйіне байланысты қалыптасқан морфонологиялық құбылыс.

№ слайда 9 Қосарлы дауыссыздардың пайда болуы бұл жағынан алғанда қыстырма дыбыстың таби
Описание слайда:

Қосарлы дауыссыздардың пайда болуы бұл жағынан алғанда қыстырма дыбыстың табиғатына өте жақын. Қазақ тілінде тот, от сөздеріне –ық жұрнағы жалғанып, тотық (темір тотықты дегенде), отық етістіктері жалғанатыны белгілі. Осы сөздердің тілімізде тоттығу, оттығу болып айтылуы да жиі кездеседі.

№ слайда 10 Қосарлы дауыссыз дыбыстар дегеніміз (геминация) сөз ішінде бір дауыссыз дыбы
Описание слайда:

Қосарлы дауыссыз дыбыстар дегеніміз (геминация) сөз ішінде бір дауыссыз дыбыстың созылыңқы айтылуы. Бірақ қазақ тілінде қатар келген екі дауыссыз дыбыстың біреуі диссимиляцияланып кететін жағдайы да бар. Мысалы: күллі –күлді, алла –алда, молла –молда, ыссы –ыстық

№ слайда 11 Қосарлы дауыссыздардың басқа түркі халықтары тіліндегідей жиі кездеспеуінің с
Описание слайда:

Қосарлы дауыссыздардың басқа түркі халықтары тіліндегідей жиі кездеспеуінің себебі: қазақ тілінде диссимиляциялық құбылыстың әсерін көрсетеді.


Автор
Дата добавления 27.11.2015
Раздел Другое
Подраздел Презентации
Просмотров207
Номер материала ДВ-199978
Получить свидетельство о публикации


Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх