Предпросмотр материала:
Сел, сырғыма, көшкіндердің себептері мен салдарлары, болжау әдістері мен ескерту. Су апаттары
Оқу мақсаттары
Су тасқыны ұғымын білу
Су тасқыны себептері мен олардың салдарын білу.
Сырғымалар мен көшкіндердің себептері мен салдарын білу
Фотосуреттер мен суреттер бойынша сумен байланысты апаттардың типін анықтай білу
Көршіңді табыңыз
Тасқын – қар мен мұздықтың
тез еруінен және мол нөсер жаңбырдан
өзен деңгейінің қысқа мерзімде күрт көтерілуі.
Тасқынның су тасудан айырмашылығы жылдың кез келген уақытында болады.
Күшті тасқындар су басуына ұласуы мүмкін.
Ағыны реттелген өзендер алқабына тасқын қауіпті емес.
Сел (арабша сайль — жойқын тасқын) — таулы аудандарда мұздықтардың, қардың мөлшерден артық еруінен, нөсерлі жауын-шашындардан, жер сілкінуден, тау өзендерінің арнасынан асып тасуынан пайда болатын табиғаттың жойқын құбылысы.
Құрамы - саз-балшықты, тастыбалшықты және сулы-тасты болады
Көшкін– таудың құлама беткейімен төмен қарай орасан жылдамдықпен сырғитын қар немесе мұз массасы. Қар көшкіні қалың қар жаууының, қардың қарқынды еруінің, жаңбыр жауудың, тереңдік қылаудың борпылдақ түзілімі бар қар қабатының қайта кристалдануының әсерінен беткейдегі қар беріктігі бұзылғанда пайда болады
Көшкін қауіпті беткейлерге ағаш отырғызылады. Мұз Көшкіндері, тік аспалы мұздықтардың опырылып, төмен қарай жылжуынан пайда болады.
Сырғыма (жылжыма) «оползень»– топырақ массалары мен таужыныстар шоғырының тау-төбе баурайынан өзінің ауырлық күші әсерінен етекке карай орын ауыстыруьі, сырғуы; беткейдің шайылуынан, сейсмикалык дүмпулерден және т.б. себептерден болады
Іс-тәжірибиелік тапсырма
Кескін картаға сел, көшкін, сырғыма, су тасқыны кесдесетін аймақтарды тауып белгілеу және себебін түсіндіру
Сөйлемді толықтыр
..............таулы жерлер және тау бөктерінің аумағы..............., қар көшкіннің, ................ мен қопарылманың әсеріне жиі ұшырайды. Олар республика аумағының............. немесе ......... ауданын алып жатыр. Мұнда үлкен ауылшаруашылық жайылымдары, көптеген шаруашылық объектілері мен коммуникация желілері, сондай-ақ халқының жалпы саны ................ жуық ............., ............., ............. сияқты ірі қалалар мен бірқатар басқа да елді ..................орналасқан.
Қазақстанда таулы жерлер және тау бөктерінің аумағы селдің, қар көшкіннің, сырғыма мен қопарылманың әсеріне жиі ұшырайды. Олар республика аумағының 13,3% немесе 360000 ш.м. ауданын алып жатыр. Мұнда үлкен ауылшаруашылық жайылымдары, көптеген шаруашылық объектілері мен коммуникация желілері, сондай-ақ халқының жалпы саны 5 миллионға жуық Алматы, Шымкент, Тараз сияқты ірі қалалар мен бірқатар басқа да елді мекендер орналасқан.
Дұрыс жауап
Cөйлем құрастыру
Апаттардың салдары және қауіпсіздік іс- шара ұйымдастыру
Апаттар жергілікті тұрғын халықтарға, мал жануарларға және темір жол , тас жолға қауіп қатер алып келеді.
Сел, тасқыннан күресу үшін шатқалдарда каскадтық бетон плотина қалайды, субұрғыш (водоотводный) канал мен дамбылар соғады.
Тасқын, сел, көшкін, сырғыма апаттарынан қауіп төнген кезде халықты қоныс аударуын- ұйымдастырылады,
Мал, үй жануарларын қауіпсіз жерге тасымалдайды
Рефлексия
Екі жұлдыз, бір тілек
При изучении раздела "Гидросфера" в 8 классе учащиеся изучают природные явления как наводнения, селевые потоки, снежные лавины, оползни. На уроке учащиеся работают в малых группах и каждый ученик по терминологии, по картинам и по описанию явлений должны найти "соседа", затем объединенная группа работает по своей теме- выполняют задания по выявлению проблем, ее причин и последствии , а также обязательное условие для оценивания выполненной работы - это защита постера всеми членами группы и подведение итогов, во время мини-исследовательской работы группа имеет возможность использовать все ресурсы по данной теме/интернет, энциклопедии,словари, материалы СМИ/.
Профессия: Учитель географии
Профессия: Преподаватель географии
Профессия: Педагог в сфере географического образования
В каталоге 7 239 курсов по разным направлениям
Учебник: «География. Начальный курс», Баринова И.И., Плешаков А.А., Сонин Н.И.
Тема: § 14. Уникальная планета — Земля