Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Иностранные языки / Презентации / Презентация по казахскому языку на тему"Зат есім"

Презентация по казахскому языку на тему"Зат есім"


До 7 декабря продлён приём заявок на
Международный конкурс "Мириады открытий"
(конкурс сразу по 24 предметам за один оргвзнос)

  • Иностранные языки
Зат есім және оның түрленуі
Зат есімді түрлендіретін тұлғалар оның жалғаулары болып табылады. Жалғаулар,...
Зат есім Жалғаулар Септік жалғау Тәуелдік жалғау Көптік жалғау
Көптік жалғау Көптік жалғау алты түрлі: - лар, -лер, - дар, -дер, -тар, -тер...
Тәуелдік жалғау Тәуелдік жалғау, әдетте, бір заттың басқа бір затқа тәуелді,...
Тәуелдік жалғау 2-ге бөлінеді. Жекеше: I жақ: -м, -ым, -ім, -ум, -үм. II жақ...
. Септік жалғау
Септік жалғаулары арқылы есімдер сөйлемдегі етістіктермен де, шылау сөздермен...
Жай септеу: Тәуелді септеу: А. кітап кітабым, кітабың, кітабы І. кітаптың кі...
1 из 9

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Зат есім және оның түрленуі
Описание слайда:

Зат есім және оның түрленуі

№ слайда 2 Зат есімді түрлендіретін тұлғалар оның жалғаулары болып табылады. Жалғаулар,
Описание слайда:

Зат есімді түрлендіретін тұлғалар оның жалғаулары болып табылады. Жалғаулар, біріншіден , өзі жалғанған сөзге белгілі бір грамматикалық мағына үстейді, екіншіден, өзі жалғанған сөзді екінші бір сөзбен байланыстырады. Қазақ тілінде жалғау төрт түрлі: көптік жалғау, тәуелдік жалғау, септік жалғау және жіктік жалғау. Зат есім негізінен көптеледі, септеледі, тәуелденеді.Тек адамға байланысты, адамға қатысты зат есімдер ғана жіктеле алады. Мысалы: мен бала-мын, сен бала-сың, сіз бала-сыз, ол бала. Кейде салыстыру үшін адам мәнінде қолданылған зат есімдер жіктеледі. Мысалы: Мен асқар таумын, сен темірсің, мен көмірмін, еріткелі келгенмін.

№ слайда 3 Зат есім Жалғаулар Септік жалғау Тәуелдік жалғау Көптік жалғау
Описание слайда:

Зат есім Жалғаулар Септік жалғау Тәуелдік жалғау Көптік жалғау

№ слайда 4 Көптік жалғау Көптік жалғау алты түрлі: - лар, -лер, - дар, -дер, -тар, -тер
Описание слайда:

Көптік жалғау Көптік жалғау алты түрлі: - лар, -лер, - дар, -дер, -тар, -тер. Сөзге үндістік заңы бойынша осылардың біреуі жалғанып, заттың көптігін білдіреді. Мысалы: оқушы-лар, үй-лер, қыз-дар, т.б. Көптік жалғау өзі жалғанған сөз заттың тек көптігін ғана емес, сонымен бірге сол зат ортақ екенін де білдіреді. Мысалы, үйлеріңе қайтыңдар, қонақтар шайларын ішті дегенде, үйдің, шайдың көптігі емес, сол заттар қатысты болып тұрған адамдар көп екенін, сол кісінің көптігін емес, оның қасында көп кісі бар екенін көрсетеді. Ескерту: Лексикалық мағынасы көптік ұғымды білдіретін сөздерге көптік жалғау жалғанбайды: мал, мұнай, газ, тары, т.б.

№ слайда 5 Тәуелдік жалғау Тәуелдік жалғау, әдетте, бір заттың басқа бір затқа тәуелді,
Описание слайда:

Тәуелдік жалғау Тәуелдік жалғау, әдетте, бір заттың басқа бір затқа тәуелді, меншікті екенін білдіреді. Тәуелденетін сөз үш жақтың біріне тәуелденеді, меншіктеле айтылады. Тәуелдік жалғау өзі жалғанған сөзді ілік жалғаулы сөзбен байланыстырып тұрады. Бір не бірнеше заттың бір ғана затқа я адамға меншікті екенін білдіруді оңаша тәуелдену, ал керісінше, бір я бірнеше заттың көп затқа я адамға меншікті екенін білдіруді ортақ тәуелдену дейді.

№ слайда 6 Тәуелдік жалғау 2-ге бөлінеді. Жекеше: I жақ: -м, -ым, -ім, -ум, -үм. II жақ
Описание слайда:

Тәуелдік жалғау 2-ге бөлінеді. Жекеше: I жақ: -м, -ым, -ім, -ум, -үм. II жақ: -ң, -ың, ің, уң, үң III жақ: -ы, -і, -сы, -сі Көпше: I жақ: -мыз, -ымыз, -іміз II жақ: -ңыз,-ңіз, -ыңыз, -иңиз, -унуз, -үнүз III жақ: -ы, -і, -сы, -сі

№ слайда 7 . Септік жалғау
Описание слайда:

. Септік жалғау

№ слайда 8 Септік жалғаулары арқылы есімдер сөйлемдегі етістіктермен де, шылау сөздермен
Описание слайда:

Септік жалғаулары арқылы есімдер сөйлемдегі етістіктермен де, шылау сөздермен де, есімдер өзді-өздері де жалғасып әр алуан қарым-қатынасқа түседі. Мысалы: Еңбектен еңбек шығады, еңбек туады, Еңбекті еңбек ақтап, еңбек жуады. Еңбек етіп күшті туған ерлер Еңбекке ерте тұра бекін буады. Еңбекте еңбек еткен ерлерім бар, Еңбекке сіңірген көп түрлерің бар, Еңбегім өзгерген жоқ, өз орнында, Еңбекпен ерік алатын жерлерім бар (И. Б.). Бұл мысалда 13 мәртебе ұшырасатын еңбек сөзі түрлі-түрлі қосымшалар қосылып, әр алуан формада қолданылып тұр. Егер жетінші жолдың басындағы еңбегім дегеннен басқаларының қосымшаларын алып тастасақ, сөйлемдегі сөздердің байланысы бұзылып не қиыспай қалады, не сөйлемдердің мағыналары өзгеріп кетеді.[2] Бұл қосымшалар сөйлемдегі сөздерді бірі-бірімен жалғастырып, септестіріп тұр. Осындай қосымшаларды септік жалғаулары дейміз. Сөздердің жалғауларды қабылдап өзгерту жүйесін сөздердің септелуі деп немесе септеу деп атайды.

№ слайда 9 Жай септеу: Тәуелді септеу: А. кітап кітабым, кітабың, кітабы І. кітаптың кі
Описание слайда:

Жай септеу: Тәуелді септеу: А. кітап кітабым, кітабың, кітабы І. кітаптың кітабымның, кітабыңның, кітабының Б. кітапқа кітабыма, кітабыңа, кітабына Т. кітапты кітабымды, кітабыңды, кітабын Ж. кітапта кітабымда, кітабыңда, кітабында Ш. кітаптан кітабымнан, кітабыңнан, кітабынан К. кітаппен кітабыммен, кітабыңмен, кітабымен Тәуелденген зат есімнің септелуін жай септеумен салыстырғанда барыс, табыс, жатыс септіктерінде айырмашылық бар.


57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)

Автор
Дата добавления 09.01.2016
Раздел Иностранные языки
Подраздел Презентации
Просмотров128
Номер материала ДВ-319983
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх