Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация по казахскому языку "Салт дәстүрлер" (7 класс)
Обращаем Ваше внимание: Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы воспитания и социализации образовательные события, приуроченные к году экологии (2017 год объявлен годом экологии и особо охраняемых природных территорий в Российской Федерации).

Учителям 1-11 классов и воспитателям дошкольных ОУ вместе с ребятами рекомендуем принять участие в международном конкурсе «Законы экологии», приуроченном к году экологии. Участники конкурса проверят свои знания правил поведения на природе, узнают интересные факты о животных и растениях, занесённых в Красную книгу России. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

ПРИЁМ ЗАЯВОК ТОЛЬКО ДО 21 ОКТЯБРЯ!

Конкурс "Законы экологии"

Презентация по казахскому языку "Салт дәстүрлер" (7 класс)

библиотека
материалов
 Сабақтың тақырыбы: “Қазақ халқының 	 салт-дәстүрлері”
Мақсаттары: Жаңа тақырыпты түсіндіру барысында қазақ халқының салт-дәстүрлері...
Шілдехана Шілдехана – жаңа туған нәрестенің құрметіне жасалатын ойын-сауық,...
Қырқынан шығару «Баланың қырқынан  шығар тойына Сегіз сері шақырылып, одан  б...
Бесікке салу Бесіктің  сәби денсаулығына, тазалығына  пайдасы  өте зор. Бесі...
Тұсау кесер Сәбиді қаз тұрғаннан кейін тез жүріп кетсін деген тілекпен жасал...
Сүндет той Еркек баланы тақ жасында яғни 3, 5, 7 жасында сүндетке отырғызады....
Тілашар Тілашар тойына арнап шашу шашады. Әр отбасы баласы жеті жасқа толған...
Қыз ұзату «Ұлын ұяға, қызын қияға қондыру» ата-ананың тілегі әрі парызы. Соны...
Үйлену тойы «Көтерілген отауың құтты болып, ұзақ жасап ішінде сүйсін жарың» (...
Жаңа сөздермен жұмыс Нәресте – сәби, бала Шілдехана – нәрестенің тойы Киелі –...
Сөйлемдерді талдаңыз Шілдехана тойында дастархан жайылады, әрі жастар домбыра...
Қыз ұзату «Ұлын ұяға, қызын қияға қондыру» ата-ананың тілегі әрі парызы. Соны...
Сүндет той Еркек баланы тақ жасында яғни 3, 5, 7 жасында сүндетке отырғызады....
Тілашар Тілашар тойына арнап шашу шашады. Әр отбасы баласы жеті жасқа толған...
Тест сұрақтары Салт дәстүрге не жатпайды: a) үйлену тойы b) шілдехана c) қыз...
2. Сөйлемнің түрін анықтаңыз? “Күйеу жігіттің әке-шешесі болашақ келіннің ата...
3. Бесікке салу деген не? а) ұлттық ойын b) салт-дәстүр c) тұрақты тіркес d)...
4. Себеп-салдар салалас құрмалас сөйлемнің жалғаулықтарын табыңыздар. а) біре...
5. Беташар рәсімі қай кезде жасалады? а) сүндет той b) бесікке салу c) үйлену...
6. Ыңғайлас салалас сөйлем қандай жалғаулықтар арқылы жасалады? а) алайда, бі...
7. Баланы неше жаста сүндеттейді? а) жұп жаста b) тақ жаста c) айырмашылығы жоқ
Үйге тапсырма “Қазақ халқының салт-дәстүрлері” тақырыбына шағын шығарма жазып...
Жаңа жылдарыңызбен, құрметті әріптестер!!!
32 1

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1  Сабақтың тақырыбы: “Қазақ халқының 	 салт-дәстүрлері”
Описание слайда:

Сабақтың тақырыбы: “Қазақ халқының салт-дәстүрлері”

№ слайда 2 Мақсаттары: Жаңа тақырыпты түсіндіру барысында қазақ халқының салт-дәстүрлері
Описание слайда:

Мақсаттары: Жаңа тақырыпты түсіндіру барысында қазақ халқының салт-дәстүрлері жайлы мағлұмат беру. Жаңа сөздермен танысу арқылы білімдерін нығайту. 2. Мәтіндердегі жаңа сөздер арқылы оқушылардың тілдік қорларын молайту. Жаттығу жұмыстарын орындату барысында таза сөйлеуін, сауатты жазуын дамыту. Ізденімпаздық қабілеттерін арттыру. 3. Қазақ халқының салт-дәстүрлерін құрметтеуге, ізгілікке, қонақжайлылыққа тәрбиелеу.

№ слайда 3 Шілдехана Шілдехана – жаңа туған нәрестенің құрметіне жасалатын ойын-сауық,
Описание слайда:

Шілдехана Шілдехана – жаңа туған нәрестенің құрметіне жасалатын ойын-сауық, той. Мұнда “балаңыздың бауы берік болсын” дегендей құтты болсын айтылады, жастар жиналып ән салып, домбыра тартып, өлең, жыр айтады. Шілдехана – өмірге адам келгенінің және оған қуанудың бір белгісі. Бала туғаннан кейін жан-жақтағы жақындарға сүйіншіге жіберіледі.

№ слайда 4
Описание слайда:

№ слайда 5 Қырқынан шығару «Баланың қырқынан  шығар тойына Сегіз сері шақырылып, одан  б
Описание слайда:

Қырқынан шығару «Баланың қырқынан  шығар тойына Сегіз сері шақырылып, одан  балаға ат қойып, бата беруді өтінеді». Әдетте  баланың туғанына  қырық күн толған соң оны ыдысқа  қырық бір қасық су құйып шомылдырады. Бұл ресми дәстүр. Оған үлкен әжелер, әйелдер қатысады, кәде беріледі, дастархан жайылады. Сәбидің қарын шашы алынып, оны сәбидің өзінің  киіміне  матаға  орап тігіп қояды. Мұндағы мақсат ертеде сурет  болмағандықтан баланың, сәби кезінен ескерткіш ретінде сақтаудан шыққан.               Баланы қырқынан  шығарудың тағы бір ерекше  маңызы бар. Қырық күннен кейін сәби ширап, көз тоқтатады, құбылыс, дыбысты сезе бастайды. Қырқынан шығару салты міне, осыған  байланысты шығып,  ол сәбидің жан жүйесінің қалыптасып дені сау болып өсуіне  деген ақ тілектен  шыққан.              Осы жерде « қырқы» деген сөзге мән беру керек.  Қайтыс  болған адамның да «қырқы» беріледі. Бірақ баланы «қырқынан  шығарылды» деп, өлген адамға «қырқы берілді» деп  атайды. Мұны шатастыруға болмайды. Бала тәлімі мен тәрбиесіне  қатысты ырымдар мен кәделер де бар.

№ слайда 6 Бесікке салу Бесіктің  сәби денсаулығына, тазалығына  пайдасы  өте зор. Бесі
Описание слайда:

Бесікке салу Бесіктің  сәби денсаулығына, тазалығына  пайдасы  өте зор. Бесіктегі  сәбидің  бойы, қол аяғы түзу, ширақ болады. Сондай-ақ бесік баланы  кездейсоқ құлаған заттан, суық пен  ыстықтан  да қорғайды. Пәле-жаладан  сақтасын деп ырымдап,   оған тұмар, бүркіт  тұяғы, жыланның бас сүйегі, кірпі  сияқты  заттар  тағып қояды. Бесік  ағаштан,  негізінде талдан  иіп  жасалады. Себебі тал басқа  ағаштай   емес  иілмелі  морт сынбайды, құрт түспейді, жат иіс болмайды. Бесіктің  мынадай  құрал-жабдықтары болады: жастық, мамық, жөргек, түбек, шүмек, қолбау, тартбау т.б.

№ слайда 7
Описание слайда:

№ слайда 8 Тұсау кесер Сәбиді қаз тұрғаннан кейін тез жүріп кетсін деген тілекпен жасал
Описание слайда:

Тұсау кесер Сәбиді қаз тұрғаннан кейін тез жүріп кетсін деген тілекпен жасалатын ғұрып, ырым. Ол үшін арнайы ала жіп дайындалады. Сол жіппен баланың аяғын кәдімгідей тұсап оны аяғын жылдам басатын әйелге қидырады. Сүріншек, жайбасар адамдарға кестірмейді. Тұсауы кесілген баланы қолынан ұстап тез жүгіртеді, шашу шашылады. Баланың ата-анасы тұсау кесушінің кәдесін береді. Тұсау кесердің жібін дайындаудың бірнеше түрлері, жолдары, сенімдері де бар. Көбейіп, көгере берсін деп көк жіптен есіп жасайды. Бай болсын деп малдың тоқ ішегінен де өреді. Адал болсын деп ала жіптен де жасайды.

№ слайда 9
Описание слайда:

№ слайда 10 Сүндет той Еркек баланы тақ жасында яғни 3, 5, 7 жасында сүндетке отырғызады.
Описание слайда:

Сүндет той Еркек баланы тақ жасында яғни 3, 5, 7 жасында сүндетке отырғызады. Бұл мұсылман елдерінде ғана емес, басқа діндегі елдерде де бар. Сүндеттеудің денсаулыққа, тазалыққа да пайдасы зор. Баланы сүндеттеу – үлкен рәсім. Ол - әр ата-ананың борышы. Бұл рәсімнің «сүндет тойы» деген сияқты жөн жоралары болады, «қайырлы, құтты  болсын» айтылып, шашу шашылады. Сүндет міндеті бұрын қожа, молдаларға ғана тапсырылса, қазір оны  дәрігерлер  де жасай береді. Бұрынғы кезде ауқатты адамдар баланы сүндеттегенде  үлкен той жасаған. Оны «сүндет тойы» деп атайды. Бұл дәстүр оңтүстікте әлі де сақталған.

№ слайда 11 Тілашар Тілашар тойына арнап шашу шашады. Әр отбасы баласы жеті жасқа толған
Описание слайда:

Тілашар Тілашар тойына арнап шашу шашады. Әр отбасы баласы жеті жасқа толған соң медресеге, мектепке оқуға береді. Бұл да бала өміріндегі елеулі оқиға, есте қаларлық елеулі кезең болып табылады. Осы күні балаға жаңа киім кигізіп, оқу жабдықтарын дайындап, шағын той жасайды. Мұны дәстүрлі «тілашар» тойы деп атайды. Үлкен-кішілер балаға өсті, азамат болды, «ғалым бол», «ақын бол» деген сияқты тілек білдіріп, бата береді. Жаңа киіміне байғазы, тағамдар ұсынады. Бұл тәрбиеден бала өскендігінің белгісін сезінеді, оқуға құмарлығы артады. Жақын-жуық адамдар баланың ата-анасына құтты болсын айтып, балаға сәт-сапар тілейді.

№ слайда 12
Описание слайда:

№ слайда 13 Қыз ұзату «Ұлын ұяға, қызын қияға қондыру» ата-ананың тілегі әрі парызы. Соны
Описание слайда:

Қыз ұзату «Ұлын ұяға, қызын қияға қондыру» ата-ананың тілегі әрі парызы. Соның ішінде қыз ұзату үлкен той, думан әрі қызық. Бұл күні ата-ана қуанады, әрі жылайды. Қуанатыны қыз өсіруі және оны құтты жеріне қондыруы, жылайтыны, әрине қимастық көңілі.

№ слайда 14
Описание слайда:

№ слайда 15 Үйлену тойы «Көтерілген отауың құтты болып, ұзақ жасап ішінде сүйсін жарың» (
Описание слайда:

Үйлену тойы «Көтерілген отауың құтты болып, ұзақ жасап ішінде сүйсін жарың» (Қыз Жібек). Ұлтымыздың мәдениетінде «отау көтердің» деген сөз бар. Ол «үйлендің, жұпты болдың» деген мағынаны білдіреді. Демек, үйленумен бірге отау көтеруге тиіс. Әдетте ұлы үйленетін, қызы тұрмысқа шығатын ата-ана алдымен отау дайындайды. Отау алғаш тігілгенде оны құрметті әрі елге сыйлы аналар бастайды. Шаңырақты да бақанға ақ мата байлап, ел ағалары көтереді. Отқа май құйылады, «босаға майлау» жасалады. Алғашқы дастархан жайылып, оған мол тағам жасалады. Кіргендер шашу шашып, «құтты болсын», «іші жанға,сырты малға толсын» деген тілекпен қуанышын білдіреді. Жақын туыстар отауға көрімдік әкеліп, мал атайды, бағалы мүліктер сыйлайды.

№ слайда 16
Описание слайда:

№ слайда 17 Жаңа сөздермен жұмыс Нәресте – сәби, бала Шілдехана – нәрестенің тойы Киелі –
Описание слайда:

Жаңа сөздермен жұмыс Нәресте – сәби, бала Шілдехана – нәрестенің тойы Киелі – қасиетті, ұлық Кәде – сыйлық, сый, шашу Тұсау кесу – баланы тез жүрсін деген тілек, ырым Сүйінші – қуанышты хабарға сый Қаз тұру – аяғына тұру

№ слайда 18 Сөйлемдерді талдаңыз Шілдехана тойында дастархан жайылады, әрі жастар домбыра
Описание слайда:

Сөйлемдерді талдаңыз Шілдехана тойында дастархан жайылады, әрі жастар домбыра тартып, ән салады. 2. Сүндетке отырғызу VII-VIII ғасырларда араб елдерінен шығып, бүкіл мұсылман жұртына таралған. 3. Бесікті көбінесе баланың нағашы жұрты жасайды, себебі онда үрім-бұтағым, өрісім көп болсын деген ой-пікір көзделген.

№ слайда 19 Қыз ұзату «Ұлын ұяға, қызын қияға қондыру» ата-ананың тілегі әрі парызы. Соны
Описание слайда:

Қыз ұзату «Ұлын ұяға, қызын қияға қондыру» ата-ананың тілегі әрі парызы. Соның ішінде қыз ұзату үлкен той, думан әрі қызық. Бұл күні ата-ана қуанады, әрі жылайды. Қуанатыны қыз өсіруі және оны құтты жеріне қондыруы, жылайтыны, әрине қимастық көңілі.

№ слайда 20 Сүндет той Еркек баланы тақ жасында яғни 3, 5, 7 жасында сүндетке отырғызады.
Описание слайда:

Сүндет той Еркек баланы тақ жасында яғни 3, 5, 7 жасында сүндетке отырғызады. Бұл мұсылман елдерінде ғана емес, басқа діндегі елдерде де бар. Сүндеттеудің денсаулыққа, тазалыққа да пайдасы зор. Баланы сүндеттеу – үлкен рәсім. Ол - әр ата-ананың борышы. Бұл рәсімнің «сүндет тойы» деген сияқты жөн жоралары болады, «қайырлы, құтты  болсын» айтылып, шашу шашылады. Сүндет міндеті бұрын қожа, молдаларға ғана тапсырылса, қазір оны  дәрігерлер  де жасай береді. Бұрынғы кезде ауқатты адамдар баланы сүндеттегенде  үлкен той жасаған. Оны «сүндет тойы» деп атайды. Бұл дәстүр оңтүстікте әлі де сақталған.

№ слайда 21 Тілашар Тілашар тойына арнап шашу шашады. Әр отбасы баласы жеті жасқа толған
Описание слайда:

Тілашар Тілашар тойына арнап шашу шашады. Әр отбасы баласы жеті жасқа толған соң медресеге, мектепке оқуға береді. Бұл да бала өміріндегі елеулі оқиға, есте қаларлық елеулі кезең болып табылады. Осы күні балаға жаңа киім кигізіп, оқу жабдықтарын дайындап, шағын той жасайды. Мұны дәстүрлі «тілашар» тойы деп атайды. Үлкен-кішілер балаға өсті, азамат болды, «ғалым бол», «ақын бол» деген сияқты тілек білдіріп, бата береді. Жаңа киіміне байғазы, тағамдар ұсынады. Бұл тәрбиеден бала өскендігінің белгісін сезінеді, оқуға құмарлығы артады. Жақын-жуық адамдар баланың ата-анасына құтты болсын айтып, балаға сәт-сапар тілейді

№ слайда 22
Описание слайда:

№ слайда 23
Описание слайда:

№ слайда 24 Тест сұрақтары Салт дәстүрге не жатпайды: a) үйлену тойы b) шілдехана c) қыз
Описание слайда:

Тест сұрақтары Салт дәстүрге не жатпайды: a) үйлену тойы b) шілдехана c) қыз қуу d) бесікке салу

№ слайда 25 2. Сөйлемнің түрін анықтаңыз? “Күйеу жігіттің әке-шешесі болашақ келіннің ата
Описание слайда:

2. Сөйлемнің түрін анықтаңыз? “Күйеу жігіттің әке-шешесі болашақ келіннің ата-анасына келеді, әрі тойдың барысы жайлы келіседі.” а) себеп-салдар b) ыңғайлас c) қарсылықты d) кезектес

№ слайда 26 3. Бесікке салу деген не? а) ұлттық ойын b) салт-дәстүр c) тұрақты тіркес d)
Описание слайда:

3. Бесікке салу деген не? а) ұлттық ойын b) салт-дәстүр c) тұрақты тіркес d) сөз тіркесі

№ слайда 27 4. Себеп-салдар салалас құрмалас сөйлемнің жалғаулықтарын табыңыздар. а) біре
Описание слайда:

4. Себеп-салдар салалас құрмалас сөйлемнің жалғаулықтарын табыңыздар. а) біресе, кейде, бірде b) не, немесе, яғни c) себебі, өйткені, неге десең d) бірақ, алайда, ал

№ слайда 28 5. Беташар рәсімі қай кезде жасалады? а) сүндет той b) бесікке салу c) үйлену
Описание слайда:

5. Беташар рәсімі қай кезде жасалады? а) сүндет той b) бесікке салу c) үйлену тойы d) ұзату тойы

№ слайда 29 6. Ыңғайлас салалас сөйлем қандай жалғаулықтар арқылы жасалады? а) алайда, бі
Описание слайда:

6. Ыңғайлас салалас сөйлем қандай жалғаулықтар арқылы жасалады? а) алайда, біресе, және b) себебі, өйткені, әрі c) және, әрі, да, де d) не, немесе, яғни

№ слайда 30 7. Баланы неше жаста сүндеттейді? а) жұп жаста b) тақ жаста c) айырмашылығы жоқ
Описание слайда:

7. Баланы неше жаста сүндеттейді? а) жұп жаста b) тақ жаста c) айырмашылығы жоқ

№ слайда 31 Үйге тапсырма “Қазақ халқының салт-дәстүрлері” тақырыбына шағын шығарма жазып
Описание слайда:

Үйге тапсырма “Қазақ халқының салт-дәстүрлері” тақырыбына шағын шығарма жазып келу.

№ слайда 32 Жаңа жылдарыңызбен, құрметті әріптестер!!!
Описание слайда:

Жаңа жылдарыңызбен, құрметті әріптестер!!!


Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 25 октября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru

Общая информация

Номер материала: ДВ-234733

Похожие материалы