Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация по казахской литературы на тему "Сакен Сейфуллин" 5 классс

Презентация по казахской литературы на тему "Сакен Сейфуллин" 5 классс


  • Другое

Поделитесь материалом с коллегами:

 Сәкен Сейфуллин өмірі мен шығармашылығы “Ақсақ киік” өлеңі
    Сейфуллин Сәкен (Сәдуақас) (1894-1938) Қарағанды облысы Ақадыр (қазіргі Ш...
Сәкен Сейфуллин шығармалары “Тар жол, тайғақ кешу” “Сыр сандық” “Келіншек ойы...
“Ақсақ киік” өлеңі Арқаның Бетпақ деген даласы бар, Бетпақ шөл, ойлы-қырлы па...
Кей қазақ кәсіп қылып киікті атқан. Мүйізін пайда қылып-ау шетке сатқан. Санд...
Бетпақдала — Қазақстанның орталық бөлігіндегі кең байтақ аймақты алып жатқан...
Бетпақдала зонасы
Климаты - тым континенттік. Жазы - ыстық, құрғақ, қысы суық. Қаңтарда ауаның...
Бетпақдалада мекендейтін жануарлар
Тапсырма: “Ақсақ киік” өлеңін өлең құрылысына талдау  Үлгі: Ар-қа-ның Бет-пақ...
Ақбөкен, (киік)– жұптұяқтылар отрядының бөкендер туысына жататын, тұлғасы ір...
Ақбөкендер шөл, шөлейтті және далалық аймақтарда тіршілік етуге бейімделген....
“Сөзжұмбақ” А Қ Б Ө К Е Н
А Қ Б Ө К Е Н Қ Қ У А У Д Ә С А С Е Т П А Қ Д А Л А З Е Н Ө К Ш Е Т А У Л Ө Ш...
 “Дыбыстар сөйлейді” ойыны С – Ә – К – Е – Н –
Семантикалық картаны толтыру Сұрақтар	Дұрыс	Дұрыс емес 1. С.Сейфуллин 1894 жы...
Үй тапсырмасы: 1. “Ақсақ киік” өлеңін оқу, ұнаған шумақтарды жаттау. 2. “Таби...
1 из 24

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1  Сәкен Сейфуллин өмірі мен шығармашылығы “Ақсақ киік” өлеңі
Описание слайда:

Сәкен Сейфуллин өмірі мен шығармашылығы “Ақсақ киік” өлеңі

№ слайда 2     Сейфуллин Сәкен (Сәдуақас) (1894-1938) Қарағанды облысы Ақадыр (қазіргі Ш
Описание слайда:

    Сейфуллин Сәкен (Сәдуақас) (1894-1938) Қарағанды облысы Ақадыр (қазіргі Шет ауданы) ауданы Қарашілік қыстағында дүниеге келген. Нілдідегі орыс-қазақ, Ақмоладағы бастауыш приход мектебінде, қалалық үш класты училищеде оқыған.Сейфуллин Сәкен - қазақтың атақты ақыны, жалынды жазушысы, дарынды драматург, білікті ұстаз, мемлекеттік қайраткері, Қазақстанның қазақ әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі. Қазақ КСР-інің Халық Комиссарлары Кеңесінің алғашқы төрағасы болған.1914 жылы Қазан қаласында «Өткен күндер» деп аталған тұңғыш өлеңдер жинағын бастырып шығарған. Омбыдағы қазақ жастарының «Бірлік» қауымы басшыларының бірі болған. 1917 жылы Бұғылыда мектеп ашып, орыс тілінен сабақ берген. 1918 жылы «Жас қазақ марсельезасын» жазып, «Бақыт жолында» атты пьесасының беташар қойылымын көрсеткен.

№ слайда 3
Описание слайда:

№ слайда 4 Сәкен Сейфуллин шығармалары “Тар жол, тайғақ кешу” “Сыр сандық” “Келіншек ойы
Описание слайда:

Сәкен Сейфуллин шығармалары “Тар жол, тайғақ кешу” “Сыр сандық” “Келіншек ойы” “Ақсақ киік” “Көкшетау” поэмасы

№ слайда 5 “Ақсақ киік” өлеңі Арқаның Бетпақ деген даласы бар, Бетпақ шөл, ойлы-қырлы па
Описание слайда:

“Ақсақ киік” өлеңі Арқаның Бетпақ деген даласы бар, Бетпақ шөл, ойлы-қырлы панасы бар. Сол жерде ел жоқ, көл жоқ өсіп-өнген, Жәндіктің киік деген баласы бар. Киікті қазақ және дейді бөкен, Бетпақты байғұс бөкен қылған мекен. Киікті атып аңшы өлтіргенде, Жазықсыз жан өлді деп ойлай ма екен. Бөкеннен сұлу аңды мен көрмедім, Басқаға жануарды-ау теңгермедім. Көздері мөлдір қара ақ бөкенді, Адамның баласынан кем көрмедім. Азайды соңғы кезде байғұс бөкен, Мың-мыңдап баяғыда жүреді екен. Бұл күнде келе жатқан жолаушыға, Кездесіп анда-санда саяқ некен.

№ слайда 6 Кей қазақ кәсіп қылып киікті атқан. Мүйізін пайда қылып-ау шетке сатқан. Санд
Описание слайда:

Кей қазақ кәсіп қылып киікті атқан. Мүйізін пайда қылып-ау шетке сатқан. Сандалған бір киікті ұшыраттым, Бір жылы-ау Бетпақ шөлде келе жатқан. Бетпақта келе жатыр ақсақ киік, Бір жүріп, бірде тоқтап, басын иіп. Қоярға шыбын жанын жер таппайды, Мергеннің кеудесінде болып күйік. Тамады қара жерге аққан қаны, Қиналып ентігеді шыбын жаны. Боялып ақ денесі қызыл қанға, Келеді әлі бітіп, жығылады. Сандалып келе жатыр ақсақ киік, Бір тоқтап, бірде жүріп әлін жиып. Ақбөкен сахараның ботакөзі, Атты екен қандай адам көзі қиып. Ақбөкен сахарада қына терген, Кім екен жапан түзде сені көрген. Аяныш сезімі жоқ бір қазақ-ау, Дәл көздеп жүрегінен атқан мерген

№ слайда 7 Бетпақдала — Қазақстанның орталық бөлігіндегі кең байтақ аймақты алып жатқан
Описание слайда:

Бетпақдала — Қазақстанның орталық бөлігіндегі кең байтақ аймақты алып жатқан шөлді өңір. Қарағанды, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстары аумағында орналасқан. Батысында Сарысу өзенінің төменгі ағысымен, шығысында Балқаш көлімен, оңтүстігінде Шу өзені аңғарымен, солтүстігінде Сарыарқамен шектеседі. Батыстан шығысқа қарай 500 км, солтүстіктен оңтүстікке қарай 300 км аумаққа созылған. Ауданы 75 мың км² шамасында. Бетпақдала үстіртті шөлінің орташа абсолюттік биіктігі 300 — 350 м. Абсолюттік биіктігі 200 — 300 метрдей болатын көлемді оңтүстік-батыс бөлігі жазық, ал абсолюттік биіктігі 400 — 700 метрдей солтүстік-шығыс бөлігі қыратты. Палеозой эрасының тау жыныстары (гранит, порфирит, әктас) тереңде жатыр, бетін мезозой мен палеоген кезеңінің шөгінді жыныстары (құмтас, саз, малтатас, құм) жапқан. Ең биік жері — Жамбыл тауы (974 м

№ слайда 8
Описание слайда:

№ слайда 9
Описание слайда:

№ слайда 10 Бетпақдала зонасы
Описание слайда:

Бетпақдала зонасы

№ слайда 11 Климаты - тым континенттік. Жазы - ыстық, құрғақ, қысы суық. Қаңтарда ауаның
Описание слайда:

Климаты - тым континенттік. Жазы - ыстық, құрғақ, қысы суық. Қаңтарда ауаның орташа температурасы –12—140С, шілдеде 24—260С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 100—150 мм. Қардың қалыңдығы 10—15 см-ден аспайды. Бетпақдаланың топырағы қоңыр, сұрғылт қоңыр. Солтүстігінде жусан басым, шығысындағы шоқылы таулардың тастақты шөлдерінде баялыш, эфедра, тасбұйырғын, орталығы мен батысындағы саздақты жерлерде жусан мен баялыш, оңтстігіндегі Шу өзені маңындағы құмды төбелер мен қырқаларда сексеуіл, теріскен, еркекшөп, құрғақ арналарын бойлай жыңғыл, тораңғы өседі. Солтүстік-шығысындағы таулы қыраттарда арқар, елік, қасқыр, түлкі; жазықта ақбөкен, алақоржын, саршұнақ, аламан, жылан, кесіртке, дуадақ, құр мекендейді. Бетпақдала — көктемгі және күзгі мал жайылымы. Сарыарқаның оңтүстігі мен Бетпақдала фаунасын сақтау мақсатында қорықшалар (Андасай, т.б.) ұйымдастырылған.

№ слайда 12 Бетпақдалада мекендейтін жануарлар
Описание слайда:

Бетпақдалада мекендейтін жануарлар

№ слайда 13
Описание слайда:

№ слайда 14 Тапсырма: “Ақсақ киік” өлеңін өлең құрылысына талдау  Үлгі: Ар-қа-ның Бет-пақ
Описание слайда:

Тапсырма: “Ақсақ киік” өлеңін өлең құрылысына талдау  Үлгі: Ар-қа-ның Бет-пақ де-ген да-ла-сы бар,11 а Бет-пақ шөл ой-лы-қыр-лы па-на-сы бар 11 а Сол шөл-де ел жоқ ,күн жоқ өс-іп- өн-ген 11 б Жән-дік-тің киік де-ген ба-ла-сы бар 11 а Бұл өлең 11 буынды қара өлең ұйқасы деп аталады.  

№ слайда 15 Ақбөкен, (киік)– жұптұяқтылар отрядының бөкендер туысына жататын, тұлғасы ір
Описание слайда:

Ақбөкен, (киік)– жұптұяқтылар отрядының бөкендер туысына жататын, тұлғасы ірі, қойға ұқсас, дөңес тұмсықты, күйіс қайыратын түз жануары. Ақбөкеннің қазба қалдықтары плейстоцен қабатынан Батыс Англиядан Шығыс Аляскаға дейінгі аралықтан табылған. Ақбөкендер Моңғолияда, Қалмақ даласы мен Қазақстанда ғана сақталған. Республикамызда Ақбөкендердің бір-бірінен жеке дара бөлінген Бетпақдала – Арыс, Үстірт және Еділ – Жайық деген топтары мекендейді. Текелерінің дене тұрқы 126 – 150 см, салм. 37 – 49 кг, ал ешкілері кішірек, дене тұрқы 109 – 127 см, салм. 22 – 37 кг-дай болады. Үстіңгі ерні салбырап, етті тұмсыққа айналған. Текесінің мүйізі қайқылау келеді, ешкісінде мүйіз болмайды. Жаз айларында арқа түсі сарғыш тартады, қыста түсі ақшылданады.

№ слайда 16
Описание слайда:

№ слайда 17 Ақбөкендер шөл, шөлейтті және далалық аймақтарда тіршілік етуге бейімделген.
Описание слайда:

Ақбөкендер шөл, шөлейтті және далалық аймақтарда тіршілік етуге бейімделген. Олардың қоныс өзгертуі ауа райына, Ақбөкен жұп тұяқты жануарлардың ішіндегі ең өсімталы, жылына бір рет төлдейді. Жаппай төлдеуі мамырдың 1-жартысында өтеді. Бұл кезде күн салқындап, жауын-шашын көп болады да, оны қазақ халқы «Құралайдың салқыны» деп атайды. Көбіне егізден, кейде 3 лақ та туады. Ақбөкендер өсімдіктердің 80-нен астам түрімен қоректенеді. Олардың басты жауы – қасқыр, ал жас төлдеріне бүркіт, дала қыраны мен қарақұстар да шабуыл жасайды. Ақбөкен аусыл, пастереллез ауруларымен ауырады. Ақбөкен – дәмді еті, құнды мүйізі мен тұяғы, әдемі терісі үшін ауланатын кәсіптік маңызы бар жануар. Қазақстанда 1921 ж. Ақбөкенді аулауға тыйым салынған. 1957 – 58 ж. олардың жалпы саны 2 млн-нан асқаннан кейін, кәсіптік жолмен аулауға рұқсат берілді. Оның мүйізінен пантокрин дәрісі алынады, тұяғын күйдіріп, одан алынған күлді денедегі теміреткіге жағады, сусамыр ауруына шалдыққандарды емдеу үшін пайдаланады.

№ слайда 18
Описание слайда:

№ слайда 19 “Сөзжұмбақ” А Қ Б Ө К Е Н
Описание слайда:

“Сөзжұмбақ” А Қ Б Ө К Е Н

№ слайда 20 А Қ Б Ө К Е Н Қ Қ У А У Д Ә С А С Е Т П А Қ Д А Л А З Е Н Ө К Ш Е Т А У Л Ө Ш
Описание слайда:

А Қ Б Ө К Е Н Қ Қ У А У Д Ә С А С Е Т П А Қ Д А Л А З Е Н Ө К Ш Е Т А У Л Ө Ш Й Т І Л Д І

№ слайда 21  “Дыбыстар сөйлейді” ойыны С – Ә – К – Е – Н –
Описание слайда:

“Дыбыстар сөйлейді” ойыны С – Ә – К – Е – Н –

№ слайда 22 Семантикалық картаны толтыру Сұрақтар	Дұрыс	Дұрыс емес 1. С.Сейфуллин 1894 жы
Описание слайда:

Семантикалық картаны толтыру Сұрақтар Дұрыс Дұрыс емес 1. С.Сейфуллин 1894 жылы дүниеге келген 2. “Тар жол, тайғақ кешу” атты әңгімесін жазған 3. Ақбөкендер Моңғолия мен Қазақстанда ғана сақталған 4. 1910жылы Қазақстанда ақбөкендерді аулауға тыйым салынған 5. Бөкендер жылына 1 рет төлдейді

№ слайда 23
Описание слайда:

№ слайда 24 Үй тапсырмасы: 1. “Ақсақ киік” өлеңін оқу, ұнаған шумақтарды жаттау. 2. “Таби
Описание слайда:

Үй тапсырмасы: 1. “Ақсақ киік” өлеңін оқу, ұнаған шумақтарды жаттау. 2. “Табиғатты аялайық” тақырыбында ойтолғау жазу.


Автор
Дата добавления 11.09.2015
Раздел Другое
Подраздел Презентации
Просмотров726
Номер материала ДA-037282
Получить свидетельство о публикации

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх