Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация по марийской литературе в 10 классе

Презентация по марийской литературе в 10 классе

  • Другое
МБОУ «Виловатовская средняя общеобразовательная школа» Горномарийского района...
Лыд йа Шкетаным, махань тыдын йылмы— 	 Тыдын сылныжым ынгылен вел мышты....
М. Шкетанын творчествыштыжы туан кымдемын кызытшы курымаш ылымäшыжым кымдан...
                 
1898 ин 29 октябрьын мары кымдемышты Оршанка район, Тошты Крешын солашты хрес...
1918 ин 10 июль гыц Ернур волисполкомын у составышкыжы пыра, волфинотделын се...
1919 ин Майоров-Шкетанын творческий пашажы тынгалеш, но ышкежы 1920 им шотла....
1925ин Москвашты «Йымын сулыкшы» шайыштмашыжы пасна книгä доно лäктеш. 1927 и...
31 декабрьын 1919 ин Ернур двухклассный училищышты тымдышывла да волисполкомы...
1924 ин М.Шкетан семняан лиэш. Тыдын пелашыжы - Богатырёва Татьяна Петровна...
Изирак эргышты, 1933 ин шачын. Тетя портышты, вара пашкуды доны ылымыкы, ат...
1921 ин «Йошкар кече» газетын ик активный корреспондентшы лиэш 1922 - 1929 и...
Газет редакцин пашазывла. Шалахай гыц вургымлашкы (шынзат): Аги (Л.В.Васильев...
Псевдоним  тиды шанен лыкмы лым. Тыды шукы мары писательын улы. 	Псевдонимв...
1932 ин 8-9 июльын Мары писательвлан конференциштышты докладвла паштек прениш...
1937 ин шошым нелын церлана. Апрель – май Горький халашты лицалтеш. 18 майын...
Малын тынь кымышыц сынзäэтым? Ынде мä ана уж цыреэтым, Ынде мä ана кол вет юк...
Книгам лыдаш келеш…Книга тылат ышым пуа.Тыды ылаш тымда…Книга гыц цила пален...
Мары литературын историштыжы С.Г.Чавайн дон Я.П.Майоров - Шкетаным икыжак-ик...
Шукы йиш марын вет лин яжо тангжы, Шукы выдважеш соок куатангын. Ужын эдемын...
Васин К.К. Мары литература. Очерк, литературный портрет, эссе. Йошкар-Ола,199...
1 из 26

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 МБОУ «Виловатовская средняя общеобразовательная школа» Горномарийского района
Описание слайда:

МБОУ «Виловатовская средняя общеобразовательная школа» Горномарийского района Республики Марий Эл. М. Шкетанын ылымаш да творческий корныжы Мары йылмы да литературым тымдышы Николаева В.В. пашажы Виловатово, 2015 г.

№ слайда 2 Лыд йа Шкетаным, махань тыдын йылмы— 	 Тыдын сылныжым ынгылен вел мышты.
Описание слайда:

Лыд йа Шкетаным, махань тыдын йылмы— Тыдын сылныжым ынгылен вел мышты. Тыдын шамакшы кылмышты ак кылмы, Шошымат ак шылы, кангыжым ак кошкы. Миклай Казаков 1898-1937

№ слайда 3 М. Шкетанын творчествыштыжы туан кымдемын кызытшы курымаш ылымäшыжым кымдан
Описание слайда:

М. Шкетанын творчествыштыжы туан кымдемын кызытшы курымаш ылымäшыжым кымдан, тыгырышты ужмы гань ужына. Яжо прозаик, мастар драматург, пысы публицист да общественный пäшäзы, тыды мары да Российыштыш литературым шукы шайыштмаш, «Эренгер» роман, луатныл пьеса, нылшÿды утла статья, очерк, фельетон доно пайдарен, пÿлä лыдышым, мырым сирен. Тыдын цила сирымыжы – мары халыкын совет власть жепыштышы ылымäшыжым цилä вецын анжыктышы ышке статян энциклопеди, литературын  летопись, манаш лиэш.

№ слайда 4                  
Описание слайда:

                 

№ слайда 5 1898 ин 29 октябрьын мары кымдемышты Оршанка район, Тошты Крешын солашты хрес
Описание слайда:

1898 ин 29 октябрьын мары кымдемышты Оршанка район, Тошты Крешын солашты хресань семняэш шачын. 1906 ин Тошты Крешын солаштыш приходской училищыш тыменяш пыра. 1910 ин Ернур двухклассный училищыш тыменяш кеä. 1916 ин Шаптун солаштышы тынгäлтыш школышты пел и нäры тымдышы ылын. 1917 ин февральын кугижäн армиш нäлыт. Урал военный округыштышы Кунгур халашты икманяр тылзы тыменьмыкы, тыдым фронтышкы колтат. 1918 ин шошым церланен колтен да шачмы велышкыжы портылын.

№ слайда 6 1918 ин 10 июль гыц Ернур волисполкомын у составышкыжы пыра, волфинотделын се
Описание слайда:

1918 ин 10 июль гыц Ернур волисполкомын у составышкыжы пыра, волфинотделын секретарьжы лиэш. 1919 ин февраль гыц волземотделын делопроизводительжы, а вара вуйлатышыжы. 1920 ин 5 майын Ернур солашты кого пыдыранымаш ылын, тынäм паянвлä Яков Павловичым когон шиныт. 1920 ин шошым Яранск уездыштышы исполком сага ыштымы национальность отделыш пäшäм ыштäш ÿжыт. Пытäри инструктор, вара секретарь, а 1920 и август гыц Яранск уотнацын вуйлатышыжы. 1921 ин 15 майын Яранск уездыштыш мары хресäньвлäн 3-шы съездыштым эртäрен. 1921 ин август гыц – Мароблземотделын секретарьжы. 1925 ин мартын туан солашкыжы ванжа, сельсоветышты ровотая. 1931 ин Яков Павлович вуйлатымы доно «Онар» колхоз шачеш (кызыт М.Шкетан лымеш колхоз).

№ слайда 7
Описание слайда:

№ слайда 8 1919 ин Майоров-Шкетанын творческий пашажы тынгалеш, но ышкежы 1920 им шотла.
Описание слайда:

1919 ин Майоров-Шкетанын творческий пашажы тынгалеш, но ышкежы 1920 им шотла. 1920 ин «Утышы» пьесым сира. Ти пьесын рукописьшым момы агыл. 1922 ин «Шошым сынген» пьесым, «Сардай» драмым сира. 1923 - 1925 ивлä. Поэзи: рушла сирымы «Заря», ныжгä шулышäн «Яратымемлäн», «Ышкет йäнг», «Малын ойхыраш», туан природым мактышы «Жеп шон», «Шошым толын» лыдышвлä, юмор статян «Мары суäн» дä молат лактыт. Проза: «Йымын сулыкшы», «Халык вашталтеш», «Нужда тымден», «Йымын закон семынь», «Тäнгäшымäш», «Вашталтыш», «Палыде» шайыштмашвлä. Драматурги: «Атижат-авижат» драма, «Важык вуян йыдал» комеди, «Армыж», «Ороды» пьесывла сиралтыт.

№ слайда 9 1925ин Москвашты «Йымын сулыкшы» шайыштмашыжы пасна книгä доно лäктеш. 1927 и
Описание слайда:

1925ин Москвашты «Йымын сулыкшы» шайыштмашыжы пасна книгä доно лäктеш. 1927 ин «У вий» журналын1-шы номерешыжы «Вакш портем» шайыштмашыжы пецатлалтеш. 1928 ин тетявлалан «Митюн уке äтяжäт», «Яко» шайыштмашвлам сира. «Атижат-авижат» драмыжы Москвашты, Центриздатышты, пасна книга доно лактеш. 1930 -32 ивлан «Эренгер» романым сира, кыды 1933 ин пасна книга доно лактеш. 1931 ин «Ма тоштым сынгена» очеркшы пасна книга доно пецатлалт лактеш, А.Серафимовичын «Железный поток» романжым мары йылмыш сара. 1934 ин «Натиск» журналеш «Революци, мынь тыньын эдемет ылам!» шайыштмашыжы рушла пецатлалтеш.

№ слайда 10
Описание слайда:

№ слайда 11 31 декабрьын 1919 ин Ернур двухклассный училищышты тымдышывла да волисполкомы
Описание слайда:

31 декабрьын 1919 ин Ернур двухклассный училищышты тымдышывла да волисполкомын служышывла сага Яков Майоров А.Островскийын «Бедность - не порок» пьесыштыжы приказчикын рольжым мадеш. 1920 ин Яранскышты И.Беляев дон А.Белковын «Тупынь ылымаш» пьеса семынь шындымы спектакльышты мадеш. 1921 ин Йошкар-Олаштыш Мары театрышкы пашам ышташ пырынежы ылын, но шужымы и велдык тыдыжы питырымы ылын. 1923 ин 30 мартын Мары театрышты пашам ышташ тынгалеш, «Важык вуян йыдал» комедин премьерыжы эрта. 1924 ин 16 январьын «Армыж» пьесын премьерыжы лиэш, 17 январьын «Сардай» драмыжы семынь спектакль шындалтеш. Тынг рольжым автор мадеш. 1925 ин 30 сентябрьын писательын «Атижат-авижат» драмыжы шындалтеш, Мачукын рольжым автор мадеш. 30-шы ивлан туан сола клубыштыжы драмкружокым пачын, кышты М.Шкетанын пьесывлажымат мадыныт («Ляпцык Критон», «Кок суанак-пелак», «Кышал». Театрын ядмыжы доно тыды «Кодшы рывынзык», «Шурны», «Анзыкы» пьесывлам сирен.

№ слайда 12
Описание слайда:

№ слайда 13
Описание слайда:

№ слайда 14
Описание слайда:

№ слайда 15 1924 ин М.Шкетан семняан лиэш. Тыдын пелашыжы - Богатырёва Татьяна Петровна
Описание слайда:

1924 ин М.Шкетан семняан лиэш. Тыдын пелашыжы - Богатырёва Татьяна Петровна – 1902 ин Корды солаэш шачын. Кого Отечественный вырсы вереман церланен кола. Шемер – М.Шкетанын пытариш эргыжы, тыды 1925 ин шачын. 9 классым тымень пытарымыкыжы, Кого Отечественный войнаш кен.1944 ин шошым шушыргышы токыжы толын, ик тылзышты угыц фронтыш кеен да кредалмашты геройла колен.

№ слайда 16 Изирак эргышты, 1933 ин шачын. Тетя портышты, вара пашкуды доны ылымыкы, ат
Описание слайда:

Изирак эргышты, 1933 ин шачын. Тетя портышты, вара пашкуды доны ылымыкы, атяжын охыр портыш ванжен. Йошкар-Олашты педучилищым тымень пытарен. Зоя ватыжы доно кок эргым анжен куштеныт: Павел дон Петя. Коктынат Оршанский педучилищым тымень пытареныт, педагог линыт.

№ слайда 17 1921 ин «Йошкар кече» газетын ик активный корреспондентшы лиэш 1922 - 1929 и
Описание слайда:

1921 ин «Йошкар кече» газетын ик активный корреспондентшы лиэш 1922 - 1929 ивлан «Йошкар кече» газетышты пашала, пытäри ответственный секретарь, а вара – литературный работник. 1925 и гыц пакыла шайыштмашвлажы ти газетеш шыренок пецатлалташ тынгалыт. 1925 и гыц лакшы «Арлан дон Кестен» лыман масакла журналын литературный редакторжы лиэш. 1926 и. Редакцишты пашам ыштымыжы годым М.Шкетан районвлашкы шырен каштеш. «Пакыла тенге ылаш ак ли» лыман статьям сира. 1926 ин М.Шкетан вуйлатымы доно»Йошкар кече» газет редакцишты Мары писатель ушемым ыштымы.

№ слайда 18 Газет редакцин пашазывла. Шалахай гыц вургымлашкы (шынзат): Аги (Л.В.Васильев
Описание слайда:

Газет редакцин пашазывла. Шалахай гыц вургымлашкы (шынзат): Аги (Л.В.Васильев), П.О.Мокеев, А.К.Эшкинин, П.Пунчерский (П.К.Карпов), С.Элнет (С.А.Краснов); (шалгат): М.Шкетан, С.Эчан (А.Г.Савинов). «Йошкар кече» газет редакци

№ слайда 19 Псевдоним  тиды шанен лыкмы лым. Тыды шукы мары писательын улы. 	Псевдонимв
Описание слайда:

Псевдоним  тиды шанен лыкмы лым. Тыды шукы мары писательын улы. Псевдонимвла тынг шотышты классло кредалмаш вереман шачыныт. М.Шкет, И-К, И.Майор, Майорын, Й.Шартан, Нога, Товат, Озыркан, Умдо, Павыл Япык, М.Агур, Тортамортин, Лупе-Тор, Якмай. Масакла статья, фельетонвлам М.Шадыртан, Кугу Шадыртан, Шадыртан лым доно пецатлен. Тыгыды газет заметкым, руш йылмы гыц сарымы пашавлам Пагул Япык, П. Япык, Ошлан, Крешын шанен лыкмы лымвла доно кашартен, отрицательный типвлам Наган, а кулаквлам Кестен псевдоним гач пачкен. М.Ошлан, Ошлинский, Ошламари, Кокшага псевдонимвлам ма «Арлан дон Кестен» масакла журналын страницывлаштыжы ужына. М.Шкетан псевдонимжы «Йошкар кече» газет редакцишты пашалымыжы годым шачын. М.Шкетан псевдоним М.Горькийын влияни доно шачын. «М» - Майоров, ышке фамилижы гыц тынгалтыш буквам налын. А «Шкетан» - тиды ылымашым ышкетынок ынгылен, литературыш толмым анжыкта. Шкетан – рушлажы «одинокий» манмым анжыкта. Яков Павлович цилажы 27 псевдонимым кычылтын.

№ слайда 20 1932 ин 8-9 июльын Мары писательвлан конференциштышты докладвла паштек прениш
Описание слайда:

1932 ин 8-9 июльын Мары писательвлан конференциштышты докладвла паштек преништы М.Шкетан выступаен. 1933 ин МАО писатель ушемын 1-шы конференцижын президиумыштыжы С.Чавайн, М.Шкетан, Н.Игнатьев, Шабдар Осып да молат ылыныт. 1934 ин МАО писатель ушемын 2-шы конференцишты писатель ушем членыш пыртат. 1936 ин «Эренгер» романын кокшы частьшым сирен пытара, Горький халашты рушла пецатлалт лактеш. М.Шкетан мары литераторвла лошты. Шынзат: К.Ф.Смирнов, С.Г.Чавайн, М.Шкетан, А.Ф.Яндулин; шалгат: М.С.Калашников, А.Н.Эрыкан (Семенов), А.М.Малинин.

№ слайда 21 1937 ин шошым нелын церлана. Апрель – май Горький халашты лицалтеш. 18 майын
Описание слайда:

1937 ин шошым нелын церлана. Апрель – май Горький халашты лицалтеш. 18 майын Оршанка сола площадеш Я.П.Майоров-Шкетаным таят.(Тышты писатель лымеш парк, памятникым шагалтымы). Оршанка культура портын фойештыжы М.Шкетан доно простялтыныт 16 майын Оршанка больницеш курымжы кырылтеш.

№ слайда 22 Малын тынь кымышыц сынзäэтым? Ынде мä ана уж цыреэтым, Ынде мä ана кол вет юк
Описание слайда:

Малын тынь кымышыц сынзäэтым? Ынде мä ана уж цыреэтым, Ынде мä ана кол вет юкетым, Но äштенä тыньым мä цилäн: Тынь книгаэш кодет шамакетшым. Шимер мары хоть-кынам Со яратен лыдеш согонетым.

№ слайда 23 Книгам лыдаш келеш…Книга тылат ышым пуа.Тыды ылаш тымда…Книга гыц цила пален
Описание слайда:

Книгам лыдаш келеш…Книга тылат ышым пуа.Тыды ылаш тымда…Книга гыц цила пален налаш лиэш…Махань книгам лыдмыла?.. Махань книгашты тымден сирымы – тыдым лыд… Кыце лыдаш келеш? Каждый шамакым шаналтен-шаналтен лыд. Ик коргы ви дон нимат ыштен ат керд. Тышкы тыменьмашым уштарет гынь, сынгет… Тыменьмашты веле ви. Эдем ышке вижым шукемдаш ак цацы гынь, хоть-махань «самородок» лиэш гынят, кого корныш лактын ак шо. Марын ышкымжын лывыра йылмыжы, овуцажы, кайышыжы улы, седындон тыдым марла тымдаш келеш…Марын ылмыдам ида монды. Марын ылмыда велдык намысланен ида кашт…

№ слайда 24 Мары литературын историштыжы С.Г.Чавайн дон Я.П.Майоров - Шкетаным икыжак-ик
Описание слайда:

Мары литературын историштыжы С.Г.Чавайн дон Я.П.Майоров - Шкетаным икыжак-иктышты гыц нигыцеат айыраш ак ли. Ыштымы пашаштым кукшын аклен, халыкна ныным туан литературынан классиквлаэшыжы шотла. Ким Васин.

№ слайда 25 Шукы йиш марын вет лин яжо тангжы, Шукы выдважеш соок куатангын. Ужын эдемын
Описание слайда:

Шукы йиш марын вет лин яжо тангжы, Шукы выдважеш соок куатангын. Ужын эдемын цырежым да йангжым, Теве ма малын жеплена Шкетаным. М.Казаков

№ слайда 26 Васин К.К. Мары литература. Очерк, литературный портрет, эссе. Йошкар-Ола,199
Описание слайда:

Васин К.К. Мары литература. Очерк, литературный портрет, эссе. Йошкар-Ола,1996 -308 с. Емельянов П.Е. М.Шкетан. Фото, документ да ашындарымашвла: тымдышывлалан пособи. Йошкар-Ола, 1992 – 65 с. Емельянов П.Е. Шкетанче кружок. Йошкар-Ола, 2003. – 196 с. Кудрявцева Р.А. Марий литератур. 10-11 класс: Литератур критике да литератур историй дене материал-влак хрестоматий. Й-Ола, 2003. – 376 с. Шкетанын мутшым модына. Драматургын 100 ийжылан. Йошкар-Ола,1999. – 23 с.

Автор
Дата добавления 12.10.2015
Раздел Другое
Подраздел Презентации
Просмотров216
Номер материала ДВ-055714
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх