Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Презентации / Презентация проекта на тему "Домбыра"

Презентация проекта на тему "Домбыра"

  • Начальные классы

Поделитесь материалом с коллегами:

№2 жалпы білім беретін орта мектебі КММ Кеңгір селосы Домбыра Жетекшісі:Шутик...
Тақырыбы:Домбыра Зерттеудің мақсаты:қазақ халқының ежелден келе жатқан ұлттық...
Нысаны: домбыра қазақ халқының екі ішекті,көп пернелі музыкалық аспабы. Болж...
Домбыра -қазақ халқының ең кең тараған екі ішекті, көп пернелі музыкалық асп...
1. Домбыраның шығу тарихы XIX ғасырда қазақ халқының тұрмысында анағұрлым ке...
Өткен жүз жылдықта ұлы халық композиторы Құрманғазымен бірге Дәулеткерей, Тә...
Атамнан сұрап төмендегідей мағұлматтар алдым.Атам өзі оқыған аңыз ертегілерде...
2. Домбыраның түрлері Қазақ даласының әр өңірінде кездесетін домбыралар жерг...
3. Сипаттамасы Домбыра құрылысы бірнеше бөліктен тұрады: басы, құлақтары, пер...
басы құлақтары пернелер мойын шанақ бетқақпақ ілгек ішектер тиек Домбыраның қ...
Қорытынды 1990 – 2000 жылдары аспап жасаушы-қолөнерші шеберлердің республикал...
Пайдаланған әдебиет 1. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы:...
 НАЗАР ҚОЙЫП ТЫҢДАҒАНДАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!
1 из 26

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 №2 жалпы білім беретін орта мектебі КММ Кеңгір селосы Домбыра Жетекшісі:Шутик
Описание слайда:

№2 жалпы білім беретін орта мектебі КММ Кеңгір селосы Домбыра Жетекшісі:Шутикова Д.М. Жобаны жазған:Садық Абылай 4“А” сынып оқушысы

№ слайда 2 Тақырыбы:Домбыра Зерттеудің мақсаты:қазақ халқының ежелден келе жатқан ұлттық
Описание слайда:

Тақырыбы:Домбыра Зерттеудің мақсаты:қазақ халқының ежелден келе жатқан ұлттық аспаптарының бірі домбыраның шығу тарихын,түрлерін оқып үйрену. Зерттеудің міндеттері: * 1.Домбыраның шығу тарихы * 2.Домбыраның түрлері * 3.Сипаттамасы Қорытынды

№ слайда 3 Нысаны: домбыра қазақ халқының екі ішекті,көп пернелі музыкалық аспабы. Болж
Описание слайда:

Нысаны: домбыра қазақ халқының екі ішекті,көп пернелі музыкалық аспабы. Болжамы: егер домбыра турал ы оқысақ,оның әртүрлі ағаштардан жасалу сырларын ашар едік. Өзектілігі: іздену нәтижесінде домбыра дыбыс өткізгіштігі жоғары қарағай,дыбыс жаңғырту қасиеті бар тұт,қатты жынысты үйеңкі,емен секілді киелі ағаштардан негізінен,екі түрлі әдіспен-құралып немесе ойылып жасалатынын білеміз.Осы жұмысым арқылы оны дәлелдегім келеді. Пайдаланған әдебиет Қорытынды

№ слайда 4 Домбыра -қазақ халқының ең кең тараған екі ішекті, көп пернелі музыкалық асп
Описание слайда:

Домбыра -қазақ халқының ең кең тараған екі ішекті, көп пернелі музыкалық аспабы. Ол – қазақтар өмірінде маңызды орын алатын, өзіндік музыкалық сипаты бар аспап. Алғаш эпикалық дәстүр шеңберінде жыр, толғау, термелерді сүйемелдеуге қолданылған домбыра кейін аспаптық шығарма – күй жанрының қалыптасуына ықпал еткен. Қазіргі кезде домбыра жеке әнді сүйемелдеуге, күй тартуға, халықтық-фольклорлық музыкада, классикалық шығармаларды орындауға қолданылатын, мүмкіндігі кең музыкалық аспап болып табылады.

№ слайда 5
Описание слайда:

№ слайда 6 1. Домбыраның шығу тарихы XIX ғасырда қазақ халқының тұрмысында анағұрлым ке
Описание слайда:

1. Домбыраның шығу тарихы XIX ғасырда қазақ халқының тұрмысында анағұрлым кең тараған музыкалық аспап екі ішекті домбыра болатын. Егер бұрынғы заманда көне аспаптар ән, жыр, ертегі-аңыздарды сүйемелдеу үшін ғана қолданылған болса, енді домбыра жеке шығарма орындауға арналып, күрделі аспаптардың қатарына қосылды. Әр түрлі ескерткіштерге, сондай-ақ этнографтардың жазып қалдырған еңбектеріне жүгінсек, домбыра және өзге халықтардың осы тектес аспаптары тіпті сонау орта ғасырларда белгілі болған екен.

№ слайда 7 Өткен жүз жылдықта ұлы халық композиторы Құрманғазымен бірге Дәулеткерей, Тә
Описание слайда:

Өткен жүз жылдықта ұлы халық композиторы Құрманғазымен бірге Дәулеткерей, Тәттімбет, Сейтек, Байсерке, Қазанғап секілді саңлақ күйшілер дүйім жұртты аузына қаратқан еді. Бұлар бармағынан бал тамған майталман домбырашы болуымен бірге нелер бір ғажап күй де шығарған шын мәніндегі өнер иелерітін. Солардың арқасында домбырада тартылатын күйлердің музыкалық формасы үздіксіз жетілдіріле түскен-ді. Домбыраның техникалық мүмкіндіктері артқан сайын домбыра тарту өнері де едәуір өрге басып, байи түсті.

№ слайда 8 Атамнан сұрап төмендегідей мағұлматтар алдым.Атам өзі оқыған аңыз ертегілерде
Описание слайда:

Атамнан сұрап төмендегідей мағұлматтар алдым.Атам өзі оқыған аңыз ертегілерден жоғарғы тиектің қалай пайда болғаны туралы айтып берді. Жаумен шайқасып, одан соң алыс сапар шегіп әбден қалжырап келе жатқан батыр жолшыбай демалуға аялдайды. Сайдың ішіндегі саялы жерде жайғасып отырған соң талдан бір шыбық кесіп алады, оған жылқының қылын керіп байлайды да, дыбыс шығармақ болып көреді. Бірақ қолдан жасаған тым жұпыны аспаптан ешқандай үн шығатын емес, тым-тырыс, меңіреу күйінде қала береді. Батыр оны жанына тастай салады да, өзі қисайып жатып ұйықтап кетеді. Ол жанындағы өзі жасаған аспаптан шығып жатқан дауыстан оянады. Қолына алып қараған батыр аспаптың мойын тұсынан титтей ағаш тиекті көреді, оны әлдебіреу ішектің астынан келтіріп орнатып қойған екен. Батыр: «Е, бұл шайтанның ісі болды ғой»,— деп ойлайды. Бәлкім содан бері қалған сөз болса керек, халық арасында жоғарғы тиекті «шайтан тиек» деп атайды. Ішекті жылқының қылынан тағу, жоғарғы тиектің болмауы көне аспаптарға тән сипат.

№ слайда 9 2. Домбыраның түрлері Қазақ даласының әр өңірінде кездесетін домбыралар жерг
Описание слайда:

2. Домбыраның түрлері Қазақ даласының әр өңірінде кездесетін домбыралар жергілікті жер жағдайына, тұрмыс-салты мен дәстүріне, ән, жыр, күй мектебі мен әр өнерпаздың орындаушылық мәнеріне, аспапшы шеберлердің ісмерлігіне байланысты әртүрлі пішімде дамытылып, өзгеріп отырған. Ән, жыр айтуға арналған домбыраның пернелері 8 – 9, әрі кеткенде 14 – 15-ке жетсе, күй домбырасына 20-дан астам перне тағылады. Олардың құлақ бұрауы да қажетіне қарай (кварта, квинта) өзгертіледі. Домбыра, негізінен, екі ішекті және кейде үш ішекті болып келеді. Домбыра тартуда қағыстардың түрлері өте көп. Мысалы, «сермеп ойнау», «іліп қағу», «шертіп ойнау», т.б.

№ слайда 10
Описание слайда:

№ слайда 11
Описание слайда:

№ слайда 12 3. Сипаттамасы Домбыра құрылысы бірнеше бөліктен тұрады: басы, құлақтары, пер
Описание слайда:

3. Сипаттамасы Домбыра құрылысы бірнеше бөліктен тұрады: басы, құлақтары, пернелер, мойын, шанақ, бетқақпақ, ілгек және ішектер. Сондай-ақ, оның көптеген қосымша бөлшектері бар (тиек, кемер ағаш, тұжым ағаш, бастырма, ойық, қалқа, түйме, өрнек, желкелік). Домбыра тиегі үш түрлі болады (шайтан тиек, негізгі тиек, табалдырық тиек). Домбыра дыбыс өткізгіштігі жоғары қарағай, дыбыс жаңғырту қасиеті бар тұт, қатты жынысты үйеңкі, емен секілді киелі ағаштардан, негізінен, екі түрлі әдіспен – құралып немесе ойылып (шауып) жасалады. Құрама домбыралардың шанағы жұқа тілшелерден құралып жасалса, бітеу домбыра тұтас ағаштан ойылады.

№ слайда 13 басы құлақтары пернелер мойын шанақ бетқақпақ ілгек ішектер тиек Домбыраның қ
Описание слайда:

басы құлақтары пернелер мойын шанақ бетқақпақ ілгек ішектер тиек Домбыраның қосымша бөлшектері

№ слайда 14
Описание слайда:

№ слайда 15
Описание слайда:

№ слайда 16
Описание слайда:

№ слайда 17
Описание слайда:

№ слайда 18
Описание слайда:

№ слайда 19
Описание слайда:

№ слайда 20
Описание слайда:

№ слайда 21
Описание слайда:

№ слайда 22
Описание слайда:

№ слайда 23
Описание слайда:

№ слайда 24 Қорытынды 1990 – 2000 жылдары аспап жасаушы-қолөнерші шеберлердің республикал
Описание слайда:

Қорытынды 1990 – 2000 жылдары аспап жасаушы-қолөнерші шеберлердің республикалық «Үкілі домбыра» сайыстары өткізіліп, соның ықпалымен домбыра аспабы жаңаша зерттеу, даму, жетілу бағытына бет түзеді. Құрылысы мен даусының түпкі ерекшеліктері сақталып қайта жасалған домбыра оркестрдің құрамында домбыра-тенор қызметін атқара бастады. Нақ осы домбыраның, арқасында дәстүрлі аспаптық музыка — күйлерді орындағанда оркестр даусы ұлттық өзгеше рең танытады Домбыраның репертуары орыс классикасы шығармаларымен және қазіргі заманғы музыкалық шығармаларымен де байып отыр.

№ слайда 25 Пайдаланған әдебиет 1. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы:
Описание слайда:

Пайдаланған әдебиет 1. Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005ж.. 2. Мәдениеттану негіздері: Окулық. - Алматы: Дәнекер, 2000.» бетінен алынған 3.Интернеттен іздендім.

№ слайда 26  НАЗАР ҚОЙЫП ТЫҢДАҒАНДАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!
Описание слайда:

НАЗАР ҚОЙЫП ТЫҢДАҒАНДАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!

Выберите курс повышения квалификации со скидкой 50%:

Автор
Дата добавления 16.02.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Презентации
Просмотров224
Номер материала ДВ-460544
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх