Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Презентации / Презентация "Таба- туһалаах кыыл"(Олень) для внеклассной работы

Презентация "Таба- туһалаах кыыл"(Олень) для внеклассной работы


До 7 декабря продлён приём заявок на
Международный конкурс "Мириады открытий"
(конкурс сразу по 24 предметам за один оргвзнос)

  • Начальные классы
 Үтүө күнүнэн!
Таабырыны таайын: Ким бэйэтигэр тыаны илдьэ сылдьарый? Ойуу көмөтүнэн таабыры...
Кэпсиир темам: Таба- туундара маанылаах кыыла. Темам сыала: Таба киһи олоҕор...
Саха Республикатын президенэ Е.А.Борисов 2011сыллаахха ылыммыт уурааҕынан 20...
Хотугу норуоттарга киирсэллэр:эбээннэр,эбэҥкилэр,чукчалар, юкагирдар,долганн...
Таба- аччыктаабыкка аһы, тоҥмукка таҥаһы,ыарытый быкка эми солбуйбут ,хоту д...
Таба Хаар-хаар хаачыргыыр, Халлааным халынна, Тап-тап табыйан, Табакаам айан...
Таба - түүр тада диэн тылыттан киирбит. Тада диэн парнокопытное диэн суолтал...
Таба-туундара бөдөҥ кыыла.Туундара дьиэ табалара дьиикэй табалартан төрүттээ...
Таба төбөтө кыра,мултугур муруннаах,элбэх салаалаах муос- таах,уһун синньигэ...
Таба атыырдаах уонна тыһылаах буолар.Төбөлөрүгэр лабаа- лардаах муос үүнэр.С...
Таба аһылыга Сайынын отону,тэллэйи,сэппэрээги,араас оту,оттон кы- Һынын туйа...
Таба оҕото Тыһы таба биир оҕолонор.Саас төрүүр,кыс хаар түһүөр дылы оҕотун э...
Таба киһи олоҕор туһата,суолтата Туундара дьоно-сэргэтэ таба муоһун,туйаҕын о...
Таба этэ минньигэс,иҥэмтэлээх аһылык. Таба этин буһаран да,үөлэн да,тоҥнуу д...
Дьиэ табатын ыыллар,үүтүн иһэллэр.Таба үүттээх чэй биир саа- май күндү аһылы...
Таба үүтүнэн сайын «кээбэл» диэн үүт хааһыга майгынныыр аһы бэлэмнииллэр.Таб...
Таба тириититтэн сылаас таҥаһы-сабы,атах таҥаһын, тигэллэр. Тыал-куус хоппот...
Таба муоһа элбэх витаминнаах,минераллаах. 2007с Дьокуускайга таба муоһуттан...
Табаны көлө быһыытынан эмиэ тутталлар.Таба сыы- дам түргэн айаннаах,тулуурда...
Саха сирин хоту улуустарыгар Анаабырга,Аллараа Халымаҕа, Өлөөҥҥө,Өймөкөөҥҥө,...
Таба сылгытааҕар,сүөһүтээҕэр бэрт аҕыйах көрүүнү эрэйэр. Дьиэ табата тыҺыынч...
Таба сүрүн аһылыга лабыкта. Лабыктаны барытын сиэбэт, үрдүн саҥа үүммүтүн эр...
Табалар сайынын кумаартан,күлүмэнтэн олус эрэйдэнэллэр.Дьиэ табаларын күнүс...
Табаны иитиигэ биир улахан мэһэйинэн бөрө мэнээктээһинэ буолар.Сүүһүнэн таба...
Күһүн саас айаннаары дьиикэй таба үөрдэһэр уонна суолугар тү- бэспит дьиэ та...
Таба хотугу дьон олохторун төрдө,быстыбат уолбат уйгута, тыыннаах буолуутун...
Болҕомтоҕут иһин махтал!
1 из 28

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1  Үтүө күнүнэн!
Описание слайда:

Үтүө күнүнэн!

№ слайда 2 Таабырыны таайын: Ким бэйэтигэр тыаны илдьэ сылдьарый? Ойуу көмөтүнэн таабыры
Описание слайда:

Таабырыны таайын: Ким бэйэтигэр тыаны илдьэ сылдьарый? Ойуу көмөтүнэн таабырыны таайын : ким бэйэтигэр тыаны илдьэ сылдьарый ? Таба

№ слайда 3 Кэпсиир темам: Таба- туундара маанылаах кыыла. Темам сыала: Таба киһи олоҕор
Описание слайда:

Кэпсиир темам: Таба- туундара маанылаах кыыла. Темам сыала: Таба киһи олоҕор туһатын уонна табаны иитиини сырдатыы.

№ слайда 4 Саха Республикатын президенэ Е.А.Борисов 2011сыллаахха ылыммыт уурааҕынан 20
Описание слайда:

Саха Республикатын президенэ Е.А.Борисов 2011сыллаахха ылыммыт уурааҕынан 2012-тэн 2016 сылга диэри хотугу норуоттар төрүт үгэстэрин декадатынан биллэриллибитэ.

№ слайда 5 Хотугу норуоттарга киирсэллэр:эбээннэр,эбэҥкилэр,чукчалар, юкагирдар,долганн
Описание слайда:

Хотугу норуоттарга киирсэллэр:эбээннэр,эбэҥкилэр,чукчалар, юкагирдар,долганнар. Кинилэр төрүт үгэстэриттэн биирдэстэрэ табаны иитии буолар.

№ слайда 6 Таба- аччыктаабыкка аһы, тоҥмукка таҥаһы,ыарытый быкка эми солбуйбут ,хоту д
Описание слайда:

Таба- аччыктаабыкка аһы, тоҥмукка таҥаһы,ыарытый быкка эми солбуйбут ,хоту дойду норуота ытыктыыр, сүгүрүйэр маанылаах кыыла.

№ слайда 7 Таба Хаар-хаар хаачыргыыр, Халлааным халынна, Тап-тап табыйан, Табакаам айан
Описание слайда:

Таба Хаар-хаар хаачыргыыр, Халлааным халынна, Тап-тап табыйан, Табакаам айаннаа! Мах-мах маҥхаҕар Баай кыраай манньыата, Кып-кылбаҕар Кыраһам көмүһэ. Чох-чох харанан Чоҕулуччу көрөҕүн, Күп-күөх кыраайым Көлөтө буолаҕын. Лах-лах лаҥкырдаах Лабаалаах муостардаах, Көп-көп түүлэрдээх Күлүмнүүр көҕүстээх Элбэх поэттар табаны хоһоонноругар холбоон, ырыаларыгар ыпсаран эппиттэрэ-тыыммыттара. Саха народнай суруйааччыта Серафим Романович Кулачиков-Эллэй «Таба» диэн хоһооно уостан түспэт ырыа буолан күн бүгүнүгэр диэри ылланар.

№ слайда 8 Таба - түүр тада диэн тылыттан киирбит. Тада диэн парнокопытное диэн суолтал
Описание слайда:

Таба - түүр тада диэн тылыттан киирбит. Тада диэн парнокопытное диэн суолталаах. Кэлин Үөһээ Дьааҥы сахалара тылы тада диэни таба диэҥҥэ уларыппыттар . Таба диэн тыл төрдүн Э.К.Пекарскай “Саха тылын тылдьыта” диэн үлэтигэр маннык бы- Һаарар.

№ слайда 9 Таба-туундара бөдөҥ кыыла.Туундара дьиэ табалара дьиикэй табалартан төрүттээ
Описание слайда:

Таба-туундара бөдөҥ кыыла.Туундара дьиэ табалара дьиикэй табалартан төрүттээхтэр.Дьиикэй уонна дьиэ табалар улахан уратылара суохтар. Дьиэ табатын эргиччи сыл устата үөрдээн илдьэ сылдьаллар. Кинилэри табаһыттар көрөллөр-истэллэр. Дьиэ табатын төрүтэ, уратыта ДЬИИКЭЙ ТАБА ДЬИЭ ТАБАТА

№ слайда 10 Таба төбөтө кыра,мултугур муруннаах,элбэх салаалаах муос- таах,уһун синньигэ
Описание слайда:

Таба төбөтө кыра,мултугур муруннаах,элбэх салаалаах муос- таах,уһун синньигэс атахтардаах.Туйаҕа кэтит буолан буолан кутаҕа,инчэҕэй хаарга батары түспэт.Табалар ууга үчүгэйдик харбыыллар.Кини хараҥа күруҥ ,маҥан дьүһүннээх уһун түүтэ тымныыттан көмүскүүр. Таба тас көрүҥэ

№ слайда 11 Таба атыырдаах уонна тыһылаах буолар.Төбөлөрүгэр лабаа- лардаах муос үүнэр.С
Описание слайда:

Таба атыырдаах уонна тыһылаах буолар.Төбөлөрүгэр лабаа- лардаах муос үүнэр.Сылын ахсын муостара түһэр,ол оннугар саҥа муос үүнэр.Таба муоһа адьырҕа кыыллартан көмүскэнэ- ригэр наадалаах. Таба 9-12 сыл олорор. Муос- таба киэргэлэ Муоһа түспүт таба

№ слайда 12 Таба аһылыга Сайынын отону,тэллэйи,сэппэрээги,араас оту,оттон кы- Һынын туйа
Описание слайда:

Таба аһылыга Сайынын отону,тэллэйи,сэппэрээги,араас оту,оттон кы- Һынын туйаҕынан хаары хаһан сүрүн аһылыгын лабыктаны сиир. Лабыктаны көрдөөн уонунан,сүүһүнэн километры хаа- маллар.

№ слайда 13 Таба оҕото Тыһы таба биир оҕолонор.Саас төрүүр,кыс хаар түһүөр дылы оҕотун э
Описание слайда:

Таба оҕото Тыһы таба биир оҕолонор.Саас төрүүр,кыс хаар түһүөр дылы оҕотун эмтэрэр.Таба оҕотун тугут дэнэр

№ слайда 14 Таба киһи олоҕор туһата,суолтата Туундара дьоно-сэргэтэ таба муоһун,туйаҕын о
Описание слайда:

Таба киһи олоҕор туһата,суолтата Туундара дьоно-сэргэтэ таба муоһун,туйаҕын оннооҕор силиитин туһаҕа таһаараллар.

№ слайда 15 Таба этэ минньигэс,иҥэмтэлээх аһылык. Таба этин буһаран да,үөлэн да,тоҥнуу д
Описание слайда:

Таба этэ минньигэс,иҥэмтэлээх аһылык. Таба этин буһаран да,үөлэн да,тоҥнуу да,хатаран да сиэнэр. Күн уотугар уонна кыра уокка хатарыллыбыт эти «сорчаа» дэнэр.

№ слайда 16 Дьиэ табатын ыыллар,үүтүн иһэллэр.Таба үүттээх чэй биир саа- май күндү аһылы
Описание слайда:

Дьиэ табатын ыыллар,үүтүн иһэллэр.Таба үүттээх чэй биир саа- май күндү аһылыгынан буолар. Үүтэ ураты минньигэс амтаннаах хойуу,иҥэмтэлээх,сылайбыт киһиэхэ түргэнник күүс киллэрэр. Таба үүтэ күөрчэх да буолар,кыһын тоҥнуу да сиэниллэр,эмп да быһыытынан да туттуллар.

№ слайда 17 Таба үүтүнэн сайын «кээбэл» диэн үүт хааһыга майгынныыр аһы бэлэмнииллэр.Таб
Описание слайда:

Таба үүтүнэн сайын «кээбэл» диэн үүт хааһыга майгынныыр аһы бэлэмнииллэр.Таба үүтэ сойбутун кэннэ онно чубуку хап- пыт куртаҕын кыратык булкуйан баран хаалларан кэбиһэллэр. Сотору чаас аҥарынан үүт хааһы курдук хойдон хаалар. Чубуку

№ слайда 18 Таба тириититтэн сылаас таҥаһы-сабы,атах таҥаһын, тигэллэр. Тыал-куус хоппот
Описание слайда:

Таба тириититтэн сылаас таҥаһы-сабы,атах таҥаһын, тигэллэр. Тыал-куус хоппотун диэн чууму (дьиэни солбуйар ураһа) бүрүйэллэр.

№ слайда 19 Таба муоһа элбэх витаминнаах,минераллаах. 2007с Дьокуускайга таба муоһуттан
Описание слайда:

Таба муоһа элбэх витаминнаах,минераллаах. 2007с Дьокуускайга таба муоһуттан эми-тому оҥорор фабри- ка аһыллан үлэлиир. Таба муоһа эмиэ аска туттуллар.Сааскы таба саҥа үүнэн эрэр муоһун быһа баттыыллар,уокка үтэн түүтүн ыраастыыллар. Сииргэ муос бэлэм.Былыр эмп-том суох эрдэҕинэ хоту дьоно таба муоһун сиэн күүс-күдэх киллэринэллэрэ үһү.

№ слайда 20 Табаны көлө быһыытынан эмиэ тутталлар.Таба сыы- дам түргэн айаннаах,тулуурда
Описание слайда:

Табаны көлө быһыытынан эмиэ тутталлар.Таба сыы- дам түргэн айаннаах,тулуурдаах. Хайа арҕастарынан, кыараҕас ыырдарынан сылдьар кыахтаах.

№ слайда 21 Саха сирин хоту улуустарыгар Анаабырга,Аллараа Халымаҕа, Өлөөҥҥө,Өймөкөөҥҥө,
Описание слайда:

Саха сирин хоту улуустарыгар Анаабырга,Аллараа Халымаҕа, Өлөөҥҥө,Өймөкөөҥҥө,Тиксигэ,Томпоҕо,Үөһээ Дьааҥыга, Алдаҥ- ҥа,Аллайыахаҕа таба иитиитэ тыа хаһаайыстыбатын күүскэ сай- дыбыт салаата буолар. Таба иитиитэ- төрүт үгэс

№ слайда 22 Таба сылгытааҕар,сүөһүтээҕэр бэрт аҕыйах көрүүнү эрэйэр. Дьиэ табата тыҺыынч
Описание слайда:

Таба сылгытааҕар,сүөһүтээҕэр бэрт аҕыйах көрүүнү эрэйэр. Дьиэ табата тыҺыынчанан халыҥ үөрдэнэн бииргэ сылдьаллар. Таба биир түбэни тула эргийбэт,ханна да уһуннук тохтообокко сиртэн сиргэ сыҕарыйан айаннаан бара турар.Ол аһыыра уратылааҕыттан.

№ слайда 23 Таба сүрүн аһылыга лабыкта. Лабыктаны барытын сиэбэт, үрдүн саҥа үүммүтүн эр
Описание слайда:

Таба сүрүн аһылыга лабыкта. Лабыктаны барытын сиэбэт, үрдүн саҥа үүммүтүн эрэ быһа тардан сии-сии,сибиэһэй лабык- таны батыһан бара турар. Онон табаһыттар табаларын батыһан көһө сылдьарга күһэллэллэр.

№ слайда 24 Табалар сайынын кумаартан,күлүмэнтэн олус эрэйдэнэллэр.Дьиэ табаларын күнүс
Описание слайда:

Табалар сайынын кумаартан,күлүмэнтэн олус эрэйдэнэллэр.Дьиэ табаларын күнүс хааччах күрүө иһигэр түптэлээн,кумаартан,күлү- мэнтэн быыһыыллар,түүнүн эрэ таһааран аһата түһэллэр.Элбэх ку- маардаах сайын таба муннугар лаҕыыр курдук симиллибит кумаар- тан тумнастан өлөр түбэлтэтэ баар буолааччы.

№ слайда 25 Табаны иитиигэ биир улахан мэһэйинэн бөрө мэнээктээһинэ буолар.Сүүһүнэн таба
Описание слайда:

Табаны иитиигэ биир улахан мэһэйинэн бөрө мэнээктээһинэ буолар.Сүүһүнэн таба үөрүттэн биир да табаны бөрө тартаҕы- на табаһыттар улахан хоромньунан ааҕаллар.Сүтүгү таһаарбат инниттэн бостуук табаһыттар таба үөрүн түүннэри-күнүстэри кэтииллэр,анал дьарыктаах ыттарынан манаталлар.

№ слайда 26 Күһүн саас айаннаары дьиикэй таба үөрдэһэр уонна суолугар тү- бэспит дьиэ та
Описание слайда:

Күһүн саас айаннаары дьиикэй таба үөрдэһэр уонна суолугар тү- бэспит дьиэ табатын холбонон илдьэ барар.Оннукка түбэспит та- баһыттар иэдэйэллэр. Табаһыт идэтэ үгүс түбүктээх,биир сиргэ нус-хас олордубат ыарахан, улахан тулууру ирдиир үлэ.

№ слайда 27 Таба хотугу дьон олохторун төрдө,быстыбат уолбат уйгута, тыыннаах буолуутун
Описание слайда:

Таба хотугу дьон олохторун төрдө,быстыбат уолбат уйгута, тыыннаах буолуутун кэрэһитэ диэн түмүккэ кэлэҕин.

№ слайда 28 Болҕомтоҕут иһин махтал!
Описание слайда:

Болҕомтоҕут иһин махтал!


57 вебинаров для учителей на разные темы
ПЕРЕЙТИ к бесплатному просмотру
(заказ свидетельства о просмотре - только до 11 декабря)

Краткое описание документа:

В презентации описывается северный олень. В доступной форме ребятам излагается материал о жизни домашних и диких оленей. Что едят?, Какую пользу приносят? - на эти и другие вопросы найдете ответ в презентации. Для начальной школы. Презентация поможет наглядно показать ученикам фото, рассказать о незнакомом детям животном

Автор
Дата добавления 05.05.2015
Раздел Начальные классы
Подраздел Презентации
Просмотров569
Номер материала 265277
Получить свидетельство о публикации

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх