Инфоурок / Биология / Видеоуроки / Презентация по биологии на тему ҰБТ- ға дайындық (11 -сынып)
Обращаем Ваше внимание: Министерство образования и науки рекомендует в 2017/2018 учебном году включать в программы воспитания и социализации образовательные события, приуроченные к году экологии (2017 год объявлен годом экологии и особо охраняемых природных территорий в Российской Федерации).

Учителям 1-11 классов и воспитателям дошкольных ОУ вместе с ребятами рекомендуем принять участие в международном конкурсе «Законы экологии», приуроченном к году экологии. Участники конкурса проверят свои знания правил поведения на природе, узнают интересные факты о животных и растениях, занесённых в Красную книгу России. Все ученики будут награждены красочными наградными материалами, а учителя получат бесплатные свидетельства о подготовке участников и призёров международного конкурса.

Конкурс "Законы экологии"

Презентация по биологии на тему ҰБТ- ға дайындық (11 -сынып)

библиотека
материалов
Ағзалар Анциттер (жасушасыз) Прокариоттар (ядросыздар) Эукариоттар (ядролылар...
Вирустар- жасушасыз тіршілік иелері. Тірі ағза жасушасынан тысқары өмір сүре...
Вирус арқылы таралатын аурулар ВИРУС Ерекшелігі зерттеледі Вирустың құрылысы...
Зерттелуі: № Ғалымдар 	Зерттелген жылдар	 Ашылған жаңалықтар 1 Д.И.Ивановский...
Вирустардың пішіні Вирустар дәлме-дәл геометриялық пішінге ие болады. Таяқша,...
Вирустың құрылысы Вирус екі түрлі нуклеин қышқылынан, сыртында нәруызды қабығ...
Өсімдік клеткасында кездесетін випустар РНҚ-геномды болып келеді. Ал жануарла...
Вирусты аурулар Темекі теңбілі Алхоры теңбілі Қызылша теңбілі Мақта жапырақта...
Жасушаға вирусар қалай енеді? Вирустар алдымен жасушаның беткі жағында ерекше...
Бактерифаг тың құрылысы Нәруызбен қапталған басы нулеин қышқылы өсінді сыртын...
Бактериофагтың көбеюі 1-вирустың жасушаға орнығуы; 2-нуклеин қышқылының жасуш...
Тұмау вирусының көбеюі Тұмау вирусы
Иммунитет Вирустарға антибиотик дәрілері көбіне әсер етпейді. Көбіне ағзаның...
АҚТҚ және ЖҚТБ Аса қауіпті қазіргі кездегі вирус адам қорғаныш тапшылығының қ...
Сөздікпен жұмыс Вирус -жасуша иесінің ішінде дамитын ДНҚ немесе РНҚ протеинін...
Суретпен жұмыс Бұл қандай вирустар? Суретпен жұмыс
Вирустың зерттелуі № Ғалымдар 	Зерттелген жылдар	 Ашылған жаңалықтар 1		 2...
Тест тапсырмасы 1. Олар жасушасыз тіршілік құрылымы болып табылады. а) бактер...
8. Микроорганизмдерді және актиномицеттерді зақымдап, ерітіп жіберетін вируст...
1 ә) 8 а) 2 ә) 9 ә) 3 ә) 10 ә) 4 ә) 11 ә) 5 а) 12 б) 6 б) 7 б) Жауаптары
Қорытынды Вирустар Нәруыз түзу үшін тіршілік иесінің рибосомасын падаланады Б...
Бактериялар
Бактерия (грекше: “таяқша”) – ядросы толық қалыптаспаған, біржасушалы ағза. О...
шар таяқша үтір оралма коккалар бацилдар вибриондар спирилдер Бактерияның піш...
Бактерияның құрылысы Жасуша қабықшасы Рибосомалар Сыртқы цитоплазмалық жарғақ...
Бактерияға қолайлы жағдай туғанда көбеюге қабілеттілігі соншалақты , егер түр...
Бактерияның таралуы - Ауада Топырақта Өлі денелер мен тірі ағзаларда Суда
Бактерияның түрлері Ішек бактериялары Жоғары тыныс жолы ауруын туғызатын бакт...
Бактерияның түрлері Жоңышқа тамырындағы түйнек бактериясы
Сапрофиттер Паразиттер Өлі ағзалардың денесінде тіршілік етеді Тір ағзаның ж...
Бактерия қоректенуіне қарай Шіріту бактериясы Ашыту бактериясы Азот түйне бак...
Бактериялардың жіктелуі
Бактерия Пайдасы Зияны Бактериялардың өлі ағзаларда тіршілік ететін түрлерін...
Адамның жаппай ауруы - індет Өсімдіктердің бактериялық ауруы -бактериоз Мақта...
Цианобактериялар Цианобактериялар деп бактериялардың фотосинтез үрдісі жүреті...
Цианобактериялардың 3 тобы Хрококкалар-шар тәрізді жеке жасушалар. Олар бөлін...
Цианобактериялардың түрлері Носток Осциллятория Толипотрикс
Цианобактериялардың түрлері Цианобактериялар
Жіп тәрізді Oscillatoria цианобактериясы азотты жарықта анаэробты жағдайда ға...
Anabaena цианобактериясы бір мезгілде фотосинтезге де, азот фиксациясына да қ...
Эндосимбиотикалық цианобактериялар Қарапайымдардың ағзасындағы цианобактериял...
Photoblepharon деп аталатын жарық шығаратын балықтар бар. Түнгі уақытта осы б...
Суретпен жұмыс Бұл қандай бактериялар ?
1. Бактериялар-бұлар: а) көп жасушалы ағзалар в) ядросы болмайтын біржасушалы...
9. Бактериялардың фотосинтез үрдісі жүретін көк-жасыл, қызыл түсті өкілдері:...
19. Шіріту бактериялары қалай қоректенеді? а) фототрофты в) паразитті с) сапр...
27. Бактериялар әрбір.... минут сайын көбейеді. а) 10 минут в) 20 минут с) 30...
Саңырауқұлақтар
Саңырауқұлақтар дүниесі Ядролы ағзалар Саңырауқұлақтар бөлімі Қыналар бөлімі...
Саңырауқұлақтар –ядролы ағзалар. 100000-нан астам түрі бар. Қазақстанда 188 т...
Саңырауқұлақтардың мөлшері жағынан өте кішкене, тек микроскоппен ғана көрінет...
Жануарларға тән белгілері Жануарларға ұқсас белгілері Дайын органикалық затпе...
Гликоген (грекше: “гликис”-тәтті+ генос- шығу тегі, “тәтті зат”). Саңырауқұла...
Саңырауқұлақтың құрылысы 6. Жіпшумақ 3. Белдеуше сақина 2.Қалпақ асты 7. Жіпш...
Жасушалық құрылысы
Саңырауқұлақтың жіктелуі Жеуге жарамды Зең саңырауқұлағы Аспергилл Улы Парази...
Қоректенуіне қарай Сапрофиттік Паразиттік Селбесу Өсімдік жануарлар қалдығыме...
Ашытқы саңырауқұлағы Бір жасушадан тұрады , жіпшелері болмайды. Жасуша пішіні...
Ашытқы саңырауқұлағының көбеюі Өсімді жолмен бүршіктену арқылы Жынысты көбею...
Қоректік зат жетіспесе, лезде споралары бар қалта түзеді. Сөйтіп ашытқы саңы...
Зең саңырауқұлақтары Мукор Аспергилл Пеницилл 1 2 4 3 1 2 3 4
Пеницилл саңырауқұлағы Жасушалары перделер мен бөлінген түссіз жіпшелерден тұ...
Аспергилл саңырауқұлағы Бір жасушадан тұрады. Жіпшумағы шоғыры-сарғыш жасыл т...
Мукор саңырауқұлағы Табиғатта өсімдік қалдықтарының, шірінділерінің арасында,...
Мукор саңырауқұлағының көбеюі Жынысты . Мұнда сыртқы құрылысы жағынан айырмаш...
Жынысты көбеюі 2- ұрықтану және зигота 3- гаметангиялардың қосылуы П- оларды...
Саңырауқұлақтардың көбеюі Жіпшелері үзіліп, жіпшумақта бүршік пайда болады. Е...
Сөздікпен жұмыс Спора – саңырауқұлақтардың таралуын қамтамасыз ететін арнайы...
Жоғары сатылы саңырауқұлақтар Улы саңырауқұлақтар Паразит саңырауқұлақтар Жеу...
Жеуге жарамды саңырауқұлақтар қозықұйрық түлкіжем көңқұлақ терекқұлақ қайыңқұ...
Улы саңырауқұлақтар шыбынжұт көңілкеш жалған түбіртек Бозарамқұлақ Жалған тү...
 Паразит саңырауқұлақтар діңқұлақ қастауыш, қаракүйе, ақ ұнтақ
Көбеюі
6 5 4 3 2 1 1 – қалпақша астындағы спорангий 2 – споралар 3 – жіпшелер 4 – жі...
Қыналар
Қына- еркше тірі ағза. Саңырауқұлақтардың бір бөлімі ретінде қарастырылады. Қ...
Табиғатта таралуы
Ормандарда , тундрада өседі
Тастың үстінде, ағаш діңінде өседі Тастың үстінде, ағаш діңінде өседі.
Қыналардың сан алуандығы бұта қына пельтигера нефрома стереокаулон бұғы қына...
Қынаның құрылысы
Қынаның құрылысы балдыр жасушалары Саңырауқұлақ гифтері
Қынаның қоректенуі Саңырауқұлақ жіпшелері балдырларға құрамындағы су және мин...
Қынаның көбеюі Өсімді жолмен Жынысты жолмен Өсімді көбейгенде оның денесінде...
Қына пішіндеріне қарай үш топқа бөлінеді. Орманда , ағаш діңіне, түбіріне жаб...
91 1

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1
Описание слайда:

№ слайда 2 Ағзалар Анциттер (жасушасыз) Прокариоттар (ядросыздар) Эукариоттар (ядролылар
Описание слайда:

Ағзалар Анциттер (жасушасыз) Прокариоттар (ядросыздар) Эукариоттар (ядролылар) Қына- лар Бактериялар Цианобактерия (көк-жасыл балдырлар) Өсімдік тер – Саңырауқұлақтар Вирустар дүниесі Жануар- лар

№ слайда 3
Описание слайда:

№ слайда 4
Описание слайда:

№ слайда 5 Вирустар- жасушасыз тіршілік иелері. Тірі ағза жасушасынан тысқары өмір сүре
Описание слайда:

Вирустар- жасушасыз тіршілік иелері. Тірі ағза жасушасынан тысқары өмір сүре алмайды. Мөлшері- өте ұсақ, өлшемі 0,0000002 см. Пішіні : шар, таяқша, жіп, сопақша болады. Туғызатын аурулары: тұмау, қызылша, гепатит (сары ауру) ,шешек, ұшық, сал ауруы (полиомиелит), ЖҚТБ т.б. Зияны: адам, өсімдік, жануар ағзасына еніп, ауру туғызады. Ашылуы: 1892 жылы орыс микробиологі Дмитрий Иосифович Ивановский темекі өсімдігінің теңбілін зерттеп ашқан. Терминді ғылымға енгізген: 1899 жылы Нидерланд ботанигі және микробиологі Мартин Виллем Бейерник

№ слайда 6 Вирус арқылы таралатын аурулар ВИРУС Ерекшелігі зерттеледі Вирустың құрылысы
Описание слайда:

Вирус арқылы таралатын аурулар ВИРУС Ерекшелігі зерттеледі Вирустың құрылысы Вируспен зақымдану 1. Тірі ағзалар денесінен тысқары жерде қоректенбейді, тыныс алмайды, көбеймейді 1. Жасушасыз тіршілік иесі 2. Қатты қабықшасы қолайсыз жағдайдан сақтайды 2. Вирус жасуша қабықшасын ерітеді, оны бактериофаг дейді 2. Тіршілігін тірі организм денесіне енгеннен соң ғана бастайды 3. Қатты қабық ішінде нуклеотидДНҚ немесе РНҚ-дан капсидтен тұрады 4. Вирустың өсіндісі бар 3. Вирус нуклеотиді немесе ДНҚ-сы жасуша ішінде өтіп, қабығы сыртта қалады 1. Вирус өсінділері көмегімен иесіне жабысады тұмау шешек аусыл гепатит ЖҚТБ полиомиелит

№ слайда 7 Зерттелуі: № Ғалымдар 	Зерттелген жылдар	 Ашылған жаңалықтар 1 Д.И.Ивановский
Описание слайда:

Зерттелуі: № Ғалымдар Зерттелген жылдар Ашылған жаңалықтар 1 Д.И.Ивановский 1892ж Темекі теңбілі вирусын ашты 2 Ф. Туорт 1915ж Бактериофагты сипаттап жазды 3 Ф.Д.Эррель 1917ж Іш сүзегі бактериофагын ашты 4 У.М. Стенли 1935ж Темекі теңбілі вирусын Вирус кристалы 6 қырлы екенін дәлелдеді

№ слайда 8 Вирустардың пішіні Вирустар дәлме-дәл геометриялық пішінге ие болады. Таяқша,
Описание слайда:

Вирустардың пішіні Вирустар дәлме-дәл геометриялық пішінге ие болады. Таяқша, жіпше, оралма, тетраэдр, октаэдр мөлшері 20-дан 300мм. Вирустар басқа жасушаның генетикалық бағдарламасын өз мәнеріне келтіріп өзгертуге қабілетті дербес генетикалық бағдарламалар болып табылады. Темекі теңбілі вирусы Спид вирусы Тұмау вирусы Бактериофаг

№ слайда 9 Вирустың құрылысы Вирус екі түрлі нуклеин қышқылынан, сыртында нәруызды қабығ
Описание слайда:

Вирустың құрылысы Вирус екі түрлі нуклеин қышқылынан, сыртында нәруызды қабығы бар заттардан құралады Вирустар Вирустар ДНҚ-құрылымды РНҚ-құрылымды . ДНҚ РНҚ немесе нәруыз

№ слайда 10 Өсімдік клеткасында кездесетін випустар РНҚ-геномды болып келеді. Ал жануарла
Описание слайда:

Өсімдік клеткасында кездесетін випустар РНҚ-геномды болып келеді. Ал жануарлар мен адамдардың клеткаларында РНҚ-геномды немесе ДНҚ-геномды вирустар кездеседі. Қарапайым құрылысы бар вирустар нуклеопротеиндер, яғни бұл вирустар нуклеин қышқылынан (ДНҚ немесе РНҚ) және нуклеин қышқылының айналасында қабықша түзетін бірнеше нәруыздан тұрады. Нәруызды қабықша капсид (латын сөзімен сарSа-сиятын ыдыс) деп аталады. күрделі вирустың нәруызды немесе липопротеинді қосымша қабықшасы болады және көмірсулар мен ферменттер кездеседі. Вирустар Қарапайым құрылысты Күрделі құрылысты 1. Жасушасыз тіршілік иесі 2. Нәруыз қабықшасы, РНҚ немесе ДНҚ-сы бар 3. Қабықша ыстықтан, суықтан қорғайды 4. Пішіні жіп, таяқша, оралма тәрізді өсіндісі бар.

№ слайда 11 Вирусты аурулар Темекі теңбілі Алхоры теңбілі Қызылша теңбілі Мақта жапырақта
Описание слайда:

Вирусты аурулар Темекі теңбілі Алхоры теңбілі Қызылша теңбілі Мақта жапырақтарының ширатылу Картоптың әжімді теңбілі Мәдени өсімдіктерде қола ауруы Жануарларда болатын ауру Адамда болатын ауру Өсімдікте болатын ауру Құтырма аусыл Шешек, тұмау, қызылша, қызамық, полиомиелит энцефалит, гепатит, ұшық, ИТИС т.б. Вирусты аурулар

№ слайда 12 Жасушаға вирусар қалай енеді? Вирустар алдымен жасушаның беткі жағында ерекше
Описание слайда:

Жасушаға вирусар қалай енеді? Вирустар алдымен жасушаның беткі жағында ерекше нәруызды қабылдағышпен байланысады. Рецептормен байланысу процесіндегі ие клетка бетіне өзіне сәйкес келетін қабылдағышты таниды. Вирус келіп қосылған жасуша беткі жағымен цитоплазмаға еніп, онда вакуольге айналады. Вакуольдің қабырғасы цитоплазмалық мембранадан тұрады. Одан басқа вакуольмен ядромен қосыла алады. Бактериофагтың клеткаға ену жолы өзгеше. Бактериофагтың денесі бастан, құйрықшадан, бірнеше құйрықша өсінділерінен құралады. Бактериофагтың басы мен құйрықшасы нәруыз қабықшасымен қапталған. Басының ішінде ДНҚ немесе РНҚ болады. Ал құйрықшасының іші қуыс. Бактерияның жасушалық қабығы мықты болғандықтан, вирустар жабысқан нәруыз қабылдағыштың цитоплазмаға енуіне мүмкіндік бермейді. Бактериофагтар жасушаға алдымен құйрығын енгізеді. Басының ішіне орналасқан ДНҚ-сын немесе РНҚ-сын бактерия жасушасына итеріп кіргізеді. Сөйтіп, бактериофаг геномы цитоплазмаға енеді де, қабықшасы сыртта қалады. Фаг жұқтырған бактерияда, бактерияның ДНҚ-сы емес, вирустық ДНҚ синтезделеді. Бактерия тіршілігін жояды.

№ слайда 13 Бактерифаг тың құрылысы Нәруызбен қапталған басы нулеин қышқылы өсінді сыртын
Описание слайда:

Бактерифаг тың құрылысы Нәруызбен қапталған басы нулеин қышқылы өсінді сыртындағы оралма тәрізді нәруызды қаптама жіпшелер ұзын өсінді

№ слайда 14 Бактериофагтың көбеюі 1-вирустың жасушаға орнығуы; 2-нуклеин қышқылының жасуш
Описание слайда:

Бактериофагтың көбеюі 1-вирустың жасушаға орнығуы; 2-нуклеин қышқылының жасушаға өтуі; 3-бактериофагтың жасуша ішінде көбейе бастауы; 4-бактериофагтың жеке бөліктерінің түзілуі; 5- бактериофагтың пісіп жетілген бөліктерінде нуклеин қышқылының түзілуі; 6-жасушаның жиырылуы және бактериофаг бөліктерінің сыртқа шығуы.

№ слайда 15 Тұмау вирусының көбеюі Тұмау вирусы
Описание слайда:

Тұмау вирусының көбеюі Тұмау вирусы

№ слайда 16 Иммунитет Вирустарға антибиотик дәрілері көбіне әсер етпейді. Көбіне ағзаның
Описание слайда:

Иммунитет Вирустарға антибиотик дәрілері көбіне әсер етпейді. Көбіне ағзаның иммунитет жүйесі ғана ауру туғызатын вирустардың шамадан тыс көбейіп кетуін тежейді. ИММУНИТЕТ- ағзаның ауру қоздырғыштарын қабылдамайтын қасиеті. Ағзаның өз тұтастығын және биологиялық даралығын қорғайтын жасуша иммундық жасуша деп аталады. Ауру тудыратын ұсақ ағзаларды қармап, тіршілігін жою арқылы иммундық жасуша ағзаны қауіпті жұқпадан сақтандырады.

№ слайда 17 АҚТҚ және ЖҚТБ Аса қауіпті қазіргі кездегі вирус адам қорғаныш тапшылығының қ
Описание слайда:

АҚТҚ және ЖҚТБ Аса қауіпті қазіргі кездегі вирус адам қорғаныш тапшылығының қоздырғышы-АҚТҚ Жұқтырған қорғаныс тапшылығының белгісі- ЖҚТБ. Бұл ауру адамға жыныстық жолмен, иньекциямен (ине арқылы), ана сүті арқылы, құсақтағы жатқан балаға анасынан жұғады. 1950 жылдан бастап анықталды. Табиғи ошағы-жасыл маймыл (мартышка). Мұндай вирус адам қанына түскенде, ақ қан түйіршігі- лимфоцит зақымдалады. Лимфоцитке кірген соң вирус РНҚ-сы алдымен ревертаза ферментін синтездейді. Иммунитеттің бұзылуынан адам кез-келген жеңіл жұқпалы аурулардан қайтыс болады. Спид вирусы

№ слайда 18 Сөздікпен жұмыс Вирус -жасуша иесінің ішінде дамитын ДНҚ немесе РНҚ протеинін
Описание слайда:

Сөздікпен жұмыс Вирус -жасуша иесінің ішінде дамитын ДНҚ немесе РНҚ протеинінен тұратын жасушасыз инфекциялық ағза. Бактериофаг- бактерияның ішінде дамитын вирус. Инфекция – ауру туғызушы микроағзалардың адам мен жануар ағзасына еніп, көбеюі. ИММУНИТЕТ- ағзаның ауру қоздырғыштарын қабылдамайтын қасиеті. АҚТҚ- Аса қауіпті қазіргі кездегі вирус адам қорғаныш тапшылығының қоздырғышы ЖҚТБ - жұқтырған қорғаныс тапшылығының белгісі

№ слайда 19 Суретпен жұмыс Бұл қандай вирустар? Суретпен жұмыс
Описание слайда:

Суретпен жұмыс Бұл қандай вирустар? Суретпен жұмыс

№ слайда 20 Вирустың зерттелуі № Ғалымдар 	Зерттелген жылдар	 Ашылған жаңалықтар 1		 2
Описание слайда:

Вирустың зерттелуі № Ғалымдар Зерттелген жылдар Ашылған жаңалықтар 1 2 3 4

№ слайда 21 Тест тапсырмасы 1. Олар жасушасыз тіршілік құрылымы болып табылады. а) бактер
Описание слайда:

Тест тапсырмасы 1. Олар жасушасыз тіршілік құрылымы болып табылады. а) бактериялар ә) вирустар б) саңырауқұлақтар 2. ЖИТС (СПИД) ауруының қоздырғышы: а) бактерия ә) вирус б) спора 3. Ағзаның ауру қоздырғыштарын қабылдамайтын қасиеті: а) бактериофаг ә) иммунитет б) індет 4. Тұмау, сары ауру, шешек,қызылша ауруларының қоздырғышы: а) бактерия ә) вирус б) бактериофаг 5. Бактерия жасушасына енген вирус: а) бактериофаг ә) спора б) бактерия 6. Сыртында нәруызды қабығы бар заттардан және екі түрлі нуклеин қышқылынан құралған: а) бактерия ә) цианобактерия б) вирус 7. Вирустың генетикалық материалы қандай химиялық затқа негізделген: а) көмірсуға ә) ақуызға б) нуклеин қышқылына Тест тапсырмалары

№ слайда 22 8. Микроорганизмдерді және актиномицеттерді зақымдап, ерітіп жіберетін вируст
Описание слайда:

8. Микроорганизмдерді және актиномицеттерді зақымдап, ерітіп жіберетін вирустар тобы: а) бактериофагтар ә) бактериялар б) энтеро вирустар 9. Бактериофагтың көбею стадиясының ұзақтығы: а) 20-30 минут ә) 30-90 минут б) 60-90 минут 10. Жасушасыз ағзалардың денесі тұрады: а) ядродан ә) ақуыз қабықшасымен оралған нуклеин қышқылынан б) рибосомадан 11. Бактериофаг- бұл: а) бактериялар мен вирустардың симбиозы ә) бактерияны зақымдайтын вирус б) бактерия жасушасының бөлігі 12. Вирус туғызатын ауруларды көрсетіңіз: а) іш сүзегі, сал ауруы, қызылша ә) оба, сары ауру, іш сүзегі б) сал ауруы, шешек, тұмау

№ слайда 23 1 ә) 8 а) 2 ә) 9 ә) 3 ә) 10 ә) 4 ә) 11 ә) 5 а) 12 б) 6 б) 7 б) Жауаптары
Описание слайда:

1 ә) 8 а) 2 ә) 9 ә) 3 ә) 10 ә) 4 ә) 11 ә) 5 а) 12 б) 6 б) 7 б) Жауаптары

№ слайда 24 Қорытынды Вирустар Нәруыз түзу үшін тіршілік иесінің рибосомасын падаланады Б
Описание слайда:

Қорытынды Вирустар Нәруыз түзу үшін тіршілік иесінің рибосомасын падаланады Бір ғана нуклеин қышқылынан тұрады ДНҚ немесе РНҚ Клеткалық құрылысы болмайды Өздігінен тіршілік ете алмайды, бөлінбейді Жасанды ортада көбеймейді Зат және энергия алмасу болмайды Қорытынды

№ слайда 25 Бактериялар
Описание слайда:

Бактериялар

№ слайда 26 Бактерия (грекше: “таяқша”) – ядросы толық қалыптаспаған, біржасушалы ағза. О
Описание слайда:

Бактерия (грекше: “таяқша”) – ядросы толық қалыптаспаған, біржасушалы ағза. Оларды микроскоп арқылы ғана көре аламыз. Ашылу тарихы: бактериялар жайлы алғаш деректі 1683 жылы голландиялық ғалым Антон Левенгук ашты. Бактериялар ХҮІІ ғ. Ұлғайтып көрсететін аспаптың көмегімен зерттелді. А.Левенгук 150-270 есеге дейін ұлғайтып көрсететін микроскоп жасап, онымен тоқтау су, теңіз суының тамшысы, бұрыштың тұнбасын т.б. қарады. 1870-1880 жылдары француз ғалымы Луи Пастер ағзаларда ауру тудыратын, тағамдарды бүлдіретін ұсақ ағзалар бар екенін тәжірибе жүзінде дәлелдеді. Бактерияларды зертейтін ғылым: миробиология. Микробиология (грекше “микрос” – кішкене, “логос” – ғылым) – көзге көрінбейтін, ұсақ тірі ағзалардың құрылысын, қасиеттерін, пайдасы мен зиянын зерттейтін ғылым. Бактерияның ашылуы

№ слайда 27 шар таяқша үтір оралма коккалар бацилдар вибриондар спирилдер Бактерияның піш
Описание слайда:

шар таяқша үтір оралма коккалар бацилдар вибриондар спирилдер Бактерияның пішіні

№ слайда 28 Бактерияның құрылысы Жасуша қабықшасы Рибосомалар Сыртқы цитоплазмалық жарғақ
Описание слайда:

Бактерияның құрылысы Жасуша қабықшасы Рибосомалар Сыртқы цитоплазмалық жарғақша Мезосом (жарғақшаның қоры Қосымшалар (май,нәруыз) ДНҚ сақиналы Молекуласы

№ слайда 29 Бактерияға қолайлы жағдай туғанда көбеюге қабілеттілігі соншалақты , егер түр
Описание слайда:

Бактерияға қолайлы жағдай туғанда көбеюге қабілеттілігі соншалақты , егер түрлі себептермен тіршілігін жоймаса, бір ғана бактериядан тараған ұрпақтың салмағы үш тәулікте 7500 тоннаға жетеді, себебі 20 минутта бір жасушадан екі жасуша түзіледі Бактериялар барлық жерде: ауада суда, тағамда, топырақта, өлі денелер мен тірі ағзаларда кездеседі. Ірі қалада 1м ауада 10-15мың, ал сапалы сүтте 500мың болады. Антарктиканың 1г мұзда 100-ге дейін, 1г топырақта 1млд-тан 20млд-қа дейін болады. Бактерия 0С-де Өмір сүруін тоқтатады, бірақ тіршілігін жоймайды. Бактерияның тіршілігіне қолайсыз жағдай туса (қорек, ылғал жеткіліксіз болса, температура күрт төмендесе, жоғарласа) бактериялар спора түзеді. Спора – тығыз қабықпен қапталған ерекше жасуша. Тіршілік ортасы

№ слайда 30 Бактерияның таралуы - Ауада Топырақта Өлі денелер мен тірі ағзаларда Суда
Описание слайда:

Бактерияның таралуы - Ауада Топырақта Өлі денелер мен тірі ағзаларда Суда

№ слайда 31 Бактерияның түрлері Ішек бактериялары Жоғары тыныс жолы ауруын туғызатын бакт
Описание слайда:

Бактерияның түрлері Ішек бактериялары Жоғары тыныс жолы ауруын туғызатын бактерия сальмонелла Ішек таяқшасы бактериясы Цианобактериялар Толипотрикс Осциллятория

№ слайда 32 Бактерияның түрлері Жоңышқа тамырындағы түйнек бактериясы
Описание слайда:

Бактерияның түрлері Жоңышқа тамырындағы түйнек бактериясы

№ слайда 33 Сапрофиттер Паразиттер Өлі ағзалардың денесінде тіршілік етеді Тір ағзаның ж
Описание слайда:

Сапрофиттер Паразиттер Өлі ағзалардың денесінде тіршілік етеді Тір ағзаның жасушаларынан ағзалық заттарды сорып қоректенетін бактериялар Қоректенуі : сыртқы ортадан қоректік заттарды сіңіру арқылы; оның бір бөлігі цитоплазма құрамында, екінші бөлігі энергия, қор заттарын құру үшін. Табиғатта бактерияға қорек болмайтын зат жоқ десе де болмайды. Мысалы: асфальт, мұнай, ағаш, пластмасса т.б. Қоректенуіне қарай

№ слайда 34 Бактерия қоректенуіне қарай Шіріту бактериясы Ашыту бактериясы Азот түйне бак
Описание слайда:

Бактерия қоректенуіне қарай Шіріту бактериясы Ашыту бактериясы Азот түйне бактериясы Сүт қышқылы батериясы Пішен бактериясы Темір бактериясы Күкірт бактерияы Топырақ бактериясы Оба Көкжөтел Туберкулез Іш сүзегі Дизентерия (қантышқақ) Құздама (ревматизм) Қызамық Сүзек Сальмонелла Сарып (бруцелез) Топалаң Баспа (ангина) т.б. Сапрофиттер Паразиттер

№ слайда 35
Описание слайда:

№ слайда 36 Бактериялардың жіктелуі
Описание слайда:

Бактериялардың жіктелуі

№ слайда 37 Бактерия Пайдасы Зияны Бактериялардың өлі ағзаларда тіршілік ететін түрлерін
Описание слайда:

Бактерия Пайдасы Зияны Бактериялардың өлі ағзаларда тіршілік ететін түрлерін сапрофитті бактериялар деп атайды. Олардың көпшілігі шіріген өсімдіктер мен өлген жануарларды, саңырақұлақтарды ыдыратып шірітеді. Тірі ағзалардың жануарлардың , өсімдіктердің денесінде мекендейтін түрлерін паразитті бактериялар деп атайды. Олар тірі ағзаның жасушасынан ағзалық заттарды сорып паразиттік жолмен тіршілік етеді

№ слайда 38 Адамның жаппай ауруы - індет Өсімдіктердің бактериялық ауруы -бактериоз Мақта
Описание слайда:

Адамның жаппай ауруы - індет Өсімдіктердің бактериялық ауруы -бактериоз Мақтаның бактериялық ауруы - гоммоз Бактерияны зерттейтін ғылым-микробиология Спора –(грекше”сеппе”,екпе,тұқым) -тығыз қабықпен қапталған ерекше жасуша. Сапрофиттер -өлі ағзалардың денесінде тіршілік ететін бактериялар. Сөздікпен жұмыс

№ слайда 39 Цианобактериялар Цианобактериялар деп бактериялардың фотосинтез үрдісі жүреті
Описание слайда:

Цианобактериялар Цианобактериялар деп бактериялардың фотосинтез үрдісі жүретін жасыл-қызыл түсті өкілдерін айтады. Цианобакерияларың жасушаларының пішіні цилиндр, шар тәрізді. Сыртын қалың сілемейлі қабық жабады. Жасуша қабығы үш қабаттан тұрады. Сыртын және ішін цитоплазмалық жарғақша жабады. Сыртқы боялған бөлігі- хромотоплазма, ішкі түссіз бөлігі- орталық плазма деп аталады. Хромооплазмасында цитоплазманың тығыздалуынан пайда болған жарғақшаларды қоршай орналасқан хлорофилл және көк, қызыл пигменттері болады. Орталық плазманың нағыз ядродан айырмашылығы- сыртын қоршаған 2 қабат жарғақшасы, хромосома жіпшелері, ядрошығы болмайды. Орталық плазма қатарласа орналасқан жіпшелер күйінде болады. Нағыз ядросы болмағандықтан, цианобактериялар жасушалары қарапайым екіге бөліну арқылы көбейеді. Цианобактериялар

№ слайда 40 Цианобактериялардың 3 тобы Хрококкалар-шар тәрізді жеке жасушалар. Олар бөлін
Описание слайда:

Цианобактериялардың 3 тобы Хрококкалар-шар тәрізді жеке жасушалар. Олар бөлініп ажырамай, сілемеймен қапталады. Балшықты жерлерде, жерасты ыстық суларда, тастың бетінде, тоқтау суда өседі. Хамесифондар – жіп тәрізді эндоспора түзетіндер Көк-жасыл балдырлар қына денесінде саңырауқұлақтармен селбесіп тіршілік етеді. Тіршілік ортасы Гормогониялар –жіп тәрізді көк-жасыл балдырлар Көпшілігі теңіздерде, жартастарда, ұлудың бақалшақтарында, ағаш діңдерінде өседі.

№ слайда 41 Цианобактериялардың түрлері Носток Осциллятория Толипотрикс
Описание слайда:

Цианобактериялардың түрлері Носток Осциллятория Толипотрикс

№ слайда 42 Цианобактериялардың түрлері Цианобактериялар
Описание слайда:

Цианобактериялардың түрлері Цианобактериялар

№ слайда 43 Жіп тәрізді Oscillatoria цианобактериясы азотты жарықта анаэробты жағдайда ға
Описание слайда:

Жіп тәрізді Oscillatoria цианобактериясы азотты жарықта анаэробты жағдайда ғана сіңіреді, ал ортада оттегі пайда болған кезде азотфиксация тоқтайды да, фотосинтез басталады.

№ слайда 44 Anabaena цианобактериясы бір мезгілде фотосинтезге де, азот фиксациясына да қ
Описание слайда:

Anabaena цианобактериясы бір мезгілде фотосинтезге де, азот фиксациясына да қабілетті жалғыз бактерия.

№ слайда 45 Эндосимбиотикалық цианобактериялар Қарапайымдардың ағзасындағы цианобактериял
Описание слайда:

Эндосимбиотикалық цианобактериялар Қарапайымдардың ағзасындағы цианобактериялар. (бактерия - ағза ішіндегі жасыл жасушалар)

№ слайда 46 Photoblepharon деп аталатын жарық шығаратын балықтар бар. Түнгі уақытта осы б
Описание слайда:

Photoblepharon деп аталатын жарық шығаратын балықтар бар. Түнгі уақытта осы балықтың 20-30-ы жиналып, шығарған жарығының күшітілігі соншалық тіпті кітап оқуға болады. Фосфоржарықтандырушы балықтың симбионы – жарқырауық бактериялар. Олар люцифераза ферментінің көмегімен химиялық энергияны жарық энергиясына айналдырады. Генді-инженерлік әдістің көмегімен люцифераза гені бактерия геномынан алынып, клондалған және ғылыми-зерттеу мақсатында зертханалық жұмыстарда қолданылуда.

№ слайда 47
Описание слайда:

№ слайда 48 Суретпен жұмыс Бұл қандай бактериялар ?
Описание слайда:

Суретпен жұмыс Бұл қандай бактериялар ?

№ слайда 49 1. Бактериялар-бұлар: а) көп жасушалы ағзалар в) ядросы болмайтын біржасушалы
Описание слайда:

1. Бактериялар-бұлар: а) көп жасушалы ағзалар в) ядросы болмайтын біржасушалы ағзалар с) тек таяқша пішінді ағза 2. Бытыранықтар дүниесіне жатады: а) вирустар в) бактериялар с) саңырауқұлақтар 3. Туберкулез ауруын тудыратын бактерияларды ашқан ғалым: а) А.Левенгук в) Л.Пастер с) Р:кох 4. Бактериялар мақта өсімдігінде.............. ауруын туғызады. а) бактериоз в) гоммоз с) бруцеллез 5. Адам, жануар, өсімдіктер ағзасында тіршілік етіп, ағзалық заттарды сорып қоректенетін бактериялар тобы: а) сапрофиттер в) паразиттер с( бактериофаг 6. Таяқша тәрізді бактериялар: а) бацилл в) кокка с) спирилдер 7. Шар тәрізді бактериялар: а) кокка в) вибрион с) бацилл 8. Үтір тәрізді бактериялар: а) кокка в) вибрион с) бацилл Тест тапсырмалары

№ слайда 50 9. Бактериялардың фотосинтез үрдісі жүретін көк-жасыл, қызыл түсті өкілдері:
Описание слайда:

9. Бактериялардың фотосинтез үрдісі жүретін көк-жасыл, қызыл түсті өкілдері: а) түйнек бктериялары в) цианобактериялар с) шіріту бактериялары 10. Тағмдарды бүлдіретін ұсақ ағзалардың бар екенін тәжірибе жүзінде дәлелдеген ғалым: а) А.Левенгук в) Л. Пастер с) Р. Кох 11. Мына ағзалардың қайсысы прокариоттар тобына жатады: а) вирус в) бактерия с) саңырауқұлақтар 12. Өлген ағзалардың денесінде тіршілік ететін бактериялар қалай аталады? а) сапрофиттер в) паразиттер с) бактериофаг 13. .........- тығыз қабықпен қапталған ерекше жасуша: а) фаг в) спора с) гоммоз 14. Бактериялардың ең көп кездесетін жері: а) ауа в) топырақ с) су 15. Бактериялар қалай көбейеді? а) спора арқылы в) бүршіктену арқылы с) бөліну арқылы екі жас жасуша түзеді 16. Оба қоздырғышы: а) вирус в) кох таяқшасы с) вибрион 17. Сақиналы ДНҚ қандай ағзаларға тән: а) бактерия в) саңырауқұлақ с) вирус 18. Бактериялардың қай түрінің жасушасында спора түзіледі: а) коккалар в) бациллалар с) вибриондар

№ слайда 51 19. Шіріту бактериялары қалай қоректенеді? а) фототрофты в) паразитті с) сапр
Описание слайда:

19. Шіріту бактериялары қалай қоректенеді? а) фототрофты в) паразитті с) сапротрофты 20. Оттегінсіз тыныс алу қандай бактерияларға тән? а) ашыту бактериясы в) түйнек бактериясы с) цианобактерия 21. Бұршақ тұқымдас өсімдіктерінің тамырында кездесетін бактериялар: а) шіріту бактериясы в) түйнек бактериясы с) күкірт бактериясы 22. Қандай бактериялар топырақтағы қарашірікті минерал заттарға айналдырады: а) топырақ бактериясы в) шіріту бактериясы с) түйнек бактериясы 23. Қандай бактериялар өлген ағзаларды қарашірікке айналдырады. а) топырақ бактериясы в) шіріту бактериясы с) түйнек бактериясы 24. Бактерия талшығының маңызы: а) көбейеді в) қозғалады с) қоректенеді 25. Қай жерде бактериялар аз кездеседі: а) топырақта в) биік таулы жерде с) суда 26. Бактерияға спора не үшін қажет: а) көбею үшін в) қолайсыз жағдайда тіршілігін сақтау үшін с) таралу үшін

№ слайда 52 27. Бактериялар әрбір.... минут сайын көбейеді. а) 10 минут в) 20 минут с) 30
Описание слайда:

27. Бактериялар әрбір.... минут сайын көбейеді. а) 10 минут в) 20 минут с) 30 минут 28. Тікелей күн сәулесінен бактериялар қырылып қалады. Осындай жағдайда қырылуы үшін қанша уақыт қажет? а) 1 сағат в) 2 сағат с) 3 сағат 29. Тамақ өнеркәсібінде қолданылатын бактерия: а) түйнек бактериясы в) сүт қышқылы бактериясы с) шіріту бактерия 30. Кітап қоймаларында сирек кездесетін қолжазбалар мен кітаптарды бүлдіретін бактерияларға қандай шара қолданады? а) күкіртті газбен ыстайды в) қоймаларды жиі-жиі желдетеді с) әр түрлі химикат шашады 31. Оба вибрионының топырақта сақталуы: а) 25 в) 30 с) 40 32. Топырақта азот қосылыстарын жинақтаушы бактерия: а) нитрлеуші в) топырақ бактериясы с) шіріту бактериясы 33. Жер асты ыстық суларында кездесетін цианобактерия: а) хроококкалар в) хамесифондар с) гормогониялар 34. Грекше таяқша деген мағынаны білдіреді: а) вирус в) бактерия с) балдыр 35. Алғашқы прокариоттар пайда болды. а) Архей в) Полеозой с) Мезозой 36. Автотрофты бактериялар: а) сүт қышқылы ащыту бактериясы в) күкірт бактериясы с) азот бактериясы

№ слайда 53 Саңырауқұлақтар
Описание слайда:

Саңырауқұлақтар

№ слайда 54 Саңырауқұлақтар дүниесі Ядролы ағзалар Саңырауқұлақтар бөлімі Қыналар бөлімі
Описание слайда:

Саңырауқұлақтар дүниесі Ядролы ағзалар Саңырауқұлақтар бөлімі Қыналар бөлімі төменгі сатылы саңырауқұлақтар жоғары сатылы саңырауқұлақтар Улы Паразит Жеуге жарамды Мукор Ашытқы Пеницилл , аспергилл Қабыршақты Жапырақ тәрізді Бұта тәрізді

№ слайда 55 Саңырауқұлақтар –ядролы ағзалар. 100000-нан астам түрі бар. Қазақстанда 188 т
Описание слайда:

Саңырауқұлақтар –ядролы ағзалар. 100000-нан астам түрі бар. Қазақстанда 188 түрі өседі. Ағаш діңінде Топырақта Суда Тірі , өлі ағза денесінде Метал , резеңке, тағам бетінде, үй ішінде т.б. Таралу аймағы

№ слайда 56 Саңырауқұлақтардың мөлшері жағынан өте кішкене, тек микроскоппен ғана көрінет
Описание слайда:

Саңырауқұлақтардың мөлшері жағынан өте кішкене, тек микроскоппен ғана көрінетіндері және салмағы бірнеше кг-ға жететіндері де болады. Олардың өсімдіктерге де, жануарларға да тән белгілері бар.

№ слайда 57 Жануарларға тән белгілері Жануарларға ұқсас белгілері Дайын органикалық затпе
Описание слайда:

Жануарларға тән белгілері Жануарларға ұқсас белгілері Дайын органикалық затпен қоректенеді Хлоропластары болмайды, фотосинтез жүрмейді Қор заты- гликоген Жасуша қабықшасы бунақденелілерге ұқсас нәруызды-хитинді

№ слайда 58 Гликоген (грекше: “гликис”-тәтті+ генос- шығу тегі, “тәтті зат”). Саңырауқұла
Описание слайда:

Гликоген (грекше: “гликис”-тәтті+ генос- шығу тегі, “тәтті зат”). Саңырауқұлақтары зертейтін ғылым- микология. Микология – грекше: “микос”- саңырауқұлақ, “логос”- ғылым.

№ слайда 59 Саңырауқұлақтың құрылысы 6. Жіпшумақ 3. Белдеуше сақина 2.Қалпақ асты 7. Жіпш
Описание слайда:

Саңырауқұлақтың құрылысы 6. Жіпшумақ 3. Белдеуше сақина 2.Қалпақ асты 7. Жіпше 4. Түбіртек 5. Түбіртек жіпшесі 1.Қалпақ

№ слайда 60 Жасушалық құрылысы
Описание слайда:

Жасушалық құрылысы

№ слайда 61 Саңырауқұлақтың жіктелуі Жеуге жарамды Зең саңырауқұлағы Аспергилл Улы Парази
Описание слайда:

Саңырауқұлақтың жіктелуі Жеуге жарамды Зең саңырауқұлағы Аспергилл Улы Паразит Мукор Ашытқы Пеницилл Бір жасушалы саңырауқұлақ Көп жасушалы саңырауқұлақ

№ слайда 62 Қоректенуіне қарай Сапрофиттік Паразиттік Селбесу Өсімдік жануарлар қалдығыме
Описание слайда:

Қоректенуіне қарай Сапрофиттік Паразиттік Селбесу Өсімдік жануарлар қалдығымен қоректену Өзге ағзамен өмір сүріп, арамтамақ- тықпен қоректену Басқа ағзалармен бірге өсіп, пайда келтіру арқылы қоректену

№ слайда 63 Ашытқы саңырауқұлағы Бір жасушадан тұрады , жіпшелері болмайды. Жасуша пішіні
Описание слайда:

Ашытқы саңырауқұлағы Бір жасушадан тұрады , жіпшелері болмайды. Жасуша пішіні дөңгелек, сәл сопақша. Сыртында қабықша, цитоплазма, бір ядро, вакуолі бар. Басқа саңырауқұлақтардан ерекшелігі ұзақ уақыт оттексіз тіршілік ете алады.

№ слайда 64 Ашытқы саңырауқұлағының көбеюі Өсімді жолмен бүршіктену арқылы Жынысты көбею
Описание слайда:

Ашытқы саңырауқұлағының көбеюі Өсімді жолмен бүршіктену арқылы Жынысты көбею кезінде екі жас жасуша қосылады Спорасы бар қалта Екі жасушаның қосылуы

№ слайда 65 Қоректік зат жетіспесе, лезде споралары бар қалта түзеді. Сөйтіп ашытқы саңы
Описание слайда:

Қоректік зат жетіспесе, лезде споралары бар қалта түзеді. Сөйтіп ашытқы саңырауқұлағының ішінде спорасы бар қалта түзіледі. Қоректік ортада қант көп болса, қантты спирт пен СО2 газына айналдырып, ашыту әрекетін тудырады. Сондықтан сыра, қымыз, сүт, шарап ашыту, нан пісіру үшін пайдаланады. Құрамында нәруыз, май, дәрумендер жеткілікті. Сондықтан шиқан, теріскен, безеу секілді тері ауруларын емдеу үшін дәрі жасалады. Ғылыми атауы “Қантты саңырауқұлақ” Ашытқы саңырауқұлағын дыбыспен өңдесе, оның белсендігі артады. “Дыбыспен өңделген” қамырдың наны әдеттегі наннан сапалы болады. Ашытқы саңырауқұлағының әрекетімен В2 дәруменін алады. Ашытқы саңырауқұлағы

№ слайда 66 Зең саңырауқұлақтары Мукор Аспергилл Пеницилл 1 2 4 3 1 2 3 4
Описание слайда:

Зең саңырауқұлақтары Мукор Аспергилл Пеницилл 1 2 4 3 1 2 3 4

№ слайда 67 Пеницилл саңырауқұлағы Жасушалары перделер мен бөлінген түссіз жіпшелерден тұ
Описание слайда:

Пеницилл саңырауқұлағы Жасушалары перделер мен бөлінген түссіз жіпшелерден тұрады Пенициллин дәрісін алады. Өкпе қабынуы, ревматизм,дифтерия, скарлатина т.б. ауруларды емдейді. Споралары майда, көп жасушалы, саусақ тәрізді тармақталған, жіпшелердің ұшындағы жасушалардан бөлініп жетіледі. Бір жасушадан тұрады. Жіпшумағының шоғыры-көк-жасыл түсті А.Флеминг 1929ж табиғи пенциллинді бөліп алды. Медицинаға енгізу 1949ж. толық шешімін тапты. У.Роберте 1879ж пенциллум саңырауқұлағының спорасынан іріңді жараны емдеуге болатынын айтты.

№ слайда 68 Аспергилл саңырауқұлағы Бір жасушадан тұрады. Жіпшумағы шоғыры-сарғыш жасыл т
Описание слайда:

Аспергилл саңырауқұлағы Бір жасушадан тұрады. Жіпшумағы шоғыры-сарғыш жасыл түсті. Споралары кеңейген бір жасушалы жіпшенің төбесіндегі жасушадан бөлініп дамиды. Лимон қышқылы алынады

№ слайда 69 Мукор саңырауқұлағы Табиғатта өсімдік қалдықтарының, шірінділерінің арасында,
Описание слайда:

Мукор саңырауқұлағы Табиғатта өсімдік қалдықтарының, шірінділерінің арасында, қөңнің құрамында кездеседі. Үйде ұннан жасалған тағам, нанның бетін екі-үш тәулік жабық қалдырса, үлпілдек мақта тәрізді мукор жіпшумағы пайда болады. Бұл түссіз жіпшумақ-бір ғана жасуша. Хлорофилл болмағандықтан, ағзалық зат түзбейді. Дайын органикалық затпен қоректенеді. Жіпшелері перделерге бөлінбеген. Жоғары бағытталған жіпшелері ұшында пердемен бөлінген спора жетілетін спорангий (қалта) түзіледі. Олар қара нүктелер тәрізді көрінеді. Әрбір қалтада 100 деген спора түзіледі. Споралары бір жасушалы, сырты қалың қабықшаман қапталған, Ішінде цитоплазма, ядро болады. Қолайлы жағдайда споралар өніп, жіпшелер түзіледі. Қолайсыз жағдайда екі жасуша түзіледі де, жынысты көбейеді.

№ слайда 70 Мукор саңырауқұлағының көбеюі Жынысты . Мұнда сыртқы құрылысы жағынан айырмаш
Описание слайда:

Мукор саңырауқұлағының көбеюі Жынысты . Мұнда сыртқы құрылысы жағынан айырмашылығы жоқ, физиологиялық жағынан айырмашылығы бар көрші жатқан мицелийлерден бұтақшалар өседі. Бір-біріне бағытталған осы бұтақшалардың ұштары түйіседі де пердемен бөлінеді. Түйіскен жерінің қабықшасы еріп, зигота түзіледі. Жыныссыз . Жыныссыз споралар арқылы көбейеді. Спорангий ішіндегі зат бірнеше ядросы бар майда бөлшектерге бөлінеді де, қабыққа оранып спораға айналады. Спорангий қабығы жыртылып, ішінен спора шашылады.

№ слайда 71 Жынысты көбеюі 2- ұрықтану және зигота 3- гаметангиялардың қосылуы П- оларды
Описание слайда:

Жынысты көбеюі 2- ұрықтану және зигота 3- гаметангиялардың қосылуы П- оларды ұстаушы бұталар Г- гаметангиялардың қосылуы 4- зигота 5- зиготаның өнуі п п Г Спора арқылы көбеюі

№ слайда 72 Саңырауқұлақтардың көбеюі Жіпшелері үзіліп, жіпшумақта бүршік пайда болады. Е
Описание слайда:

Саңырауқұлақтардың көбеюі Жіпшелері үзіліп, жіпшумақта бүршік пайда болады. Екі жыныс жасушасының қосылуынан ерекше жасуша зигота пайда болады. Зооспора Спора Конидий арқылы

№ слайда 73 Сөздікпен жұмыс Спора – саңырауқұлақтардың таралуын қамтамасыз ететін арнайы
Описание слайда:

Сөздікпен жұмыс Спора – саңырауқұлақтардың таралуын қамтамасыз ететін арнайы құрылымды жасуша. Зооспора – талшықты спора. Конидий – грекше “кония”-шаң +”ейдос”- түріндегі, шаң түріндегі спора. Саңырауқұлақтарды зерттейтін ғылым- микология ХІХ ғасырда пайда болды. Саңырауқұлақтар туралы алғаш кітап жазған - Г.С.Мелин.

№ слайда 74 Жоғары сатылы саңырауқұлақтар Улы саңырауқұлақтар Паразит саңырауқұлақтар Жеу
Описание слайда:

Жоғары сатылы саңырауқұлақтар Улы саңырауқұлақтар Паразит саңырауқұлақтар Жеуге жарамды

№ слайда 75 Жеуге жарамды саңырауқұлақтар қозықұйрық түлкіжем көңқұлақ терекқұлақ қайыңқұ
Описание слайда:

Жеуге жарамды саңырауқұлақтар қозықұйрық түлкіжем көңқұлақ терекқұлақ қайыңқұлақ бүріскі ақ саңырауқұлақ майқұлақ түбіртек еменқұлақ

№ слайда 76 Улы саңырауқұлақтар шыбынжұт көңілкеш жалған түбіртек Бозарамқұлақ Жалған тү
Описание слайда:

Улы саңырауқұлақтар шыбынжұт көңілкеш жалған түбіртек Бозарамқұлақ Жалған түлкіжем

№ слайда 77  Паразит саңырауқұлақтар діңқұлақ қастауыш, қаракүйе, ақ ұнтақ
Описание слайда:

Паразит саңырауқұлақтар діңқұлақ қастауыш, қаракүйе, ақ ұнтақ

№ слайда 78 Көбеюі
Описание слайда:

Көбеюі

№ слайда 79 6 5 4 3 2 1 1 – қалпақша астындағы спорангий 2 – споралар 3 – жіпшелер 4 – жі
Описание слайда:

6 5 4 3 2 1 1 – қалпақша астындағы спорангий 2 – споралар 3 – жіпшелер 4 – жіпшумақ 5 - өскіні 6 – жемісті дене пісіп жетілген қалпақты саңырауқұлақ

№ слайда 80 Қыналар
Описание слайда:

Қыналар

№ слайда 81 Қына- еркше тірі ағза. Саңырауқұлақтардың бір бөлімі ретінде қарастырылады. Қ
Описание слайда:

Қына- еркше тірі ағза. Саңырауқұлақтардың бір бөлімі ретінде қарастырылады. Қыналар 26000 түрі белгілі. Антарктидада 350 түрі. Оңтүстік полюсте 7 түрі өседі. Қынаны зерттейтін ғылым – лихенология. Грекше “лиһен”- қына, “логос”- ілім. Лихенология ғылымы ХҮІІІ ғасырдың соңында, ХІХ ғасырдың басында пайда болды. Оның негізін қалаушы- швед ғалымы А.Э.Ахариус. Орыс ғалымы А.Н.Бекетов 1860ж «лишайник» терминін ұсынды. Қыналар өте баяу өседі. Бір жылда 1-8 мм. Қына “өсімдік пионері” деп аталады. Себебі өсімдік өспейтін жерлерге өсіп, тау жыныстарын бұзады, кейін ол жерге басқа өсімдіктер өседі. Қыналар 80-100 жылға дейін,кейбіреуі 600 жыл тіршілік етеді.

№ слайда 82 Табиғатта таралуы
Описание слайда:

Табиғатта таралуы

№ слайда 83 Ормандарда , тундрада өседі
Описание слайда:

Ормандарда , тундрада өседі

№ слайда 84 Тастың үстінде, ағаш діңінде өседі Тастың үстінде, ағаш діңінде өседі.
Описание слайда:

Тастың үстінде, ағаш діңінде өседі Тастың үстінде, ағаш діңінде өседі.

№ слайда 85 Қыналардың сан алуандығы бұта қына пельтигера нефрома стереокаулон бұғы қына
Описание слайда:

Қыналардың сан алуандығы бұта қына пельтигера нефрома стереокаулон бұғы қына құрттәрізді қына кладония цетрария

№ слайда 86 Қынаның құрылысы
Описание слайда:

Қынаның құрылысы

№ слайда 87 Қынаның құрылысы балдыр жасушалары Саңырауқұлақ гифтері
Описание слайда:

Қынаның құрылысы балдыр жасушалары Саңырауқұлақ гифтері

№ слайда 88 Қынаның қоректенуі Саңырауқұлақ жіпшелері балдырларға құрамындағы су және мин
Описание слайда:

Қынаның қоректенуі Саңырауқұлақ жіпшелері балдырларға құрамындағы су және минералды заттарын береді. Балдырлар көмір қышқылы газын, суды сіңіріп, фотосинтез нәтижесінде түзілген ағзалық заттарды саңырауқұлаққа береді. Саңырауқұлақ Балдырлар

№ слайда 89 Қынаның көбеюі Өсімді жолмен Жынысты жолмен Өсімді көбейгенде оның денесінде
Описание слайда:

Қынаның көбеюі Өсімді жолмен Жынысты жолмен Өсімді көбейгенде оның денесінде көптеген балдырлар мен саңырауқұлақ жіпшелерінің бөліктері қынаның қабықшасын жарып сыртқа шашылады. Әрбір бөліктен және денесінен бөлініп түскен бөлшектерден де қына өседі Жынысты көбейгенде саңырауқұлақтар сияқты аскокарп (жемісті дене) пайда болады. Оның ішінде жыныс жасушалары ның қосылуы нәтижесінде зигота түзіледі. Зиготаның ядросы 3рет бөлініп, 8 аскокарп, ал зиготаның қабығынан қалта (аско) пайда болады. Аскоспоралар шашылып, қолайлы жағдайда өніп, саңырауқұлақ жіпшесіне айналады, балдырлармен Кездескенде ғана қынаға айналады.

№ слайда 90 Қына пішіндеріне қарай үш топқа бөлінеді. Орманда , ағаш діңіне, түбіріне жаб
Описание слайда:

Қына пішіндеріне қарай үш топқа бөлінеді. Орманда , ағаш діңіне, түбіріне жабысып өседі. Пармелия, Ксантория Ағаштың діңіне, тасқа жабысып өседі. Сары, қызыл, сұр, көгілдір,қоңыр түсті. Лецидия , леканора Қарағайлы орманда төсемікте өседі. Ақшыл-жасыл түсті Бұғы мүгі (ягель) Цетрария, кладония

№ слайда 91
Описание слайда:


Самые низкие цены на курсы переподготовки

Специально для учителей, воспитателей и других работников системы образования действуют 50% скидки при обучении на курсах профессиональной переподготовки.

После окончания обучения выдаётся диплом о профессиональной переподготовке установленного образца с присвоением квалификации (признаётся при прохождении аттестации по всей России).

Обучение проходит заочно прямо на сайте проекта "Инфоурок", но в дипломе форма обучения не указывается.

Начало обучения ближайшей группы: 18 октября. Оплата возможна в беспроцентную рассрочку (10% в начале обучения и 90% в конце обучения)!

Подайте заявку на интересующий Вас курс сейчас: https://infourok.ru

Краткое описание документа:

Құрметті әріптестер!,Сіздердің назарларыңызға  оқушыларды ұлттық бірыңғай тестілеуге дайындаудағы бірнеше жылда жинақтаған іс-тәжірибемді ұсынып отырмын.

Сіздердің жұмыстарыңызға көмегі болар деген ойдамын.- Оқушының жақсы көрсеткішке жетуі үшін  ең алдымен оқушылардың пән бойынша негізгі алатын оқу материялын толық игеруіне бар күш-жігерімді жұмсаймын.Оқу материя-лының мазмұнын сыныпта, сабақ кезінде түсініп алуына күш жұмсай отырып, есте сақтайтын негізгі ұғымдарды анықтап бере-мін. Баланың тез меңгеруіне қиындық туды-ратын тарауларға, тақырыптарға толығырақ тоқталып отырамын.

Общая информация

Номер материала: 293327

Похожие материалы

Комментарии:

1 месяц назад
өте тамаша жасалған! Үлкен рахмет.
1 месяц назад

Рахмет, маған көп көмегі тиді