Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Химия / Презентации / Презентация по химии на тему ELEKTRON (НА УЗБЕКСКОМ)

Презентация по химии на тему ELEKTRON (НА УЗБЕКСКОМ)

  • Химия

Поделитесь материалом с коллегами:

Elektron va uning dualistik tabiati Elektron
Reja: Xossalari; Etimologiya va ochilish tarixi; Dualistik tabiati Reja
ELEKTRON (qadimgi yunonchadan “yantar tosh”) – barcha moddalarning strukturas...
Xossalari Uning zaryadi – -1,602176565(35)·10-19 Kl; birinchi bo‘lib A. F. I...
Elektron kuchsiz elektromagnit va gravitatsion ta’sirlanishlarda ishtirok eta...
Etimologiya va ochilish tarixi “Elektron” degan nom qadimgi yunon tilidan “e...
Elektronning zarracha sifatida kashf etilishi esa E. Vixert va J. J. Tomsonga...
XVIII asr oxirlarigacha elektr tokini tabiatini hech kim tushuntira olmagan....
Maykl Faradey – elektrolit eritmalarda uchraydigan elektr tokini tashuvchi o’...
Katod nurlari Daltonning atomistik nazariyasiga ko’ra, eng kichik bo’linmas z...
Barcha moddalar elektr tokini o’tkazadi, qattiq, suyuq, gaz va xokazo. Buni p...
Plyukker nayning ikki chetiga elektrod ulab ular orasida elektr potensial yar...
Uilyam Kruks katod nurlarning “nur” emasligi, ya’ni, zarrachalar oqimi ekanli...
Katod nurlarning magnit va elektr maydonda og’ishini metodik-miqdoriy tekshir...
Bu kashfiyotlari uchun u 1906-yilda Nobel mukofoti bilan taqdirlandi. Tomsonn...
Dualistik tabiati Elektronning dualistik (“dual” – ikkilik) tabiati deganda,...
Fotoelektrik effekt (fotoeffekt) Bilamizki, elektron atomga biriksa, anion ho...
Gers ikki elektrod orasidan elektr uchqun o’tqizib ko’rgan. Agar katodni ultr...
Mavzu: “ELEKTRON VA UNING DUALISTIK TABIATI” O’zbekiston Milliy Universiteti...
1 из 19

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Elektron va uning dualistik tabiati Elektron
Описание слайда:

Elektron va uning dualistik tabiati Elektron

№ слайда 2 Reja: Xossalari; Etimologiya va ochilish tarixi; Dualistik tabiati Reja
Описание слайда:

Reja: Xossalari; Etimologiya va ochilish tarixi; Dualistik tabiati Reja

№ слайда 3 ELEKTRON (qadimgi yunonchadan “yantar tosh”) – barcha moddalarning strukturas
Описание слайда:

ELEKTRON (qadimgi yunonchadan “yantar tosh”) – barcha moddalarning strukturasini hosil qiluvchi, turg’un, manfiy zaryadlangan elementar zarrachadir. Atomning juda ko‘p xossalari uning eng tashqi elektron qobig‘idan aniqlanadi. Tabiatning mo‘jizasi – elektr toki – erkin elektronlarning harakatidir. Reja (davomi…)

№ слайда 4 Xossalari Uning zaryadi – -1,602176565(35)·10-19 Kl; birinchi bo‘lib A. F. I
Описание слайда:

Xossalari Uning zaryadi – -1,602176565(35)·10-19 Kl; birinchi bo‘lib A. F. Ioffe (1911) va R. Milliken (1912) tomonidan o‘lchab topilgan. Bu kattalik boshqa elementar zarrachalarning elektrik zaryadini o‘lchash uchun ishlatiladi. Elektrondan tashqari boshqa barcha elementar zarrachalarning zaryadi musbat (+) ishora bilan olinadi. Massasi – 9,10938291(40)·10-31 kg. Yashash davri 4,6·1026 yildan kam emas. Reja

№ слайда 5 Elektron kuchsiz elektromagnit va gravitatsion ta’sirlanishlarda ishtirok eta
Описание слайда:

Elektron kuchsiz elektromagnit va gravitatsion ta’sirlanishlarda ishtirok etadi. U o’zining anti-zarrachasi – proton bilan birgalikda eng yengil leptonlar guruhiga kiradi (“leptos” – yengil); u eng yengil zarrachadir. Erkin elektron foton yuta olmaydi, lekin uni sindirishi mumkin (Kompton effekti). Olimlarning xisoblashicha galaktikamizda umumiy elektronlar soni ~1080 ta ekan. Reja

№ слайда 6 Etimologiya va ochilish tarixi “Elektron” degan nom qadimgi yunon tilidan “e
Описание слайда:

Etimologiya va ochilish tarixi “Elektron” degan nom qadimgi yunon tilidan “eλεκτρον” – yantar-tosh degan so’zdan kelib chiqqan. Qadimgi tabiatshunos greklar yantar toshi bo’laklarini matoga ishqalaganlaridan so’ng o’ziga mayda jismlarni tortganini 1-bo’lib kuzatganlar. Zaryadning eng kichik bo’linmas fundamental shaklini “elektron” deb atashni birinchi bo’lib J. J. Stouni (1894) yilda taklif qilgan. Reja

№ слайда 7 Elektronning zarracha sifatida kashf etilishi esa E. Vixert va J. J. Tomsonga
Описание слайда:

Elektronning zarracha sifatida kashf etilishi esa E. Vixert va J. J. Tomsonga tegishli (1897). De Broyl gipotezasiga ko’ra, elektron (boshqa barcha material zarrachalar kabi) nafaqat korpuskulyar, balki, to’lqin xususiyatga ham egadir (1924). Bu gipotezasi bilan u elektronlar ham yorug’likka o’xshab interferensiya va difraksiyalanishi mumkin degan. Ko’p o’tmasdan 1927-yilda amerikalik fiziklar K. Devisson va L. Djermer va bevosita J. Tomson tomonidan bu gipoteza eksperimental yo’l bilan isbotlandi. Reja

№ слайда 8 XVIII asr oxirlarigacha elektr tokini tabiatini hech kim tushuntira olmagan.
Описание слайда:

XVIII asr oxirlarigacha elektr tokini tabiatini hech kim tushuntira olmagan. 1749-yilda Bendjamin Franklin elektr tokini material substansiya bo’lishi mumkinligi haqida gipotezani taklif etdi. U elektr tokini qandaydir flyuid deb qabul qildi. Zaryad, razryad, musbat, manfiy zaryad, kondensator, batareya kabi terminlar birinchi bo’lib Franklinning ishlarida paydo bo’ldi. 1801-yilda esa, nemis olimi Iogann Ritter elektr tokining diskret strukturaga ega ekanligi haqida fikr bildirdi. Reja

№ слайда 9 Maykl Faradey – elektrolit eritmalarda uchraydigan elektr tokini tashuvchi o’
Описание слайда:

Maykl Faradey – elektrolit eritmalarda uchraydigan elektr tokini tashuvchi o’zgarmas zaryadga ega zarrachalarni “ion” deb atadi. 1881-yilda G. Gelemgolts Faradeyning konsepsiyasini Maksvell taqsimoti bilan birlashtirdi. Shu yili Jorj Stoney birinchi bo’lib elektrolizdan hosil bo’lgan bir valentlik ionning zaryadini o’lchadi, 1891-yilda esa, Stoney o’zining nazariy ishlarida bir valentli ionning zaryadini “elektron” termini bilan atashni taklif etdi. Reja

№ слайда 10 Katod nurlari Daltonning atomistik nazariyasiga ko’ra, eng kichik bo’linmas z
Описание слайда:

Katod nurlari Daltonning atomistik nazariyasiga ko’ra, eng kichik bo’linmas zarracha bu atom. Bu hulosa XIX asrgacha to’g’ri xisoblanib keldi. Elektr toki paydo bo’lmaguncha. Elektr tokining tabiati – potensial ko’p joydan kam tomonga qarab intilib muvozanatni yuzaga keltirishga intilish – bu elektr tokining mexanizmi. Bilamizki, metallar elektr tokini juda yahshi o’tkazadi. Ozgina potensialda berilgan tok ham metall simda osonlik bilan harakatlanadi. Shisha, qum, oltingugurt kabi moddalar esa elektr tokini juda yomon o’tkazadi, lekin, juda katta kuchda berilgan elektr toki bu izolyatorlardan o’tadi. Reja

№ слайда 11 Barcha moddalar elektr tokini o’tkazadi, qattiq, suyuq, gaz va xokazo. Buni p
Описание слайда:

Barcha moddalar elektr tokini o’tkazadi, qattiq, suyuq, gaz va xokazo. Buni potensial hal qiladi. Masalan, chaqmoq chaqganda hosil bo’lgan elektr toki juda katta potensialda bo’lgani uchun havo muhitida juda tez tarqaladi. XIX asrda eksperimentatorlar elektr tokini vakuumdan o’tkazmoqchi bo’lishdi. Lekin bu eksperiment ish berishi uchun vakuum anchagina chuqur bo’lishi kerak edi. Faradeyning xarakatlari zoya ketganligini sababi, u yetarlicha chuqur vakuum yasay olmadi. 1855-yilda shisha buyumlar yasovchi nemis hunarmandi Genrix Geysler (1814-1879) o’zgacha shakldagi uzun nay yasab, uni o’zi vakuumlab, do’sti matematika fizika olimi Yulius Plyukkerga (1801-1868) topshiradi. Reja

№ слайда 12 Plyukker nayning ikki chetiga elektrod ulab ular orasida elektr potensial yar
Описание слайда:

Plyukker nayning ikki chetiga elektrod ulab ular orasida elektr potensial yaratib elektr toki hosil qildi. Tokning ta’sirida trubka ichida “nurlanish” paydo bo’la boshladi. Bu nurlanish vakuumning chuqurligiga bog’liq edi, vakuum qanchalik chuqur bo’lsa, nur shunchalik kam bo’ladi, faqatgina anod tomonda ozgina yashil nur sezilib turardi. 1875-yilda ingliz fizigi Uilyam Kruks (1832-1919) anchagina chuqurroq vakuum trubka yasadi (Kruks trubkasi). Vakuumdan o’tuvchi elektr tokini kuzatish endi ancha qulaylashdi. Kuzatishlar natijasida elektr toki katoddan anodga borib urilar va anod atrofidagi trubka devorlariga urilib, nurlanar ekan. Olimlar qanchalik harakat qilishmasin, tokning tabiatini tushuntirib bera olmadilar va bu hodisani “nurlanish”ga yo’yib qo’ya qolishdi, 1876-yilda esa nemis fizigi Eugen Goldshteyn bu hodisani katod nurlari deb atadi. Reja

№ слайда 13 Uilyam Kruks katod nurlarning “nur” emasligi, ya’ni, zarrachalar oqimi ekanli
Описание слайда:

Uilyam Kruks katod nurlarning “nur” emasligi, ya’ni, zarrachalar oqimi ekanligi haqida fikr bildirdi. 1895-yilda esa fransuz kimyogari Jan Perren bu oqimni magnit maydonda og’ishini isbotladi. Plyukker va Kruks bu oqimni zaryadlangan zarrachalardan tashkil topganligini tushunishdi. Demak, bu oqim elektr maydonda ham og’ishi kerak. Lekin Plyukker ham Kruks ham bu tajribani qila olishmaydi. Shu yildan bu ishni Kembridj universiteti Kavendish laboratoriyasida ingliz fizigi Jozef Jon Tomson boshladi. Reja

№ слайда 14 Katod nurlarning magnit va elektr maydonda og’ishini metodik-miqdoriy tekshir
Описание слайда:

Katod nurlarning magnit va elektr maydonda og’ishini metodik-miqdoriy tekshirishlar orqali 2 yildan so’ng bu ishlari 1897-yilning “Philosophical Magazine” jurnalining oktyabr sonida chop etildi. U katod nurlarni o’rganayotganda magnit va elektr maydon ta’sirini ma’lum bir moslikda olinsa oqim og’masligini kuzatdi. Bu moslik zarrachalarning tezligiga bog’liq edi. Tomson bir qator tekshirishlar olib borib, katod nurlarining tezligi yorug’lik tezligidan pastligini bildi va bu zarrachalar massaga ega bo’lishi kerak degan xulosaga keldi. Reja

№ слайда 15 Bu kashfiyotlari uchun u 1906-yilda Nobel mukofoti bilan taqdirlandi. Tomsonn
Описание слайда:

Bu kashfiyotlari uchun u 1906-yilda Nobel mukofoti bilan taqdirlandi. Tomsonning elektronni kashf etishi atom yaxlit bir materiya emas, balki, uning o’zi yana bir qancha elementar zarrachalardan tashkil topganini isbotladi, bu ishlari bilan zamonaviy kimyoga yo’l ochib berdi. Atomning turli xil modellari paydo bo’la boshladi. Tabiiyki, Tomsonning o’zi ham atom model taklif etdi. Lekin, uning modeli tajribalarga to’g’ri kelmadi. Xozirgi zamonda Ernest Rezerford modelidan foydalaniladi. Reja

№ слайда 16 Dualistik tabiati Elektronning dualistik (“dual” – ikkilik) tabiati deganda,
Описание слайда:

Dualistik tabiati Elektronning dualistik (“dual” – ikkilik) tabiati deganda, uning korpuskulyar (zarracha) va to’lqin xususiyati nazarda tutiladi. Korpuskulyar tabiatini kuzatish uchun fotoeffekt va Kompton effekti misol bo’lishi mumkin. To’lqin xususiyati esa, iterferensiya va difraksiyaga uchashi bilan isbotlanadi. Reja

№ слайда 17 Fotoelektrik effekt (fotoeffekt) Bilamizki, elektron atomga biriksa, anion ho
Описание слайда:

Fotoelektrik effekt (fotoeffekt) Bilamizki, elektron atomga biriksa, anion hosil bo’ladi. Bu hodisa XIX asrda olimlarda shubxa uyg’otmagan, chunki Arreniusning dissotsiatsialanish nazariyasi buni isbotlaydi. Lekin, musbat ionlar ham bor-ku?! Ular qanday hosil bo’ladi degan savol ko’p tug’ilgan. Bunga Arrenius: “atomga elektron birikadi” – degan. Bu fikr esa, tabiiyki absurd edi. Ammo 1888-yilda nemis fizigi Genrix Rudolf Gers buni isbotlab berdi. Reja

№ слайда 18 Gers ikki elektrod orasidan elektr uchqun o’tqizib ko’rgan. Agar katodni ultr
Описание слайда:

Gers ikki elektrod orasidan elektr uchqun o’tqizib ko’rgan. Agar katodni ultrabinafsha nur bilan nurlantirilsa, uchqun yahshiroq, yorqinroq chiqishini kuzatgan. Uning laboratoriyadagi assistenti nemis fizigi Anton Lenard fotoeffektning sababini tushuntirib berdi. Bu metallning elektron emissiyasi edi. Elektronning korpuskulyar tabiati klassik mexanikadan kelib chiqib tushuntirsa ham bo’ladi. Ammo to’lqin tabiatini kvant mexanikasiz tushunib bo’lmaydi. Reja

№ слайда 19 Mavzu: “ELEKTRON VA UNING DUALISTIK TABIATI” O’zbekiston Milliy Universiteti
Описание слайда:

Mavzu: “ELEKTRON VA UNING DUALISTIK TABIATI” O’zbekiston Milliy Universiteti KIMYO fakulteti I kurs (2013-2017) E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT! Djuraev Jamoliddin Kamalovich Reja

Выберите курс повышения квалификации со скидкой 50%:

Краткое описание документа:

ELEKTRON(qadimgiyunonchadanyantar tosh”) – barchamoddalarningstrukturasinihosilqiluvchi, turg’un, manfiyzaryadlanganelementarzarrachadir. Atomningjudako‘pxossalariuning eng tashqielektronqobig‘idananiqlanadi. Tabiatningmo‘jizasielektrtokierkinelektronlarningharakatidir.Uningzaryadi-1,602176565(35)·10-19Kl; birinchibo‘lib A. F. Ioffe (1911) va R. Milliken (1912) tomonidano‘lchabtopilgan. Bu kattalikboshqaelementarzarrachalarningelektrikzaryadinio‘lchashuchunishlatiladi. Elektrondantashqariboshqabarchaelementarzarrachalarningzaryadimusbat (+) ishorabilanolinadi. Massasi9,10938291(40)·10-31 kg. Yashashdavri4,6·1026 yildankamemas.

Автор
Дата добавления 05.05.2015
Раздел Химия
Подраздел Презентации
Просмотров1037
Номер материала 510923
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх