Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Иностранные языки / Презентации / Презентация по казахской литературе на тему "Шакарим Кудайбердыулы"

Презентация по казахской литературе на тему "Шакарим Кудайбердыулы"


  • Иностранные языки

Поделитесь материалом с коллегами:

Шәкерім Құдайбердіұлы 10- класс (жаратылыстану- математика бағыты) Пән мұғалі...
Сабақтың тақырыбы: Шәкерімнің өмірі мен шығармашылығы Ақын өмірі туралы әңгім...
Ақын өмірі және шығармашылығымен танысу арқылы Ақынның қайраткерлік тұлғасын...
Ол- әрі лирик, әрі ақын және прозаик, ол- композитор және музыкант,орыс және...
 ІІ.Мағынаны тану
Шәкерім шығармашылығының бастаулары Абай өнегесі Л.Н. Толстой Шығыс әдебиеті...
Шәкерім- ірі тұлға Ол- қоғам дамуының тынысын тап басқан публицист, жазушы Ол...
Шәкерім өлеңдерінің басты бағыты- ағартушылық ел бірлігі заман адамдары ілім,...
Шәкерім- лирик «Насихат» «Жастарға» Бұл өлеңде ақын өзінің ғибратты сөздерін...
«Адамдық борышың» «Үш- ақ түрлі өмір бар» Шәкерім үшін байлықтың үлкені- ғыл...
«Дүние мен өмір» «Кәрілік туралы» Абай өлеңдерінде адамның жасы ұлғайған сай...
Шәкерім шығармашылығындағы Абай өнегесінің ықпалы оның реализмінен, сыншыл д...
Шәкерім- сазгер III. Толғаныс Берілген жобалар бойынша сұрақтар құрастыру (не...
Шәкерім- аудармашы
Шәкерім- эпик
Шәкерім- тарихшы, ойшыл Үйге тапсырма Құрастырылған сұрақтар бойынша семинар...
1 из 20

Описание презентации по отдельным слайдам:

№ слайда 1 Шәкерім Құдайбердіұлы 10- класс (жаратылыстану- математика бағыты) Пән мұғалі
Описание слайда:

Шәкерім Құдайбердіұлы 10- класс (жаратылыстану- математика бағыты) Пән мұғалімі Ө.Байтақова ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІ

№ слайда 2 Сабақтың тақырыбы: Шәкерімнің өмірі мен шығармашылығы Ақын өмірі туралы әңгім
Описание слайда:

Сабақтың тақырыбы: Шәкерімнің өмірі мен шығармашылығы Ақын өмірі туралы әңгімелеу, ақын өлеңдерін оқу, талдау Оқушыларға эстетикалық тәрбие беруге жол ашу Оқушылардың поэзияға деген қызығушылықтарын дамыту Ақын өмірімен танысады, «Жастарға», «Насихат», «Үш-ақ түрлі өмір бар», «Дүние мен өмір» өлеңдерін оқып талдайды Ақын өлеңдері арқылы адамгершілікке, ғылым- білімге деген ынталары жоғарылайды Поэзияға қызығушылығы артады,талдауды үйренеді білімділік тәрбиелік дамытушылық С а б а қ т ы ң м а қ с а т ы Н ә т е ж и е с і н б о л ж а у С А Б А Қ Т Ы Ң Т Ү Р І Қ Ұ Р А М А Ә Д І С І С Ы Н И Т Ұ Р Ғ Ы Д А Н О Й Л А у

№ слайда 3 Ақын өмірі және шығармашылығымен танысу арқылы Ақынның қайраткерлік тұлғасын
Описание слайда:

Ақын өмірі және шығармашылығымен танысу арқылы Ақынның қайраткерлік тұлғасын тану арқылы Н ә т е ж и е г е ж е т у ж о л д а р ы С а б а қ т ы ң қ ұ р ы л ы м ы Ақын өлеңдерін оқу, оларды көркемдік тұрғыдан талдау арқылы Қызығушылықты ояту Мағынаны тану Толғаныс Сабақтың көрнекілігі Пәнаралық байланыс Тарих, қазақ тілі, бейнелеу өнері Тірек сызбалар, суреттер, кітаптар

№ слайда 4 Ол- әрі лирик, әрі ақын және прозаик, ол- композитор және музыкант,орыс және
Описание слайда:

Ол- әрі лирик, әрі ақын және прозаик, ол- композитор және музыкант,орыс және шығыс классиктерімен қазақ оқушыларын таныстырған шебер аудармашы, ол- терең ойшыл әрі бармағынан бал тамған сегіз қырлы өнерпаз, үлкен мәдениет қайраткері. Қайым Мұхамедханұлы, ғалым I.Қызығушылықты ояту

№ слайда 5  ІІ.Мағынаны тану
Описание слайда:

ІІ.Мағынаны тану

№ слайда 6
Описание слайда:

№ слайда 7
Описание слайда:

№ слайда 8
Описание слайда:

№ слайда 9
Описание слайда:

№ слайда 10 Шәкерім шығармашылығының бастаулары Абай өнегесі Л.Н. Толстой Шығыс әдебиеті
Описание слайда:

Шәкерім шығармашылығының бастаулары Абай өнегесі Л.Н. Толстой Шығыс әдебиеті Батыс әдебиеті эпикалық жанр роман реалистік дәстүр шығармашылық байланыс

№ слайда 11 Шәкерім- ірі тұлға Ол- қоғам дамуының тынысын тап басқан публицист, жазушы Ол
Описание слайда:

Шәкерім- ірі тұлға Ол- қоғам дамуының тынысын тап басқан публицист, жазушы Ол- заманы мен халқы жөнінде ой толғаған философ Ол- халықтың өткені мен болашағын хатқа түсірген тарихшы Ол- жұрттың алдындағы батпандай ауыр міндеттерді азаматтық парасатымен сезініп, осы рухта әсем жырлар тудырған ұлы ақын Ол- шығыс пен батыстың үздік әдебиет үлгілерін халқына танытқан талантты аудармашы Ол- сәні мен сазын бүгінге дейін жоғалтпаған әуезді әндер жазған дарынды композитор

№ слайда 12 Шәкерім өлеңдерінің басты бағыты- ағартушылық ел бірлігі заман адамдары ілім,
Описание слайда:

Шәкерім өлеңдерінің басты бағыты- ағартушылық ел бірлігі заман адамдары ілім, ғылым адамгер шілік еңбек «Мен кетермін, сөз қалар...» имандылық адам өмірі

№ слайда 13 Шәкерім- лирик «Насихат» «Жастарға» Бұл өлеңде ақын өзінің ғибратты сөздерін
Описание слайда:

Шәкерім- лирик «Насихат» «Жастарға» Бұл өлеңде ақын өзінің ғибратты сөздерін бірінші кезекте жастарға арнайды. Жасөспірім замандастарын ескіден арылып, жаңамен жалғасуға үндейді. Ізгілік жолына түсудің, арамдық пен алдаудың, қулық пен сұмдықтың зиянын, білім мен ғылым үйренудің шексіз пайдасын түсіндіреді. Сол арқылы өз заманының бейнесін жасайды. Өзіне де , өзгеге де Абайды жолбасшы, ақылшы көсем етіп ұсынады. Абайдың кемеңгер даналығын асқақтата бағалайды, ұлы тұлғаның биік парасатын, болашақтағы ұстаздық жолын көрегендікпен дәл зерделейді. Ақын тек насихат айтумен ғана шектелмейді, сыншыл көзі қарапайым елдің жағдайына түседі. Бұл өлеңі бүкіл қазақ ұлтына түзу бағыт сілтеді. Бұл идея ақынның бүкіл поэзиясына өзек болып тартылды. Ақын құрғақ уағыз айтпайды. Әрбір сөзін діттеген нысанасына дәл көздеп жұмсайды. Ол көпшілік қауымды бай, кедей, жас,кәрі деп бөлмейді. Өмірді оңалту, тұрмысты жөндеу, қоғамды жақсарту бағытындағы істерден ешкім де тыс қалмауы тиіс екенін айтады. терең мазмұнды реалистік шығарма Қазақ өмірінің рухани психологиялық портретін жасайды

№ слайда 14 «Адамдық борышың» «Үш- ақ түрлі өмір бар» Шәкерім үшін байлықтың үлкені- ғыл
Описание слайда:

«Адамдық борышың» «Үш- ақ түрлі өмір бар» Шәкерім үшін байлықтың үлкені- ғылым. Ақын осы өлеңінде адам өмірін үшке бөліп, орта кезеңін ең пайдалы жылдар деп есептейді.Ақын өз ойын « адам деген атың артымда қалсын десең, күні- түні ғылым ізде» деп қорытындылайды. Бас- аяғы үш шумақтан тұратын бұл өлеңде ағартушылық идеямен қатар, үлкен философиялық ой бар. Абайдың « Жасымда ғылым бар деп ескермедім» өлеңімен ішкі идеялық үндестік айқын сезіледі. Ақынның айтуынша, еңбек- жақсылық атаулының бастауы. Шәкерімнің пайымдауынша, еңбек ету, халқына пайдалы жұмыс істеу- адам баласының ең бір мәртебелі парызы болмақ. Терең философиялық тұжырым жасалған Еңбек- ағартушылық ойларының мәнді өзегі

№ слайда 15 «Дүние мен өмір» «Кәрілік туралы» Абай өлеңдерінде адамның жасы ұлғайған сай
Описание слайда:

«Дүние мен өмір» «Кәрілік туралы» Абай өлеңдерінде адамның жасы ұлғайған сайын ақыл- ойы толысып, адамгершілік парыз бен жауапкершілік салмағының арта түсетіні айтылса, Шәкерім бұл мәселеге өзге қырынан келеді. Онда ақын жастық шақ пен кәріліктің арасындағы адам өмірінің заңды тізбегін көрсетеді. Ақын тұжырымдауынша, адамның жас кезінде атқарған істерінің бәрі мәнді, көркем, ал жасы ұлғайған сайын оның мәні де, сәні де азая бермек. Кәрілік кезеңі адамның қартайып, тозуы ғана емес, сонымен қатар, ақыл- ойының да тоқырайтын кезі дегенді тұспалдайды. Ақын өз өлеңінде «кейде асып, кейде қашып, кейде састым» дей келе,адамның қуанатын да, қайғыратын да кездері аз еместігін ескертеді. Алайда қиындық атаулыны тудыратын, өмірді азапқа айналдыратын адамның өзі. Өмірді мәнді ету үшін пайдасыз іске құмарланба, не істесең де ойланып істе! Боларға ұмтыл, болмасқа қанағат қыл, өзгеге жала жаппа, бойыңды да, ойыңды да таза ұста! Міне, Шәкерімнің адамгершілік нысанасы осы! Адам өмірінің түрлі белестерін жырлау- заңды дәстүр Өмірді мәнді ету- өз қолыңда

№ слайда 16 Шәкерім шығармашылығындағы Абай өнегесінің ықпалы оның реализмінен, сыншыл д
Описание слайда:

Шәкерім шығармашылығындағы Абай өнегесінің ықпалы оның реализмінен, сыншыл да шыншыл өлеңдерінен көрінеді. Айналасындағы адамдардың мінез- құлық, іс- әректтерінен бастап, халықтың тәуелсіздігіне дейінгі мәселелердің бәрі де Шәкерімнің жырларына арқау болады. Оны мазалаған әлеуметтік мәселелердің қатарында өз замандастарының мінез- құлқы ел бірлігі, айналадағы жалқаулық көріністері еді. Ақынның осы тақырыптағы «Ашу мен ынсап», «Ер қоспақ пен сөз сөйлемек», «Мақтау мен сөгіс», «Міндеу мен күндеу», «Қалжыңшыл қылжақбас», «Хайуан мен ақымақтар», «Мал жимақ» т.б. өлеңдерінен Ұлы Абайдың халықты жақсылыққа жетелеген ағартушылық ойларының ықпалы айқын сезіледі. Заманды түзеудің бірінші шарты- адам баласын түзету деп түсінген ақын Шәкерім өзінің сынын, ең алдымен, замандастарына қарата айтады. Жеке адамның бойындағы жалқаулық, салақтық, боскеуделік, мақтаншақтық, сауатсызық, арамдық, күншілдік пен көрсеқызарлық сияқты қисық- қыңыр қылықтарды надандықтың басы ғана емес, бүкіл заманның кеселі деп есептейді. Шәкерім жамандық пен кемшілікті әшкерелеумен ғана шектелген жоқ, Абай тәрізді айналасындағыларға бағыт- бағдар сілтеуші де бола білді. Шәкерімнің сыны туған халқын шексіз сүюден бастау алды.

№ слайда 17 Шәкерім- сазгер III. Толғаныс Берілген жобалар бойынша сұрақтар құрастыру (не
Описание слайда:

Шәкерім- сазгер III. Толғаныс Берілген жобалар бойынша сұрақтар құрастыру (нені білгілерің келеді?)

№ слайда 18 Шәкерім- аудармашы
Описание слайда:

Шәкерім- аудармашы

№ слайда 19 Шәкерім- эпик
Описание слайда:

Шәкерім- эпик

№ слайда 20 Шәкерім- тарихшы, ойшыл Үйге тапсырма Құрастырылған сұрақтар бойынша семинар
Описание слайда:

Шәкерім- тарихшы, ойшыл Үйге тапсырма Құрастырылған сұрақтар бойынша семинар сабаққа дайындалу


Краткое описание документа:

Сабаққа жалпы сипаттама

  Жаратылыстану- математика бағытындағы 10-сыныпта  Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен шығармашылығына 6 сағат берілген. Сабақ жоспары панорамалық сабақ үлгісінде презентацияланған. Ол модульдік оқыту технологиясына негізделген. 1- сабақта ақын өмірі мен шығармашылығына шолу жасалады. 2-3- сабақтарда ақын өлеңдері, поэмалары, аудармалары талданады. Сабақта қолданылған материалдар «Аңыз адам» журналынан алынған. Қазақ халқының ұлттық мәдениеті мен әдебиетінің көрнекті өкілі – Шәкәрім Құдайбердіұлы. Ол ақын , прозашы, аудармашы, философ, тарихшы ретінде артына мол көркем мұра қалдырды. Шәкәрім Құдайбердіұлы 1858 жылы 11 шілдеде Шыңғыс тауы бөктерінде қазіргі Семей облысының Абай ауданында туған. Оның әкесі Құдайберді Құнанбайдың үлкен  бәйбішесі Күңкеден туған. Шәкәрім олардың немересі, яғни Абайдың немере інісі

            Шәкәрім өмірінің біраз жайы өз шығармаларында,әсіресе, «Мұтылғанның өмірі» деген поэмасында жазылған.

Бесігімде ау білсін деп,

Ата-анам берді сабаққа.

Жеті жаста жетім боп

Түскендей болдым абаққа.

Ардақты кенже жетім деп.

Әлпештеді мені көп,

Надандыққа болды деп

Қақпай ешкім қабаққа,- деп бастайды ақын осы өлеңім.  Шәкәрім «Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресінде» былай деп жазды. «Мен пақыр өз әкем өлген соң ұлық атамыз хажы марқұмның тәрбиесінде қалсам да, бұрыннан ауылымыз, қыстауымыз бөлек болғанда хажы марқұм мені  «жетім» деп аяп, қысып оқыта алмай, жетімді сылтау қылып, ойыма не келсе, соны істеп ғылымсыз өстім. Әйтсе де түркі танып, орысша хат танып қалдым. «Шәкәрім біраз уақыт жастық қызығына түсіп, ойын – сауыққа, серілікке үйір болған, домбыра, гармонь тартатын өнері де бар, саяттық да қызықтырған.

            Абайдың басшылығы мен ағалық ақылының арасында арнайы білім алмасам да, өз бетінше көп ізденіп оқып, өз заманындағы  ойшыл азаматтардың бірі болды.  Араб, парсы, түрік тілдерін жетік білу арқылы ол Шығыстың класикалық поэзиясынан нәр алды. Сондай-ақ орыстың ұлы ақыны –жазушылары  А.С.Пушкиннің, Л.Н.Толстойдың шығармаларын қазақ тілінде аударуы Шәкәрімнің жан-жақты білімдар екендігін де танытты. Ел, жер тану мақсатында ол 1905-1906 жылдары меккеге барып, бұл сапарынан олжалы қайтады. Ыстамбұл кітапханаларында отырып жұмыс істеп, Шығыс, Батыс ғалымдарының шығармаларымен танысады.

            Ойшыл ақын оңаша толғанып, өлең жазып, өмірдегі, айналасындағы болып жатқан әр қилы құбылыстар мен өзгерістерді бағдарлап саралау үшін 1909-1910 жылдары Шыңғыстау өңіріндегі Шақпақ деген жерден сая табады. Көптеген шығармаларын ақын осы кезде жазады.

            Шәкәрімнің ел ішінен бойын аулақ салып, оңаша өмір сүруін әркім әр түрлі түсінеді. «Кейбіреу безді дейді елден мені» атты өлеңімді:

Мен кеттім, сендер елде қойдың қалып,

Ешкімнен кеткенім жоқ малын алып.

Елу бес жыл жинаған қазынамды,

Оңашада қорытпай ойға салып,- деп, ақын өзіне таңылған жалған жаланың басын ашады.

            1917 жылы дүбірлі кезеңді Шәкәрім әділет жолы деп ұғып, ел ішіне оралып халқымен бірге болуға бекінеді. Елдегі жаңалықтарды жырға қосып, заман жаңғыруынан үлкен үміт күткен ақын  осы рухтағы көптеген мақалаларын баспасөз беттерінде жариялайды.

            Шәкәрім өмірінің соңғы кезінде оңаша тірлікке  қайта бой ұрып, бұрынғы саят қорасына қайта оралады. Алайда қазақ елін жайлаған асыра сілтеу құрығына ақын да ілігіп, 1931 жылы 2 қазан күні мемлекеттік саяси басқармасының  өкілдері ақынды оңаша, үйінен ауданға бара жатқан жерінде, жол үстінде атып өлтіреді. Ақынға «қарулы бандылар тобымен байланысты» деген ойдан шығарылған айып тағылады. Сөйтіп, ол 73 жасында қастандық құрбаны болды.

            1958 жылы ССРО-ның бас прокуроры Шәкәрімді толық ақтады.

Онда Ш.Құдайбердіұлы атына кір келтірер деректер жоқтығын, тазалығын растаған ресми мәліметке қарамастан, оның аты мен шығармаларын халыққа қайтаруға тағы да кедергілер кездесті. Бірақ, халық оны ешуақытта ұмытқан емес.

 Семинар сабақта оқушылардың ізденіс, зерттеу жұмыстары тыңдалады. Соңғы сабақта өтілген материалдарды жинақтау, жүйелеу мақсатында  «Үздік Шәкәрімтанушы» сайысы өткізіледі. Үздік Шәкәрімтанушы сайысының материалдары бөлек презентацияланған.

      Шәкәрім Құдайбердіұлы, Абайдан соңғы Дешті-Қыпшақтың ең көрнекті тұлғасы, ұлы ақыны, ғұлама ойшылы қайталанбас сазгері, озық аудармашы һәм қоғам қайраткері Шәкәрімнің мол әдеби мұрасынан өзгеше мәдениет, кең өріс, бедерлі өрнек танимыз. Ақын өлеңдерінде, поэмаларында, философиялық ой-толғауларында бір пердеге ғана емес, бүкіл адамзатқа тән сырлы мұң бар. Бір қаламгерге  емес, бар ойшылға тән қашырық – қайғы бар. Бұл өлең өрісін, өнер биігін айқынатып биік меже. Бұл аздық  туған тілімізде, ұлттық әдебиетімізде Абайдан соң ғана мүмкін болған биік жетістік. Шәкәрім  Абайдан соңғы ең көрнекті тұлға. Ақынның шалқар дүние – танымы, нұрлы жаны, талантты тебіренісі, өзгеше бітімі, биік  мақсаты, ақыл-ой тереңдігі қазақ халқының арылмайтын рухани биігі болып қала бермек.

Автор
Дата добавления 13.03.2015
Раздел Иностранные языки
Подраздел Презентации
Просмотров1060
Номер материала 440885
Получить свидетельство о публикации

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх