Предпросмотр материала:
Табиғи құбылыстар: Дыбыстық құбылыстар Электро – магниттік құбылыстар Химиялық құбылыстар Биологиялық құбылыстар Метеорологиялық құбылыстар Жылу бөлу құбылыстары Жарық шығару құбылыстары
Дыбыстың құбылыстарға – құстардың сайрауы, жапырақтың сылдыры, аңдардың ырылдауы, күннің күркіреуі және т.б жатады. Дыбыссыз өмір сүру мүмкін емес сияқты. Ойлап көріңдерші, дыбыссыз кинофильмдер, құстардың ән салмауы, адамның бір-бірімен сөйлеспеуі және т.б.
Электр тогы болмаса теледидарды көре, шайнекті қыздыра алмас едік, бұл процесті электро-магниттік құбылыс дейміз. Жауын-шашынның түсуі, желдің бағыты, жылдамдығы, температураның және ауа қысымының өзгеруі – метерологиялық құбылыстарға жатады.
Мұнай, табиғи газ, көмір және өздерің қолданып жүрген бор – химиялық құбылыстың нәтижесінде пайда болады. Олар бір заттың екінші затқа түрленуінен болады. Тірі организмдердің өсуі, көбеюі және таралуы – биологиялық құбылыстарға жатады.
Табиғаттағы барлық құбылыстар бір-бірімен байланысқа түседі. Нөсер жаңбырдан кейін қайтадан күн шығып, кемпірқосақты көруге болады. Күндіз белсенді тіршілік ететін жануарлар түнде ұйқыға кетсе, оның орнына түнде өмір сүретін жануарлар тіршілігін жалғастырады. Пайдаланғаннан кейінгі газдар, шаң – тозаңдар жаңбыр тамшыларымен араласып бұлтқа айналады да – қышқыл жаңбырлар пайда болады. Бұлар химиялық – метерологиялық құбылыстардың әсерінен пайда болады.
Табиғи құбылыстардың бірі – жаңбыр.
Кемпірқосақ
Ол аспанның бір жағында торлаған бұлттан жаңбыр жауып, қарсы жағында жарқырап күн шығып тұрған кезде көрінеді.
Бұлт Бұлт — атмосферада қалқыған өте ұсақ су буы тамшыларының және мұз кристалдарының жиынтық жүйесі. Ол жер бетінен 2 — 18 км-ге дейінгі биіктікте атмосфераның төмен бөлігінде (тропосфера) құралады.
Қырау— ауадағы су буының салқындауынан топырақ бетіне, шөп сабақтарына, электр желілеріне, т.б. жерлерге қататын мұз қабаты. Иней
Су температура 0 градуста қатады.
Графикалық диктант Сұрақтың жауаптары жоқ; иә белгілерімен белгіленеді. 1) Табиғаттағы барлық болатын процестерді құбылыс деп атаймыз 2) Жаңбырдың жауғаны, қардың еруі, күннің күркіреуі биологиялық құбылыс 3) Құстардың сайрауы, адамдардың бір-бірімен сөйлесуі дыбыстық құбылысқа жатады 4)Электр тогы болмаса, теледидарды көре алмас едік, бұл жарық шығару құбылысы 5)Тірі организмдердің өсуі, көбеюі биологиялық құбылысқа жатады
Өзіңді тексер Табиғи құбылыстар дегенді қалай түсінесің? Қандай табиғи құбылыстарды байқауға болады? Жылдық маусымдарда қандай биологиялық және метеорологялық құбылыстарды байқауға болады?
Оқушылар бізді қоршаған орта табиғи сан алуан өзгерістер болып жатады.Табиғаттағы барлық болатын процестерді біз құбылыс деп атаймыз. Табиғи құбылыстарға физикалық, биологиялық, метерологиялық және тағы басқа құбылыстарға бөлінеді. Күнделікті өмірде көптеген ұдайы физикалық құбылыстардың болып жатқандығын байқаймыз және сезінеміз. Адамдар жылу бөліну, жарық шығару, электрлік және магниттік құбылыстармен қатар өмір сүруде. Күннің және жұлдыздардың сәуле шашуы –жылу бөлу құбылысына жатады. Кейбір жануарлардың түнде жарық шығаруы-жарық шығару құбылысына мысал бола алады.
В каталоге 7 494 курса по разным направлениям
Учебник: «География (базовый уровень)», Кузнецов А.П., Ким Э.В.
Тема: § 1. География как наука. Методы географических исследований и источники географической информации