Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Иностранные языки / Другие методич. материалы / Проек Развитие познавательного интереса учащихся при изучении казахского языка

Проек Развитие познавательного интереса учащихся при изучении казахского языка

  • Иностранные языки

Поделитесь материалом с коллегами:







hello_html_76380644.gif




Тақырыбы:

Қатысымдық құзыреттілік қалыптастырудағы мемлекеттік тілдің рөлі







Дайындаушылар: қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімдері:

Шаяхметов Н.Ю.,Баймухаметова Г.Б,

Маканаева А.С., Магзумова Ж.К., Майконова Р.Е.








2015 жыл,тамыз



Мазмұны:


  1. Кіріспе

  2. Негізгі тбөлім

  3. Қорытынды









































Кіріспе


Өзектілігі: Заман талабына сай қазақ тілін оқытудың маңызды жолдарының бірі – жеке тұлғаның құзіреттілік қатысымдылығын жүзеге асыру.

Мақсаты: Оқушылардың тілдік қатынастағы білім қорын өмірде қолдануына қажетті тілдік құзіреттілікті қалыптастыру.

Міндеті: Қатысымдық құзіреттіліктің қүрамдас бөліктерінің тиімді жолдарын анықтау.

Жаңашылдығы: Білім беруде коммуникативтік құзіреттіліктерді қолдану – білім сапасын арттырудың бірден – бір көзі.

Болжам: Қазақ тілін оқытуда коммуникативтік құзіреттіліктер оқушының қазақ тілінде еркін сөйлеуіне мүмкіндік береді.




























Мемлекетіміз тәуелсіздік алғаннан бері,елімізде  көптеген өзгерістер болып жатыр.Білім мен ғылым саласының алдында жаңа талаптар пайда болды. Оның дәлелі - «Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы». Онда Елбасы:«Біз барша қазақстандықтарды біріктірудің басты факторы  болып табылатын қазақ тілінің одан әрі дамуы үшін  барлық күш –жігерімізді салуымыз керек»-деген.

Оқу материалдарын оқушылардың дайындық деңгейлеріне қарай сұрыптап ұсыну, сабақтың типі мен түрін оқытудың әдіс-тәсілдерін таңдау,мақсаттарды және күтілетін нәтижені анықтау, оқу біліктілігін жетілдіру.Бұның өзі өз кезегінде қазіргі ұстаздардан шәкіртті оқытуда, білім беруде, тәрбиелеп өсіруде белгілі бір құзіреттіліктерді бойына сіңірген жеке тұлғаны қалыптастыруды талап етеді.

  Ғылыми әдебиеттерде құзіреттілік  дара тұлғаның бойындағы өзара байланысты сапалардың (білім,білік,дағды,іскерлік,әрекет тәсілі) жиынтығы.

«Құзыреттілік» терминіне алғаш анықтама беріп, лингвистикаға енгізген американдық ғалым Н.Хомский. Оның пайымдауынша, құзыреттілік термині грамматика білімдеріне негізделеді. Жалпы алғанда, құзыреттілік дегеніміз- жеке тұлғаның белгілі бір мәселені шешудегі өзара байланысты білім, білік дағдыларының жиынтығы және адамның жеке өзінің іс- әрекет, қызмет саласына сай құзыреттерді меңгеруі.

Құзіреттілік  дегеніміз - оқушының алған білімі мен дағдыларын тәжірибеде, күнделікті өмірде қандай да бір практикалық және теориялық проблемаларды шешу үшін қолдана алу қабілеттілігі.Қазақ тілі сабақтарында оқушылардың коммуникативтік құзыреттіліктерін қалыптастыруда қатысымдық әдістің маңызы зор.

«Коммуникативтік құзыреттілік» (латынның «соmpetere» -қол жеткізу, сәйкес келу, сөзінен шыққан) –оқушылар және қоғам үшін күнделікті оқуда, қатысымдық міндеттердің тіл  арқылы шеше білу қабілеттілігі; қатысымдық мақсатты іске асыруда  оқушының тіл және сөз құралдарын пайдалана алуы. Егер оқушы сол тілде сөйлеушілермен тікелей немесе аралық қарым-қатынас барысында сол тілдің  нормалары мен мәдени дәстүріне сәйкес өзара түсінісе алса, коммуникативтік құзыреттілікті меңгергені.
    Коммуникативтік құзіреттілік өз ана тілін және басқа тілді білудегі қабілеттілігін қарастырады. Ол құрамына қарай 5 негізгі бөлікке  бөлінеді:


1.  Грамматикалық құзіреттілік;
2.  Социолингвистикалық  құзіреттілік;
3. Дискурсивті  құзіреттілік;
4. Стратегиялық құзіреттілік;
5. Социомәдениеттік құзіреттілік.
    Енді осы құзіреттіліктердің анықтамасына тоқталайық.
  

Грамматикалық құзіреттілік – тіл ережелерін білу, грамматикалық ережелерді оқыту. Оқушыларға грамматикалық кестелер арқылы жан-жақты білім беруді негізге ала отырып, оқулықта берілген грамматикалық ережелерді жаттату, талдату.
  Социолингвистикалық  құзіреттілік – мәтіндердің шығу және танып білу үрдістерін меңгеру. Бұл тыңдалым арқылы басқа адамның (мұғалімнің немесе оқушының) тілін ұғу болып табылады. Бұл үшін оқушылардың бірін-бірі тыңдауына жағдай жасау қажет. Бұл жағдайда тілдік орта қалыптасады, яғни оқушыларды мәтін арқылы сөйлеуге үйрету.
  Дискурсивті  құзіреттілік - айтылымдардың құрылым ережелерін меңгеру. Бұл қазіргі таңдағы ең қажетті құзіреттілік. Себебі, оқушыларды дұрыс сөйлем құрып, өз ойларын дұрыс жеткізуге үйрету қажет. Ал мұның өзі мемлекеттік тілді деңгейлеп оқыту ұстанымдарында ерекше айтылады. Онда сөйлеу тілін үйретуді фонетикадан емес, синтақсистен, яғни, оқушыларға алдымен сөйлеуді үйрету қажеттілігі айтылған.
   Стратегиялық құзіреттілік- әңгімелесуші адаммен байланыс жасау. Бұл -  диалог құру және оны жалғастыру  барысында жүзеге асатын үрдіс. Бұның өзі бастапқы мәселенің практикалық бөлігі болып табылады. Оқушылар диалогтік тілдерін жұптық жұмыс кезінде жаттықтырады. Диалогтік тілдің оқушылар үшін күнделікті өмірде бір-бірімен қарым-қатынас жасау кезінде маңызы зор екендігін әрбір оқушының санасына жеткізуге тырысу керек.
  Социомәдениеттік құзіреттілік – тілді тасымалдаушы, қолданушы – халық мәдениетін білулерін білу және қолдану. Қазақ тілі оқулықтарына халық педагогикасы бойынша тақырыптар енгізілген. Олар:  қазақ халқының салт-дәстүрлері, ұлттық ойындар, үлттық тағамдар, ұлттық киімдер және мейрамдар, отбасы тәрбиесінің  дәстүрлері және қазақ халқының  қонақжайлылығы. Осы тақырыптар бойынша оқушыларды қазақ халқының әдет-ғұрып, салт-дәстүрлерімен таныстыра отырып, оқушылардың қазақ тіліне деген қызығушылықтарын арттыру және қазақ халқының мәдениеті, тұрмысы, салт-дәстүрлері туралы білімдерін тереңдету.
     Коммуникативтік құзыреттілік жеке тұлғаның рухани өсуін қалыптастырады, адамдарды түсіне білуіне көмектеседі.
Сондықтан мұғалім алдына мақсат қоя білетін, анық та дұрыс сөйлей білетін, өз ойын жарыққа еркін шығара алатын, түсіне білетін, қызығушылықпен тыңдай алатын адамды өмір жолына аттандыра білуі керек.
Оқушылардың коммуникативтік құзыреттілігін дамыту үшін жүргізілетін жұмыс түрлері төмендегідей:
•         Сұрақ – жауап (мұғалім мен оқушылар)
•         Диалог (оқушы мен оқушы, мұғалім мен оқушы)
•         Қатысым (мұғалім мен оқушылар, оқушы мен оқушы, мұғалім мен оқушы)
•         Жазылым (тақырыпқа байланысты мәтінмен жұмыс)
    Бұл  жұмыс түрлері коммуникативтік құзыреттіліктің алашқы баспалдағы  болып есептеледі. Себебі, бұл жұмыс түрлерін барлық сабақта мұғалім  мүмкіндігінше қолдана алады.
    Өз іс-тәжірибемде осы бағыттарды басшылыққа ала отырып  жұмыс істеп жүрміз:
   Қатысымдық құзыреттілікті дамыту үшін жүргізілетін жұмыс түрлері оқушылардың
·        Қатысым және жазылым қарым – қатынасын қалыптастыруға
·        сөйлеу тілін дұрыс меңгеруге
·        жеке тұлғаның құзіреттілік қатысымдылығын жүзеге асыруға ерекше ықпал ететінін көруге болады.
      Өйткені, осыған байланысты әдіскер - ғалым Ф.Ш. Оразбаева қатысымдық әдістің өзіндік белгілерін көрсете отырып, оған мынадай анықтама береді: «Қатысымдық әдіс дегеніміз – оқушы мен оқытушының тікелей қарым – қатынасы арқылы жүзеге асатын, белгілі бір тілде сөйлеу мәнерін қалыптастыратын, тілдік қатынас пен әдістемелік категорияларына тән басты белгілер мен қағидалардың жүйесінен тұратын, тіл үйретудің тиімді жолдарын тоғыстыра келіп, тілді қарым- қатынас құралы ретінде іс жүзіне асыратын әдістің түрі».
     Қорыта келе мұғалімнің оқудағы құзіреттілікке бағыт – бағдар беруі оқушылардың ой-қорытынды жасауына, өз ойын айта білуіне, оны күнделікті өмірде  пайдалана білуіне көмегін тигізеді.
      Өзге ұлт өкілдеріне қазақ тілін үйретуде коммуникативтік құзіреттілікті қалыптастыру - заман талабы.

































ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:


1.Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. - Астана, 2007.
2.Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпы орта білім беру стандарты, 2010.
3.Құдайбергенова Қ.С. Құзырлылық амалының негізгі ұғымдары. Алматы, 2007.

4 Оразбаева Ф. Тіл әлемі;- Алматы «Аң арыс»

5 «Қазақстан -2050» стратегиялық бағдарламасы.


































Автор
Дата добавления 07.09.2015
Раздел Иностранные языки
Подраздел Другие методич. материалы
Просмотров171
Номер материала ДA-031795
Получить свидетельство о публикации
Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх