Добавить материал и получить бесплатное свидетельство о публикации в СМИ
Эл. №ФС77-60625 от 20.01.2015
Инфоурок / Начальные классы / Рабочие программы / Программа по бурятскому языку "Бэлэдхэлэй программа"

Программа по бурятскому языку "Бэлэдхэлэй программа"


  • Начальные классы

Поделитесь материалом с коллегами:




Буряад хэлэн

Бэлэдхэлэй үеын

программа.

























































Oролто.


Республикын юрэнхы hургуулинуудта буряад хэлэ заалгые саашадань hайжаруулха тухай 2009 оной мартын 14 –дэ гараһан буряад хэлэ хүгжэлгын концепциин тогтоол баталагдаһан байна. Тиихэдээ сэсэрлигтэ ябадаг буряад үхибүүдые бага наһанhаань hургуулида ороторнь түрэлхи хэлэн дээрэнь hypгaxa, хүмүүжүүлхэ гээшэ тон харюусалгатай хэрэг болоно.

Үхибүүдые түрэhэн газартаа, Эхэ орондоо дуратайгаар, аха ба ажалша зониие хүндэлхэ, үнэн сэхэ, эбтэй эетэй ябаха зан­тайгаар хүмүүжүүлхэ, мүн үхибүүн бүхэнэй ухаан бодолые, бэлиг шадабариие улам саашань хүгжөөхэ гэhэн зорилгонууд хүмүүжүүлэгшэдэй урда табигдана.

Үхибүүдэй ухаан бодолые, бэлиг шадабариие хүгжөөлгэдэ хэлэн айхабтар шухала үүргэ дүүргэдэг. Хэлэнэй xүcөөp үхибүүд hанал бодолоо хүсэдөөр, зүбөөр дамжуулха аргатай болоно.

Мүнөө үедэ үхибүүд анха түрүүн буряад хэлэн дээрэ юумэ ойлгожо, хэлэжэ hy­радаг байһаниинь ехэл үсөөн болоод байна. Энэ аргыень хүүгэдэй сэсэрлигтэ улам саашань хүгжөөхэ, hайжаруулха хэрэгтэй. Үхибүүдые аман хэлэлгэдэ hургахадаа, арад зонойнгоо ёho заншалтай, буряад хэлэнэйнгээ дүримүүдтэй танилсуулха гэhэн эрилтэнүүдые хүмүүжүүлэгшэд хараадаа абаха ёhотой.

Буряад хэлэнэй хэшээлнүүдые хүүгэдэй сэсэрлигтэ хайшан гэжэ үнгэргэхэ, ямар арга боломжонуудые хэрэглэхэ тухай энэ программа соо хэлэгдэнэ.

Үхибүүд hургуулида ороходоо, хүнэй хэлэhые hайн ойлгохо, асуудалнуудта зүб харюу үгэхэ, hанал бодолоо холбоотойгоор хэлэхэ шадабаритай болоhон байха ёhотой.

Эгээл түрүүн словарна хүдэлмэридэ хүмүүжүүлэгшэд гол анхаралаа табиха уялгатай. Үдэр бүхэндэ үхибүүдые шэнэ үгэ­нүүдтэй танилсуулха, тэдэнээ хэлэлгэ соогоо үргэнөөр хэрэглэ­жэ hypгaxa.

Үхибүүдэй словарь соо бүхы хэлэлгын хубинууд (юумэнэй, тэмдэгэй, тоогой, түлөөнэй нэрэнүүд, глагол, наречи) ушарха ёһотой. Программа соо группа бүхэндэ словарна хүдэлмэреэр жэшээтэ үгэнүүд үгтөөтэй. Хүмүүжүүлэгшэ тэдэниие зүбөөр үгүүлжэ, хэрэглэжэ һургаха ёһотой.

Абяануудые зүбөөр, эли тодоор үгүүлжэ һургаха гээшэ шухала зорилго болоно. Үхибүүдые һургуулида ороторнь түрэлхи хэлэнэйнгээ бүхы абяануудые зүбөөр үгүүлжэ һургаха хэрэгтэй.

Үгүүлгэдэ hургахадаа хүнгэн абяануудhаа эхилжэ, хүндэ хүшэр абяануудта орохо. Шалгаад үзэхэдэ, багашуулай ба дун­да группын үхибүүд ехэнхидээ р, ш, ч, щ, h абяануудые үгүүлхэдээ алдуунуудые гаргана. Тиимэhээ эдэ абяануудта онсо ан­харалаа табиха хэрэгтэй.

Хэлэнэй грамматическа байгуулгатай үхибүүдые хайшан гэжэ танилсуулха тухай тус программа соо бэшэгдэнхэй.Энэ хүдэлмэри ябуулхын тула хүмүүжүүлэгшэ саг үргэлжэ үхибүүдэй хэлэлгэ анхаралтайгаар шагнажа, тэдэнэй алдуунуудыень ходо заhажа байха ёhотой. Алдуунуудыень усадхахын тула тусхай упражненинуудые хэшээлнүүдтэ үнгэргэхэ.

Холбоотой хэлэлгэ хүгжөөлгэ буряад хэлэнэй хэшээлнүүдтэ гол hyypu эзэлхэ ёhотой. Үхибүүдые хүнэй хэлэхые анхаралтайгаар шагнаха, асуудалнуудта зүб харюу үгэхэ, асуудалнуудые өөhэдөө табижа шадаха, xapahaн ба шагнаhан юумэн ту­хайгаа холбоотойгоор хөөрэхэ шадабаритай болгохо. Эдэ зорил­гонуудые хайшан гэжэ бэелүүлхэ, ямар методическа арга бо­ломжонуудые хэрэглэхэб гэжэ тусхай хэлэгдэнэ. Хүмүүжүүлэгшэ өөрынгөө үзэмжөөр зарим темэнүүдые hэлгэхэ аргатай. Юундэб гэхэдэ, нэрлэгдэhэн зурагууд, нааданхайнууд, зохёолнууд сэсэрлигтэ үгы байжа болохо.

Үхибүүд hонин рассказ, онтохо, шүлэг шагнаха ехэ дура­тай юм. Үхибүүдые хүмүүжүүлхэ талаар уран зохёол айхабтар ехэ туhа хүргэдэг. Һайн талын геройнуудай жэшээгээр үхибүүдые үнэн сэхэ, hайн hайхан ябадалда hурганабди. 3охёол шаг­нахадаа, тэрэнэй удхыень хөөрэхэдөө, үхибүүэй хэлэлгэ hай­лчарна.

Методическа заабаринууд соо зокёолнуудые хайшан гээд ун­шаха ба хеерэхэ, шулэг сээжэлдуулхэ тухай хэлэгдээ. Буряад хэлsнэй занятинуудые hайнаар, урэ ехэтэйгээр унгэргэхын тула, түрэл хэлэнэйнгээ онсо шэнжэнуудые hайн мэдэхэ хэрэгтэй. 3аняти үнгэргэхынгээ урда бэлэдхэлэй хүдэлмэри ябуулха: эл­дэб пособинуудые бэлдэхэ, занятиингаа ябасые, хэрэглэгдэхэ арга боломжонуудые hайн бодожо үзэхэ. Үхибүүдэй хэлэлгын хүгжэлтэ хүмүүжүүлэгшын ябуулhан ажалhаа, дүй дүршэлhөө дулдыдаха.


Бэлэдхэлэй үедэ үзэгдэхэ тематическа түсэблэлгэ.


Темэ

Час

1

Абяан ба үзэг

1

2

Үгэ. Абяан.

1

3

[А] абяан.

1

4

[О] абяан.

1

5

[У] абяан.

1

6

[И] абяан.

1

7

[Э] абяан.

1

8

[Ы] абяан.

1

9

[Ү] абяан.

1

10

[О] абяан. [өө] абяан.

1

11

[У] абяан. [Ү] абяан.

1

12

Аялган абяанууд.

1

13

[М] абяан. Хашалган абяанууд. Үе.

1

14

י] абяан. Хатуу ба зөөлэн хашалган абяанууд

1

15

[Н] абяан.

1

16

י] абяан.

1

17

[Г] абяан.

1

18

י] абяан.

1

19

[Д] абяан.

1

20

[Дי] абяан.

1

21

[Т] абяан. Хонгёо ба бүдэхи абяанууд.

1

22

[Тי] абяан.

1

23

[С] абяан.

1

24

[Сי] абяан.

1

25

[П] абяан.

1

26

[Ф] абяан.

1

27

[Ц] абяан.

1

28

[Ч] абяан.

1

29

[В] абяан.

1

30

[Щ] абяан.

1

31

[Л] абяан.

1

32

[Лי] абяан.

1

33

[Р] абяан.

1

34

[Рי] абяан.

1

35

[Ж] абяан.

1

36

[Ш] абяан.

1

37

[З] абяан.

1

38

Хонгёо ба бүдэхи хашалган абяанууд З –С, Б-П.

1

39

[Зי] абяан.

1

40

[К] абяан.

1

41

[Кי] абяан.

1

42

[ЙА] абяан.

1

43

[ЙО] абяан.

1

44

[ЙЭ] абяан.

1

45

[ЙУ] абяан.

1

46

Үзэгүүдэй орон

1



46



Автор
Дата добавления 21.04.2016
Раздел Начальные классы
Подраздел Рабочие программы
Просмотров110
Номер материала ДБ-046579
Получить свидетельство о публикации

Похожие материалы

Включите уведомления прямо сейчас и мы сразу сообщим Вам о важных новостях. Не волнуйтесь, мы будем отправлять только самое главное.
Специальное предложение
Вверх